Ook dit jaar organiseren Defective by Design (wat ik een prachtige naam blijf vinden) en de Free Software Foundation weer een Day Against DRM. Deze dag is in het leven geroepen om massaal te protesteren tegen alle beperkingen die leveranciers hun gebruikers opleggen middels DRM technieken. Dit jaar staat de bewustwording centraal en ondersteunt Defective by Design groot- en kleinschalige acties in een groot aantal landen.

Ik kan een enorm lange blogpost schrijven over waarom DRM slecht is maar het is een terugkerende rode draad in veel van mijn eerdere blogposts dus ik neem maar even aan dat iedereen snapt dat er letterlijk geen voordeel te vinden is voor consumenten. Snap je niet waar ik me druk om maak, dan is deze blogpost waarschijnlijk ook niet aan je besteed.

De Day Against DRM site bevat enkele banners en posters die je zelf kunt gebruiken en je kunt ook je stem laten meetellen door hieronder plechtig te beloven aandacht te besteden aan dit onderwerp!

#

Eén van de bovenstaande redenen wordt echter wel door Tom Doherty, president van o.a. uitgevers Tor en Forge, gegeven als onderbouwing van het besluit om vanaf juli 2012 het totale aanbod ebooks DRM vrij te gaan verkopen.

“Our authors and readers have been asking for this for a long time,” said president and publisher Tom Doherty. “They’re a technically sophisticated bunch, and DRM is a constant annoyance to them. It prevents them from using legitimately-purchased e-books in perfectly legal ways, like moving them from one kind of e-reader to another.”

Tor is zo’n beetje de grootste Amerikaanse uitgever van science fiction en fantasy boeken terwijl Forge groot is in o.a. thrillers en misdaadboeken. Behalve dat de lezers er blij(er) van gaan worden zou het ook meer effecten moeten gaan krijgen. DRM zorgt ook dat er niet tussen ebookformaten geconverteerd kan worden, zorgt voor een gesloten systeem met een beperkt aantal leveranciers (Amazon en Apple bijv.) en maakt het voor zowel kleinere uitgevers als zelfstandige auteurs bijzonder lastig om de markt te betreden. Als de trend van afstand nemen van DRM doorzet dan kon het wel eens echt gaan opschieten met die ebook revolutie.

Hoe toepasselijk eigenlijk dat een uitgever van science fiction boeken het initiatief nu neemt. De beloofde toekomst is hier?

#

Onderdeel van die slechte oplossing is het proces om ebooks daadwerkelijk te kunnen lenen. Het is het enige “positieve” aspect dat DRM heeft want het stelt leveranciers van ebookbibliotheekdiensten in staat om na een bepaalde periode de gedownloade boeken ontoegankelijk te maken. Bobbi schrijft dat de constructie met Amazon voor Amerikaanse bibliotheken een verbetering opleverde doordat geleende boeken wireless geleverd werden naar pc of ereaders toe maar hier in Nederland zitten we toch echt vast aan de Adobe DRM in combinatie met Adobe Digital Editions.

Als een hogeschoolbibliotheek zitten we vast aan leveranciers die grote aantallen voornamelijk Engelstalige boeken aanbieden op hun eigen platformen. MyiLibrary, ebrary, Netlibrary, Ebook Library, allemaal hebben ze al het woord bibliotheek in hun naam gestopt om feitelijk de rol over te nemen die bibliotheken hadden met hun fysieke collecties. Welke je ook neemt of wilt aanbieden als hogeschoolbibliotheek, je besteedt effectief je hele dienstverlening op ebookgebied uit aan 1 leverancier (meer dan 1 is onbetaalbaar) en je wordt meteen beperkt tot wat die ene leverancier-met-bibliotheek-in-de-naam in het assortiment heeft zitten. Alle inspanningen om als hogeschoolbibliotheek zorg te dragen dat in het onderwijs gebruikt materiaal laagdrempelig (digitaal) beschikbaar komt kun je vanaf nu laten zitten want je bent gedwongen je docenten en studenten te laten verdrinken in een zee van Engelstalige ebooks.

