Na enkele maanden argwanend de ontwikkelingen rondom de OV-chipkaart gevolgd te hebben en langzamerhand de in/uitcheckpaaltjes op de stations en in de bus te voorschijn getoverd waren, kon ik me bijna niet voorstellen dat het echt gemakkelijker, leuker en goedkoper zou worden met die OV-chip. Vast een hoop gedoe en bijna zeker weten een slecht verkapte poging om forse tariefstijgingen door te voeren. Dat waren mijn gedachten vooraf en laat ik alvast even vooruitlopen op het einde van deze lange blogpost: alle verwachtingen zijn waargemaakt.

Toch kon ik het natuurlijk niet laten om het uit te proberen. Niet alleen vind ik de hele rfid toepassing best interessant (onze bibliotheekboeken zijn er allemaal mee voorzien en ik heb nog het genoegen gehad in een projectgroep te hebben gezeten waarin we over de introductie van rfid kaarten gesproken hebben). Ook besteedde Pierre vorige maand uitgebreid aandacht aan de hele soap die ’1-2-3 op stap met de ov chipkaart‘ heet en ondanks die blogpost, die je eerder ontmoedigt om er mee aan de slag te gaan, had ik toch wel zin om het eens te proberen. Mijn strippenkaart was toch al net aan vervanging toe dus waarom ook niet? Een nieuwe strippenkaart kopen of een OV-chipkaart proberen, lood om oud ijzer toch?

Welke kaart?

Ik heb een jaartrajectkaart van de NS voor woon-werk reizen en dat is ook een chipkaart. Omdat die over enkele maanden afloopt en ongetwijfeld vervangen gaat worden besloot ik om een Persoonlijke OV-chipkaart te bestellen op ov-chipkaart.nl. Na even (flink) proberen om een foto geaccepteerd te krijgen heb ik die aangevraagd en gelijk ‘Automatisch betalen‘ erbij genomen al bij het bestellen van de kaart. Dat is wat de site een product noemt die op je kaart geladen moet worden bij een ophaalpunt en wat er voor zorgt dat er automatisch geld wordt overgeboekt van je bankrekening naar je ov-chipkaartsaldo zodra dat saldo onder de 5 euro komt. Dat werkt ook alleen met een persoonlijke ov-chipkaart en niet met een anonieme (enigszins logisch) en voor dat heerlijke warme gevoel van eigenaarschap van zo’n kaart mocht ik 7,51 euro betalen. 7,50 voor de kaart en 1 eurocent om akkoord te geven via iDeal voor dat automatische betalen.

Wachten

Dan kun je daarna weinig meer doen dan wachten en nog eens de spaarzame informatie op OV-chipkaart.nl lezen. Een account aanmaken vereist dat je een kaart hebt en dus heb ik kalm 3 werkdagen gewacht tot de kaart in de bus viel. Gelijk diezelfde avond snel een account aangemaakt en die kaart gekoppeld aan dat account. Bijna klaar dacht ik nog.

Mooi niet want hoe zit dat nu met dat automatische betalen? Op naar 1 van de 2 ophaalpunten die bij mij in de buurt zitten maar nee hoor, daar stond geen bestelling klaar en na enigszins gepikeerd alle menu-opties van die paal doorlopen te hebben maar weer richting huis en computer gegaan.

Nog een keer

OK, dan gaan we het nog een keer aanvragen en bestellen. Achteraf vond ik het ook wel raar dat je bij bestellen van een OV-chipkaart al een koppeling met je bankrekening zou kunnen leggen want er is nog geen kaartnummer bekend natuurlijk, maar vooruit, een foutje van 1 eurocent kan ik nog verdragen en dus bestelde ik het opnieuw vanuit mijn inmiddels aangemaakte account. Gelijk nog een product erbij besteld, nl. het 20% kortingsproduct waarmee je in de daluren goedkoper kunt reizen. Lang verhaal kort, een half uur later had ik 2 eurocent betaald (voor beide 1 cent) en stond ik wederom bij het ophaalpunt. Succes want inderdaad, beide producten werden op mijn kaart bijgeschreven.
OK, nu had ik een kaart met 0 euro saldo en met automatisch betalen. Zou dat nu dan gelijk een overboeking van saldo betekenen of moest er eerst saldo opstaan voordat dit zou gebeuren? De site vertelde er weer eens niks over en dus stond ik een dag later voor de 3e keer bij die paal om een tientje saldo erop te zetten.

1-2-3 hoeveel?

Drie keer was in elk geval scheepsrecht, ook al zou ik niet perse van eenvoudig willen spreken. Inmiddels was ik al enkele centen boven de 17,50 euro kwijt en had ik nog geen centimeter met de bus gereden. Tijd om wat lagere school rekenen los te laten op dit fenomeen.
Op de site staat een verwijzing naar de busvervoerder in mijn regio (Connexxion) die meldt dat:

Reis + basistarief
U betaalt de gereisde kilometers x bedrag per kilometer (in Overijssel € 0,125)
+ basistarief (€ 0,78 ) Stapt u meteen of binnen 35 minuten over, dan betaalt u niet opnieuw het basistarief.

