Huren, lenen en kopen van ebooks op ereaders of tablets: wie snapt het nog?

De belofte van ebooks, van digitaal lezen was ooit zo simpel. Ze zouden goedkoper worden dan papieren boeken. Super gebruiksvriendelijk want je zou ze heel eenvoudig kunnen aanschaffen en downloaden naar het apparaat waar je ze op kan lezen. Overal en altijd zou je honderden, duizenden boeken zelfs bij je kunnen hebben.
Maar ergens is het mis gegaan.
Als je nu kijkt naar alle ontwikkelingen rondom ebooks dan zou je zelfs als grootste liefhebber van digitaal lezen weer terugverlangen naar de tijd dat je gewoon een papieren boek kocht in een boekhandel of leende in een bibliotheek.

Kopen van ebooks is grotendeels nog steeds een lastige exercitie door DRM. Hoewel het niet meer zo erg is dat je bijvoorbeeld op tablets niet eens een boek kunt openen dat van DRM voorzien was, moet je je als consument nog steeds verdiepen in de beperkingen van DRM, Adobe ID’s, Adobe Digital Editions of ebook apps op je mobiele apparaten die DRM ondersteunen. Het idee van klikken, kopen en downloaden naar je apparaat is in de meeste gevallen nog steeds een illusie.

Met het lenen van ebooks is het nog veel slechter gesteld. Lenen van ebooks van familie of vrienden is onmogelijk gemaakt (dankzij die DRM) tenzij je de ereader zelf mag lenen terwijl het de mogelijkheid van lenen van ebooks in bibliotheken misschien nog wel de grootste desillusie lijkt te gaan opleveren. Op een paar kleinschalige initiatieven na -die eveneens geen gebruiksvriendelijke ervaringen met zich meebrachten- lijkt de waarschijnlijkheid van een landelijk ebookplatform waar bibliotheekleden ebooks kunnen gaan lenen bijzonder klein te zijn.

Het huren van ebooks is de volgende ontwikkeling die er aan staat te komen. Het Centraal Boekhuis, inmiddels omgedoopt tot CB, biedt vanaf volgende week een platform aan waarmee uitgevers en verkopers boeken kunnen verhuren aan klanten (ook al ben ik daar niet enthousiast over). Amazon kondigde aan te gaan beginnen met het verhuren van ebooks (via de Kindles) in Frankrijk, Duitsland en Engeland en het “Spotify model voor ebooks” lijkt nu praktisch ook voet aan de grond te krijgen met de aankonding van Oyster, een iOS app die voor een vast bedrag toegang biedt tot een grote bibliotheek aan ebooks. In Nederland bestaat zo’n digitale bibliotheek zelfs al een tijdje want bij Yindo kun je ook voor korte en langere periodes toegang kopen tot hun aanbod van ebooks.

Dat het huren van ebooks de plaats gaat innemen van (de ooit geanticipeerde mogelijkheid van) het lenen van ebooks lijkt onvermijdelijk. In een uitgebreide blogpost gaat Phil Bradley in op wat dit betekent voor openbare bibliotheken en in Nederland verscheen gisteren een blogpost op Bibliotheek 2.0 van Frank Huysmans over dit zelfde onderwerp.

Ook voor consumenten (die boekenlezers die nog steeds hopen dat die beloftes van ebooks uit gaan komen) is het weer opletten geblazen. Hoewel het geen VHS versus Betamax praktijken zijn, is met het kopen van ebooks geen vanzelfsprekendheid dat je alle ebooks op al je apparaten kunt lezen. Verschillende ebookformaten, met en zonder DRM, zijn gebonden aan specifieke apparaten of apps. Ebooks van Amazon zijn gekoppeld aan Kindle ereaders of de Kindle apps en ebooks die je bij Apple koopt zijn onlosmakelijk verbonden met iBooks op een iPad. Zelfs met de standaard in Nederland, het ePub formaat, heb je geen garanties want inmiddels verschijnen er ook ePub3 ebooks die maar zelden compatibel zijn met bijvoorbeeld de e-ink ereaders. Zo bleek het boek Signal to Noise uit de Humble eBook Bundle in ePub formaat alleen goed leesbaar te zijn in iBooks op een iPad3 (ook al kon je PDF versies downloaden die wel leesbaar waren op tablets en pc’s).

Als je een ebook koopt zul je -nog steeds- vooraf moeten controleren en uitzoeken of je het gekochte ebook wel kunt lezen op het apparaat dat jij in huis hebt.

Met huren van ebooks wordt dat alleen nog maar gecompliceerder. Amazon levert de dienst van het verhuren van ebooks voorlopig echt niet in Nederland maar ook al zou dat wel zo zijn, dan nog zit je vast aan de Kindle ereader of de Kindle apps. Het CB platform en de bijbehorende online reader waar uitgevers gebruik van kunnen maken vereist een browser en een apparaat met internet waardoor je effectief dus gebonden bent aan een tablet of computer. Yindo kent dezelfde beperking waardoor je thuis prima gebruik kunt maken van de mogelijkheid van het huren van ebooks maar waarmee je onderweg -en dat is het moment dat bijzonder veel mensen willen lezen- aanzienlijk meer problemen hebt om je gehuurde ebooks te kunnen lezen, tenzij je over een tablet met 3G verbinding beschikt. Oyster is dan juist wel weer gericht op mobiel gebruik maar alleen als dat een iPhone is. Het feit dat geen van alle genoemde huurdiensten werkt op de honderdduizenden in Nederland verkochte ereaders, daar hoor je overigens ook niemand over.

Nee,  de belofte van goedkoop, eenvoudig en gebruiksvriendelijk ebooks lezen, die gaat niet waargemaakt worden vrees ik.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

  • © 2006- 2014 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top