Ebooks die je, in tegenstelling tot alle andere digitale informatiebronnen, juist niet binnen de eigen instelling makkelijk kunt gebruiken. Jarenlang hebben we gestreefd om onze digitale informatiebronnen ook buiten de muren van de instelling beschikbaar te kunnen stellen aan onze studenten en docenten. Thuistoegang is een minimale vereiste geworden op het moment dat we als hogeschoolbibliotheek een nieuwe databank aan willen bieden. Met al die ebookplatforms krijg je de omgekeerde wereld. Het downloaden van ebooks kan alleen met behulp van Adobe Digital Editions in combinatie met een eigen Adobe ID. Dat je verplicht bent zo’n Adobe ID aan te maken is minder vanzelfsprekend dan ebookleveranciers je willen geloven maar ook als bibliotheek mag je je gerust achter de oren krabben hoe je dit aan je studenten wilt en moet uitleggen.

Op een pc van een student of docent thuis is dat al bewerkelijk genoeg, zeker als je niet zo enorm handig bent met pc’s en software, maar op de netwerken van hogescholen is dat effectief onmogelijk. Applicaties worden centraal gedistribueerd en dat betekent dat alle pc’s en accounts van studenten en medewerkers voorzien moeten worden van Adobe Digital Editions. Dat gaat niet zo gemakkelijk gebeuren. Ja, je kunt de software (bij ons tenminste) ook handmatig downloaden en installeren maar je bent in beide gevallen genoodzaakt een eigen Adobe ID te gebruiken op een pc waar een uur later iemand anders zit. Met een andere Adobe ID. Of nog erger, jij denkt een boek te gaan downloaden maar het is de Adobe ID van je voorganger op die pc waarmee het ebook geleend wordt. Ik kan zo 10 scenario’s bedenken waarbij onze studenten en medewerkers tegen problemen aanlopen en dan moet je je toch echt afvragen waar je mee bezig bent. Voor papieren boeken lenen moet je altijd naar de bibliotheek komen maar voor het lenen van ebooks moet je vooral niet in de bibliotheek zelf zijn. Doe dat alsjeblieft thuis zodat er geen problemen ontstaan met die DRM die ervoor zorgt dat je na 2 weken de ebooks weer inlevert, sorry ik bedoel dat ze ontoegankelijk gemaakt worden.

Als gebruiker kan ik best enthousiast zijn over die ebookplatformen. Als gebruiker kan ik zelfs nog – met gepaste tegenzin – leven met Adobe DRM om het lenen van ebooks mogelijk te maken. Als informatiespecialist van een hogeschoolbibliotheek kan ik echter niets met die platforms. Ze beschouwen zichzelf letterlijk als de ebookbibliotheek waarin hun gebruiksvoorwaarden en selectie van aanbod leidend zijn. Hun platform, hun aanbod, hun voorwaarden. Als hogeschoolbibliotheek lever je geen ebookdienst meer naar je eindgebruikers als je van hun platformen gebruik wilt/moet maken, nee, je zegt tegen je studenten en docenten dat ze naar een andere bibliotheek moeten gaan voor ebooks. Een bibliotheek die niet het aanbod heeft wat ze zoeken, vervelende regeltjes hanteert en niet gemakkelijk genoeg is in het gebruik. Maar hun oude vertrouwde hogeschoolbibliotheek betaalt de rekening wel. Zowel financieel als qua imago.

Het is zoals Bobbi zegt. Laten we stoppen met goed geld stoppen in slechte oplossingen.

#

Dat vereist echter wel dat ik een gekocht ebook -met DRM- uberhaupt kan downloaden en daar ging het gisteravond mee mis. Ik kocht een ebook bij Kobobooks.com en die verscheen meteen keurig netjes in mijn bibliotheek in mijn account daar. Ik zou het meteen kunnen lezen op mijn Kobo ereader maar ik wilde die ook op mijn Sony PRS-600 ereader zetten. Om dat te kunnen doen, en daarnaast een backup te kunnen maken, heb je bij Kobo ook standaard de mogelijkheid om je gekochte ebooks te downloaden naar Adobe Digital Editions. Hieruit kun je dan de boeken op andere ereaders zetten want niet iedereen heeft een Kobo ereader natuurlijk.

En dat lukte dus niet.

Ik kreeg een foutmelding “Fout bij opvragen van licentie Communicatieprobleem met server: E_ADEPT_IO” die telkens terugkwam als ik opnieuw probeerde om dat ebook te downloaden. Ook andere, eerdere gekochte ebooks, leverden die foutmelding op en dus lag het probleem waarschijnlijk bij Adobe. Als je een ebook downloadt dan download je eigenlijk een .acsm bestandje. Dat is een XML bestand die geopend wordt door Adobe Digital Editions en die bij de ADEPT server van Adobe (dat is de DRM systematiek) controleert of je een licentie hebt voor dat ebook. Is dat het geval dan wordt een bronbestand van dat ePub boek gekoppeld aan je Adobe ID en wordt het verstuurd naar je Adobe Digital Editions, tot de tanden beveiligd.

