Elly’s Choice: de digitale boekenclub voor je legale downloads

Elly's Choice
Gisteravond werd duidelijk dat VBK Uitgevers en Dutch Media Uitgevers niet lijdzaam wilden afwachten tot hun concurrenten WPG en Lannoo(Meulenhoff Boekerij) dan eindelijk met de langbeloofde abonneeservice voor het onbeperkt lezen van ebooks zouden komen. VBK en Dutch Media lanceerden namelijk een eigen abonneeservice voor de digitale boeken uit hun eigen fondsen: Elly’s Choice. Het is echter geen Spotify-voor-boekendienst geworden met onbeperkt lezen voor een vast bedrag per maand maar een digitale boekenclub met een beperkt aantal voorgeselecteerde ebooks die je maandelijks als een bundel kunt downloaden.

De trotse eigenaren van Elly’s Choice zien het als een uniek en nieuw model voor de ebookmarkt in Nederland en inderdaad, ze zijn de eersten in Nederland die hun ebooks gebundeld te koop aanbieden middels een abonnement. Elke maand krijgt de abonnee tien ebooks om te downloaden uit de fondsen van de beide uitgeefconcerns. Vijf daarvan zijn van bekende(re) auteurs, vijf van minder of niet bekende auteurs en alle tien zijn ze minimaal vijf maanden oud zodat de abonneeservice niet (te hard) concurreert met de verkoop van de eigen bestsellers. Voor ebooks is dat inderdaad iets nieuws hoewel ik zelf grote overeenkomsten zie met het Playstation Plus abonnement waarbij je maandelijks meerdere vooraf geselecteerde Playstation games krijgt die eveneens een mix zijn van minimaal 1 jaar oude bekende games en wat recentere onbekende games.

Wie is Elly en hoe kiest ze de boeken?

De tien boeken worden door een redactieraad voor de abonnees geselecteerd waarbij een zo breed mogelijk aanbod wordt nagestreefd. De naam Elly’s Choice en het associeren van de dienst met een vrouw die Elly heet, lijkt dan ook vooral bedoeld te zijn om een persoonlijk karakter mee te geven aan de selectie die maandelijks gemaakt wordt. Het voelt natuurlijk een stuk prettiger aan als ene Elly je tien nieuwe interessante titels voorschotelt in plaats van dat je gaat nadenken over het strategische overleg dat plaats vindt in een redactieraad; waarbij het ongetwijfeld ook zal gaan over welke boeken ze liever nog niet aanbieden via Elly’s Choice omdat de individuele verkoop nog goed loopt. Ik ben daarbij vooral benieuwd hoe lang ze met een maandelijks aanbod kunnen blijven komen want hoewel het om redelijk grote fondsen gaat lijkt het me toch lastig om elke maand met 10 titels te komen zonder dat je de definitie van bekende(re) auteurs gaat oprekken. Zo ontzettend veel boeken van de bekende auteurs van VBK en Dutch Media zijn er ook weer niet.

Wat koop je nou precies?

Voor de eerste twee maanden hoef je je echter geen zorgen te maken want die selectie is al gemaakt. De eerste maand kun je de volgende boeken downloaden:

  • Saskia Noort – Debet
  • Nicci French – Blauwe maandag
  • Graeme Simsion – Het Rosie project
  • Nina George – De boekenapotheek aan de Seine
  • Auke Hulst – Kinderen van het ruige land
  • Christine Otten – Om adem te kunnen halen
  • Natacha de Rosnay – De belofte van Odessa
  • