Bibliotheken mogen boeken uit hun collecties digitaliseren en als ebooks aanbieden binnen de bibliotheek

digitaliseren collectie en aanbieden van ebooks“Als een werk onderdeel uitmaakt van een collectie [van een bibliotheek] dan mag dit op ‘terminals’ in de ruimtes beschikbaar gesteld worden aan het publiek voor onderzoek of eigen studie”. Dat staat er op mijn PowerPoint als ik bij het toelichten van de Auteurswet ben aangekomen bij de beperking die het mogelijk maakt om zonder toestemming van rechthebbenden werken uit je bibliotheekcollectie aan te bieden aan je gebruikers.

Besloten netwerken van bibliotheken

Artikel 15h van de Auteurswet stelt dat: Tenzij anders overeengekomen, wordt niet als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst beschouwd het door middel van een besloten netwerk beschikbaar stellen van een werk dat onderdeel uitmaakt van verzamelingen van voor het publiek toegankelijke bibliotheken en musea of archieven die niet het behalen van een direct of indirect economisch of commercieel voordeel nastreven, door middel van daarvoor bestemde terminals in de gebouwen van die instellingen aan individuele leden van het publiek voor onderzoek of privé-studie.

Het is een exceptie op het auteursrecht waar bibliotheken, zowel openbare bibliotheken maar ook de bibliotheken van onderwijs- en onderzoeksinstellingen maar nauwelijks gebruik van maken. In tegenstelling tot sommige andere artikelen uit de Auteurswet heeft dit artikel wel degelijk betrekking op de digitale collecties van de bibliotheken. Deze uitzondering maakt het bijvoorbeeld mogelijk om een digitale bron aan te bieden aan bezoekers van de bibliotheek, ook al behoren ze niet tot de doelgroep die in een licentieovereenkomst is opgenomen voor die bron. Op die manier kan de bibliotheek de digitale collectie aanbieden aan de zogeheten walk-in users, gebruikers van de bibliotheek die geen lid zijn of niet verbonden zijn aan de instelling waartoe de bibliotheek behoort.

Daar zitten wel restricties op want de definitie van een besloten netwerk betekent dat er dus geen online toegang gegeven kan worden en dat gebruikers ook echt naar de fysieke locatie van de bibliotheek moeten komen. Ook begint het artikel met ‘Tenzij anders overeengekomen’ en dat houdt in dat in een licentieovereenkomst de leverancier of uitgever kan bepalen dat een dergelijk gebruik niet toegestaan is. In de praktijk ontbreekt een dergelijke clausule vaak omdat het voor openbare bibliotheken niet aantrekkelijk – en vaak zelfs onmogelijk – is de walk-in users te weren. Bibliotheken van musea kennen zelfs geen leden of een afgebakende groep gebruikers en daar zijn eigenlijk alle gebruikers walk-in users.

Op Europees niveau

Deze uitzondering in de Auteurswet heeft Nederland niet zelf bedacht. Net als de overige uitzonderingen komen deze (mede) voort uit de implementatie van richtlijn 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij. Het is een hele mond vol maar het is een richtlijn die door de Europese lidstaten verwerkt is in de eigen auteursrechtwetgeving en die daarmee leidend is in hoe je de verschillende aspecten en artikelen van de auteursrechtwetgeving kan en mag interpreteren als lidstaat. Zo stelde het Europese Hof van Justitie enkele maanden geleden dat de thuiskopieregeling, die in dezelfde richtlijn 2001/29/EG staat, niet door Nederland uitgelegd mocht worden om downloaden (kopiëren) uit illegale bron mogelijk te maken, waardoor er in Nederland een ‘downloadverbod‘ ontstond zonder dat er zelfs maar één letter in onze eigen Auteurswet gewijzigd was.

Interpretatie van de ‘bibliotheekexceptie’

Artikel 15h Aw is bijna rechtstreeks overgenomen van artikel 5 lid 3 sub n uit die richtlijn 2001/29/EG dat stelt dat lidstaten beperkingen of restricties op het auteursrecht van rechthebbenden kunnen stellen ten aanzien van:

het gebruik van niet te koop aangeboden of aan licentievoorwaarden onderworpen werken of ander materiaal dat onderdeel uitmaakt van de verzamelingen van de in lid 2, onder c), bedoelde instellingen [publiek toegankelijke bibliotheken, onderwijsinstellingen of musea, of door archieven die niet het behalen van een direct of indirect economisch of commercieel voordeel nastreven], hierin bestaande dat het werk of materiaal, via speciale terminals in de gebouwen van die instellingen, voor onderzoek of privéstudie meegedeeld wordt aan of beschikbaar gesteld wordt voor individuele leden van het publiek.

In Duitsland speelt echter een rechtszaak die uitgever Eugen Ulmer KG aangespannen heeft tegen de Technische Universität Darmstadt en waar het gaat om de precieze interpretatie van artikel 5 lid 3 sub n dat ook in de Duitse Auteurswet is overgenomen.

De universiteitsbibliotheek wees het aanbod en bijbehorende licentieovereenkomst namelijk af van de uitgever om één van hun titels als ebook (opnieuw) te kopen en koos ervoor om hun eigen papieren exemplaar te digitaliseren. En deze via speciaal daarvoor ingerichte raadpleegplekken aan te bieden aan de gebruikers en bezoekers van de bibliotheek, op basis van 1 gelijktijdige gebruiker van dat digitale exemplaar.

Hier was de uitgever niet blij mee en hoewel de universiteitsbibliotheek zich beriep op de uitzondering in de Duitse auteurswet, aarzelde de uitgever niet lang en bracht het geschil voor het Bundesgerichtshof. De implicaties van een uitspraak hierin zou verregaande gevolgen kunnen hebben voor de mogelijkheden die bibliotheken hebben hun boeken te kunnen digitaliseren en zo mogelijk nog meer voor de verdienmodellen van uitgevers. Redenen waarom zowel de EBLIDA als het Deutscher Bibliotheksverband (zeg maar de Duitse KNVI) zich achter de universiteit schaarden en Eugen Ulmer KG zich gesterkt wist door steun van de Börsenverein des deutschen Buchhandels, de Duitse vereniging voor boekwinkels.

Vragen aan het Europese Hof van Justitie

Het Duitse Hof achtte het wijs om ruggespraak te houden over hoe artikel 5 lid 3 sub n uitgelegd moet worden en stelde daarom drie prejudiciële vragen – vragen om uitleg – aan het Europese Hof van Justitie:

  1. Is een werk te koop aangeboden of aan licentievoorwaarden onderworpen in de zin van artikel 5, lid 3, sub n, van richtlijn 2001/29/EG, wanneer de rechthebbende de in dat artikel bedoelde instellingen het afsluiten van licentieovereenkomsten voor het gebruik van dit werk onder redelijke voorwaarden aanbiedt?
  2. Mogen de lidstaten op grond van artikel 5, lid 3, sub n, van richtlijn 2001/29/EG de instellingen het recht toekennen, de in hun verzamelingen opgenomen werken te digitaliseren, indien dat noodzakelijk is om deze werken via terminals beschikbaar te stellen?
  3. Mogen de door de lidstaten overeenkomstig artikel 5, lid 3, sub n, van richtlijn 2001/29/EG vastgestelde rechten zo ver gaan dat gebruikers van de terminals aldus beschikbaar gestelde werken op papier kunnen printen of op een USB-stick kunnen opslaan?

De eerste vraag heeft te maken met de restrictie die al in het artikel opgenomen was. Een bibliotheek mag een (digitaal) werk niet aanbieden op deze manier als een licentievoorwaarde dit uitsluit maar geldt die restrictie ook als een uitgever een digitale versie – van een al aangeschaft boek in de collectie – onder redelijke voorwaarden te koop aanbiedt? Oftewel, moet een bibliotheek verplicht een licentie afsluiten op een digitale titel als de uitgever die mogelijkheid geeft?