Maar dan sta je dus raar te kijken. De licentie kan niet gecontroleerd worden en dus krijg je je ebook ook niet waar je voor betaald hebt. En niets dat je er aan kunt doen. De partij die de licenties in beheer heeft, heeft volledige controle over jouw gekochte content. Sorry, jouw gehuurde content want kopen doe je niet als er DRM zit op je content.

Het deed me denken aan het MSN Music debacle van 2008 toen Microsoft de licentieservers uit de lucht haalde en daarmee alle gekochte muziek via MSN Music niet meer opnieuw gedownload kon worden. De nummers konden nog wel afgespeeld worden maar alleen zolang je pc bleef werken, je harde schijf niet kapot ging of vervangen werd en je Windows niet herinstalleerde of een nieuwe versie van het besturingssysteem installeerde. Nu is Adobe wel een grote partij die met de Adobe ADEPT DRM enorm veel partijen bedient maar Microsoft was en is ook geen kleine partij. Probeer je eens voor te stellen dat Adobe de licentieservers permanent offline haalt om wat voor reden dan ook. Op dat moment heb je niet meer de mogelijkheid om ebooks opnieuw te downloaden als je een nieuwe pc, nieuwe ereader of ander apparaat hebt waar je die ebooks op wilt lezen. Brrr, niet vreemd dat ik DRM haat

Een uur later bij de zoveelste poging kon ik overigens mijn gekochte ebook alsnog downloaden …

#

Nu lees ik eigenlijk nooit (populair) wetenschappelijke ebooks op een ereader of pc maar doe ik dat op mijn iPad of Galaxy Tab. Gelukkig is het ook op beide platforms prima mogelijk om gebruik te maken van de Ebook Library ebooks.

Op de iPad, en dat werkt vanzelfsprekend ook op een iPhone of iPod Touch, moet je gebruik maken van Bluefire Reader. Bij de installatie van deze app (of bij de instellingen als je de app al geinstalleerd hebt staan) dien je je Adobe account op te geven en het bijbehorende wachtwoord. Dit is het mailadres en wachtwoord dat je ook bij Adobe Digital Editions hebt moeten opgeven en waar de DRM aan gekoppeld wordt. Heb je er nog geen, dan kun je die zowel in Adobe Digital Editions als op de site van Adobe aanmaken.

Als Bluefire Reader met Adobe gegevens op je iPad staat, log dan in met je KB inloggegevens op de Ebook Library en zoek de titel die je wilt lenen/downloaden. Zodra je de volledige beschrijving van het boek ziet kun je in de linkerkolom klikken op downloaden. Het boek wordt automatisch gedownload in Bluefire Reader en je kunt het zonder problemen lezen. Gedurende 7 dagen want daarna is de termijn verlopen en is het boek niet meer te gebruiken.

Voor Android apparaten hoopte ik gebruik te kunnen maken van Aldiko Book Reader. Dit is de Android app die ik al jaren gebruik voor het lezen van ebooks en sinds geruime tijd kan het ook prima overweg met Adobe DRM. Helaas is de koppeling tussen Ebook Library en Bluefire Reader een vaste want als je naar de Ebook Library gaat op een Android toestel krijg je de melding te zien dat Bluefire Reader vereist is om ebooks te kunnen downloaden. Dat is ook wel begrijpelijk om het eenduidig te houden tussen beide platforms en de app voor zowel iOS als Android gratis is maar het dwong me dus wel om een tweede app voor ereading te installeren.

De werkwijze is dan identiek op Android. Ook hier moet je eerst vooraf Bluefire Reader installeren en configureren met je Adobe account en wachtwoord. Vervolgens kun je zonder problemen ebooks downloaden. Voor zowel iOS als Android geldt overigens ook dat als je ebooks downloadt op een tablet of telefoon die kleiner dan 10 inch is, je beter de ebooks als ePub kunt downloaden. PDF’s zijn opgemaakt voor grotere schermen en worden effectief onleesbaar op een telefoon.

