Vorige week donderdag presenteerde Ben Gorter van Surfdiensten (en voormalig CIO van INHOLLAND) het een en ander over het project waar (o.a.) hij al geruime tijd mee bezig is. Het omhelst het ontwikkelen en implementeren van nieuwe licentiemodellen, gebaseerd op de eisen en wensen van gebruikers alsmede de aanbieders van software en content.

Dat was niet alleen boeiend omdat ik al geruime tijd andersoortige licenties wil voor het afnemen en (vooral) gericht aanbieden van content maar vooral omdat de ontwikkelingen niet gestuurd worden vanuit de contentlicenties maar door de software licenties aangejaagd wordt. Al vele jaren is het beheer van software(pakketten) en -licenties gescheiden van het beheer van contentlicenties, wat zich bijvoorbeeld vertaald in het feit dat de hoger onderwijsinstellingen een licentiecontactpersoon (lcp1) kennen voor software en eentje voor content.  Dat was ook altijd logisch omdat er nogal andere voorwaarden en criteria, en dus ook andere licentiemodellen, gelden voor het afnemen en aanbieden van software t.o.v. content.

Juist die voorwaarden en criteria zijn aan het veranderen. Ontwikkelingen als SaaS (software as a service) en Cloud Computing zorgen er voor dat de scheidslijn tussen software en content langzaam aan het verdwijnen is en dat hierdoor nu de focus komt te liggen over *hoe* men deze content/software wil afnemen en aanbieden aan de eigen gebruikers. Interessant voor de instellingen die hierdoor minder geld aan licenties kwijt hoeft te zijn, door bijv. iets voor een korte periode aan slechts een kleine doelgroep af te hoeven nemen, als ook voor de aanbieders die niet alleen geld besparen op distributiemodellen maar vooral prijzen en producten op maat kunnen leveren met hoge mate van klantenbinding. Ben illustreerde dit met een voorbeeld dat Microsoft sinds kort de mogelijkheid aanbiedt om de gehele Exchange *plus* SharePoint omgeving als webdienst af te nemen voor instellingen. Leuk om te horen als je net als Windesheim een implementatietraject hebt gehad

Voorbeeld van SaaS

Enfin, geld is belangrijk natuurlijk maar vanuit het idee van de bibliotheek die digitale content aanbiedt aan haar gebruikers is het minstens net zo belangrijk, ook al was de werkgroep digitale bibliotheek & licenties tegen wie Ben stond aan te praten kennelijk niet volledig overtuigd.

Zelf zie ik al een tijdje de voordelen in van flexibelere licenties. Ik vraag me al jaren af waarom we moeten betalen voor die 2 maanden per jaar dat al onze databanken zo goed als niet gebruikt worden. Hetzelfde voor die databanken die we eigenlijk aangeschaft hebben voor een specifieke opleiding voor een specifieke periode van het jaar waarin die bron gebruikt wordt. Om nog maar niet te spreken over het feit dat we voor alle 16nogwat duizend studenten betalen om bij de technische normen te kunnen terwijl je met je theewater wel aanvoelt dat de sportopleidingen, de sociale, economische en medische opleidingen er werkelijk geen enkel belang bij hebben.

Daar raak je echter wel gelijk een gevoelig punt bij vele collega’s die niet geheel onterecht van mening zijn dat het aanbod van de bibliotheek voor een ieder beschikbaar moet zijn. Voor zover het met algemene budgetten gefinancierd wordt is daar wellicht geen speld tussen te krijgen maar daarom moet je ook kijken naar je financieringsstructuur. Waarom zou je als bibliotheek niet expliciet diensten aanbieden aan specifieke doelgroepen binnen je eigen organisatie? Impliciet doen we dat al lang natuurlijk bij elk boek, tijdschrift of databank waarvan we weten of vermoeden wie het wel, en wie dus niet, gaat gebruiken. Waarom zou je niet met uitgevers gaan praten om content rechtstreeks aan studenten of docenten van 1 opleiding aan te bieden? Waarom staan we met onze mond vol tanden bij de lectoraten en kenniskringen als zij een peperdure databank willen en denken we niet na hoe we dit mogelijk kunnen maken zonder gelijk uitgebreide en onmogelijke begrotingen in te dienen? Waarom luisteren we niet beter naar wat onze klanten willen en zorgen wij er niet voor dat aanbieders dat leveren?

Ook binnen onze organisatie zijn er kansen genoeg volgens mij. Nieuwe licentiemodellen zijn er nog niet maar ik ga ook niet afwachten tot een Surfdiensten project iets oplevert wat we wellicht niet eens nodig hebben. Misschien moet ik eens met de lcp1 van software gaan praten en een eigen projectje opzetten.