Auteursrecht Archives

Recht op informatie: Dromen over digitalisering

Het vierde nummer van 2013 van de InformatieProfessional valt één dezer dagen op de mat bij de abonnees en de digitale versie is inmiddels ook beschikbaar op de site van de IP. Dat betekent ook een verse aflevering van de Recht op informatie rubriek. Deze ging, naar aanleiding van een citaat van Willem Elsschot, in op de praktische bezwaren die de Auteurswet oplevert voor grootschalige digitaliseringsprojecten van bibliotheken. Hoe jammer het ook is, we zijn nog wel even verwijderd van een digitale bibliotheek waar alle Nederlandse boeken digitaal raadpleegbaar in zijn.

–//–

‘Tussen droom en daad staat helaas de Auteurswet uit 1912.’ Dat liet de directeur van de Koninklijke Bibliotheek, Bas Savenije, optekenen bij de presentatie van de eerste resultaten van het samenwerkingsproject tussen de KB en Google. In dit boekenproject worden 160.000 Nederlandse boeken uit de KB-collectie gedigitaliseerd waarop geen auteursrecht meer rust. Dat auteursrecht vervalt 70 jaar na het overlijden van de auteur van dat betreffende werk. Daarom gaat het alleen om boeken van vóór 1870 waarvan er nu 80.000 digitaal beschikbaar zijn via boeken.kb.nl.

De droom van de Koninklijke Bibliotheek gaat echter veel verder. Het liefste wil ze alle boeken die in Nederland uitgegeven zijn digitaliseren. En vervolgens iedereen toegang geven tot deze digitale collectie. Maar om dat te realiseren staat inderdaad de Auteurswet in de weg. Die wet stelt dat de maker van een werk het auteursrecht heeft en daarmee bepaalt wat er met zijn werk mag gebeuren. Boeken kunnen daarom alleen gedigitaliseerd worden door bibliotheken als de rechthebbenden daarvoor toestemming geven. Of als er geen auteursrecht meer berust op die boeken natuurlijk.

Daar komt het jaartal van 1870 ook vandaan. Alle werken van voor 1870 zijn gegarandeerd vrij van auteursrechten. Deze werken mogen vrijelijk gedigitaliseerd en hergebruikt worden. De werken die uitgegeven zijn tussen 1870 en 1940 bevinden zich vaak in een grijs gebied. Er kan nog auteursrecht op rusten maar dat hoeft niet het geval te zijn. Het is ook niet altijd even duidelijk wie de makers van werken uit die periode zijn. Uitzoeken of er rechthebbenden zijn kan dan een flinke klus zijn. Op alles wat na 1940 uitgegeven is berust over het algemeen auteursrecht – de Koninklijke Bibliotheek zal dus voor de digitalisering van elk boek toestemming moeten vragen aan de auteursrechthebbenden.

Deze onwerkbare situatie staat in de weg om van droom naar daad te kunnen komen. Ook al bestaat de Auteurswet voor een groot deel uit beperkingen op het auteursrecht van een maker, geen ervan is bedoeld om grootschalige digitaliseringsprojecten van bibliotheken mogelijk te maken. Idealiter zou een nieuwe beperking in de Auteurswet geïntroduceerd kunnen worden die meer mogelijkheden biedt voor bijvoorbeeld culturele erfgoed-, onderwijs- en onderzoeksinstellingen om toch boekencollecties te digitaliseren en aan te bieden voor niet-commercieel gebruik. Dan nog zouden er vele bezwaren overblijven omdat er vaak juist wel commerciële belangen spelen en de auteursrechten veelal verweven zijn tussen auteur en uitgever. In het wetsvoorstel auteurscontractenrecht worden echter diverse wijzigingen van de Auteurswet voorgesteld die de positie van de auteur versterken ten opzichte van uitgevers. In beginsel zou dat ook mogelijkheden kunnen scheppen voor auteurs om (makkelijker) toestemming te verlenen middels een licentie aan een Koninklijke Bibliotheek voor het digitaal beschikbaar maken van hun werken.

Welke wijzigingen je ook aan zou brengen aan de Auteurswet, er spelen waarschijnlijk te veel commerciële belangen bij de rechthebbenden om het mogelijk te maken voor de Koninklijke Bibliotheek alle beschermde werken na 1940 te digitaliseren. Niet alleen de Auteurswet staat tussen droom en daad maar vooral de praktische bezwaren.

Nieuwsartikelen overnemen? Alleen de eerste 50 woorden gratis en dan betalen

Wat doe je als krant als je artikelen steevast opduiken op sites van particulieren, bedrijven en verenigingen? Als je met lede ogen moet aanzien hoe nieuwsberichten – al dan niet opzettelijk – klakkeloos worden overgenomen en anderen daar geld mee gaan verdienen?

Dan trek je een grens, leg je uit waarom je die grens meent te moeten trekken en maak je duidelijk dat die grens vanaf nu gehandhaafd gaat worden. Dat is precies wat alle zeven (grote regionale) kranten van Wegener afgelopen week deden in een gelijksoortig bericht over het niet gratis zijn van nieuws. De Wegener kranten gaan naar eigen zeggen hun auteursrecht beter bewaken en laten auteursrechteninternetpolitiebureau Auxen vanaf 1 mei los op het internet om op blogs, websites en sociale media te gaan speuren naar teksten en foto’s die sprekend lijken op, of identiek zijn aan, wat door de regionale kranten gepubliceerd is.