Ik kon het niet laten om het toch op een Android toestel met Aldiko -maar zonder Bluefire Reader- te proberen maar dan zie je dus dat Bluefire Reader expliciet aangeroepen wordt. Nadat een ebook gedownload is in Bluefire Reader kun je het ook in Aldiko weer openen door te bladeren naar de map van Bluefire Reader. Een beetje omslachtig maar werkbaar als je persé toch in Aldiko het ebook wilt lezen.

Alvast even de lezers geruststellen, ik ben het niet in de foto hierboven. Zo fotogeniek ben ik namelijk niet. Ik heb echter gistermiddag wel wat stouts gedaan want ook al houd ik me (natuurlijk) normaliter altijd aan de regeltjes, ik kon het niet meer aanzien en heb een kraak gezet.

Wat was het geval?

Ik heb een collega die, net als ik, een ebook lezer en koper van het eerste uur is. Met een Cybook en later nog een iLiad kocht ze letterlijk honderden boeken in, indertijd allemaal voorzien van DRM. We praten hier over het tijdperk voor de introductie van het ePub formaat, alle boeken waren in Mobipocket formaat maar er was toen geen vuiltje aan de lucht. Totdat het ePub formaat de standaard werd in Nederland en geen enkele ereader, dus ook de Cybook en iLiad niet, beide formaten -met DRM- ondersteunde.

Daar zit je dan met je ruim 200 boeken. Netjes gekocht en alleen nog maar te lezen op die beide ereaders die vervolgens niet in staat waren later gekochte ePub ebooks te lezen. Waarna er ook nog eentje kapot ging. Pech gehad? Ja, qua ereaders wel natuurlijk. Ook ik heb twee iLiads in de kast liggen die leuk zijn voor mijn prive museum van antiquarische gadgets maar ook geen enkel nut meer hebben eigenlijk. Dat is het risico dat hoort bij het haantje de voorste willen zijn met dit soort ontwikkelingen. Maar dat je de gekochte boeken niet meer kunt lezen op je nieuwe ereader, telefoon en tablet? Dat gaat te ver. Het maakt me niet uit dat bijna de hele ebookwereld nu ePub gebruikt, het maakt me niet uit dat Apple nu een eigen ibooks format promoot, het maakt me zelfs niet uit dat Amazon als eigenaar van het Mobipocket formaat de stekker twee weken geleden uit dit formaat trok. Als je betaalt voor je ebooks, dan zijn die ebooks van jou en moet je ze kunnen lezen op het apparaat van jouw keuze.

En ook al mag het niet, DRM kraken van ebooks, dat is dus precies wat ik gedaan heb. De bevrijde ebooks zijn inmiddels weer terug bij de rechtmatige eigenaar.

Raymond en ik komen elkaar regelmatig tegen op gezamenlijke werkgerelateerde activiteiten, zo ook een maand geleden op de NVB bijeenkomst ‘Meet Rick Anderson!‘. Rick Anderson is een Amerikaanse bibliothecaris, werkzaam bij de University of Utah. De afdelingen HB en WB van de NVB hadden hem uitgenodigd voor een Meet-the-Expert bijeenkomst vanwege zijn verfrissende nieuwe inzichten over collecties, collectievorming, dienstverlening en de toekomst van hoger onderwijs-bibliotheken. Anderson verzorgde die middag twee presentaties en we werden ondergedompeld in ‘The American way’.

Rivers vs. Ponds. The Future of the Collection Is Not a Collection

De bibliotheek was ooit een tempel, maar is nu één van de vele ‘Information Stores’. Anderson laat er geen gras over groeien, we zullen ons beleid moeten aanpassen aan het feit dat de bibliotheek in de toekomst geen grote rol meer zal spelen in het geven van toegang aan informatie en dat terwijl gebruikers juist meer informatie tot zich zullen krijgen. De bibliotheek is nu al de minst gekozen plaats om een zoekopdracht de starten.

Daarnaast heeft full-text search het catalogiseren van bibliotheken achterhaald. In tegenstelling tot Google vergt onze catalogus slimme gebruikers. En we zijn slecht in het raden van de behoeften van onze gebruikers. Dat was ook niet nodig, want we konden ons richten op de kwaliteit van de collectie. Maar door de economische crisis worden budgetten gekort en worden uitleencijfers fundamentele meetinstrumenten. Gedaan met speculeren.