Vraag 2 komt neer op een vraag of de Europese lidstaten bibliotheken het recht (de wettelijke mogelijkheid) mogen geven om werken uit hun collecties te digitaliseren teneinde ze via terminals beschikbaar te maken voor hun gebruikers. Vraag 3 bouwt voort op vraag 2 en vraagt duidelijkheid te verkrijgen over wat de gebruiksrechten dan zijn. Mag het beschikbaar stellen van een gedigitaliseerd werk op een terminal als gebruikers de mogelijkheid krijgen om dat werk te printen of op te slaan op een eigen USB stick?

De verlossende antwoorden

Advocaat Generaal Jääskinen gaf in juni al antwoorden op de gestelde prejucidiële vragen. Dit is formeel een opinie van de Advocaat Generaal en is daarmee geen bindend oordeel voor het Europese Hof van Justitie maar in de praktijk wordt het advies en de opinie van de AG in bijna alle gevallen gevolgd. Dat bleek vandaag eens te meer met het arrest van het Europese Hof van Justitie waarin de definitieve antwoorden gegeven werden.

  1. Het Hof heeft gekeken naar de specifieke verwoording van het artikel en concludeert dat er sprake moet zijn van voorwaarden die contractueel bindend zijn voordat gesteld kan worden dat de uitzondering *niet* van toepassing is. Een aangeboden en beschikbare licentieovereenkomst is niet contractueel bindend en het kan daarmee alleen van toepassing zijn als een al getekende overeenkomst het verbiedt om een werk via een bibliotheekterminal aan te bieden. Nog belangrijker is echter dat de intentie van deze beperking op het auteursrecht is om onderzoek en privéstudie te stimuleren en dat dit als de missie van elke publiek toegankelijke bibliotheek gezien wordt. Het mag volgens het Hof niet zo zijn dat een uitgever door een eenzijdige handeling – het aanbieden van een licentie met willekeurige voorwaarden – die missie kan dwarsbomen. Oftewel, een uitgever kan niet verbieden dat een bibliotheek een boek (digitaliseert en) aanbiedt via een besloten netwerk tenzij dat in een door de bibliotheek getekende overeenkomst onmogelijk gemaakt wordt. Een bibliotheek is daarmee niet verplicht een licentie af te sluiten maar kan er voor kiezen een papieren exemplaar uit de eigen collectie te digitaliseren en (alleen) via raadpleegplekken aan te bieden.
  2. Het Hof stelt dat het op deze wijze beschikbaar maken van een werk in beginsel het recht van de auteursrechthebbende is. Daar is echter juist ten behoeve van het mededelen of beschikbaar stellen voor individuele leden van het publiek een uitzondering voor gemaakt als het gaat om onderzoek of privéstudie binnen de muren van een instelling. Het Hof vindt dat, naast de al aanwezige beperkingen, bibliotheken de mogelijkheid moeten hebben om bepaalde werken te digitaliseren aangezien ze anders niet meer effectief zouden zijn in het beschikbaar stellen van werken: Such a right of communication of works enjoyed by establishments such as publicly accessible libraries covered by Article 5(3)(n) of Directive 2001/29, within the limits of the conditions provided for by that provision, would risk being rendered largely meaningless, or indeed ineffective, if those establishments did not have an ancillary right to digitise the works in question. De conclusie van het Hof is dan ook dat lidstaten bibliotheken de wettelijke ruimte moeten kunnen geven om werken in hun collectie te digitaliseren, mits dit nodig is om ze beschikbaar te maken op raadpleegplekkenArticle 5(3)(n) of Directive 2001/29, read in conjunction with Article 5(2)(c) of that directive, must be interpreted to mean that it does not preclude Member States from granting to publicly accessible libraries covered by those provisions the right to digitise the works contained in their collections, if such act of reproduction is necessary for the purpose of making those works available to users, by means of dedicated terminals, within those establishments.
  3. Het Hof beperkt wel de gebruiksrechten van een gedigitaliseerd werk dat via een raadpleegplek wordt aangeboden. Ook al mag de bibliotheek een uitzondering maken op het auteursrecht van de maker door onder voorwaarden een kopie te maken van een werk en dit beperkt te openbaren, dat recht heeft de gebruiker van dat digitale exemplaar niet. Die gebruiker mag geen eigen kopie maken door dat exemplaar op een USB stick te zetten en ook niet door dit exemplaar uit te printen. Het Hof voegt er wel aan toe dat dit gebruik in nationale wetgeving toegestaan kan worden onder twee andere beperkingen die in de richtlijn genoemd worden. Article 5(3)(n) of Directive 2001/29 must be interpreted to mean that it does not extend to acts such as the printing out of works on paper or their storage on a USB stick, carried out by users from dedicated terminals installed in publicly accessible libraries covered by that provision. However, such acts may, if appropriate, be authorised under national legislation transposing the exceptions or limitations provided for in Article 5(2)(a) or (b) of that directive provided that, in each individual case, the conditions laid down by those provisions are met. Het gaat dan hier om de (analoge) thuiskopie-exceptie die voor privégebruik het maken van een papieren of digitale kopie onder specifieke voorwaarden toestaat.

Kunnen bibliotheken nu de scanners aanzetten?

De samenvatting is helder en is ook de kop van het persbericht (PDF) dat uitgegeven werd: de Europese lidstaten mogen bibliotheken de wettelijke mogelijkheden geven om, zonder toestemming van de auteur of uitgever, boeken uit hun collecties te digitaliseren teneinde ze beschikbaar te stellen op raadpleegplekken. Zolang ze er maar voor zorgen dat gebruikers de gedigitaliseerde exemplaren niet kunnen printen of opslaan op een USB-stick.

Voor de Nederlandse situatie, waar het betreffende artikel 5 lid 3 sub n dus bijna 1 op 1 overgenomen is in de Auteurswet, betekent dat je het artikel 15h dus mag uitleggen zoals het Europese Hof van Justitie dat nu vastgesteld heeft.

Alle bibliotheken in Nederland houden zich bezig met (het aanbieden van) ebooks. Educatieve en wetenschappelijke uitgevers bieden al vele jaren grote – en dure – pakketten ebooks aan die bij gebrek aan alternatieven afgenomen worden door onderwijs- en onderzoeksbibliotheken om op die manier ebooks aan te kunnen bieden aan hun gebruikers. Hierbij hebben de uitgevers de kaarten in handen en bepalen ze eenzijdig de voorwaarden, die maar zelden overeenkomen met de wensen die de bibliotheken hebben. En bij openbare bibliotheken ligt het niet veel anders. Daar dienen bibliotheken ook te onderhandelen over de prijs en voorwaarden van ebooks en hebben ze grote moeite om de populaire titels (bestsellers) digitaal beschikbaar te maken voor hun leden. Nou biedt het bovenstaande niet de mogelijkheid aan openbare bibliotheken om (bestsellers) romans of andere fictie te gaan digitaliseren maar geldt het in beginsel wel voor werken die een bibliotheek ten behoeve van onderzoek of privéstudie digitaal wil aanbieden aan haar gebruikers.

Hoe dan ook, met deze uitspraak komen de verhoudingen tussen bibliotheken en uitgevers anders te liggen. Bibliotheken hebben nu de keuze om zonder toestemming of overeenkomst werken uit hun collecties zelf te digitaliseren en via raadpleegplekken toegankelijk te maken voor hun gebruikers, zolang ze maar maatregelen nemen om het kopiëren van die zelf gemaakte ebooks te voorkomen. Een dergelijke beperkte manier van aanbieden is vanzelfsprekend niet het ideale scenario voor bibliotheken om ebooks aan te bieden maar het geeft wel een alternatief voor al die situaties waarin een uitgever erg hoge bedragen vraagt, ongunstige voorwaarden stelt of gevraagde titels alleen als pakket in combinatie met vele andere niet gewenste titels wil verkopen.