50 woorden norm
Wegener introduceert met dit nieuwe auteursrechtenbeleid wel formeel de 50 woorden grens als norm en onderscheid tussen illegaal hergebruik en legaal citeren van hun nieuwsartikelen. Neem je meer over dan dien je vooraf toestemming te vragen en – indien toestemming wordt verleend – een eenmalig gebruiksrecht te kopen voor € 0,36 per woord.

Daaruit mag je concluderen dat nieuws wel gratis is (blijft?) als je binnen die 50 woorden blijft. Een kleine drie 3 regels. Maar pas op want het gaat expliciet om de eerste 50 woorden van een nieuwsartikel. Dus geen pakkend citaat uit de tweede alinea of de samenvatting aan het einde maar ‘slechts’ de eerste 50 woorden waar een artikel mee begint.

Dat is enerzijds positief omdat Wegener – geen kleine jongen – daarmee een precedent schept waardoor andere uitgevers moeilijk hetzelfde kunnen gaan verbieden. Anderzijds zijn de eerste 50 woorden eigenlijk alleen maar van toepassing voor sites die (automatisch) nieuws aggregeren dat van de krantensites afkomstig is. Vanuit de RSS feeds van al die krantensites bijvoorbeeld. En dat is natuurlijk sowieso eenvoudig te beïnvloeden want je kunt als redactie besluiten vanaf nu alle nieuwsberichten te laten beginnen met een generieke introductie. Vijftig woorden waar je weinig aan hebt zeg maar.

Weer handhaving en geen bewustwording
Het is natuurlijk best slim van de Wegener kranten. Focus op het handhaven van het auteursrecht van hun eigen content om daarmee je meerwaarde te (blijven) aantonen en duidelijk te maken dat kwalitatief nieuws inderdaad niet gratis is. Maar leg ook de nadruk op het wel gratis weggeven van die eerste 50 woorden.

Niet alleen kun je dat al zowat niet verbieden onder de citaatexceptie in de Auteurswet, die sigaar uit eigen doos zal leiden tot meer verkeer en links naar de eigen krantenwebsites aangezien bronvermelding en verwijzen naar de krantensite de randvoorwaarden zijn om die eerste 50 woorden te mogen gebruiken.

Dat een citaat nu min of meer wordt hergedefinieerd naar die eerste 50 woorden betekent waarschijnlijk dat men vooral grip wil krijgen op de geautomatiseerde aggregatiesystemen. In tegenstelling tot een blogger of site-eigenaar zijn die systemen (nog?) niet snugger genoeg om zelf een relevant citaat van 40 a 50 woorden te halen uit een artikel. Of Wegener inderdaad nog plannen heeft om te gaan sleutelen aan de inhoud van die eerste 50 woorden valt nog te bezien maar ondanks de menselijke toon van het artikel kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat dit nieuwe beleid vooral gericht is om het overnemen van nieuwsartikelen door nieuwsaggregatiesystemen aan banden te leggen.

Terwijl straks wel Auxen – voorheen bekend als Cozzmoss als je nog even wilt nazoeken hoe fijn die in het verleden handelden naar bloggers en website-eigenaren – hoogstwaarschijnlijk particulieren weer gaat lastig vallen met vervelende brieven en facturen. Dan kun je als kranten nog zo’n redelijke toon aanslaan maar zal dat weinig begrip opleveren van mensen die sowieso niet snappen dat ze iets verkeerd doen door nieuws dat online staat over te nemen.

Een gemiste kans wat mij betreft om behalve (of in plaats van) die 50 woorden norm niet een grens te trekken tussen commercieel en niet-commercieel hergebruik zodat je mensen de ruimte geeft om op hobby- en verenigingssites af en toe een relevant nieuwsbericht over te nemen. Terwijl je de commerciele tarieven rekent voor sites die er zelf ook aan verdienen. Daar zou Auxen ook best op kunnen controleren en je hoeft niemand uit te leggen dat het echt wel jatten is als je er zelf vervolgens geld aan verdient.

Maar goed, mijn artikelen mag je wel helemaal overnemen hoor Mits met bronvermelding!

Verwijderverzoeken bij Google kunnen ook leiden tot censuur op je Blogger blog?

Google krijgt en verwerkt steeds meer en meer verwijderverzoeken – copyright removal requests – op basis van de Digital Millennium Copyright Act (DMCA). Dat zijn inmiddels zulke enorme aantallen geworden dat bijna alles automatisch verwerkt wordt. Nog erger, al die verzoeken worden ook door rechthebbenden min of meer automatisch verstuurd waarbij het lijkt alsof rechthebbenden nog maar nauwelijks (willen) begrijpen hoe het internet werkt. Sites met URL’s naar – mogelijk – beschermde werken worden massaal aangemeld bij Google zonder dat gekeken wordt waar de oorspronkelijke “overtreding” heeft plaatsgevonden. Symptoombestrijding in plaats van het probleem daadwerkelijk aan te pakken.

Op het Google Operating System blog - dat bij Blogger gehost wordt – was afgelopen vrijdag (deel 1), eergisteren (deel 2) en gisteren (deel 3) te lezen hoe de eigenaar van het blog een mail van Google had gekregen. Met melding dat Google Blogger op de hoogte had gebracht dat een oude blogpost van hem inbreuk zou maken op de rechten van iemand die een DMCA claim had ingediend. De blogpost in kwestie (Google cache link) bleek door Google uit Google Search gehaald te zijn terwijl Blogger de post gereset heeft naar de status van concept.

De drie blogposts hierover beschrijven de zoektocht van de blogger naar de ingediende claim en de constatering dat het uiteindelijk niets te maken bleek te hebben met zijn blogpost. Waar hij zelf achteraan moest en nu met een tegenclaim poogt aan te tonen dat hij niets fout heeft gedaan.

