Bij het
Samenwerkingverband Hogeschoolbibliotheken leeft al langere tijd het idee om een gezamenlijke digitale
bibliotheek op te bouwen. Bij de evaluatie van de samenwerking met het
Licentiebureau van SURFdiensten is het idee nogmaals gesignaleerd en wordt er nu o.a. geinventariseerd hoe hogeschoolbibliotheken tegen het gebruik van databanken aankijken, de wijze van financiering, het idee van een gezamenlijke basisvoorziening en hoe een digitale bibliotheek richting/met het onderwijs functioneert.

Mijn eigen ideeën hierover veranderen nog regelmatig maar met alle recente ontwikkelingen lijkt het voor mij toch wel een bepaalde kant op te gaan. We zien meer en meer initiatieven waarin uitgevers het onderwijs (onze Schools) rechtstreeks benaderen, waarbij de focus ligt op het beschikbaar maken van digitale leermiddelen, die in dit stadium vooral gekoppeld zijn aan vervanging van verplichte literatuur, maar die tot doel hebben een plek te krijgen in de elektronische leeromgeving waar studenten rechtstreeks (en zij alleen!) toegang krijgen tot die content. Voorbeelden zijn de huidige deal tussen HB Uitgevers en Windesheim, Wizbone en de School of Built Environment & Transport en de pogingen van Van Gorcum om eindelijk eens met hun Sherpa project aan de bak te komen bij de School of Education. Ook Bohn, Stafleu en van Loghum en MarketingData zijn beide bezig met initiatieven waarbij Schools en studenten rechtstreeks benaderd worden en waar het Mediacentrum geen automatische rol heeft.

In een recent overleg tussen betrokken informatiebemiddelaars bij de 2e ronde gesprekken tussen Education en Van Gorcum over Sherpa constateerden we al dat we nu voornamelijk gevraagd worden om een financiele bijdrage te leveren. Een forse bijdrage die onmogelijk opgebracht kan worden voor 1 opleiding, 1 uitgever en waarvan de content niet eens beschikbaar kan zijn voor alle Windesheim studenten en medewerkers. We stelden vast dat we een duidelijke rol moeten gaan innemen in deze ontwikkelingen waarin we technisch adviseren (de wijze van toegang tot de informatie die gelijk moet zijn voor alle Schools en studenten, ongeacht welke uitgever nu weer aan de bel trekt), juridisch adviseren (licenties met bepalingen over eigendom van content, toegang en financiele afhandelingen klinken saai maar zijn essentieel) en als laatste ‘didactisch’ adviseren (hoe kan die digitale content het beste ingezet worden in het onderwijs van de School).

Dit betekent ook een tweesplitsing in het idee van de digitale collectie. Een basiscollectie bestaat dan uit informatiebronnen die we toegankelijk willen (en kunnen) stellen aan al onze gebruikers en waar we additionele diensten op kunnen leveren, zoals attendering enz. Een op-maat collectie bestaat dan uit informatiebronnen die (zeer) beperkt toegankelijk zijn en gericht zijn op een hele specifieke doelgroep. Bij die laatste collectie, waar dan Sherpa, de HB uitgevers en Wizbone onder vallen, leveren we dan geen diensten aan de hand van die informatie, maar zit onze dienstverlening mijns inziens in het bemiddelen, standaardiseren en faciliteren van deze informatie. Daar waar we met de basiscollectie een digitale bibliotheekdienstverlening moeten bouwen, moeten we ook een visie hebben hoe we de op-maat collectie toegankelijk *willen* hebben voor het onderwijs. Onderdeel van Blackboard via de source map? Studenten rechtstreeks betalen of centraal afkopen van gebruik? Licenties tussen Schools en uitgevers of tussen Mediacentrum en uitgevers met SLA doorbelasting? Samen met ICT over de technische (on)mogelijkheden praten en samen met juristen over licentietechische (on)mogelijkheden praten. Hier ligt de rol van de informatiebemiddelaar anno 2007.

WorldCat is een initiatief van OCLC (de Amerikaanse overkoepelende bibliotheekorganisatie en moederbedrijf van Pica) en herbergt de bibliografische gegevens van duizenden bibliotheken in Amerika en Europa. Als het ware een superopgefokte versie van het Nederlandse PiCarta maar dan wel aanzienlijk leuker en beter gemaakt. OCLC is vastbesloten om van WorldCat de nummer 1 bibliografische bron te maken waar een ieder ter wereld zijn zoekacties zou moeten beginnen en ze sleutelen dan ook flink aan de interface en mogelijkheden. Periodiek komen er functionaliteiten bij en behalve een Nederlandse versie (onderaan te selecteren in het startscherm) zijn er ook uitgebreide exportfuncties naar o.a. Endnote, de mogelijkheid om lijsten te bewaren, een heldere zoekinterface, email updates van zoekacties en koppelingen met BOL en Amazon voor als je het niet wilt lenen in een nabije bibliotheek maar liever wilt kopen.

Een nabije bibliotheek is natuurlijk lastig als er vooral buitenlandse bibliotheekcatalogi en -diensten in WorldCat zouden zitten maar sinds enkele maanden zijn de gegevens uit de NCC (Nederlandse Centrale Catalogus) ook geladen in WorldCat en kun je behalve een Nederlandstalige interface ook keurig Nederlandse boeken opsporen bij de, aan de GGC, deelnemende hogeschool- en universiteitsbibliotheken.

Nu zat ik vanochtend, met een dubbele cappucino voor me, te bedenken dat het tijd wordt om de meerwaarde van PiCarta eens te heroverwegen. Een peperdure bron met o.a. de NCC en Online Contents gegevens als belangrijkste component en natuurlijk gekoppeld (voor een eindgebruiker) aan het IBL. PiCarta heeft natuurlijk nog meer en vollediger bezitsgegevens dan wat nu in WorldCat staat maar als de boekmaterialen wel te vinden zijn in WorldCat en we zouden voor de artikelen een andere IBL route voor de klant gaan bewandelen (zoals al mogelijk is met een linkresolver naar een IBL formulier), dan hou je niet veel voordelen meer over aan het hebben van PiCarta.

Zouden onze gebruikers PiCarta missen als ze de boeken ook kunnen opzoeken in WorldCat (en op de oude manier kunnen aanvragen via IBL?) Als ze fulltext artikelen meer en meer zelf kunnen vinden met een link naar een IBL formulier als ze het niet kunnen vinden? Ik betwijfel of onze klanten PiCarta gebruiken voor het opzoeken van artikelen … ik denk dat ze vooral rechtstreeks IBL-en of gebruik maken van de aanwezige tijdschriften in de collectie.

Kan PiCarta eruit?

[[image:worldcat.jpg:WorldCat:center:0]]