Tweetweekoverzicht week 38 2016: Meer printing on demand in NL, Twitter voert wijzigingen door, zoeken in Google Drive, Kobo in de UK, ondertitelaars vs BREIN

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

Meer printing on demand

CB breekt (zijn eigen) records als het gaat om het aantal boeken dat via printing on demand wordt geproduceerd. Vooral educatieve en wetenschappelijke uitgevers zijn de bron hiervan (studieboeken). Bij printing on demand wordt een titel pas nadat het door een klant is besteld daadwerkelijk geproduceerd. Dat gebeurt binnen 24 uur en heeft als grote voordeel dat uitgevers geen voorraden meer hoeven aan te houden en natuurlijk vooral dat een titel daardoor nooit uitverkocht kan raken.

Het zou interessant zijn om er achter te komen of deze titels ook goedkoper zijn dan traditioneel gedrukte titels want je mag aannemen dat het goedkoper is om ze uit te printen (helemaal als ze dus binnen 24 uur opgeleverd kunnen worden) dan ze te drukken in relatief kleine oplages.

Twitter past limiet aan voor gequote tweets, foto’s en video’s

Het was al aangekondigd en afgelopen maandag voerde Twitter ook enkele wijzigingen door die het aantal tekens beïnvloeden in tweets. “Bijlagen” zoals linkjes naar foto’s, video’s, gifjes, twitter polls en gequote tweets tellen niet meer mee in de limiet van 140 tekens.

Het leek eerst ook de bedoeling te zijn dat alle links buiten die limiet zouden komen te vallen – net als de @twitternamen bij mentions – maar daar heeft Twitter vooralsnog van afgezien, vermoedelijk om een golf van linkjesspam (die naar tientallen of honderden twitteraars tegelijk zou kunnen worden verstuurd) te voorkomen. Links naar reguliere internet url’s, zoals artikelen op websites maar ook plaatjes en video’s op internet, blijven gewoon 23 tekens kosten. Alleen de foto’s enz die je vanuit de Twitter clients zelf toevoegt als bijlagen worden nu ‘genegeerd’ in de limiet.

Over Twitter clients gesproken, Twitter heeft de eigen apps, de webversie en Tweetdeck ook meteen bijgewerkt en ook de meeste thirdparty clients ondersteunen inmiddels de nieuwe werkwijze. Mits je regelmatig de apps op je telefoon of tablet bijwerkt natuurlijk.

Google verbetert de zoekfunctie in Drive

Ik vond de zoekfunctie in Drive al prima werken (ik vraag me wel altijd af hoeveel mensen de zoekfunctie eigenlijk gebruiken in bestandopslagdiensten) maar Google heeft het desondanks een upgrade gegeven die het zoeken met natuurlijke taal introduceert. Zodat je ook kunt zoeken op “documenten die ik vorige week heb gemaakt” enz. Het werkt nog niet echt fijn in het Nederlands en stiekem vind ik dat wel ok want ik prefereer zoekfuncties die me gewoon alle resultaten geeft van een bepaalde zoekactie en vertrouw liever niet op een algoritme van Google die met me meedenkt over wat ik bedoel met “vorige week”.

Maar ja, ik ben ouderwets ;-)

Kobo is weer wat groter geworden in het Verenigd Koninkrijk

Een half jaar geleden stapte Barnes & Noble uit de ebookmarkt in de UK en droeg daarbij alle bestaande klanten met hun eerder gekochte ebooks over aan Sainsbury’s, een grote Britse supermarktketen. Tenminste, dat deel van de B&N ebooks dat ook in de ebookwinkel van Sainsbury’s te vinden was.

Een lang leven was deze constructie niet gegeven want afgelopen week stapte ook Sainsbury’s uit de ebookbusiness en worden al hun klanten – de rechtstreekse en de voormalige B&N klanten – overgedragen aan Kobo. Die dat ook meteen meldde in een persbericht. De Sainsbury’s accounts worden afgesloten per 1 december en de Britten hebben dus tot die datum de tijd om hun ebookbibliotheken over te hevelen naar Kobo.