Hoewel het al kwalijk genoeg is dat een blogger zelf op zoek moet naar de claim die tegen hem is ingediend en bij de rechthebbende zelf zijn gelijk moet gaan halen, blijkt het dus beleid te zijn van Google om verwijderverzoeken met URL’s van hun eigen diensten – zoals YouTube en dus ook Blogger – door te spelen naar die diensten.

“From time to time, the Search team may receive copyright removal requests for search results that link to other Google products like Blogger or YouTube. In these cases, we forward these requests to the appropriate teams to evaluate the allegedly infringing material.” (bron)

En dat doorspelen kan dus al heel snel betekenen dat Google/Blogger niet alleen je blogposts verwijdert maar bij herhaling zelfs je hele blog of je account (!) kan verwijderen, blijkt uit de aan de blogger verstuurde mail. Dat is dan je Google account voor de goede orde. Datzelfde account waar ook je Gmail en Google+ accounts aan gekoppeld zijn.

“If it is brought to our attention that you have republished the post without removing the content/link in question, then we will delete your post and count it as a violation on your account. Repeated violations to our Terms of Service may result in further remedial action taken against your Blogger account including deleting your blog and/or terminating your account. DMCA notices concerning content on your blog may also result in action taken against any associated AdSense accounts.”

Of die soep ook zo heet gegeten zou worden als het wordt opgediend, dat is lastig in te schatten maar het lijkt er toch erg op dat je als een blog bij Blogger hebt, je meer dan bij andere blogdiensten overgeleverd bent aan mogelijke claims van rechthebbenden die toevallig iets op jouw blog bespeurd hebben.

Tijd om als blogger bij Blogger je oude blogposts na te speuren of misschien om te kijken naar een blogplatform waar je meer zeggenschap hebt over je eigen content?

Toestemming verzocht: over auteursrecht op foto’s en afbeeldingen op je blog

Natuurlijk is het al lastig genoeg om met enige regelmaat nieuwe stukjes voor je blog te bedenken zonder ook nog diep te moeten nadenken over de afbeeldingen of foto’s die je er bij wilt plaatsen. Hoe gemakkelijk is het niet om eenvoudig het onderwerp van je blogpost in Google te typen en te kijken of je daar geschikte plaatjes bij vindt om je blogpost wat op te leuken. Het oog wil ook wat, nietwaar?

Maar dat is precies wat je als blogger dus niet moet doen.

Ook al staat het internet vol met leuke, boeiende, interessante en mooie foto’s, het wil niet zeggen dat je ze zo maar mag gebruiken. Mag overnemen voor eigen gebruik. Mag stelen feitelijk. Want dat doe je als je het vanuit het perspectief van de maker van die foto’s bekijkt. Die heeft een foto gemaakt of tijd gestoken in het maken van een illustratie. Die zijn het intellectuele eigendom van die maker en ook al zet hij of zij dat op internet, dat wil niet zeggen dat je dat zo maar mag overnemen. Mag stelen.

Op (bijna) alle foto’s en afbeeldingen die je online vindt rust auteursrecht. En dat betekent dat je wel moet nadenken over de afbeeldingen en foto’s die je op je blog wilt gebruiken. Daarmee voorkom je problemen als de rechthebbenden in de gaten krijgen dat je hun werken zo maar overgenomen hebt en ze beginnen met het versturen van boze brieven en rekeningen. Je wilt immers niet zo krampachtig hoeven te reageren als Kluun die zijn hele blog daarvoor (schijnbaar) verwijderde.

Een kleine introductie op het auteursrecht
Het auteursrecht is het uitsluitend recht van den maker van een werk van letterkunde, wetenschap of kunst, of van diens rechtverkrijgenden, om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen, behoudens de beperkingen, bij de wet gesteld. Dat is artikel 1 van de Auteurswet en het zegt eigenlijk heel simpel dat als jij een werk maakt jij het exclusieve recht hebt om dit openbaar te maken en te verveelvoudigen. Niemand anders mag dit vervolgens opnieuw openbaar maken (publiceren) of kopiëren.

Artikel 10 van de Auteurswet geeft een hele opsomming van wat er allemaal onder werken verstaan wordt maar in de praktijk valt daar bijna alles onder. Je hebt al heel snel het auteursrecht op iets dat jij gemaakt hebt en dat wordt eigenlijk alleen begrensd door een inhoudelijke factor. Dat is dat er dan wel minimaal sprake moet zijn van een eigen oorspronkelijk karakter en een persoonlijk stempel van de maker. Je moet dus wel iets maken dat niet ontleend is aan een al bestaand iets en waar je als maker eigen creatieve keuzes in gemaakt hebt.

Met foto’s staat dit bijna nooit ter discussie. Alleen al het kiezen van het onderwerp, perspectief, belichting en sluitertijd geeft een fotograaf het auteursrecht op een gemaakte foto. Bij afbeeldingen en illustraties is dat vaak nog duidelijker want de stijl van de maker zul je al snel terugzien.

“Gelaagde” rechten
Dat er auteursrecht op foto’s berust is al duidelijk genoeg maar juist met foto’s heb je veelal te maken met meerdere rechten. Als er een persoon gefotografeerd is bijvoorbeeld dan geldt ook het portretrecht van die persoon. Maar er kan ook modelrecht zitten op een gefotografeerd voorwerp. Of merkenrecht. Een fotograaf kan niet zo maar mensen of voorwerpen fotograferen zonder ook zelf rekening te houden met rechten van anderen. Als blogger hoef je daar niet iets rechtstreeks mee maar wees wel waakzaam als je foto’s gaat gebruiken op je blog waar (bekende) mensen op staan of waar je logo’s van merken op ziet. De kans is groot dat de eigenaren dat geen geweldig idee vinden.