Ik verwacht (en hoop) dat bibliotheken gebruik gaan maken van deze mogelijkheid, al was het alleen maar om vanuit een betere positie de gesprekken en onderhandelingen aan te gaan met uitgevers. Binnen de muren van een bibliotheek kan een uitgever niet meer voorkomen dat één of meerdere werken gedigitaliseerd en aangeboden worden en het zal hopelijk leiden tot herziene deals vanuit de uitgevers met betere voorwaarden.

Ik moet natuurlijk even stil staan bij wat het voor hogeschoolbibliotheken zou kunnen betekenen. Het onderwijs werkt met een afgebakende hoeveelheid voorgeschreven studieboeken voor studenten. In veel gevallen is ook (minstens) één fysiek exemplaar van al die voorgeschreven titels in de bibliotheekcollectie opgenomen en zijn het ook deze titels die studenten graag (gratis) digitaal willen kunnen raadplegen. Er wordt echter maar een relatief klein percentage van deze titels digitaal aangeboden door de uitgevers. Het aanbod dat er wel is wordt alleen maar rechtstreeks verkocht aan studenten en is niet beschikbaar voor bibliotheken. Je zou je echter nu kunnen voorstellen dat hogeschoolbibliotheken hun fysieke exemplaren gaan digitaliseren en via raadpleegplekken of cataloguspc’s beschikbaar gaan maken. Het voorziet weliswaar niet in de wens van onderwijs en studenten om deze studieboeken digitaal te kunnen gebruiken maar geeft wel een duidelijk signaal af dat bibliotheken niet oneindig gaan wachten tot uitgevers deze titels voor hen beschikbaar maken. Enkele speciaal hiervoor ingerichte werkplekken aanbieden waar studenten *alle* voorgeschreven literatuur digitaal kunnen raadplegen in de bibliotheek beschouw ik als een hele fraaie aanvulling op onze dienstverlening voor het onderwijs.

Ik vermoed dat hier het laatste nog niet over gezegd is maar tot die tijd kunnen de scanners volgens mij opgewarmd worden.

Verder lezen: Uitspraak van het Europese Hof van Justitie (Curia) / Persbericht van het Europese Hof van Justitie (PDF)
@foto: Eigen foto, gemaakt bij de Bibliotheek Eemland.

#

LeesID: al je ebooks bij elkaar in één digitale boekenkast?

leesid
De plannen van de Stichting CPNB om een overkoepelend platform te ontwikkelen waarmee lezers hun gekochte ebooks in één digitale boekenkast beschikbaar zouden kunnen krijgen, lekten in april al uit. Hoe dat zou moeten werken maar ook of het platform uberhaupt wel het levenslicht zou zien bleef echter onduidelijk en na enkele dagen vergat bijna iedereen dit voornemen.

Tot vanmiddag de Stichting CPNB tijdens de Manuscripta, dat het nieuwe boekenseizoen opent, officieel LeesID lanceerde. “Koppel je account van de webwinkels waar je e-boeken koopt aan LeesID en al je aangeschafte e-books worden hierna automatisch verzameld in je persoonlijke boekenkast.”, valt in het persbericht te lezen. Om mensen te stimuleren een LeesID aan te maken op de site krijg je ook nog eens vier gratis e-books van de uitgeverijen WPG, LannooMeulenhoff, Veen Bosch & Keuning Uitgeversgroep en managementboek.nl.

LeesID start met een beperkt aantal deelnemers: bol.com, managementboek.nl, ebook.nl, The Read Shop en boeken.com. Volgens het CPNB vertegenwoordigen deze 75% van de verkochte ebooks in de Nederlandstalige markt maar zullen later ook nog Libris Blz, ECI en Harlequin aansluiten en wordt er nog gesproken met e-magazines en kranten om zich bij LeesID aan te sluiten. Interessant is ook dat LeesID samen met de openbare bibliotheken aan het kijken is of het mogelijk is om bij de bibliotheek geleende ebooks via LeesID toegankelijk te maken.

Het onderstaande filmpje moet verduidelijken wat de toegevoegde waarde van LeesID is.

LeesID in de praktijk

Goed, het idee is interessant maar hoe werkt het nou precies? Hoe koppel je nou je LeesID bij die ebookwinkels en waar download je dan de ebooks? Vragen die het beste beantwoord kunnen worden door een LeesID aan te maken en mijn accounts te gaan koppelen.

Allereerst moet je op de site een LeesID aanmaken. Dat is, net als een Adobe ID, een mailadres als inlognaam en een zelfgekozen wachtwoord. Na een activeringsmailtje kom je meteen in het overzichtsscherm terecht van LeesID.

leesid aanbieders
Met behulp van de groene icoontjes met het witte plusteken kun je je digitale boekenplanken bij de vijf aanbieders koppelen aan je LeesID. Ik heb accounts bij Bol.com, eBook.nl en Managementboek.nl en Bol.com lijkt me perfect om mee te beginnen.

Na het doorklikken op het + icoontje dien je in te loggen in je Bol.com account. Ik kwam in mijn accountpagina terecht maar nadat ik zelf doorklikte naar mijn boekenplankje vond ik daar meteen de LeesID knop.

leesid koppelbol1
Bol.com doet dat netjes want behalve de knop om je account te koppelen met LeesID hebben ze ook nog een informatiepagina beschikbaar. Gelukkig heb ik ooit nog 1 ebook gekocht bij Bol – ik koop mijn ebooks bij andere ebookwinkels – en die ga ik nu maar eens toevoegen aan mijn LeesID digitale boekenkast.

leesid koppelbol2
Vervolgens moet je expliciet toestemming geven om je accountgegevens van Bol.com te koppelen aan je LeesID. Je ziet dat de ebooks wederzijds gedeeld worden. Bol.com deelt het met LeesID maar het gaat ook andersom. Dat betekent dat straks ebooks uit andere accounts ook zichtbaar zullen zijn op je Bol.com boekenplank.

Klik je op “Ja natuurlijk!”, dan zijn ze gekoppeld aan elkaar. In je Bol.com account zie je dan dat de knop nu aangeeft dat het gekoppeld is aan je LeesID en de vier gratis ebooks zijn ook toegevoegd.

leesid koppelbol3
Ga je terug naar je LeesID overzichtspagina, dan zul je zien dat de ebooks van Bol.com nu ook in de tab Mijn Boeken staan.

leesid mijnboeken
Het gaat hier dus echt om een lijst en je kunt niet rechtstreeks de ebooks downloaden. Dat is ook niet nodig natuurlijk want dat kon je al rechtstreeks bij Bol.com. Het wordt pas interessant als je ebooks toevoegt die je bij een andere aanbieder hebt staan.

leesid koppelebooknl
Vanuit de tab met de aanbieders op de LeesID site kun je op het plus icoontje klikken om in te loggen op eBook.nl. Zo te zien heeft eBook.nl ook een nieuwe layout die vooralsnog alleen te benaderen is als je via de aanbiederspagina doorklikt want als je rechtstreeks naar eBook.nl gaat krijg je niet de knop te zien om je ebooks in je LeesID boekenkast te zetten. Klik op de knop ‘Verzamel uw ebooks op 1 plaats met LeesID‘ om je ebooks toe te voegen aan je LeesID account. Je krijgt dan vervolgens een soortgelijk scherm waarbij je wederom toestemming moet geven en na enkele minuten wachten duiken dan ook de ebooks van eBook.nl op in de tab Mijn boeken.

leesid mijnboeken
Bij elke ebookwinkel je digitale LeesID boekenkast

Alle gegevens van de ebooks die je bij de deelnemende aanbieders hebt gekocht komen dus te staan in het tabblad Mijn boeken. Wil je ze echter (opnieuw) downloaden dan tref je ze op de boekenplanken aan van alle aanbieders die je gekoppeld hebt aan je LeesID. Bij de nieuwe link van eBook.nl krijg ik een foutmelding te zien met een lege boekenplank maar ik ga er van uit dat dit een opstartprobleempje is.

leesid bolboekenplank

Bol.com boekenplank

leesid managementboek

Managementboek.nl boekenplank

Een heel goed ID

Er zijn alleen al in Nederland diverse ebookwinkels die allemaal een eigen boekenplank hebben van titels die je gekocht hebt. Aangezien sommige ebookwinkels zich richten op specifieke genres en ze ook nog wel eens acties hebben, die het aantrekkelijk maken verder te kijken dan alleen die ene ebookwinkel waar je normaliter je ebooks koopt, kan het inderdaad snel gebeuren dat je je aankopen bij meerdere ebookwinkels op de digitale boekenplanken hebt staan.

