Streaming ebooks komen in een pluspakket bij de bibliotheken. Nou ja, een pluspakketje eigenlijk

streaming ebooks

Een kleine stap voor bibliotheekleden, een grote sprong voor de bibliotheken. Zo vatte de Vereniging Openbare Bibliotheken (VOB) het besluit samen dat tijdens de ALV vorige week genomen werd. Het voorstel om met een ebook pluspakket te komen voor alle bibliotheekleden werd unaniem aangenomen en dat betekent dat eind dit jaar alle leden van een openbare bibliotheek de mogelijkheid krijgen een aanvullend abonnement voor ebooks af te sluiten.

Plus
Pluspakket wil in dit geval zeggen dat bibliotheken hun leden een pakket aanbieden van achttien ebook titels tussen de één en drie jaar oud voor een bedrag van € 20 per jaar. Streaming ebooks wel te verstaan op dezelfde wijze als via de Lees Meer website die begin van deze maand de digitale deuren sloot. “Het is beperkt in omvang, in techniek en in actualiteit. Toch is het nodig dat bibliotheken een aanbod hebben voor de leden van de bibliotheek die voorop lopen. De bibliotheken voorzien daarmee in de behoefte aan gestreamde ebook titels.”, stelt het nieuwsbericht op de site van de VOB.

Maar welke behoefte is dat precies?
Laat ik vooropstellen dat ik het helemaal eens ben met de constatering dat het belangrijker is om nu een aanbod te hebben dan te blijven wachten op het ideale scenario van een breed aanbod. Maar het is me onduidelijk waarom dat gerelateerd wordt aan ‘leden van de bibliotheek die voorop lopen’ en een ongesubstantieerde geconstateerde behoefte aan streaming ebooks.

Goed, ik heb het voorstel zelf niet gezien – de informatievoorzieningssector is zelf niet echt geweldig in het publiek voorzien van informatie – maar waar wordt die behoefte nou op gebaseerd? Op het aantal hits dat de Lees Meer site had? Aantallen aangemaakte accounts die een streaming ebook geprobeerd hebben? Of is er daadwerkelijk een beetje marktonderzoek gedaan bij de leden om vast te stellen waar de behoefte nou echt zat? Heeft een representatief deel van de leden zich echt uitgesproken voor streaming ebooks en gezegd, “Ach laat maar zitten met die downloadbare ebooks want op die ereaders lezen we toch alleen maar gratis illegale ebooks?”

Wat heb je er voor over?
Over gratis gesproken, dat doet het altijd goed natuurlijk. Ik kan me echter voorstellen dat 20 euro per jaar voor toegang tot 18 titels (van minimaal 1 en maximaal 3 jaar oud) die je alleen via tablet of computer kunt lezen, een wat lastiger te verkopen dienst gaat worden. Licentietechnisch is het ongetwijfeld een uitstekend resultaat te noemen van de VOB inkoopcommissie maar ook al schept aanbod altijd wel een vraag, bij een dergelijke nieuwe dienst hoort toch een marktonderzoek om duidelijk te krijgen waar de behoefte precies zit en wat men bereid is ervoor te betalen. Neem ik aan.

Ik vermoed dat titels van minder dan een jaar oud nooit onderdeel gaan uitmaken van een dergelijk pluspakket – de uitgevers zullen dat niet willen om de verkoop van die titels niet in ‘gevaar’ te brengen – en dat titels ouder dan 3 jaar door zullen schuiven naar een gratis toegankelijk pakket dat inbegrepen is bij het reguliere bibliotheekabonnement. Wat de keuze voor een pluspakket alleen nog maar vreemder maakt in mijn beleving.

Ik denk dat als bibliotheekleden al over de drempel van gebruik van streaming ebooks zouden (willen) stappen, ze dat alleen zouden doen om recente boeken te kunnen lezen waar ze (bijvoorbeeld) in fysieke vorm niet aan kunnen komen in de bibliotheek. Omdat ze constant uitgeleend zijn en er vele reserveringen op zitten. Lees je veel recente titels, dan zouden leden nog wel eens interesse kunnen hebben voor een betaalde ebookdienst. Reserveringen en boetes kosten immers ook geld.