Overigens is dit wel een mooi voorbeeld van hoe we dergelijke situaties in Nederland niet zouden krijgen. Ik ben nog steeds geen fan van welke DRM dan ook maar in Nederland kun je zonder problemen een backup maken van je gekochte ebooks met watermerk DRM en hoef je niet bang te zijn dat je bij een faillissement van je ebookwinkel nooit meer bij je ebooks kunt. Daarnaast hebben we in Nederland het excellente LeesID systeem – dat echt te weinig aandacht en lof krijgt – waardoor je alle ebooks die je bij Bol, ebook.nl, Libris, Blz, Boeken.com, Managementboek en TheReadShop koopt in elkaars accounts toegankelijk krijgt.

Ondertitelaars vs BREIN

Op 16 september 2016 was het dan zo ver. De rechtszaak tussen de ondertitelaars, verenigd in de Stichting Laat Ondertitels Vrij (SLOV) en BREIN stond op de rol bij de rechtbank Amsterdam. Nee, deze keer niet aangespannen door BREIN maar juist door de ondertitelaars die uit eerste hand ervaring hebben opgedaan met de werkwijze van BREIN – BREIN ging achter de ondertitelaars van sites als Bierdopje en Simplyreleases in 2013 – en nu zelf BREIN dagvaardde.

Een hele interessante casus wat mij betreft omdat het niet zo zeer om de vraag gaat of het maken van ondertitels een auteursrechtelijke inbreuk kan zijn (artikel 13 Aw zegt alleen dat een 1 op 1 vertaling een inbreuk is) maar meer of de werkwijze van BREIN door de beugel kan. Moet BREIN niet met naam en toenaam komen van rechthebbenden wiens rechten geschonden zijn of kunnen ze wel degelijk generiek stellen dat iedereen die ondertitels maakt per definitie fout zit? Ik vind zelf dat je nooit generieke uitspraken kunt doen in het auteursrecht en dat het auteursrecht puur als stok wordt gebruikt om illegale downloads van films en tv series onaantrekkelijker te maken maar goed, daar mag de rechter zich nu over gaan buigen. Op 2 november volgt de uitspraak en die wacht ik vol interesse af.

#

spotify geavanceerd zoeken

Geavanceerd zoeken in Spotify

Spotify doet zijn uiterste best om met behulp van (gepersonaliseerde) afspeellijsten hun aanbod van muziek onder je aandacht te brengen. Als je echter zelf wilt zoeken naar muziek (van vroeger?) dan kun je zoeken op artiest of titel van het nummer. Maar ken je alle mogelijkheden al van de zoekbalk in Spotify?

Geavanceerd zoeken

spotify zoekbalkZowel in de desktopversie als in de verschillende apps van de muziekdienst kun je zoeken naar je favoriete muziek. Typ simpelweg je zoekterm in en Spotify kijkt bij de titels van de nummers, namen van de artiesten en de namen van de albums of die zoekterm er tussen zit.

Dat werkt op zich uitstekend maar je krijgt enorm veel zoekresultaten als je op veelvoorkomende woorden in titels zoekt of op namen van artiesten die al honderden nummers uitgebracht hebben. Gelukkig kun je, vergelijkbaar met Google, ook nauwkeuriger zoeken in dezelfde zoekbalk door gebruik te maken van geavanceerde zoekacties. Zoals deze die ik zelf regelmatig gebruik:

Als je op een naam zoekt die uit meer dan één woord bestaat, zet het dan tussen haakjes

Als je op meerdere termen zoekt, gescheiden door spaties, dan zoekt Spotify op alle termen afzonderlijk en kijkt vervolgens welke nummers ze allemaal bevatten. Dat werkt meestal erg goed want de gevonden muziek waar de termen dicht bij elkaar staan, worden als meest relevant gezien en aan je getoond. Zoek je dus bijvoorbeeld op de naam van artiesten (Michael Jackson, James Brown enz) dan krijg je zonder problemen alle muziek waar die namen in (de titel-, artiesten- of albumnamen) voorkomen.