Tijdens mijn rondreis langs Nederlandse ebookwinkels enkele maanden geleden bleek al dat ik zelf ook ebooks bij meerdere ebookwinkels heb staan. Het initiatief van CPNB, uitgevers en openbare bibliotheken is mijns inziens een uitstekend plan om die versnippering en onoverzichtelijkheid tegen te gaan. Ik denk zelfs dat het een noodzakelijke stap is om gekochte ebooks op één plek te ontsluiten, wil je het kopen *en lenen* van ebooks echt laagdrempelig maken. Dat je al die ebooks dan ook nog eens beschikbaar hebt via je ene favoriete ebookwinkel is simpelweg briljant. Het zal hopelijk ook leiden tot meer concurrentie tussen de deelnemende ebookwinkels om hun eigen digitale boekenkast zo aantrekkelijk mogelijk te maken voor hun klanten, bijvoorbeeld door (betere) leesapps te ontwikkelen waarmee je dus niet alleen hun eigen ebooks maar ook de ebooks van de LeesID boekenplank kunt lezen.

Het succes van LeesID staat of valt natuurlijk met het aantal ebookwinkels dat meedoet met LeesID. Met de huidige vijf aanbieders hebben ze misschien dan wel de overgrote meerderheid van Nederlandse ebook verkopen in huis, maar zoals te lezen valt in de infographic van CB Logistics zijn er in totaal 167 aanbieders actief in Nederland. Zo zullen de in het buitenland gevestigde aanbieders zoals Kobo, Apple en Amazon met hun eigen gesloten ecosystemen wellicht geen meerwaarde zien om mee te doen aan LeesID. Dat zou betekenen dat alle ebooks die je bij deze ebookwinkels gekocht hebt – en nog gaat kopen – hoe dan ook zullen ontbreken in je digitale boekenkast van LeesID terwijl ze volgens mij een niet verwaarloosbaar marktaandeel hebben in Nederland.

Het doet echter niets af aan dit prachtige initiatief. LeesID kon wel eens de lijm zijn waarmee de versnipperde ebookmarkt in Nederland weer aan elkaar geplakt kan worden, zodat het feitelijk niet meer uitmaakt waar je je ebooks koopt omdat je ze altijd op 1 plek bij elkaar hebt staan. Gewoon bij je eigen favoriete ebookwinkel maar ook bij alle andere ebookwinkels die LeesID ondersteunen. En nu maar hopen dat het er snel meer worden!

#

Een ebook embedden in een tweet met EPUB2Twitter

Achteraf vind ik het vreemd dat niemand het eerder bedacht heeft. De TwitterCards functionaliteit van Twitter – waarmee o.a. mediabestanden ingebed en getoond kunnen worden bij een tweet – gebruiken om een ebook viewer aan te roepen. Op die manier kun je dan een ebook embedden in een tweet zodat je rechtstreeks in de Twitter tijdlijn door een ebook kunt bladeren. Ideaal om bijvoorbeeld voor de promotie van een nieuwe titel twitteraars kennis te laten maken met enkele pagina’s of een compleet hoofdstuk.

Dat is echter precies wat een Japanse ebookdienst gedaan heeft. Op Tw-Epub.com kunnen auteurs van light novels en manga hun werken laten zien met behulp van een URL die getwitterd kan worden en waarbij een ebook viewer het geuploade ebook laat zien bij de tweet. Dat wordt mogelijk gemaakt door EPUB2Twitter, een dienst die ook door het grote publiek te gebruiken is via een eenvoudige site en webformulier.

ebook embedden in een tweet
Dat wilde ik natuurlijk ook proberen. Het webformulier is weliswaar in het Japans maar dat is na 20 jaar Japanse anime kijken met behulp van Google Translate natuurlijk geen probleem. Ook zonder Google Translate kun je wel een ebook embedden denk ik want het is duidelijk waar je het ePub bestand moet uploaden en rode tekst geeft iets aan dat je per se moet invullen. Een titel en omschrijving om precies te zijn.

Ook al test je alleen maar deze dienst, je maakt inbreuk op andermans auteursrecht als je een gekocht of illegaal gedownload ebook op deze manier verder verspreidt. Kies een ebook waar je zelf de rechthebbende van bent of zoek een ebook uit dat niet meer auteursrechtelijk beschermd wordt.

ebook embedden in een tweet

Heb je het ePub bestand geupload en op de URL knop geklikt? Dan genereert de site een unieke URL die er voor zorgt dat met behulp van een TwitterCard de ebook viewer BiB/i aangeroepen wordt en het ebook getoond wordt in de tweet zelf. Met de groene Twitterknop kun je ook meteen de link twitteren.

ebook embedden in een tweetEn dat ziet er dan zo uit. De BiB/i ebook viewer laat standaard de pagina’s horizontaal naast elkaar zien waarbij je kunt bladeren als je de muis over het document laat gaan. Er verschijnen dan pijlen waarmee je vooruit en achteruit kunt bladeren.

Aangezien de viewer niet breder kan zijn dan de weergave van de tweet in de tijdlijn levert dat weinig voordelen op en kun je beter linksbovenaan (1) de viewer instellen op het weergeven van telkens 1 pagina.

Onder de viewer zie je de gegevens (2) die je bij het uploaden van het ebook ingevuld hebt.

Alleen in Japan?

Ik ken veel auteurs, uitgevers, boekhandels en ebookwinkels die gebruik maken van Twitter om potentiële klanten op nieuwe titels te wijzen. Zou het niet fantastisch zijn als je dan meteen een voorproefje kon krijgen van dat boek, rechtstreeks in je tijdlijn en zonder iets te hoeven downloaden?  Ik hoop dat Westerse uitgevers en auteurs dit Japanse voorbeeld gaan volgen.

Update 9-9-2014: Ik nam aan dat EPUB2Twitter en Tw-Epub onderdelen waren van dezelfde site. Ontwikkelaar Masanari Fujii stuurde me echter een mail (hoe gaaf is dat?!) met uitleg dat EPUB2Twitter helemaal losstaat van Tw-Epub en verzocht me dat te corrigeren. Dat heb ik bij deze gedaan door de titel te wijzigen van de blogpost en duidelijk te maken dat Tw-Epub slechts gebruik maakt van de mogelijkheden van EPUB2Twitter.
Getipt door The Digital Reader

#

Over de algemene voorwaarden van Elly’s Choice en het gebruiksrecht van ebooks

Elly's Choice
Hoewel ik Elly’s Choice, de abonneeservice van VBK en Dutch Media waarbij je elke maand 10 ebooks uit hun fondsen kunt downloaden, een prachtig initiatief vind, wint het niet op alle vlakken de schoonheidsprijs. Zo vind ik het niet heel erg netjes dat een abonnement op Elly’s Choice volgens de site €2,99 per maand kost terwijl het bij het invullen van het formulier duidelijk wordt dat je €24,99 per maand moet betalen als je per se maandelijks wilt kunnen opzeggen. De €2,99 per maand betaal je alleen als je een jaarabonnement neemt voor €35,88 waardoor je voor minstens 1 jaar vastzit aan dat abonnement en je niet tussentijds kunt opzeggen. Ik was ook niet gecharmeerd door het ontbreken van informatie over hoe je een aangegaan abonnement uberhaupt weer kon opzeggen.