Titels die tussen de 1 en 3 jaar oud zijn kun je meestal zonder hindernissen lenen. Gratis want dat is bij je bibliotheekabonnement inbegrepen. Waarom zou je dan 20 euro per jaar extra gaan betalen om slechts 18 titels als streaming ebooks te lezen terwijl je ze ook gratis kunt lenen in de bibliotheek zelf? Ik schaar mezelf absoluut onder de categorie voorlopers op gebied van ebooks maar kennelijk heb ik daar een andere definitie voor dan de VOB.

De weg van de minste euro’s
Als je ergens op kunt vertrouwen dan is het wel dat mensen altijd voor de goedkoopste optie gaan. Bibliotheekleden lenen nu eenmaal boeken omdat dat goedkoper is dan alle boeken te kopen die ze willen lezen. Wil je een ebookdienst aan de man brengen dan zul je dat aantrekkelijker moeten maken dan het alternatief en dat alternatief is in eerste instantie de eigen fysieke boekencollectie. Recente en populaire boeken zijn lastiger verkrijgbaar in fysieke vorm en daar ligt dus een kans voor een ebookdienst. Hoe groot een bibliotheekcollectie ook is, het is altijd een kleine selectie van wat er beschikbaar is en dus ligt een andere kans voor een ebookdienst bij een veel groter en breder aanbod dan een bibliotheek fysiek kan aanbieden.

Waar is de visie op ebooks?
Een ebook pluspakket zoals nu gaat komen gaat het daarom moeilijk krijgen. Recente en populaire boeken zullen geen deel uit gaan maken van dat pakket en met slechts 18 titels heeft het ook weinig kans als wenselijk alternatief gezien te worden voor de fysieke bibliotheekcollectie. Helemaal als men daarvoor extra moet gaan betalen bovenop de kosten van het bibliotheekabonnement. Als er titels gratis beschikbaar zullen komen bij het bibliotheekabonnement zullen de voorlopers er graag gebruik van maken verwacht ik maar of dat nu de toegevoegde waarde van ebooks in de bibliotheek is?

Minimaal hoopte ik op een visie op ebooks die complementair is aan het collectiebeleid van de bibliotheken. Ebooks die je aanbiedt zou je bijvoorbeeld bewust niet meer als fysiek exemplaar kunnen aanbieden of in minder grote hoeveelheden. Juist als je geen bestsellers of recente ebooktitels kunt aanbieden is het handig om hier op in te spelen en je fysieke collectie anders te gaan promoten. En oudere titels kunnen uit de fysieke collecties gehaald worden als ze ook (gratis) als streaming ebook te raadplegen zijn. Op die manier breng je duidelijk naar je klanten toe dat ebooks beschikbaar stellen net zo’n normale dienst is als fysieke boeken uitlenen. En verbeter je je (onderhandelings)positie naar de uitgevers toe omdat je duidelijk maakt dat je hun titels hoe dan ook gaat aanbieden naar het publiek. Niet als ebook? Dan (massaal) als fysiek exemplaar dat geleend kan worden. Maar nu met gerichte promotie van specifieke titels naar bibliotheekleden toe als uitgevers ongunstige voorwaarden willen afdwingen voor ebooks. Hoe leuk zouden uitgevers het vinden als je als bibliotheken op tafelt legt dat je die recente bestsellers voor uitlenen gaat promoten als alternatief voor het kopen?

Maar nee. Nu voelt dat pluspakket wederom aan als iets waarvan bibliotheken vooral vinden dat ze dat eigenlijk moeten aanbieden terwijl het niet echt onderdeel uitmaakt van hun core business. Het lijkt een moetje van de bibliotheken voor die voorlopers onder de leden die er om onbegrijpelijke redenen behoefte aan hebben.

Of begrijp jij het wel?

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

  • © 2006- 2014 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top