We moeten dus minder gaan verzamelen (creëren van vijvers) en meer als makelaar optreden (real-time toegang tot de rivier bieden). Het beleid moet hierop worden aangepast:

• Online informatie, betere meetinstrumenten, hogere prijzen en minder budget leiden tot het einde van de ‘Big deals’ (pakketlicenties) en ‘Medium deals’ (licenties op titelniveau) in het voordeel van ‘Tiny Deals’ (licenties op artikelniveau)
• e-first/patron-first collectievorming en demand-driven acquisition (ook wel PDA genoemd): de gebruiker bepaald wat de bibliotheek aankoopt (zie verder)
• Espresso Book Machine: printing on demand
• Interdisciplinaire teams

Dit leidt tot bibliotheken met een kleine lokaal-gerichte fysieke collectie boeken die daarnaast toegang bieden tot enorm grote openbare digitale collecties.

Tenslotte maakt Anderson de vergelijking tussen de muziekindustrie en uitgevers:
In de jaren ’60 kochten we een plaat omdat we dat liedje mooi vonden (er kon maar 1 liedje op 1 plaat). Daarna kwamen de langspeelplaten en nog later de cd’s en moesten we het hele album kopen voor dat ene mooie liedje. Door het internet is de muziekindustrie weer verplicht om liedje per liedje te verkopen. Hetzelfde zal gebeuren met tijdschriftuitgevers: van titelniveau naar artikelniveau.

In reactie op deze eerste presentatie van Anderson schetst Kurt De Belder de bijwerkingen van patron-driven acquisition: PDA zorgt voor een te beperkte basis voor onderzoeksinstellingen want materialen die niet door veel bezoekers worden geleend kunnen toch heel waardevol zijn voor onderzoekers en PDA zorgt voor een te homogene markt en bedient dus alleen de grote commerciële uitgevers. De Belder vraagt zich ook af welk effect PDA zal hebben op wetenschappelijk publiceren en wie in een PDA-wereld de verantwoordelijkheid heeft over het bewaren van materialen. Terechte vragen, maar volgens Anderson achterhaald door de werkelijkheid, we zullen ons moeten concentreren op informatie en niet op publicaties. De uitgevers beslissen nu al tot wat we toegang krijgen. Daarnaast is PDA geen prijsmechanisme.

Putting the Patron in the Driver’s Seat. PDA in Theory and Practice.

Bij patron-driven acquistion gaat het om toegang bieden tot alles wat / waar / wanneer / hoe de gebruiker wil. Maar hoe pak je dat aan? In zijn tweede presentatie geeft Anderson ons hiervoor handvaten. Maar eerst geeft hij aan tegen welke problemen we kunnen aanlopen als we PDA gaan toepassen:

• Wat met budget management?
• ‘Elk boek dat ooit is verschenen is gemakkelijk en onmiddellijk vindbaar en kan wanneer er behoefte is door de bibliotheek onmiddellijk voor de gebruiker worden geworven (via aankoop of uitleen)’… elk boek?
• Wat als de gebruiker rommel selecteert?
• Collectievorming is een essentieel onderdeel van de functie van bibliothecaris… wat nu?

Door bekorting op zijn budget (in Amerika zijn de budgetten nog meer gekort dan in Nederland) is Anderson toch genoodzaakt om veranderingen aan te brengen in zijn collectiebeleid en ondanks bovenstaande kanttekeningen PDA in te voeren. Dit heeft hij gedaan door eerst e-first/patron-first richtlijnen in te voeren en PDA projecten op te starten. Zo worden ebooks van boekleverancier YBP die in het profiel van de bibliotheek passen opgenomen in de catalogus en worden deze pas echt aangekocht wanneer de gebruiker ze daadwerkelijk gaat gebruiken: demand-driven acquisition.

Er is dus minder bemiddeling van bibliothecarissen nodig en collectievorming wordt daardoor minder afhankelijk van speculaties. Just-in-time collectievorming die in mindere mate betrekking heeft op fysieke materialen.

Aan het einde van de middag gaf Peter van Laarhoven een uitgebreide samenvatting en zijn visie op PDA: niet lage uitleencijfers, maar kosten/tijd zijn argumenten voor PDA en DRM staat PDA in de weg.

Uitleencijfers gebruik ik al als meetinstrument bij het afschrijven van mijn deel van de bibliotheekcollectie, toch vraag ik me af hoeveel boeken wij nog zouden overhouden als we PDA ‘hard’ zouden gaan toepassen daar het onderwijs op HBO niveau toch nog vooral gericht is op die enkele voorgeschreven studieboeken. Deze middag heeft mij vooral bewust gemaakt van de noodzaak om als bibliotheek nu toch eindelijk optimaal te gaan profiteren van ‘die rivier’ aan informatie.

