Zo snel mogelijk naar digitaal en vergeet die fysieke boeken

De Vereniging van Openbare Bibliotheken (VOB) is niet blij met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Die laatste stuurt binnenkort een soortement beleidsnota naar alle leden, de gemeenten dus, over de bibliotheek in het digitale tijdperk. En die visie die hierin getoond wordt vindt de VOB nogal kort door de bocht. Zo beveelt de VNG haar leden aan om waar mogelijk, zo snel mogelijk, over te gaan op digitale collecties en fysieke collecties te vervangen. Ook als de bibliotheken en de bibliotheekgebruikers daar helemaal nog geen zin in en behoefte aan hebben.

De VOB stuurt op haar beurt een brief naar haar leden, de bibliotheken dus, om toe te lichten waarom ze zich distantiëren van de visie van de VNG.

Uit de handreiking blijkt dat de VNG haar leden adviseert een beleid voor te staan dat bibliotheken en hun gebruikers zoveel als mogelijk op het digitale pad stuurt, zelfs als zouden bibliotheken en/of de gebruikers daar geen behoefte aan hebben.De VNG oppert een substitutiebeleid, waarbij zodra de meerderheid van de titels ook digitaal wordt aangeboden en beschikbaar is voor de openbare bibliotheken, de fysieke collectie wel kan worden vervangen. De bibliotheken zouden daarbij een beleid moeten voeren gericht op het bevorderen van digitaal lezen en het “fysieke” lezen moeten ontmoedigen.

En daar moest ik toch wel denken aan discussies die in onze hogeschool gevoerd zijn over de bibliotheekcollecties. Het onderwijs moet zich -dat is het streven- 100% in de digitale leeromgeving kunnen afspelen en daar ziet men bij ons dus ook nog maar weinig heil in het papieren boek. Bij eerdere projecten is de opdracht gegeven te komen tot een absoluut minimale omvang van de fysieke collectie en alleen nog maar te focussen op het beschikbaar maken van digitaal materiaal. Een opdracht overigens die al was bijgesteld nadat enkele managers gepoogd hadden het volledig saneren van de fysieke collectie als uitgangspunt te nemen.

Vervolgens liepen de projectgroepen op tegen grote aantallen docenten die weigerden afscheid te nemen van de fysieke collectie zolang dat digitale aanbod nog niet eens bestond. Iets dat ook door ons als bibliotheek natuurlijk was aangekaart maar wat vermoedelijk als een bevooroordeelde reactie werd opgevat. Kennelijk blijft de misvatting bestaan dat digitale boeken en content ruim beschikbaar zijn maar dat bibliotheken en gebruikers er simpelweg niet aan willen. De misvatting dat je fysieke collecties zonder problemen kunt vervangen door digitale versies of alternatieven. De nog veel meer voorkomende misvatting dat digitale informatiebronnen goedkoper zijn dan fysieke.

Fysiek en digitaal zijn geen twee gescheiden werelden. Het zijn verschillende vormen van content waar gebruikers iets mee willen of moeten. Niet de vorm staat centraal maar de inhoud. En het gebruiksgemak. En de kosten die ermee gepaard gaan. Dan blijft de bittere realiteit over dat in theorie misschien digitale informatiebronnen op al die aspecten in het voordeel zijn maar het in de praktijk nog steeds het papieren boek is dat het gemakkelijkste te gebruiken is en uiteindelijk goedkoper is voor zowel bibliotheken als gebruikers. Pas als die hindernissen genomen zijn, dan worden de collecties van bibliotheken -openbare en in een hogeschool- vanzelf meer en meer digitaal. Niet omdat fysiek ontmoedigd hoeft te worden maar omdat digitaal aanbod dezelfde content heeft, gebruiksvriendelijker is en lagere kosten heeft. Niet omdat je het je gebruikers moet aanpraten maar omdat ze dat van de bibliotheken eisen.

Wat een gemiste kans dat de VNG zich niet inspant om digitaal aanbod laagdrempeliger en goedkoper de bibliotheken in te krijgen. Dat was pas visie geweest.

@ Bepaalde afbeeldingen en/of foto’s op deze pagina zijn het auteursrechtelijk eigendom van 123RF Limited, zijn leveranciers, of zijn gelicenceerde Partners en worden met toestemming onder licentie gebruikt. Deze afbeeldingen of foto’s mogen niet worden gekopieerd of gedownload zonder toestemming van 123RF Limited.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

  • © 2006- 2014 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top