Het verbaasde me ook dat nuttige en essentiële informatie over de werking van de abonneeservice in de algemene voorwaarden verstopt geplaatst waren. Ja, dezelfde voorwaarden die de gemiddelde consument klakkeloos accepteert zonder ze (goed) door te lezen. Zo vind je in die algemene voorwaarden terug dat het bij Elly’s Choice om ePub ebooks gaat met watermerk DRM en dat je ze dus (echt) kunt downloaden voor gebruik op elk apparaat dat met ebooks overweg kan. Maar ook dat je accountgegevens standaard in elk ebook op de eerste pagina gezet wordt en dat Elly’s Choice je gemakshalve verwijst naar de volledige auteurswet zodat je zelf mag opzoeken welk rechten je mogelijkerwijs kunt schenden.

Lees de kleine lettertjes deze keer maar wel

De algemene voorwaarden bevat nog meer informatie die eigenlijk beter zichtbaar op de site zou moeten staan. Wanneer precies de voorwaarden aangepast zijn weet ik niet – ergens in de afgelopen vijf dagen – maar er is ineens een nieuw artikeltje 2.7 toegevoegd aan de algemene voorwaarden die nu wel beschrijft hoe het met de opzegprocedure zit:

2.7 Een Abonnement kan worden opgezegd met inachtneming van de minimale abonnementsperiode van 1 jaar en een opzegtermijn van minimaal 1 maand, waarbij geldt dat het Abonnement 1 maand na de opzegdatum afloopt. Opzeggen kan door een email te sturen naar klantenservice@ellyschoice.nl

Die stond er vorige week niet (het bewijs daarvoor is te vinden onder de downloadknop op de pagina met de voorwaarden aangezien ze zijn vergeten de PDF versie bij te werken) en ik durf toch wel te zeggen dat dit niet handig is. Hoe aannemelijk is het dat mensen op zoek gaan naar het mailadres van de klantenservice in de algemene voorwaarden? Waarom dit niet onder een kopje Contact staat in het menu bovenaan in de site is me werkelijk een raadsel.

En wat mag je nou eigenlijk met de ebooks van Elly’s Choice?

Dat je de tien maandelijkse ebooks kunt downloaden voor op je ereader, tablet of telefoon, zonder dat je ze weer kwijtraakt of moet inleveren na verloop van tijd, is een groot pluspunt. Je kunt ze maximaal drie keer downloaden en ze blijven in je account aanwezig. Dat je ze kunt downloaden, ook al zijn ze dan gepersonaliseerd en voorzien van jouw gegevens op de eerste pagina, schept wellicht de verwachting dat de ebooks daarmee ook je eigendom zijn. Dat is geen rare aanname want de ebooks zijn als bestanden zo goed als identiek aan de versies die beide uitgeefconcerns rechtstreeks verkopen aan de consument.

Ook al komt het in praktische zin misschien op hetzelfde neer, het feit dat er een limiet zit op het aantal keren dat je ze kunt downloaden geeft al aan dat Elly’s Choice je de boeken niet in eigendom, maar te leen geeft. Artikel 7.1 van de algemene voorwaarden over het intellectuele eigendom laat er ook weinig misverstanden over bestaan:

7.1 Door het online aanschaffen op de Website van een Product verkrijg je van Elly’s Choice een persoonlijk, beperkt, niet-exclusief, niet-overdraagbaar, niet sub licenceerbaar en herroepelijk gebruiksrecht op het aangeschafte Product.

Die zin moet je even goed lezen want het is een aaneenrijging van beperkingen die opgelegd worden. Je krijgt niet het eigendomsrecht op de ebooks maar een gebruiksrecht. De ebooks mogen alleen door jou gebruikt worden, je kunt dat gebruiksrecht niet overdragen of zelf anderen een gebruiksrecht geven en het is nog te herroepen ook nog door Elly’s Choice. Je mag het downloaden en lezen en dat is het zo’n beetje. Dit is een boekenclub waarbij je de boeken eigenlijk niet eens door je familieleden mag laten lezen.

Mocht je enige twijfels hebben over hoe je 7.1 nou precies moet lezen, dan neemt artikel 7.4 die twijfels weg door expliciet te benoemen wat je allemaal niet mag met de ebooks van Elly’s Choice:

7.4 Het is niet toegestaan om de op de Website aangeschafte Producten (zowel tijdens de duur van je abonnement als daarna):
(a) te kopiëren, veranderen, “rippen”, uit te lenen of op enige andere wijze aan een derde ter beschikking te stellen. De door Elly’s Choice verstrekte Epub bestanden zijn derhalve voorzien van een zicht- en onzichtbaar watermerk. Dit watermerk mag niet worden verwijderd (zie artikel 4 Epub Watermerk).
(b) te gebruiken om plaatselijke bestanden te importeren dan wel te kopiëren, waarvan je niet het wettelijke recht hebt ze op deze wijze te importeren of kopiëren;
(c) het reverse-engineeren, decompileren, demonteren, modificeren van of het creëren van afgeleide werken gebaseerd op de Elly’s Choice Services of een deel daarvan;
(d) het omzeilen van de technologie die door Elly’s Choice, haar licentiegevers of derden wordt gebruikt voor de beveiliging van via de Service beschikbare content;
(e) het verhuren van de Producten of enig onderdeel daarvan;
(f) het omzeilen van door Elly’s Choice toegepaste lokale beperkingen;
(g) het verwijderen of wijzigen van auteursrecht- of merkaanduidingen of aanduidingen van andere intellectuele eigendomsrechten die zijn opgenomen in of worden verstrekt via de Elly’s Choice Service;
(h) het beschikbaar stellen van je wachtwoord aan anderen of het gebruik maken van de gebruikersnaam of het wachtwoord van anderen.

Ik kan ze allemaal doornemen maar het gaat sneller als ik het samenvat met: je mag ze drie keer downloaden en je mag ze lezen. Voor de rest mag er niks. Het eerste subartikel maakt al duidelijk dat je de ebooks niet mag kopiëren (uploaden naar een cloudopslag kun je dus vergeten), uitlenen of op welke manier dan ook ter beschikking stellen aan anderen dan jezelf. En ja, daar valt dus definitief ook het doorverkopen van je ebooks onder. De overige onderdelen spitsen dat nog toe op de diverse technische bewerkingen die in beginsel mogelijk zijn met ebooks. Het laatste onderdeel bevestigt dat je wel ebooks kunt downloaden maar dat ze exclusief gekoppeld zijn aan je account aangezien je deze eveneens niet mag delen met anderen. Het verbaast me dat er geen voorwaarde is opgenomen dat je na beëindiging van je abonnement eigenlijk alle gedownloade ebooks moet verwijderen maar wellicht volgt die nog in de toekomst.

Hoe erg is dat?

Is dit een reden om geen abonnement te nemen? Nee, ik denk het niet. Het blijft een goede deal om legaal aan Nederlandstalige ebooks te komen maar Elly’s Choice hinkt wel een beetje op twee gedachten. Enerzijds hebben de uitgevers bewust voor een platform gekozen dat de ebooks – vrij van DRM – laat downloaden door hun klanten. Met als groot voordeel dat ze op deze wijze eenvoudig op alle apparaten te lezen zijn en je geen gebruikersgroepen uitsluit. Anderzijds wordt een hybride dienst in het leven geroepen die de mogelijkheden van downloadbare ebooks fors inperkt door ze niet in eigendom te geven maar een gelimiteerd (en herroepbaar) gebruiksrecht te verstrekken in de voorwaarden van de abonneeservice. En dat is exact de beperking die DRM oplegt aan kopers van ebooks als je naar bijv. Amazon, Apple of Kobo kijkt. Het enige verschil is dat Elly’s Choice geen technische DRM gebruikt maar eigenlijk “contractuele DRM” introduceert.