Met meer dan twee woorden, zoals bij de namen van nummers, wordt het echter minder nauwkeurig. Zoek je op love your way dan vind je Baby, I Love Your Way maar ook Is There Any Love In Your Heart van Lenny Kravitz (omdat dit nummer op het album Are You Gonna Go My Way staat), 50 Ways To Leave Your Lover (op het album Take Love Easy) en You Snuck Your Way Right Into My Heart van Love Handel.

Als je de zoektermen die bij elkaar moeten staan, tussen haakjes zet dan wordt er gezocht op die specifieke combinatie in die specifieke volgorde. Een zoekactie op "love your way" elimineert alle zoekresultaten waar die drie woorden niet in die exacte volgorde staan.

Zoek specifiek op naam van het nummer, artiest of album

Als je op (bijvoorbeeld) op James Brown zoekt dan krijg je, behalve de muziek van James Brown zelf ook alle nummers waar zijn naam in de songtitel staat en alle nummers die op albums staan die naar hem vernoemd zijn. En dat zijn er nog best veel.

Je kunt in de zoekbalk ook je zoekactie meteen afbakenen zodat er alleen in de songtitels, artiesten of albumnamen gezocht wordt.

Zoek op namen van nummers

  • track:"i feel good" (ook hier levert tussen haakjes plaatsen van titels betere resultaten op)
  • track:"james brown is dead"

Zoek op namen van artiesten

  • artist:metallica
  • artist:"red hot chili peppers" (mag tussen haakjes maar bij namen van artiesten is dat eigenlijk niet nodig)

Zoeken op namen van albums

  • album:kick
  • album:"Appetite for destruction"

Combineren van specifieke zoekacties

Krijg je nog te veel zoekresultaten die niet kloppen? Dan kun je de bovenstaande zoekacties ook combineren om de zoekresultaten verder te verfijnen. Bijvoorbeeld track:"i feel good" artist:"james brown" om alleen de versie van het nummer te krijgen die ook daadwerkelijk door James Brown gezongen is (en niet de tientallen covers die op Spotify te vinden zijn).

spotify

Je kunt zelfs nog verder filteren door een jaar of periode toe te voegen van release:

  • year:1966 (het jaar dat I Feel Good uitkwam)
    
    spotify jaar
  • year:1966-1999 (als je alle heruitgaven uit de 21ste eeuw niet wilt zien)
  • year:1966-2016 NOT year:2003 (alle versies behalve degene die op The 50th Anniversary Collection staan die in 2003 uitkwam)

spotify search filtered
Maar dat gaat misschien wel erg ver ;-)

Hoe dan ook, zelfs in het gigantische aanbod van Spotify kun je snel datgene vinden wat je zoekt. Als je het maar een beetje handig aanpakt.

#

Kindle in Motion: meer dan alleen simpele ebooks

Enkele maanden geleden heeft Amazon stilletjes een nieuwe variant geïntroduceerd van hun ebookformaten. Kindle in Motion ebooks zijn ebooks waar video en bewegende animaties aan zijn toegevoegd en die alleen ondersteund worden op de Kindle apps voor iOS en Android. Op ereaders zijn deze toevoegingen niet te zien maar kun je de ebooks nog steeds ‘text-only’ lezen.

Ebooks 2.0?

Het verrijken van ebooks met tekeningen, foto’s, animaties en video is geen nieuw idee en is zelfs altijd de grote belofte geweest van ebooks waarmee het zich kan onderscheiden van papieren boeken. De EPUB 3 standaard voorziet hier ook in maar wordt in Nederland bijna alleen maar gebruikt voor kinder- en prentenboeken en heeft ook nog eens het grote nadeel dat het voor kopers een grote puzzel is hoe ze deze ‘multimediale’ ebooks kunnen lezen.