De basis is toestemming!
Je kunt je helemaal gaan verdiepen in alle aspecten van het auteursrecht maar dat is niet nodig. Het is namelijk erg eenvoudig om één regel in je achterhoofd te houden. Je hebt toestemming nodig van de rechthebbende als je zijn of haar werk wilt gebruiken op je blog. Je kunt eventueel ook gebruik maken van een uitzondering in de Auteurswet (één van de beperkingen zoals die in artikel 1 genoemd worden) en afbeeldingen citeren maar over het beeldcitaatrecht zou ik een hele aparte blogpost kunnen schrijven en dat heeft Arnoud Engelfriet al gedaan. Feit is wel dat een beeldcitaat aan meerdere voorwaarden moet voldoen en dat je als blogger beter af bent door vooral op de toestemmingsregel te letten.

Waar haal je je afbeeldingen en foto’s vandaan?
Foto’s en afbeeldingen met toestemming gebruiken kan op meerdere manieren.

Vat het letterlijk op en stuur een mail naar de eigenaar van de site waar je een geschikte foto of afbeelding gevonden hebt. Vraag gewoon of je die op je eigen blog mag gebruiken en zeg toe dat je teruglinkt naar zijn of haar eigen site. Nee heb je en ja kun je krijgen. Commerciële partijen zullen misschien om een vergoeding vragen terwijl particulieren en non-profit organisaties eerder geneigd zullen zijn om die toestemming wel te geven zonder dat je ervoor hoeft te betalen;
Maak gebruik van foto’s en afbeeldingen waarbij de maker vooraf al toestemming gegeven heeft om ze te hergebruiken. Dit kan iemand doen door er bijvoorbeeld een Creative Commons licentie aan mee te geven. Een licentie is niets meer dan een verklaring dat je iets mag gebruiken met de randvoorwaarden die daarmee gepaard gaan. Bij Creative Commons licenties kan dat bijvoorbeeld zijn dat je het alleen maar niet-commercieel mag gebruiken of dat je een foto niet mag bewerken (aanpassen). Zonder uitzondering hebben ze allemaal de eis dat je aan naamsvermelding moet doen. Op je blog moet je dus vermelden wie de maker is en waar mogelijk linken naar de plek waar je een foto gevonden hebt.Er zijn diverse websites waar je foto’s en afbeeldingen kunt vinden die onder een Creative Commons licentie gebruikt mogen worden. Je kunt specifiek op dergelijke foto’s zoeken bij Flickr of 500px. Zelf gebruik ik Photopin, een zoekmachine die alleen de foto’s met een CC licentie doorzoekt van Flickr;
Haal je foto’s van zogeheten stockfotosites. Dat zijn websites met grote hoeveelheden foto’s (en soms afbeeldingen) die je onder voorwaarden mag gebruiken op je eigen website. Je hebt er tientallen van die -grotendeels – gratis zijn maar de betere en mooiere foto’s vind je vaak toch op stockfotosites waar je (iets) voor moet betalen. Al deze sites hebben eigen licenties met voorwaarden – en prijzen – dus controleer wel of je de foto’s ook wel echt op je blog mag gebruiken. Dat gezegd hebbende zijn dit soort sites bijna allemaal specifiek gericht op website-eigenaren en bloggers. Ik maak zelf soms gebruik van 123RF bijvoorbeeld;
Geen zin om op zoek te gaan naar geschikte foto’s en/of ervoor te betalen? Wees dan zelf de rechthebbende en maak je eigen foto’s en afbeeldingen. Natuurlijk, het is meer werk maar zelf je foto’s of afbeeldingen maken betekent dat je geen toestemming van anderen nodig hebt. Let hierbij wel op die gelaagde rechten want ook al heb je dan zelf het auteursrecht, niet iedereen zal het bijvoorbeeld waarderen als je hun portret online zet. Of hun product.

Wat doe je met je eigen foto’s?
Zoals anderen het niet leuk vinden dat jij met hun foto’s aan de haal gaat, zo is het ook niet prettig als anderen zonder toestemming jouw foto’s of afbeeldingen gebruiken. Het vervelende is wel dat het niet zo eenvoudig is om je recht ook te halen bij anderen. Tenzij je zelf ook je foto’s verkoopt is het heel lastig om aan te tonen dat – en hoeveel – je schade hebt omdat mensen die foto’s van je stelen. Het is ook niet echt te voorkomen dus tenzij je bereid bent om watermerken op alles te gaan zetten kun je beter maar kiezen voor een praktische benadering. Door zelf je foto’s ook te uploaden naar Flickr en onder een Creative Commons licentie beschikbaar te maken bijvoorbeeld.

Op die manier deel je niet alleen je blogposts met de wereld maar kunnen andere bloggers weer gebruik maken van jouw foto’s bij hun blogposts. Misschien houd je er zelf wel nieuwe lezers aan over. Verantwoord omgaan met auteursrechtelijk beschermde content hoeft niet alleen maar moeilijk, lastig en negatief te zijn. Uiteindelijk willen we allemaal gewaardeerd worden voor wat we schrijven en maken. En dat begint toch echt met het respecteren van wat die ander gemaakt heeft.

Enorme groei van verwijderverzoeken in het Google Transparency Report

In mei 2012 begon Google met het openbaar maken van het aantal verwijderverzoeken – copyright removal requests – in het Google Transparency Report. Dat loog er toen al niet om met 1,2 miljoen van dat soort verzoeken elke maand.