Of, en hoe, die DRM-achtige voorwaarden gehandhaafd gaan worden is maar de vraag. Je kunt wel in je voorwaarden stellen dat je geen kopie mag maken, je een gedownload ebook niet mag uitlenen aan een ander of die beginpagina met je accountgegevens niet mag verwijderen (omdat je dat foeilelijk vindt), maar dat afdwingen is natuurlijk volslagen onmogelijk. Het is vooral bedoeld om actie te kunnen ondernemen als hun ebooks bijvoorbeeld opduiken op torrentsites. Dat gezegd hebbende is het absoluut wel goed om te beseffen dat je als abonnee dus niet de eigenaar bent van de ebooks die je bij Elly’s Choice gedownload hebt. Ze kunnen in principe met terugwerkende kracht titels uit je account halen (die je dan dus niet meer kunt downloaden), andere – technische – DRM introduceren die de mogelijkheden om ebooks te lezen inperken of de definitie van wat ze als schending van auteursrechten zien bijstellen naar eigen inzicht.

Toegegeven, het is geen aannemelijk scenario maar ondenkbaar is het ook bepaald niet. Als klant is het altijd verstandig om te beseffen wat je koopt en dat is precies de reden om de kleine lettertjes te lezen. Caveat emptor, nietwaar? Vooral als je de ebooks helemaal niet blijkt te kopen.

Update 3-9-2014: Ik zie nu pas dat als je heeeeelemaal naar beneden scrollt, er nu een nieuw menuutje onderaan bij gekomen is met Contact, een FAQ en een link naar zowel de algemene voorwaarden als het privacyreglement. Ik blijf erbij dat dit geen handige plek is voor contact of de veelgestelde vragen maar vooral die laatste geeft een zeer interessant antwoord op de vraag of de ebooks wel echt van de abonnees zijn: Jazeker! Voor altijd! De ebooks die je elke maand van Elly krijgt zijn van jou en blijven van jou. Ze zijn dan ook altijd en overal te lezen. Als eigenaar van de ebooks ben je ook verantwoordelijk dat ze niet illegaal verspreid worden.
Zouden ze zelf hun eigen voorwaarden wel gelezen hebben?

#

Elly’s Choice: de digitale boekenclub voor je legale downloads

Elly's Choice
Gisteravond werd duidelijk dat VBK Uitgevers en Dutch Media Uitgevers niet lijdzaam wilden afwachten tot hun concurrenten WPG en Lannoo(Meulenhoff Boekerij) dan eindelijk met de langbeloofde abonneeservice voor het onbeperkt lezen van ebooks zouden komen. VBK en Dutch Media lanceerden namelijk een eigen abonneeservice voor de digitale boeken uit hun eigen fondsen: Elly’s Choice. Het is echter geen Spotify-voor-boekendienst geworden met onbeperkt lezen voor een vast bedrag per maand maar een digitale boekenclub met een beperkt aantal voorgeselecteerde ebooks die je maandelijks als een bundel kunt downloaden.

De trotse eigenaren van Elly’s Choice zien het als een uniek en nieuw model voor de ebookmarkt in Nederland en inderdaad, ze zijn de eersten in Nederland die hun ebooks gebundeld te koop aanbieden middels een abonnement. Elke maand krijgt de abonnee tien ebooks om te downloaden uit de fondsen van de beide uitgeefconcerns. Vijf daarvan zijn van bekende(re) auteurs, vijf van minder of niet bekende auteurs en alle tien zijn ze minimaal vijf maanden oud zodat de abonneeservice niet (te hard) concurreert met de verkoop van de eigen bestsellers. Voor ebooks is dat inderdaad iets nieuws hoewel ik zelf grote overeenkomsten zie met het Playstation Plus abonnement waarbij je maandelijks meerdere vooraf geselecteerde Playstation games krijgt die eveneens een mix zijn van minimaal 1 jaar oude bekende games en wat recentere onbekende games.

Wie is Elly en hoe kiest ze de boeken?

De tien boeken worden door een redactieraad voor de abonnees geselecteerd waarbij een zo breed mogelijk aanbod wordt nagestreefd. De naam Elly’s Choice en het associeren van de dienst met een vrouw die Elly heet, lijkt dan ook vooral bedoeld te zijn om een persoonlijk karakter mee te geven aan de selectie die maandelijks gemaakt wordt. Het voelt natuurlijk een stuk prettiger aan als ene Elly je tien nieuwe interessante titels voorschotelt in plaats van dat je gaat nadenken over het strategische overleg dat plaats vindt in een redactieraad; waarbij het ongetwijfeld ook zal gaan over welke boeken ze liever nog niet aanbieden via Elly’s Choice omdat de individuele verkoop nog goed loopt. Ik ben daarbij vooral benieuwd hoe lang ze met een maandelijks aanbod kunnen blijven komen want hoewel het om redelijk grote fondsen gaat lijkt het me toch lastig om elke maand met 10 titels te komen zonder dat je de definitie van bekende(re) auteurs gaat oprekken. Zo ontzettend veel boeken van de bekende auteurs van VBK en Dutch Media zijn er ook weer niet.

Wat koop je nou precies?

Voor de eerste twee maanden hoef je je echter geen zorgen te maken want die selectie is al gemaakt. De eerste maand kun je de volgende boeken downloaden:

  • Saskia Noort – Debet
  • Nicci French – Blauwe maandag
  • Graeme Simsion – Het Rosie project
  • Nina George – De boekenapotheek aan de Seine
  • Auke Hulst – Kinderen van het ruige land
  • Christine Otten – Om adem te kunnen halen
  • Natacha de Rosnay – De belofte van Odessa
  • Suzanne Hazenberg – Thriller
  • Jill Mansell – Huisje boompje beestje
  • Herman Koch – Zomerhuis met zwembad

En de volgende maand:

  • Lisette Jonkman – Verkikkerd
  • Maartje Fleur – De Au pair
  • Tamara McKinley – Woenstijnwind
  • Philip Snijder – Het geschenk
  • Sophie Kinsella – Ik krijg je wel
  • Susan Smit – Gisele
  • Simone van der Vlugt – Jacoba, dochter van Holland
  • Yvonne Kroonenberg – Familieblues
  • Jojo Moyes – Voor jou
  • Maaike Gerritsen – De geboorte van een wees

Ook al is de site zelf nogal vaag over het formaat van de ebooks – er staat dat je ze kunt downloaden en dat ze geschikt zijn voor tablet, ereader, telefoon en computer -, het goede nieuws is dat je bij Elly’s Choice gewoon de ‘reguliere’ ebooks kunt downloaden. Dat betekent dus geen streaming ebooks maar downloadbare ePub bestanden, voorzien van een watermerk. Daar kwam ik achter toen ik uiteindelijk de algemene voorwaarden vond op de site en waar beschreven staat dat behalve het watermerk er ook een ex libris wordt aangebracht: je accountgegevens worden op de eerste pagina van het ebook gezet zodra je het downloadt. Dat moet er voor zorgen, samen met een lichte dreiging om deze accountgegevens eventueel door te spelen naar Stichting BREIN, dat je de ebooks niet verder verspreidt. Doordat het gewone ePub bestanden zijn zonder DRM kun je ze echter zonder problemen lezen op elk apparaat, dus wat mij betreft alleen maar complimenten hiervoor. Ik zal niet mopperen op het ‘onderkliederen’ van ebooks ook al ben ik daar net zo min fan van als het schrijven van mijn naam in mijn papieren boeken.