Amazon heeft juist als voordeel dat ze, dankzij hun gesloten ecosysteem, zelf kunnen bepalen welke versie van een ebook bekeken kan worden op welk apparaat of app die ze ondersteunen. Al in 2010 introduceerden ze Kindle A/V ebooks waarbij ze geluidsfragmenten of video’s toevoegden als je ze las/downloadde in één van hun Kindle apps maar die je op de Kindle ereaders gewoon als regulier ebook kon lezen zonder dat het zelfs maar opviel dat er audio of video in zat. Ik heb zelf bijvoorbeeld Fortunately the Milk gekocht waar een aantal video’s van de auteur Neil Gaiman waren toegevoegd die je dus alleen maar kon bekijken als je de titel in een Kindle app las.

Kindle in Motion

Het simpelweg toevoegen van een paar optionele video’s of geluidsfragmenten aan ebooks is een leuk extraatje voor de lezer maar met Kindle in Motion gaat Amazon een stuk verder. Voor deze titels – er zijn er nog maar slechts zeven op moment van schrijven – zijn tientallen animaties of video’s gemaakt die helemaal geïntegreerd zijn in het verhaal zelf.

Zo maakte M.S. Corley vele illustraties en animaties voor een selectie van verhalen van Edgar Allan Poe.

kindle in motion edgar allan poe

Elk verhaal heeft een prachtige tekening gekregen als titelpagina maar ze komen helemaal tot leven met een voorbij vliegende raaf in The Raven, zwaaiende bijlen in The Pit and the Pendulum en bebloede vingerafdrukken die je in de marges ziet staan van The Murders in the Rue Morgue.

In de Kindle apps kun je er voor kiezen om de tekeningen en animaties uit te zetten (waarom je dat zou doen weet ik niet) en als je het ebook op de Kindle ereader leest krijg je eenvoudigweg de versie geserveerd zonder animaties. De ‘volledige’ versie (honderden MB’s groot) is waarschijnlijk in het KF8 formaat dat alleen maar werkt/bestaat in het Amazon ecoysteem terwijl de te downloaden versie voor Kindle ereaders (tussen de 5 en 10MB) in het AZW3 formaat is en dus geen animaties bevat.

Ik heb drie titels gekocht en bij alle drie zijn de toevoegingen mijns inziens bijzonder goed geslaagd. Gevarieerde pagina-achtergronden (waar de tekst netjes binnen blijft, ook al wijzig je de lettergrootte en marges!), kleurrijke illustraties en mooie animaties zorgen ervoor dat ik voor het eerst ebooks met plezier op een telefoon of tablet heb gelezen. Het feit dat de ebooks twee keer zijn opgemaakt – eentje met alle multimedia en eentje met alleen de tekst – zorgt ervoor dat je ook niet gedwongen wordt een keuze te maken tussen de twee versies en stelt je in staat om het verschil goed te zien.

Het zal flink wat werk zijn denk ik om Kindle in Motion ebooks te maken maar ik hoop dat we de komende jaren nog vele oude en bekende titels gaan zien die op deze manier – met een fantastische illustrator – een compleet nieuw publiek gaan vinden. Of aanzetten tot het opnieuw lezen van een boek. Moet je eens voorstellen hoe de Kindle in Motion versies van de Harry Potter boeken eruit zouden kunnen zien.

Het lijkt erop dat de belofte van ebooks, die ook echt iets toevoegen ten opzichte van hun papieren tegenhangers, eindelijk ingelost is door Amazon.

#

Tweetweekoverzicht week 37 2016: Google Transparantierapport site, meer inhoud in tweets, Bliyoo familie-abonnement, NL muziekverkoop in de lift en reacties op de EU auteursrechtvoorstellen

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

Google verwijderde al 1,77 miljard sites vanwege auteursrechtschendingen

Google heeft de site van Transparantierapport vernieuwd waar ze op vermelden welke en hoeveel verzoeken ze krijgen om content te verwijderen uit hun zoekmachine. Niet alleen loopt er nu een teller mee die meldt op hoeveel sites die verzoeken betrekking hebben (893.000) en hoeveel url’s verwijderd zijn (1,77 miljard), je kunt nu ook de individuele verzoeken nader besturen door op de knop De gegevens onderzoeken te klikken. Daar kun je ook meteen nakijken of – en zo ja welke – verzoeken tegen specifieke websites of bedrijven zijn ingediend.