In december vorig jaar maakte Google bekend dat het aantal verwijderverzoeken in dat half jaar maar liefst vertienvoudigd was van 250.000 naar 2,5 miljoen per week. Ruim 10 miljoen per maand.

Dat is een dermate grote groei dat je vooral kunt concluderen dat bedrijven, platenmaatschappijen, filmstudio’s en alle auteursrechtenorganisaties helemaal losgeslagen zijn en geautomatiseerd alle URL’s doorgeven die ze maar verdacht vinden teneinde ze door Google te laten verwijderen. Daar gaan ze zelfs zo ver in dat enkele maanden geleden de Amerikaanse RIAA en, jawel, het Nederlandse Brein aandrongen bij Google om de limieten qua aantallen te plaatsen verwijderverzoeken per dag op te hogen.

Dat is niet zo vreemd als je alle URL’s bij elkaar laat sprokkelen die mogelijkerwijs maar iets te maken hebben met jouw content. Het gaat dan ook snel mis daardoor. Microsoft deed tientallen onterechte verzoeken om o.a. linkjes op de sites van de BBC, CNN, Wikipedia en zelfs de Amerikaanse overheid te laten verwijderen. Via een andere partij liet Microsoft zelfs links verwijderen van hun eigen Bing zoekmachine. En dankzij die geautomatiseerde verwijderverzoeken liet kabelzender HBO zelfs URL’s verwijderen uit de zoekresultaten van Google die van hun eigen website afkomstig waren. The Next Web concludeerde toen al:

This automated request system is clearly flawed. Google ends up having to double check and triple check each link, which should not solely be the company’s responsibility. As the number of requests like this one keep increasing, the number of mistakes will, inevitably, as well.

Maar het mag de verwijderverzoekpret niet drukken schijnbaar. In de recentste editie van het Google Transparency Report blijkt dat het aantal verwijderverzoeken onverminderd doorstijgt.

OK, niet exponentieel, maar ruim 18,5 miljoen verwijderingsverzoeken per maand? Dat heeft niets meer te maken met het (zorgvuldig) beschermen van de belangen van auteurs, filmmakers, musici of uitgevers. Bijna zeven miljoen (!) verzoeken komen van de Britse en Amerikaanse belangenorganisaties die de platenmaatschappijen vertegenwoordigen.

Dat gaat alleen nog maar om het krampachtig en rücksichtslos censureren van Google’s zoekresultaten en het in stand pogen te houden van falende en verouderde businessmodellen. Verwoed blijven dweilen terwijl de kraan wagenwijd open staat.

YouTube en auteursrecht: over Hangouts On Air en Content ID

Ik zou zonder problemen vele blogposts kunnen schrijven over alles wat met auteursrecht te maken heeft als het gaat om zelf gebruiken van (andermans) YouTube video’s. Sterker nog, ik schrijf en praat regelmatig over hoe je in het onderwijs YouTube video’s kunt gebruiken en YouTube is altijd het voorbeeld in de discussie of embedden nou wel of niet een nieuwe openbaarmaking is. Maar auteursrecht als onderwerp is eigenlijk niet heel erg complex als je alleen maar bestaande YouTube filmpjes wilt gebruiken. Zeker zo lang het embedden van video’s gewoon toegestaan is en Buma/Stemra je het leven niet zuur maakt.

Een ander verhaal wordt het als je zelf video’s (al dan niet met muziek) uploadt naar YouTube. Die kun je natuurlijk wel afschermen zodra ze daar staan maar standaard kan de hele wereld waarschijnlijk meegenieten van jouw videomateriaal. En dat is wel degelijk een nieuwe openbaarmaking waarbij je onmiddellijk te maken krijgt met het auteursrecht. Die rechten zijn van jezelf als je alles zelf gemaakt hebt maar in de praktijk worden er dagelijks letterlijk jaren aan video’s bij YouTube geplaatst die vol zitten met content van anderen. Dat is de reden dat YouTube ook veel doet aan voorlichting over auteursrecht. Zo laagdrempelig mogelijk.

Content ID
Maar met alleen voorlichting ben je er niet natuurlijk. Zeker niet als je YouTube bent, ook nog onderdeel van Google uitmaakt en je dagelijks duizenden claims van rechthebbenden krijgt die eisen dat hun muziek, tv series, films en videoclips worden verwijderd. Dat is de reden dat YouTube al meer dan 5 jaar geleden Content ID introduceerde.

Content ID is een set aan tools voor rechthebbenden wiens content (met grote regelmaat) geupload wordt op YouTube. Rechthebbenden – meestal tv/filmstudio’s en uitgevers – uploaden dan zelf via die tools hun content als referentiemateriaal naar de servers van YouTube en kunnen aangeven hoe er door YouTube gehandeld moet worden als die content door het publiek op YouTube gezet wordt. Blokkeren, doorlinken naar hun eigen versie/website waar betaald moet worden of verzamelen van gebruiksstatistieken. Niet alle rechthebbenden zien het als een probleem dat hun content op YouTube belandt maar het zal niemand verbazen dat blokkeren een veelgebruikte optie is.

Dat betekent vervolgens dat al het video materiaal door YouTube automatisch vergeleken wordt met hun database vol referentiemateriaal. Als de video herkend wordt, dan wordt ook meteen de actie uitgevoerd die de rechthebbende heeft ingesteld voor die specifieke video. Hetzelfde geldt voor de audio die bij de video’s zit en daar ben ik geloof ik alleen nog maar de optie van verwijderen van tegengekomen. Hoe veel mensen voorzien hun zelfgemaakte video’s niet van een bekend stukje popmuziek? Na het uploaden heb je dan kans om een video te krijgen met absolute stilte eronder. De gehele audiotrack is dan verwijderd.

