Verhuurtarieven van ebooks of wat bibliotheken betalen per uitlening

verhuurtarieven van ebooks

Kennelijk valt het toch wel mee met de patstelling die ik gisteren beschreef. Bij de bijeenkomst die de VOB gisteren organiseerde als aftrap voor de EBLIDA Right to e-read campagne presenteerde directeur (van de Openbare Bibliotheek Amsterdam) Hans van Velzen als voorzitter van de VOB-Inkoopcommissie hoe de overeenkomst tussen bibliotheken en uitgevers er uitziet, inclusief wat er precies per uitlening betaald wordt door de bibliotheken aan de uitgevers. Of zoals uitgevers er tegenaan kijken: wat de verhuurtarieven zijn voor hun ebooks.

In het verslag dat Frank Huysmans maakte van deze bijeenkomst staat deze informatie ook mooi vermeld:

Er is een basispakket e-content waar bibliotheekleden zonder meerkosten thuis gebruik van kunnen maken. Daarnaast komt er in de zomer een pluspakket waar leden tegen betaling van € 20 het recht verwerven om 18 titels te lenen. Dit wordt een strippenkaartmodel: zodra de 18 uitleningen ‘op’ zijn, kan een nieuwe strippenkaart worden gekocht.

In het basispakket komen in principe alleen titels uit de ‘long tail’ die 3 jaar of langer geleden zijn verschenen. Per uitlening wordt hiervoor een bedrag van € 0,12 (in het eerste jaar dat ze worden aangeboden € 0,24) afgedragen aan de rechthebbenden. In het pluspakket komen ook nieuwe titels te leen. Voor deze wordt in de eerste 6 (met uitloop naar 12) maanden € 0,48 afgedragen. Voor de CPNB-top-60-titels komt daar nog een opslag bovenop van € 0,12 (in totaal dus € 0,60 per uitlening). Nadat het echt nieuwe van het boek af is, in principe na 6 en ten laatste na 12 maanden, daalt het vergoedingsbedrag naar € 0,36, tot de 3-jaarsgrens wordt bereikt en de € 0,12 gaat gelden. Voor de 18 uitleningen per strippenkaart van € 20 wordt in totaal minder afgedragen dan er bij de leden wordt geïnd; wat er overblijft, vloeit in de bibliotheekkas ter dekking van de gemaakte kosten.

Gezocht wordt naar een businessmodel dat voor bibliotheken én rechthebbenden aantrekkelijk is, benadrukte Van Velzen: “Bibliotheken willen laten zien dat zij een rol kunnen spelen in het ‘legaliseren’ van het e-book-aanbod. Gelezen boeken worden door de bibliotheken betaald, en mensen raken eraan gewend dat voor het lezen van e-boeken betaald moet worden.” Ondanks deze wil tot samenwerking met rechthebbenden is de petitie volgens Van Velzen voor bibliotheken een noodzakelijke stok achter de deur om uit het totaal beschikbare aanbod een eigen selectie te kunnen maken en deze tegen eigen voorwaarden te kunnen uitlenen.

The Pirate Library

Dat het uitlenen van ebooks door bibliotheken een goed alternatief (kan) zijn voor ebookpiraterij en dat het voor de uitgevers inkomsten oplevert die ze anders niet krijgen, daar was ik zelf ook al van overtuigd. Er zit thans niks tussen het kopen van een ebook en het dan maar illegaal downloaden van ebooks. Er zijn geen alternatieven voor de mensen die niet gewend zijn elk boek te moeten kopen dat ze willen lezen.

En dat terwijl een vergelijking met het uitlenen van papieren boeken voor de hand ligt. Want die worden wel gewoon allemaal uitgeleend door bibliotheken – onder de leenrechtexceptie – en daar wordt eveneens een vergoeding per uitlening betaald aan de uitgevers en auteurs. Papieren boeken worden door uitgevers verkocht en papieren boeken worden feitelijk verhuurd door de uitgevers via de bibliotheken. En dat gaat al tientallen jaren prima samen.

Bibliotheek.nl en de VOB-Inkoopcommissie benadrukken dus zelf ook dat het verhuren van ebooks (of het uitlenen van ebooks door bibliotheken, het is maar van welke kant je het bekijkt) een alternatief is voor ebookpiraterij dat ook nog eens inkomsten genereert voor de uitgevers.

Bibliotheken en uitgevers samen?

Dat blijkt ook uit de twee videoverslagen van een bijeenkomst afgelopen week, waar Bibliotheek.nl de uitgevers bijpraatte over de stand van zaken mbt het ebookplatform en de plannen die er zijn om dit aanbod verder uit te bouwen. In het eerste verslag komt de toelichting en argumentatie van Bibliotheek.nl aan bod inclusief de vergoedingen die ze in de overeenkomsten met uitgevers hanteren.

In het tweede videoverslag komen uitgevers zelf aan het woord die bij de bijeenkomst aanwezig waren en wordt ook duidelijk dat er wel degelijk uitgevers zijn die met hun ebooks mee willen gaan doen. Met de nodige voorzichtige formuleringen overigens.

In elk geval lijkt de discussie ook bij de uitgevers nu eindelijk goed losgebroken te zijn over niet alleen verkoop maar ook verhuur van ebooks met de bijbehorende verdienmodellen. Hoewel het prachtig zou zijn als uitgevers en bibliotheken er samen helemaal uit zouden komen, blijf ik van mening dat er een (wettelijke) stok achter de deur moet komen die bibliotheken en uitgevers dwingt om gezamenlijk invulling te geven aan het verhuren/uitlenen van ebooks.

Maar de wortel werkt beter dan de stok en ik denk dat het toch (langzaam) de goede kant opgaat!

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

  • © 2006- 2014 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top