Zoals het DMCA verzoek dat tegen Vakblog werd ingediend :) Hoewel dat per ongeluk gebeurde en ik er een leuk kaartje van de auteur aan over heb gehouden.

Meer inhoud in tweets vanaf morgen?

Het was al enkele maanden geleden aangekondigd door Twitter maar vanaf morgen zou het dan echt zo ver moeten zijn: linkjes (naar sites, foto’s en video’s) tellen dan niet meer mee voor de limiet van 140 tekens. Nu wordt elke link automatisch ingekort en neemt deze 23 tekens in beslag. Hetzelfde gaat dan ook gelden voor usernamen die aan het begin van een tweet staan. Op die manier houd je de volle 140 tekens voor je tweet, ook al reageer je op meerdere mensen.

Twitter heeft niet bevestigd dat morgen de uitrol gaat beginnen dus wees niet teleurgesteld als je nog even ouderwets rustig moet doen met het aantal linkjes in je tweets.

Bliyoo heeft nu ook een familie-abonnement

Bliyoo heeft sinds afgelopen week ook de optie voor een familie-abonnement. Daarmee lezen maximaal 4 gezinsleden samen met 1 abonnement (ieder met een eigen Bliyoo account). De “hoofdgebruiker” heeft een familie-abonnement nodig waarmee dan maximaal 3 andere gebruikers toegevoegd kunnen worden aan dat abonnement. De kosten liggen 50% hoger dan het reguliere abonnement (14,95 per maand voor alleen boeken of alleen tijdschriften en 22,45 per maand voor het combi-abonnement) en is natuurlijk een prima deal als je niet de enige Bliyoo lezer in je gezin bent.

Nederlandse muziekbranche in de lift

Het gaat weer een stuk beter met de muziekverkoop in Nederland. Behalve dat in de eerste 6 maanden van 2016 een omzet van 40 miljoen werd gehaald (was 26,4 miljoen in het eerste halve jaar van 2015) nam ook de verkoop van fysieke cd’s en lp’s met 2,4% toe naar 27,8 miljoen euro. Met name de (retro)populariteit van vinyl speelt hierbij een rol aldus de NVPI.

Reacties op de auteursrechtvoorstellen van de Europese Commissie

Afgelopen week presenteerde de Europese Commissie dan eindelijk de beloofde voorstellen in het kader van de herziening van de Auteursrechtrichtlijn. Hoewel er definitief goede kanten aan zitten zijn het overgrote deel van de reacties negatief en teleurgesteld doordat er meer aandacht aan het handhaven van de belangen van rechthebbenden lijkt te zijn besteed dan aan het daadwerkelijk creëren van oplossingen voor burgers en bedrijven.

Ik wacht met het bespreken van de meeste nieuwe wetgeving tot het daadwerkelijk definitief is maar ging wel alvast in op de voorgestelde nieuwe onderwijsexceptie.

Een selectie van andere reacties:

#

onderwijsexceptie vandale

Hoe ziet de nieuwe (voorgestelde) Europese onderwijsexceptie eruit?

De Europese Commissie zegde vorig jaar toe om, in het kader van de Digital Single Market, met voorstellen te komen tot modernisering van het (Europese) auteursrecht. In december 2015 kondigde de Commissie aan welke onderwerpen hierin centraal zouden staan en afgelopen week werden de uitgewerkte voorstellen gepresenteerd tijdens de State of the Union 2016. Wat wil de Europese Commissie gaan veranderen aan (o.a.) de onderwijsexceptie en welke gevolgen kan dit gaan krijgen in Nederland?