Je kunt bezwaar maken tegen zo’n verwijdering als je denkt dat Content ID iets onterecht geïdentificeerd heeft als beschermde video of audio maar dat kun je maar beter zeker weten dan. De claim wordt gecontroleerd en als je dat onterecht doet kun je een aantekening krijgen op je YouTube “auteursrechtstrafblad”. Dat betekent dat – als je er meerdere hebt – je wellicht een volgende keer niet eens meer bezwaar kunt maken.

Ook al wordt Content ID slechts door een relatief klein deel van de rechthebbenden gebruikt om hun eigen content te bewaken, het zijn nog steeds indrukwekkende statistieken als je bedenkt hoeveel videomateriaal er dagelijks op YouTube geplaatst wordt.

72 hours of video are uploaded to YouTube every minute;
Content ID scans over 100 years of video every day;
More than 3,000 partners use Content ID, including every major US network broadcaster, movie studio and record label;
We have more than eight million reference files (over 500,000 hours of material) in our Content ID database; it’s among the most comprehensive in the world. The number has doubled in the last year;
Over a third of YouTube’s total monetized views come from Content ID;
More than 200 million videos have been claimed by Content ID.

Dat wil echter nog steeds niet zeggen dat rechthebbenden hier genoegen mee nemen. Niet alleen worden ervaren uploaders steeds vaardiger in het omzeilen van het Content ID systeem (door bijvoorbeeld video’s te embedden in een foto van een kat die naar een oud tv toestel kijkt), ook schakelen de grote studio’s en platenlabels organisaties in die de hele dag verwijderingsverzoeken indienen bij Google zelf. De meeste gebruikers vinden YouTube links namelijk via de Google zoekmachine.

Van weblectures naar Hangouts On Air
Het zijn niet alleen mensen die – al dan niet bewust – bekende films of muziek uploaden die met het auteursrecht van anderen te maken krijgen. Zo worden er in het hoger onderwijs steeds vaker (hoor)colleges opgenomen en online gezet als weblectures. Auteursrechtelijk niet heel spannend als een docent of professor zijn les staat te geven in combinatie met een kale Powerpoint presentatie maar het wordt een ander verhaal als die docent gebruik maakt van beeld- of videomateriaal in zijn of haar lessen. In de les mag dat gewoon gebruikt worden dankzij regelingen en excepties in de Auteurswet maar dat verandert als die les opgenomen wordt en openbaar gemaakt wordt op internet. Het is dan wel geen YouTube maar je raakt met weblectures in een zeer grijs gebied als alle studenten van een hogeschool of universiteit toegang hebben tot weblectures waar beeld- of videomateriaal van anderen in is gebruikt. Gelukkig is er geen Content ID voor weblectures.

Maar je kunt natuurlijk ook op andere manieren ‘uitzendingen’ maken. Ik had zelf al meerdere malen gebruik gemaakt van Google Hangouts om makkelijk te overleggen of vergaderen. De beschikbaarheid van en toegang tot Hangouts is echter niet beperkt tot alleen de deelnemers. Met Hangouts On Air kun je Hangouts namelijk ook live uitzenden via YouTube en deze uitzending blijft daar ook beschikbaar om later te bekijken.

En dan word je wel gewaarschuwd om op te letten dat je geen auteursrechtelijke beschermde werken uitzendt via Hangouts On Air. Geen filmpje of muziek op de achtergrond gebruiken bij je Hangout want, jawel, ook deze videostream wordt gecontroleerd middels het Content ID systeem.

Zelfs bij videochats die je uitzendt moet je nu dus rekening houden met de achtergrondmuziek bij alle deelnemers. Misschien moet je ze zelfs nog waarschuwen om geen bekende deuntjes te neuriën

De KB en het Google boekenproject: 80.000 boeken tot 1870 online beschikbaar

Op de uitnodiging was ik niet in gegaan, ook al was die stiekem toch een beetje heel erg persoonlijk aan mij gericht natuurlijk. Ik was er dus vandaag ook niet bij in de Koninklijke Bibliotheek bij de presentatie van de eerste resultaten van het samenwerkingsproject tussen de KB en het Google boekenproject.

Maar liefst 160.000 (rechtenvrije) boeken uit de collectie van de KB tot 1870 zijn sinds eind 2011 ingescand. Vandaag werd de nieuwe webdienst – boeken.kb.nl – van de KB officieel geïntroduceerd waarin 80.000 van deze boeken vrijelijk online te vinden zijn. Natuurlijk zijn ze ook te vinden in Google Books.

Nu kun je van alles vinden van Google en het Google boekenproject maar ik herhaal wat ik de vorige keer ook al zei naar aanleiding van de documentaire ‘Google en het wereldbrein’: zonder het Google boekenproject waren deze boeken zeer waarschijnlijk nooit allemaal gedigitaliseerd en zeker niet op deze schaal fulltext en online beschikbaar gekomen.

Zonder deze webdienst was ik er bijvoorbeeld ook nooit achtergekomen dat mijn achternaam op de uitnodiging afkomstig is van een boek met de titel Den vermakelyken slokop. Met den smakelyken krieken kakker, waar agter gevoegt is, de bescheten snyders gast en die op een hele bijzondere plek tot stand is gekomen kennelijk: Te Nergenshuisen, al drukkende gedrukt, in ‘t Fluweele Kak-huis, voor de lief-hebbers van snuif-tabak.