Wat betaal je er voor en hoe zit het met de kleine lettertjes?

Om maandelijks de tien voorgeselecteerde ebooks te kunnen downloaden bij Elly’s Choice betaal je €35,88 op jaarbasis. Aangezien dat niet lekker communiceert wordt het voor je omgerekend naar €2,99 per maand waarbij het goed is om te beseffen dat je dat bedrag dus niet maandelijks betaalt maar geacht wordt een jaarabonnement af te sluiten. Nou ja, je kunt wel een maandabonnement nemen maar dan kost Elly’s Choice ineens €24,99 en het zal zelfs voor een naïeve optimist duidelijk zijn dat deze optie voor de vorm toegevoegd is en er zeer sterk op gestuurd wordt om je voor minstens een jaar te verbinden aan de ebookdienst. Bij de betalingsopties wordt (pas) duidelijk dat dit abonnement ook nog eens automatisch verlengd wordt na dat eerste jaar. Als je dat zinnetje in puntgrootte 8 tenminste ziet staan natuurlijk.

En als je dat al niet een nette manier van communiceren vindt, dan wordt het helaas nog wat erger met de overige informatievoorziening op de site als het gaat om bijvoorbeeld het voortijdig beëindigen of opzeggen van je abonnement. Daar is namelijk helemaal niets over terug te vinden. In de algemene voorwaarden vind je de clausule over het herroepingsrecht – waarmee je zonder consequenties en met teruggave van de betaling binnen 14 dagen de overeenkomst kunt opzeggen – maar het blijft stil over opzegtermijnen en hoe er uberhaupt opgezegd kan worden. Precies wat volgens de Wet van Dam niet meer mag. Voor de goede orde: tussentijds opzeggen kan niet het eerste jaar volgens de wet en je hebt een opzegtermijn van 1 maand voordat het stilzwijgend verlengd wordt voor nog een jaar. Na de verlenging met een jaar is het abonnement op elk moment op te zeggen met dezelfde opzegtermijn van 1 maand.

Ik ga er van uit dat die informatie niet bewust achterwege is gelaten en dat het binnenkort alsnog op de site verschijnt maar er is eigenlijk geen excuus te bedenken waarom een abonneeservice bij de lancering geen volledige informatie verstrekt over de abonnementen zelf.

En gaat Elly’s Choice de Nederlandse markt van ebooks veranderen?

De mate waarin dit nieuwe platform ook de markt van ebooks gaat veranderen in Nederland is natuurlijk rechtstreeks gerelateerd aan het aantal toekomstige abonnees. De oprichters verwachten de komende jaren honderdduizenden abonnees te kunnen werven en hoewel me dat nogal aan de hoge kant lijkt, is het zeker zo dat deze nieuwe ebookdienst mooi inspeelt op het idee van de consument dat ebooks niet zo duur zouden moeten zijn. Elly’s Choice komt ook voort uit de erkenning dat het illegaal downloaden nu eenmaal niet meer weg te denken is. Met een gemiddelde prijs van €2,99 per maand voor telkens tien ebooks wordt de achterliggende boodschap luid en duidelijk gecommuniceerd: voor nog geen 30 cent per ebook is het niet eens de moeite waard om illegaal te downloaden.

Wat dit precies gaat betekenen voor de prijzen van ebooks die niet in dergelijke bundels verkocht worden, van VBK en Dutch Media maar ook alle andere uitgevers die ebooks verkopen, valt nog te bezien maar als er straks tienduizenden abonnees zijn voor deze dienst, dan zal de markt daar wel op moeten reageren. Er zullen minder mensen bereid zijn 10 tot 20 euro voor een ebook te betalen als deze een half jaar later in een bundel bij dezelfde uitgever te verkrijgen zal/kan zijn.

Waar Elly’s Choice nog wel het meeste impact op zou kunnen hebben is dat andere deel van de ebookmarkt waar uitgevers hun oudere titels beschikbaar maken, namelijk het ebookplatform van de openbare bibliotheken. Sinds dit jaar worden via dit platform ebooks uitgeleend door de bibliotheken die voor het grootste deel in het segment vallen van oudere titels die sowieso niet (meer) goed verkocht worden. Deze titels, en zeker die van VBK en Dutch Media, zullen hoogstwaarschijnlijk in de toekomst door de uitgevers gebundeld worden met titels van de meer populaire auteurs waarmee je als consument dus de keuze krijgt om een abonnement bij de bibliotheek voor de ebooks af te sluiten of rechtstreeks bij de uitgever zelf. Waarbij je bij de laatste ook nog wat meer bekendere titels zult aantreffen. En dan is €35,88 ook nog eens goedkoper dan een gemiddeld bibliotheekabonnement (en ja, ik weet dat het geen eerlijke vergelijking is!)

Hoe dan ook, er zijn logischerwijs grote overeenkomsten tussen een uitgever die een selectie aanbiedt van gebundelde ebooks voor jou en een bibliotheek die een selectie maakt en een collectie ebooks aanbiedt om te lenen. De verschillen zijn ook groot maar ik vraag me af of een fanatieke lezer verder kijkt dan de voordelen van het kunnen downloaden (en in bezit krijgen) van de ebooks versus het lenen bij een bibliotheek. Helemaal als je relatief weinig betaalt om de ebooks te kopen en je daar ook meer recentere titels bij krijgt. Zelf zie ik Elly’s Choice vooral als een experiment van de uitgevers om zelf rechtstreeks titels af te gaan zetten bij de consument die sowieso geen ebooks koopt voor de nieuwprijs en het liefste (goedkoop) via de bibliotheek aan de ebooks komt. Cutting out the middleman zeg maar. Of nog beter, van twee walletjes eten want de uitgevers verdienen er in beide gevallen aan. Ja, ik kan in elk geval mijn vierde voorspelling voor ebooks in 2014 met een gerust hart afvinken maar ik ben nu wel benieuwd hoe de bibliotheken tegen de komst van Elly’s Choice aankijken.

Maar ik ben minstens zo benieuwd of de aanpak van Elly’s Choice gaat werken. Gaan mensen zich wel abonneren op een dienst waarbij je van te voren niet weet wat het aanbod gaat zijn? Hoeveel mensen stoppen bij het bestelformulier als ze beseffen dat ze niet maandelijks 3 euro betalen maar jaarlijks 36 euro betalen voor een jaarabonnement? Of gaan klagen als ze na 1 of 2 maanden erachter komen dat het aanbod van de 2 uitgeefconcerns toch niet interessant genoeg is en ontdekken dat ze er echt nog minstens een jaar aan vast zitten? Maar misschien zie ik het verkeerd en melden zich inderdaad, al dan niet via speciale koppelverkoopacties met Samsung, honderdduizenden lezers aan. En weten we straks allemaal wie Elly is.

Verder lezen: Hoe Elly de boekenbranche gaat redden (Inct) / Elly’s Choice is geen Spotify voor boeken (Digital Native)
@titellijst via Boekenz

#

Even opletten en updaten met Calibre 2.0

calibre 2.0
Je moet de bovenstaande schermafbeelding wel heel goed bestuderen wil je kunnen zien wat er anders is aan de nieuwe versie van Calibre. Piepklein, links onderin, zie je Calibre 2.0 staan en hoewel het maar liefst zeven jaar duurde tot het ebookbeheerprogramma bij versie 1.0 aan belandde, is 1 jaar en 48 tussentijdse updates later nu dus Calibre 2.0 uitgebracht.

Aangezien je bijna wekelijks een update van Calibre voorgeschoteld krijgt kan het goed zijn dat je (flink) wat versies achterloopt. Of dat je wel elke week de nieuwe versie installeert en je afvraagt wat er nou zo radicaal anders is aan Calibre 2.0. Sinds versie 1.15 heeft Calibre een geïntegreerde ebook editor die met elke update telkens weer iets beter wordt maar daar zijn geen schokkende nieuwe dingen in de nieuwe versie bij gekomen. Nee, het grootste verschil met de voorgaande versies is dat Calibre 2.0 achter de schermen nu draait op een nieuwe grafische toolkit die ervoor zorgt dat het programma op allerlei besturingssystemen hetzelfde eruit ziet.