Controversieel

De diverse voorstellen hebben vooral tot grote teleurstelling geleid bij iedereen die hoopte (en verwachtte) dat de nieuwe Auteursrechtrichtlijn oude hindernissen zou weghalen voor consumenten en (kleinere) bedrijven die online diensten willen gebruiken of willen ontwikkelen. In plaats daarvan zijn alle voorstellen doorspekt met randvoorwaarden (en eisen) die in de praktijk alleen maar nieuwe hindernissen zullen gaan opleveren. De Europese Commissie lijkt de mening toegedaan te zijn dat de auteursrechten van traditionele uitgevers en de entertainmentindustrie online beter beschermd moeten worden ten koste van innovatie in en het stimuleren van de digitale eengeworden markt die het nastreeft.

Zo houdt de Europese Commissie vast aan het onzalige idee om naburige rechten te geven aan nieuwsuitgevers (een link tax) waarmee ze claims kunnen afgeven aan zoekmachines en sites die korte stukjes overnemen en/of linken naar nieuwsartikelen. Ook al heeft dat al jammerlijk gefaald in Spanje en Duitsland en heeft het Europees Parlement dit idee zelf al meerdere keren van de hand gewezen.

Ook wil de Commissie het wet maken dat contentplatformen op internet verplicht worden al het materiaal, dat door eindgebruikers geüpload wordt, te screenen op mogelijke auteursrechtinbreuken. Ook al is dat totaal onwerkbaar en onbetaalbaar tenzij je een miljardenbedrijf bent.

De Commissie komt wel met enkele nieuwe excepties die bepaalde vormen van gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal makkelijker moet maken. Eindelijk lijkt de implementatie van de Marrakesh Treaty in zicht te zijn waarbij de beschikbaarheid van werken voor visueel gehandicapten een impuls zou moeten krijgen, komt er inderdaad een uitzondering voor text and data mining (waar helaas wel restricties aan zitten), wordt het iets gemakkelijker voor culturele erfgoedinstellingen om hun collecties te digitaliseren (maar niet om die vervolgens online te zetten) en wil de Commissie de onderwijsexceptie uitbreiden om het gebruik van – digitale – auteursrechtelijk beschermde werken in het onderwijs gemakkelijker te maken.

Europese onderwijsexceptie

In de huidige Auteursrechtrichtlijn (2001/29/EC PDF) is in artikel 5(3)(a) al voorzien in de mogelijkheid voor lidstaten om een uitzondering in de eigen auteursrechtwetgeving te maken ten behoeve van het onderwijs: use for the sole purpose of illustration for teaching or scientific research, as long as the source, including the author’s name, is indicated, unless this turns out to be impossible and to the extent justified by the non-commercial purpose to be achieved.

Dit is in de Nederlandse Auteurswet vertaald naar artikel 16 Aw waarbij het verder ingevuld is met de voorwaarde dat het slechts om een deel van een werk mag gaan en dat er ook een vergoeding betaald moet worden aan de rechthebbenden. Dat heeft geleid tot een arbeidsintensieve afkoopregeling waarbij in het onderwijs maximaal 10.000 woorden uit boeken (8000 woorden uit tijdschriften) gebruikt mogen worden en docenten drukker zijn met de restricties van deze regeling, die uit het tijdperk van papieren readers stamt, dan met de mogelijkheden ervan.