Ineens een stuk minder leuke referentie naar mijn naam

@ foto (Koninklijke Bibliotheek, Den Haag)

Recht op informatie: Deur nog steeds op een kier voor het uitlenen van ebooks

Het derde nummer van 2013 van de InformatieProfessional ligt inmiddels op de mat bij de abonnees, de digitale versie is ook beschikbaar op de site van de IP en dus is er ook een verse aflevering van de Recht op informatie rubriek. Deze poogde meer duidelijkheid te geven over de rol van de Auteurswet bij het (mogen) uitlenen van ebooks door openbare bibliotheken. Velen concludeerden dat de bibliotheken het nog zwaarder zouden krijgen om ebooks uit te gaan lenen maar hoewel dat zeker geen sinecure zal zijn, is daar volgens mij de Auteurswet zeker niet schuldig aan.

–//–

‘Dus nu kunnen we geen ebooks meer uitlenen?’ Deze vraag zette een bibliotheekmedewerker eind februari op Twitter. Minister Bussemaker van OCW had daags daarvoor een brief met begeleidend rapport naar de Tweede Kamer verstuurd. Daarin werd geconcludeerd dat er geen wettelijke grondslag is voor het uitlenen van ebooks door openbare bibliotheken.

Hoe zit het ook alweer met fysieke (papieren) boeken? Openbare bibliotheken mogen op basis van een beperking in de Auteurswet auteursrechtelijk beschermde, fysieke werken tegen een billijke vergoeding uitlenen. Dit is de zogeheten leenrechtexceptie. De rechthebbenden – auteurs en uitgevers – krijgen hiervoor een vergoeding via de Stichting Leenrecht. De consequentie is echter dat de rechthebbenden door deze leenrechtexceptie geen bezwaar kunnen maken tegen het uitlenen van hun boeken door bibliotheken.

Als onderdeel van de eind 2011 aangekondigde plannen voor één landelijke digitale bibliotheek stond een belangrijk vraagstuk op de agenda: geldt de leenrechtexceptie voor papieren boeken ook voor ebooks? Nee dus. De leenrechtexceptie is ontwikkeld voor het mogen uitlenen van fysieke exemplaren en kan in zowel de Nederlandse Auteurswet als de Europese richtlijnen niet ruimer worden geïnterpreteerd. Anders gezegd: bibliotheken kunnen ebooks niet uitlenen zonder dat rechthebbenden daar toestemming voor gegeven hebben.

En daar zien we de opening. Want de conclusie in het rapport wil niet zeggen dat bibliotheken geen ebooks mogen en kunnen uitlenen. Ze hebben nu alleen geen wettelijke uitzonderingspositie die hen in staat stelt om een aanbod van ebooks samen te stellen buiten de uitgevers om. Het uitlenen van digitale titels kan alleen plaatsvinden op basis van contractuele afspraken tussen alle betrokken partijen. Denk daarbij aan auteurs, uitgevers, collectieve beheersorganisaties en bibliotheken.

Nieuw is dit niet. Digitale content gaat vrijwel altijd vergezeld van dit soort afspraken, licenties genoemd. Je koopt geen digitale content, maar toegang tot die content. En altijd onder bepaalde voorwaarden. In het rapport van OCW wordt daarom ook de mogelijkheid verkend van extended collective licensing: een stelsel van licenties die bibliotheken het recht zou geven om alle ebooks in een bepaalde categorie onder bepaalde voorwaarden te mogen uitlenen. Die licenties zouden door een collectieve beheersorganisatie verstrekt kunnen worden, om te voorkomen dat bibliotheken met alle betrokken partijen individueel afspraken moeten maken. In de nieuwe bibliotheekwetgeving zal waarschijnlijk gekeken worden naar een dergelijke constructie.

De IFLA publiceerde eind 2012 in een thinkpiece diverse overwegingen voor bibliotheken als het gaat om het kunnen uitlenen van ebooks. Dit leidde onlangs tot een vijftal principles voor het in licentie nemen of kopen van ebooks door bibliotheken. Deze uitgangspunten lenen zich uitstekend voor de Nederlandse situatie. De belangrijkste is dat bibliotheken in staat zouden moeten zijn om, onder voorwaarden, een licentie te nemen op alle verkrijgbare ebooks.

Als uitgevers of auteurs hun ebooks niet beschikbaar willen maken voor bibliotheken, dan – zo stelt het laatste uitgangspunt van de IFLA – zou die beschikbaarheid afgedwongen moeten worden in nieuwe wetgeving. Bibliotheken en rechthebbenden worden op die manier verplicht om tot elkaar te komen. Bibliotheken met het recht om een licentie te nemen en uitgevers met het recht om daar voorwaarden aan te stellen. Maar met de verplichting om tot een afspraak te komen.

Terug naar de gestelde vraag op Twitter. ‘Het kan nog even duren, maar die ebooks kunnen gewoon uitgeleend worden,’ zou ik tegen die bibliotheekmedewerker willen zeggen. Die deur staat nu nog op een kier maar gaat straks wagenwijd open.

Help, ik heb mijn website offline gehaald: Kluun en het auteursrecht op afbeeldingen

Ineens gaat het vandaag in het nieuws weer over auteursrecht en de angst van bloggers en website-eigenaren om blafbrieven en rekeningen te krijgen als ze beschermde afbeeldingen en foto’s gebruikt hebben. Niet omdat er eindelijk een goede discussie door overheid, rechthebbenden of gebruikers gestart is echter. Nee, Kluun heeft zijn site op zwart gezet.

“Beste lezer, ” begint de nog wel te lezen verklaring op zijn site met de reden waarom tien jaar aan content, zijn columns, ineens van het web verdwenen is. Kluun gebruikte namelijk foto’s bij zijn teksten ter illustratie van het onderwerp waar hij over schreef. Gewoon via Google Images, net als de rest van de planeet.