Er zijn twee manieren om gekochte Kindle ebooks te bevrijden van de DRM zodat je de ebooks in het mobi formaat op je eigen ereader kunt lezen. Voor zover ik weet ondersteunen alle in Nederland verkrijgbare ereaders het mobi(pocket) formaat mits het geen DRM bevat. De onderstaande methoden zijn specifiek bedoeld voor Kindle ebooks die voor de Android of iOS apps zijn gekocht maar werken vanzelfsprekend ook als je een Kindle ereader hebt (waarom je dan zoveel moeite wilt doen om ze te ontdoen van de DRM is een andere vraag).

De eerste stap, nodig voor beide manieren, is het installeren van de Kindle for PC applicatie. Hiermee kun je Kindle ebooks op je pc lezen en beheren. De meest recente versie die je kunt downloaden van Amazon’s website breekt alle scripts, dus je zult een oudere versie moeten downloaden waarmee het nog wel werkt. Zorg ervoor dat je, bij de instellingen, afvinkt dat Kindle for PC automatisch updates gaat zoeken en installeren want anders ben je nog terug bij af.

Registreer je bij Kindle for PC met je Amazon account en download je gekochte boeken naar de applicatie toe.

Methode 1

- Installeer de 32-bit Python voor Windows versie (ook al heb je een 64bit besturingssysteem!) van ofwel de officiële site of de Activestate versie (x86 versie)
- Download 2 scriptjes: unswindle.pyw en mobidedrm.py en zet die ergens op je harde schijf neer. Google is je vriend als je die 2 scriptjes zoekt.
- Zorg ervoor dat Kindle for PC niet geopend is en dubbelklik op unswindle.pyw. Kindle for PC zal nu automatisch starten
- Selecteer en open het boek dat je wilt converten in Kindle for PC
- Zodra het boek geopend is, sluit eenvoudig Kindle for PC af door op het kruisje te klikken rechtsbovenaan
- Na enige seconden komt er een ‘Opslaan’ dialoogvenster te voorschijn [let op, soms opent deze in een niet actief venster] en kun je een naam en locatie aangeven voor de DRMloze mobi versie van het ebook.
- Nu de DRM verwijderd is kun je het mobi bestand ofwel gelijk gebruiken op je ereader, danwel nog eerst converteren naar bijv. epub formaat in Calibre

Methode 2

- Als je het nog niet gebruikt (waarom niet?), installeer Calibre. Met dit gratis programma kun je eenvoudig ebooks beheren maar ook converteren naar (alle) andere ebook formaten
- Installeer de K4MobiDeDRM plugin voor Kindle ebooks in Calibre. Wederom, Google is je vriend.
- Voeg de Kindle ebooks toe aan Calibre vanuit de directory waar Kindle for PC de gedownloade ebooks heeft geplaatst. Standaard is dat de My Kindle content map in je My Documents map.
- Klaar om gelezen te worden op je ereader!

Readers’ Bill of Rights for Digital Books
We have constructed the Readers’ Bill of Rights for Digital Books as a set of guidelines that can be consulted when purchasing a digital book, a collection of electronic books, or an ebook reading device. We especially hope it will be useful for those who purchase said items for permanent library collections.

As readers of traditional print materials, we are already guaranteed all of these rights–and we should not be denied them due to the medium in which we are reading.

The Readers’ Bill of Rights for Digital Books:
1. Ability to retain, archive and transfer purchased materials
2. Ability to create a paper copy of the item in its entirety
3. Digital Books should be in an open format (e.g. you could read on a computer, not just a device)
4. Choice of hardware to access books (e.g. in 3 years when your device has broken, you can still read your book on other hardware)
5. Reader information will remain private (what, when and how we read will not be stored, sold or marketed)

@afbeelding Nina Paley Creative Commons licentie

Even de batterij aan rechtszaken voor het illegale gebruik buiten beschouwing latend, gebruiken deze partijen diverse technische mogelijkheden om zowel het gebruik van digitale content als de apparaten waarop deze afgespeeld kunnen worden, te beperken. ‘Leuk dat je een kopie voor eigen gebruik mag maken volgens de wet maar dan zorgen wij er simpelweg voor dat je geen kopie kunt maken’, is de achterliggende redenering.