De Europese Commissie onderkent dat de huidige onderwijsexceptie onvoldoende duidelijkheid biedt over het digitaal gebruik van werken in het onderwijs, laat staan over de (on)mogelijkheden die een dergelijke uitzondering geeft voor gebruik van materialen in online onderwijs / afstandsonderwijs. Een nieuwe onderwijsexceptie zou dan ook breder toegepast moeten kunnen worden aldus de Commissie:

The exception or limitation should cover both uses through digital means in the classroom and online uses through the educational establishment’s secure electronic network, the access to which should be protected, notably by authentication procedures. The exception or limitation should be understood as covering the specific accessibility needs of persons with a disability in the context of illustration for teaching. (bron, p.16)

De Europese Commissie wil echter ook rekening houden met het stelsel van educatieve licenties dat in enkele lidstaten gebruikt wordt voor een veel breder gebruik van beschermde werken in het onderwijs dan mogelijk is met een uitzondering in de auteursrechtwetgeving. Lidstaten mogen het ook op deze manier oplossen maar er moet dan wel gezorgd worden voor een adequaat gebruiksrecht voor onderwijstoepassingen op een manier dat onderwijsinstellingen niet extra administratief belast worden.

In particular, Member States could decide to subject the application of the exception or limitation, fully or partially, to the availability of adequate licences, covering at least the same uses as those allowed under the exception. This mechanism would, for example, allow giving precedence to licences for materials which are primarily intended for the educational market. In order to avoid that such mechanism results in legal uncertainty or administrative burden for educational establishments, Member States adopting this approach should take concrete measures to ensure that licensing schemes allowing digital uses of works or other subject-matter for the purpose of illustration for teaching are easily available and that educational establishments are aware of the existence of such licensing schemes. (bron, p.16)

En komt de Commissie tot het volgende voorstel in een nieuw artikel 4 van de beoogde nieuwe Europese auteursrechtrichtlijn:

Use of works and other subject-matter in digital and cross-border teaching activities
1. Member States shall provide for an exception or limitation to the rights provided for in Articles 2 and 3 of Directive 2001/29/EC, Articles 5(a) and 7(1) of Directive 96/9/EC, Article 4(1) of Directive 2009/24/EC and Article 11(1) of this Directive in order to allow for the digital use of works and other subject-matter for the sole purpose of illustration for teaching, to the extent justified by the non-commercial purpose to be achieved, provided that the use:
(a) takes place on the premises of an educational establishment or through a secure electronic network accessible only by the educational establishment’s pupils or students and teaching staff;
(b) is accompanied by the indication of the source, including the author’s name, unless this turns out to be impossible.

2. Member States may provide that the exception adopted pursuant to paragraph 1 does not apply generally or as regards specific types of works or other subject-matter, to the extent that adequate licences authorising the acts described in paragraph 1 are easily available in the market.

Member States availing themselves of the provision of the first subparagraph shall take the necessary measures to ensure appropriate availability and visibility of the licences authorising the acts described in paragraph 1 for educational establishments.

3. The use of works and other subject-matter for the sole purpose of illustration for teaching through secure electronic networks undertaken in compliance with the provisions of national law adopted pursuant to this Article shall be deemed to occur solely in the Member State where the educational establishment is established.


4. Member States may provide for fair compensation for the harm incurred by the rightholders due to the use of their works or other subject-matter pursuant to paragraph 1.

Wat kan dit gaan betekenen?

Net als alle andere voorstellen moet ook de voorgestelde nieuwe onderwijsexceptie nog besproken en bekrachtigd worden in het Europees Parlement voordat het daadwerkelijk wetgeving wordt. Het laatste woord is zeker nog niet gezegd hierover en bij de onderwijsexceptie zal de discussie – hopelijk – vooral gaan om wat het onderwijs er daadwerkelijk mee op zal schieten.

Enerzijds is het zeer positief dat er nu expliciet uitgegaan wordt van het digitaal gebruik van boeken, tijdschriften en andere werken ter toelichting van het onderwijs. Het betekent dat er opnieuw gekeken zal moeten worden in Nederland naar de mogelijkheden die deze onderwijsexceptie biedt voor het gebruik van materialen in de digitale leeromgeving. En dat – wederom hopelijk – er een betere en werkbaardere oplossing komt voor docenten dan woorden tellen in een ingescand document. Het overnemen van complete werken zal nooit toegestaan worden maar het instellingen (en uitgevers) makkelijker maken door simpelweg een maximum van 20% of 25% te hanteren zou toch tot de mogelijkheden moeten behoren.