Zoals alle bloggers zette ik daar in de beginjaren van deze site meestal een plaatje bij dat ik, zoals alle bloggers, van Google Images plukte. Bij een stukje over Sinterklaas zocht ik een foto van Sinterklaas, bij een stuk over Anouk een foto van Anouk, bij een verhaaltje over wintersport, een foto van een skipiste.

Van Kluun mag je, mits met naamsvermelding en mits je het niet commercieel gebruikt, namelijk zijn stukjes zonder probleem hergebruiken. Dat is alleen maar mooi natuurlijk – hoewel dit gegeven nergens op zijn site te vinden was overigens – maar ja, het betekent niet dat hij zelf zo maar die foto’s bij elkaar mag googelen. Kluun stelt in die verklaring pas sinds enkele jaren te weten dat je dat niet zo maar mag doen en dat hij nu last heeft van advocaten die dikke rekeningen sturen voor de verkeerd gebruikte foto’s bij zijn oude columns. Met terugwerkende kracht alle afbeeldingen verwijderen uit zijn teksten acht hij een onmogelijke oplossing en tja, dan rest alleen nog maar een radicale stap en dat is de site op zwart zetten. Met de toezegging dat er (ooit) een nieuwe site komt met nieuwe columns. Zonder foto’s.

Symbolisch?
Kluun gebruikt WordPress en als je alle afbeeldingen wilt verwijderen is het 1 druk op de delete knop om je media map op te schonen met alle afbeeldingen erin. Wel al je columns nog beschikbaar maar je probleem met de foto’s opgelost. Zeker als je alleen maar de foto’s voor de leukigheid erbij had staan. Kluun meldt dat de columns wellicht nog via Google terug te vinden zijn maar dat hij daar weinig aan kan doen. Nou ja, behalve dat hij minimaal zijn WordPress site echt had kunnen verwijderen in plaats van alleen de voorpagina te verwijderen.

Want zijn columns staan er nog steeds. Met archief en werkende links naar al zijn stukjes. Zonder afbeeldingen want die map met afbeeldingen lijkt inderdaad leeggemaakt te zijn.

Dus waar hebben we het nou precies over? Niet over het auteursrecht of portretrecht van de afbeeldingen die Kluun in het verleden gebruikte bij zijn stukjes vermoed ik.

Geschikte foto’s
Problemen met foto’s had hij op vele manier kunnen vermijden namelijk. Door zelf foto’s te maken bijvoorbeeld en die te gebruiken. Of bij Flickr te zoeken naar foto’s met een Creative Commons licentie (en zonder een Getty icoontje). Of een stockfotosite te gebruiken waar je voor een klein bedrag mooie foto’s kunt kopen en gebruiken. Of gewoon bij een foto toestemming te vragen of hij die op zijn site bij een stukje mag gebruiken. Doe eens gek en denk even na over auteursrecht. Een onderwerp waar je als auteur zelf toch wel eens mee te maken moet hebben gehad. Wijs me eens een uitgever aan die daar nooit over zou beginnen.

Maar wat dan wel?
Is het een reactie op een recente blafbrief en rekening misschien? Zou kunnen maar dan haal je toch niet 10 jaar van je content – waarvan je zelf stelt dat je die graag deelt met anderen – op zo’n belabberde manier offline? Onnodig feitelijk.

Ik denk – ik gok eigenlijk – dat de timing wel goed uit kwam. Een aankondiging van een nieuwe site met nieuwe columns. Een aankondiging van een nieuw boek volgend boek ter afsluiting van die verklaring. Een nieuwe fase voor Kluun. Streep onder het verleden. En dus wellicht een streep onder de content uit het verleden?

Is het slecht nagedacht over auteursrechten? Of juist goed nagedacht over de marketing van zijn nieuwe stukjes?

Cory Doctorow: A Digital Shift: Libraries, Ebooks and Beyond

Ik moet toegeven dat ik slechts enkele van zijn boeken gelezen heb maar Cory Doctorow is een plezier om te lezen. Hij is ook 1 van de krachten achter (technology) blog Boing Boing en schrijft veel van de artikelen die daar gepubliceerd worden. Die lees ik regelmatig want Doctorow schrijft veel over ebooks, DRM, auteursrecht en waarom je als gewone consument geen last zou moeten hebben van de belangen die de entertainmentindustrie als regeltjes en beperkingen probeert af te dwingen. Hij is niet alleen fel gekant tegen DRM (op zowel muziek als ebooks) maar probeert ook nieuwe business modellen te demonstreren naar de industrie toe. O.a. door zelf zijn boeken digitaal gratis weg te geven onder een Creative Commons licentie.

Niet alleen schrijft hij daar zeer informatief en welbespraakt over in allerlei tijdschriften, boeken en natuurlijk Boing Boing, hij kan dat kennelijk ook prima in persoon doen. Afgelopen jaar hield hij een presentatie bij de Library of Congress naar aanleiding van de uitdagingen die culturele erfgoedinstellingen hebben als het gaat om de toename van – met DRM – beveiligde digitale teksten en boeken. Daar ging het dus over ebooks, wat er mis is aan DRM en waarom er meer gekopieerd en gedeeld zou moeten worden. Zijn presentatie is vandaag online gezet door de Library of Congress en vond ik zeer de moeite waard.

Dat uur was zo voorbij

Pagina 1 of 1412 3...»Laatste »

Vakblog

Werken met informatie

Posts in Category ‘Auteursrecht’