Dat basistarief wordt vergeleken met die ene strip die je als basis betaald maar daar gaat het rekenwerk al gelijk mank natuurlijk. Een (blauwe) strippenkaart kost 22,50 euro en dat rekent handig om dat elke van die 45 strippen je 50 cent kosten. 78 cent versus 50 cent, het begint al goed.

De vergelijkende test

In ons gezin reizen we best regelmatig met de bus op een tweetal vaste trajecten:

• Van huis naar busstation Deventer. We wonen in een hoek van Deventer en het is een reis van ruim 15 minuten met de bus. Dat doen we zowel in de spits als in de daluren (alles na 9 uur ‘s ochtends is daluur in deze regio)
• Van huis naar busstation Deventer en overstappen in de bus naar de wijk Platvoet. Dat is letterlijk zo’n beetje van de ene hoek van Deventer naar de andere hoek van Deventer. Ook dit doen we zowel in de spits als in de daluren.

Voor de OV-chipkaart reisden we voor 9 uur met een blauwe strippenkaart, wat 3 strippen kost. Zoon van 4 reist natuurlijk op een roze strippenkaart en dat kost hem nog steeds 3 strippen. In de daluren kent Connexxion een zgn. dalkaartje en daarmee reis je voor 1,20 binnen de stad maar kun je er niet mee overstappen.

Op traject 1, een enkele rit van huis naar het busstation, betaal ik met een blauwe strippenkaart omgerekend 1,50 voor de 3 strippen voor dat ritje. Na 9 uur kost het me dus 1,20 euro met een dalkaartje. Zoon reist met zijn roze strippenkaart voor omgerekend 1 euro voor de 3 strippen en dat doet hij na 9 uur natuurlijk ook want een dalkaartje is duurder voor hem.

Met de OV-chipkaart ben ik zelf 1,64 euro kwijt ipv 1,50 euro voor 9 uur. 14 cent meer dus wat zo’n 9% duurder is. Na 9 uur geldt wel de 20% korting die ik als product op mijn kaart heb staan maar ben ik wederom duurder uit met die chipkaart: 1,31 euro versus de 1,20 van het dalkaartje. Ditto iets meer dan 9% duurder om precies te zijn.
Op dit traject heeft zoonlief nog niet met zijn ov-chipkaart gereisd maar ik voel hem wel aankomen.

Bij traject 2 voel je de verschillen alleen maar groter worden en dat klopt. Een retour ritje kost in de oude situatie 2,70 euro (3 strippen wegens overstappen en een dalkaartje voor het laatste stukje naar huis omdat de geldigheidsduur van die 3 strippen onvoldoende is). Dat zou nog 3 euro kunnen zijn als er wat meer tijd tussen de heen- en terugrit zou zitten maar het verbleekt bij de kosten die je met de OV-chipkaart maakt: 3,92 euro waar het ons normaliter 2,70 had gekost. Een extra prijs van ruim 45%! Toegegeven dat het tijdstip hier wel een rol speelt want als je wat meer tijd hebt zitten tussen de heen- en terugreis en die ritten ook beide na 9 uur zouden plaatsvinden zou de verhouding 2,98 euro voor de ovchip versus nog steeds 2,70 euro in de oude situatie zijn. Dat is overigens nog steeds 10% duurder maar al minder belachelijk dan die 45%.

Zoon heeft dit traject vandaag ook gedaan als enkele rit, na 9 uur, en was 1,88 euro kwijt tov de 1 euro die zijn 3 roze strippen voorheen kostten. Een record tariefstijging van 88%! Het is maar goed dat hij als vierjarige nog wat minder cynisch dan papa is.

Hoezo 1-2-3?

Het enige wat 1-2-3 gaat is het geld uit je (digitale) portemonnee dus. Gemiddeld ben je ongeveer 10% duurder uit dan met je strippenkaarten maar afhankelijk van de duur van je reis, tijdstip dat je reist en je leeftijd kan dat oplopen tot vele tientallen procenten. Dan heb ik het nog niet eens over de aanschafkosten van een OV-chipkaart (die je elke 5 jaar opnieuw zult moeten maken), problemen met het hele systeem, vergeten uit te checken of het feit dat veel OV-chipkaart reisproducten nu notabene nog relatief goedkoop zijn. Het 20% dalkortingsproduct bijvoorbeeld kon ik nu voor 1 eurocent kopen maar gaat vanaf 1 september 7,50 euro per jaar kosten. Dat komt er dus nog bovenop!

De OV-chipkaart is gewoon rekening rijden voor het openbaar vervoer. Een kilometerheffing waarbij het totaal niet transparant is vooraf wat je kwijt bent aan een reis, laat staan dat duidelijk is dat het een spectaculair duurdere oplossing is dan die trouwe strippenkaart waar de overheid en OV vervoerders kennelijk de oorlog aan verklaard hebben. Dat je ook al een web 2.0 deskundige moet zijn om door dat oerwoud van gebrekkige informatie een pad te banen naar je OV-chipkaart met correcte producten erop, kan alleen maar leiden tot de conclusie dat er werkelijk geen enkele reden te bedenken is waarom mensen over zouden moeten stappen naar zo’n ding. Niet dat we straks een keuze hebben natuurlijk maar ik ga eens kijken of een rijbewijs halen en auto kopen nou echt nog zoveel duurder is dan het openbaar vervoer.