Niet dat je daar rechtstreeks wat mee moet – dat is interessant voor programmeurs en niet voor de gebruikers – maar het heeft wel consequenties voor de werking van Calibre als je gebruik maakt van plugins. De makers van de plugins moeten speciaal voor Calibre 2.0 nieuwe versies maken aangezien de oudere, bestaande, versies niet (goed) meer functioneren. Dat kan dus betekenen dat je de nieuwe versie van Calibre installeert en dat bepaalde zaken niet meer goed werken. Als je bijvoorbeeld eerdere blogposts van mij gebruikt hebt om plugins toe te voegen aan Calibre dan zul je, behalve Calibre, ook die plugins moeten gaan updaten.

Voor alle plugins die door Calibre zelf ondersteund worden met updates, zoals bijvoorbeeld de KoboExtended plugin om ebooks als Kobo ebooks op je ereader te zetten en de Kobo Utilities plugin waarmee je de leesvoortgang van je ereader kunt importeren in Calibre, gaat dat min of meer vanzelf. Net zoals Calibre rechtsonderaan altijd meldt dat er een nieuwe update van het programma beschikbaar is, vertelt het ook dat er updates van al geïnstalleerde plugins zijn. Je kunt nog even kijken op de statuspagina van alle plugins maar bijna alle actief bijgehouden plugins zijn inmiddels overgezet naar Calibre 2.0.

Maar als je Calibre gebruikt om de DRM van Kindle of met Adobe DRM beveiligde ePub ebooks te verwijderen, dan werkt dit niet meer zodra je de update van Calibre gedaan hebt. Ga dus daarom naar de site van de maker van de DeDRM plugin en haal daar een nieuwe versie van de plugin op die wel werkt met Calibre 2.0.

Natuurlijk kun je er ook voor kiezen om niet de update uit te voeren naar de nieuwe Calibre versie maar aangezien er nog steeds wekelijks nieuwe verbeteringen worden geïntroduceerd is het de vraag hoe lang je dat vol kunt/wilt houden. Ik heb overigens alle drie de hierboven genoemde plugins getest na de update naar Calibre 2.0 en ze werken (weer) prima. Die DRM wilde ik natuurlijk niet laten zitten op mijn bij Kobobooks gekochte ebook.

#

PDF-pagina’s (PDF ebooks) bijsnijden in Adobe Acrobat om makkelijker te lezen

pdf bijsnijdenHet wordt steeds gemakkelijker om zelf PDF’s te maken en op die manier rapporten en andere documenten te verspreiden. Bijna alle softwareprogramma waarmee je documenten kunt maken voorzien tegenwoordig ook in de mogelijkheid om ze als PDF te exporteren. Dat geldt ook voor DTP software, zoals Adobe InDesign, dat veel gebruikt wordt om boeken op te maken voordat ze naar de drukker gaan maar ook gebruikt wordt om de boeken (opnieuw) op te maken als ePub bestanden.

Dat opnieuw opmaken van boeken zodat ze ook correct en netjes als ePub uitgegeven kunnen worden is echter wel redelijk veel werk en dat is de reden dat je nog steeds met enige regelmaat ebooks tegenkomt die als PDF beschikbaar gesteld worden. Vooral als ebookversies gratis (of goedkoop) verspreid worden dan is het handiger om de oorspronkelijke DTP bestanden te nemen en het ebook eenvoudigweg als PDF te exporteren. Zoals het papieren boek er uit ziet (zag), zo ziet de PDF er dan ook uit. In theorie tenminste.

De praktijk is echter dat (in ieder geval) bij InDesign de PDF er niet helemaal uitziet zoals het papieren boek. Bij het exporteren gaat de software er vanuit dat het een proefdruk is en wordt er extra witruimte in de marges geplaatst met vermelding van bestandsnaam en/of andere codes. Leuk voor een drukker maar minder handig als je zo’n PDF wilt lezen op een beeldscherm, ereader of tablet.

Vanochtend kwam ik zo’n PDF tegen toen ik het ‘Zomerpakket Voelspriet‘ kocht. Henk van Ess biedt, naast een door hem geschreven artikel over Facebook Graph en een Engelstalig ebook over zoeken op internet, in dit pakket ook een PDF ebookversie van zijn boek De Google Code te koop aan. Behalve dat de drie PDF documenten – niet heel gebruiksvriendelijk maar waarschijnlijk een beperking van het platform – aan elkaar geplakt zijn tot 1 document, is de Google Code dus een uit Adobe InDesign geëxporteerde PDF.

pdf bijsnijden

Zoals je hierboven kunt zien zijn er hulplijntjes (voor het snijden van de gedrukte versie) en andere zaken zichtbaar. In Adobe Acrobat (dus de volledige versie en niet de standaard Adobe Reader) kun je niet alleen PDF’s maken maar ook bewerken en dat is wat ik gebruik om die extra rand bij te snijden. Het kan ongetwijfeld ook in andere PDF software op een vergelijkbare wijze maar ik beperk me nu tot hoe het in Acrobat werkt.

PDF bijsnijden

Allereerst heb ik de individuele documenten met behulp van de Extract functie, die je bij Tools onder het kopje Pages vindt, weer van elkaar gescheiden. Acrobat haalt dan de pagina’s uit de gecombineerde PDF en slaat ze apart op als nieuwe PDF. In het bovenstaande screenshot werk ik dus met de 136 pagina’s van De Google Code die ook dezelfde opmaak allemaal hebben met die witte rand er omheen.

In het zelfde Pages menu vind je ook de Crop functie om PDF-pagina’s bij te snijden. De tooltip meldt dat je in een (willekeurige) pagina het gebied kunt selecteren wat je wilt behouden om daarna te dubbelklikken op die selectie maar met de toetsencombinatie Control-Shift-T kom je ook gelijk bij het vervolgscherm waarin je handmatig kunt instellen wat er bijgesneden moet worden.

pdf bijsnijden
Heb je wel op een willekeurige pagina precies geselecteerd wat je wilt behouden? Dan zijn de marges waarin bijgesneden moet worden al ingevuld. Ben je meteen met Control-Shift-T naar dit scherm gegaan, dan kun en moet je hier die instellingen ingeven. In het kader, maar ook in het document zelf wat je er naast blijft zien, kun je zien welke wijzigingen je voor top, bottom, left en right moet aanbrengen. Het werkte voor deze PDF met 0,8 cm aan alle kanten om de blauwe lijn netjes rondom de bladspiegel van het ebook et krijgen. Je ziet de blauwe nieuwe paginagrens verschijnen rechts dus het is gewoon een beetje passen en meten.

Belangrijk is om rechtsonderaan de Page Range te wijzigen naar All om ook daadwerkelijk alle pagina’s in het ebook bij te snijden – standaard staat alleen de geselecteerde pagina aangevinkt – tenzij natuurlijk niet alle pagina’s in het PDF document gelijk van opmaak zijn. Je komt ook wel eens PDF documenten tegen waar de marges en opmaak op de even en oneven (links en rechts) pagina’s van elkaar afwijken. In dat geval kun je bovenstaande stappen simpelweg twee keer doen – 1 keer voor de even en 1 keer voor de oneven pagina’s – en deze specifiek voor de even of oneven pagina’s toepassen in het document.

Nadat je op OK geklikt hebt wordt de PDF bijgesneden en is het een stuk prettiger te lezen.

pdf bijsnijden

@afbeelding Knife en PDF via Pixabay (CC0)

#

Pagina 1 of 31123...1530...Laatste »
  • © 2006- 2014 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top