Al die technieken samen wordt digital rights management genoemd, of kort DRM, en is één van de meest controversiële aspecten bij de opkomst van digitale media en de technieken om analoog naar digitaal om te zetten. Het wordt daarom ook vaak digital restrictions management genoemd. Als je denkt dat je het nog nooit tegen bent gekomen dan heb je dat waarschijnlijk mis want het is overal. Een paar voorbeelden:

• De Content Scrambling System (CSS) als kopieerbeveiliging op dvd’s en de AACS variant daarvan op bluray schijfjes. Wie ooit gepoogd heeft een VHS videoband te kopieren of te digitaliseren is tegen de Macrovision beveiliging aangelopen;
• DRM gebruik op tv in de vorm van betaalkanalen met benodigde decoders;
• DRM op audiocd’s wat vooral Sony deed/had tussen 2002 en 2007 waardoor je je eigen cd’s niet meer kon kopieren of rippen naar mp3;
• Online muziek winkels, zoals de iTunes Store van Apple waar je tot 2009 ook beperkt werd in het aantal apparaten waar je de gekochte muziek kon afspelen incl. kopieerbeveiliging;
• Computer spellen die al sinds de jaren 90 bijna standaard diverse soorten DRM kopieerbeveiligingen kennen en die ook steeds strenger en ingrijpender worden;
• Ebooks die door uitgevers gekoppeld worden aan specifieke apparaten (ereaders) en kopieerbeveiliging kennen.

Hoe restrictief DRM kan werken voor een gebruiker van digitale content is wellicht iets dat zelf ervaren moet worden maar het vertegenwoordigt hoe dan ook een grote tegenstelling: het recht van de gebruiker om het voor eigen doeleinden te mogen gebruiken zoals hij of zij dat wil, tegenover het recht van de eigenaar van de content te bepalen wat er met zijn of haar content gebeurt.

Toch doet deze versimpeling van die tegenstelling ook geen recht aan die discussie en zijn er vele andere factoren die meespelen. Iedereen snapt dat commercieel misbruik van illegale content bestreden moet/mag worden en iedereen snapt ook wel dat een gebruiker recht heeft om content te gebruiken waar hij of zij gewoon voor betaald heeft. Zoals met bijna alles in het leven is dat laatste punt ook gelijk het belangrijkste punt: geld.

Consumenten zijn namelijk steeds minder bereid om digitale content te kopen waarmee ze vervolgens alleen maar tegen beperkingen aanlopen en waar ze niet zelf kunnen bepalen hoe ze er gebruik van kunnen maken. Vele incidenten en boze reacties hebben er voor gezorgd dat Sony stopte met DRM op audiocd’s en dat Apple geen DRM meer op muziek in de iTunes Store heeft. Niet om het publiek te vriend te houden maar om sterk dalende inkomsten te voorkomen. Wie betaalt bepaalt nog steeds (een beetje).

En wat betekent dit nu voor de privé-kopie?
Voor het maken van een privé-kopie blijven er hindernissen bestaan met DRM. De legale status om DRM te verwijderen is echter niet helemaal duidelijk en er zijn vele middelen beschikbaar om dvd’s (of blurays) te kopieren ongeacht de gebruikte DRM systematiek en ebooks of muziek te ontdoen van hun DRM. Daarnaast staat de Nederlandse wetgeving, in tegenstelling tot bijv. de Amerikaanse, impliciet toe dat een privé-kopie ook gemaakt mag worden van illegaal verspreid materiaal. Laat nu het internet nog steeds vol staan met boeken, video en muziek waar de DRM al van verwijderd is.

Overigens blijft het altijd netjes, makkelijk en gegarandeerd probleemvrij om materiaal te gebruiken (of te privé-kopieën) waarvoor de rechten geregeld zijn en waar DRM technieken niet voor gebruikt zijn. Ook al betaal je er niet altijd met geld voor, uiteindelijk is het daadwerkelijk gebruiken van materiaal wel de beste stimulans voor een leverancier of uitgever om je ook te bieden waar je naar vraagt.

Noot: in het bovenstaande stukje mijd ik alle voorbeelden en praktijken rondom software. Dat komt omdat dit enerzijds expliciet geen uitzondering is als digitale privé-kopie maar anderzijds het doorbreken van DRM technieken bij software wel strafbaar is. Illegale software is altijd … illegaal.

@Foto via Flickr (GregoryH)