Anderzijds is het zeer zorgwekkend dat de onderwijsexceptie zelf ook weer een uitzondering maakt als een lidstaat van mening is dat er een stelsel van ‘adequate licentie-afspraken’ aanwezig is waar onderwijsinstellingen gebruik van moeten maken. Ik heb meer dan 10 jaar ervaring met het maken van licentie-afspraken met uitgevers – waarbij ik onderhandel voor een gebruiksrecht voor het onderwijs – en laat ik mijn frustraties samenvatten met de constatering dat we in Nederland nog lichtjaren verwijderd zijn van een werkbaar en betaalbaar model.

Het feit dat de onderwijsexceptie ondergraven kan worden als uitgevers besluiten om peperdure licenties aan te gaan bieden voor gebruik van hun materialen in de digitale leeromgevingen kan ik met heel weinig verbeeldingskracht zien als de doodsteek voor het gebruik van kwalitatief onderwijsmateriaal in die leeromgevingen. Het voorbehoud dat in de onderwijsexceptie gemaakt wordt – dat lidstaten dan wel moeten sturen op een brede beschikbaarheid van deze licenties – stelt me niet gerust.

De onderwijsexceptie moet het mogelijk maken dat het onderwijs zonder grote hindernissen gebruik kan maken van andermans werken in het onderwijsmateriaal. Dat teniet doen door onderwijsinstellingen te dwingen licenties af te sluiten voor alles wat er gebruikt wordt zal alleen maar leiden tot meer ‘illegaal’ gebruik waarbij onderwijsmateriaal niet meer in digitale leeromgevingen gezet wordt maar via andere kanalen rechtstreeks aan studenten wordt verstrekt. Een ontwikkeling die helaas nu ook al gaande is dankzij de restricties van de huidige regeling en wat potentieel dus alleen maar erger zal gaan worden.

En wat nu?

Zoals gezegd moet dit voorstel voor een nieuwe onderwijsexceptie nog eerst besproken worden in het Europees Parlement. Ook dit voorstel lijkt de belangen van rechthebbenden zwaarder mee te laten wegen dan de belangen van de burgers waarvoor de onderwijsexceptie nou net bedoeld is en het is te hopen dat de discussie over de wenselijkheid daarvan opnieuw gevoerd wordt tijdens de besprekingen.

Wanneer de definitieve nieuwe Europese onderwijsexceptie een feit zal moeten zijn is nog niet bekend maar zelfs dan zijn we er nog niet. Vanaf dat moment hebben de lidstaten twee jaar de tijd om dit te verwerken in hun eigen wetgeving en zal in Nederland (hopelijk) een traject starten waarbij onderwijsinstellingen, rechthebbenden en overheid komen tot een aangepaste onderwijsexceptie in de Nederlandse Auteurswet. Die zal vervolgens ook weer concreet gemaakt moeten worden in een set met afspraken tussen onderwijs en rechthebbenden.

Oftewel, er valt nog niets zinnigs te zeggen over wat er allemaal gaat veranderen en op welke termijn dat dan zal plaatsvinden. Wat wel duidelijk is, is dat de Europese Commissie meer geluisterd heeft naar de kritieken van rechthebbenden en niet gezocht heeft naar concrete oplossingen voor de auteursrechtelijke problemen waar het onderwijs in geheel Europa al jaren mee worstelt. In plaats van het verzorgen van goed onderwijs met behulp van kwalitatief onderwijsmateriaal zullen docenten waarschijnlijk rekening moeten blijven houden met de auteursrechtelijke aspecten van onderwijsmateriaal en de (financiële) belangen van uitgevers. En, wie weet, licentie-overeenkomsten moeten gaan doorspitten voordat ze andermans werken als onderwijsmateriaal in de digitale leeromgeving kunnen zetten.

Wordt absoluut vervolgd …

#

Pagina 1 of 359123...153045...Laatste »
  • © 2006- 2016 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top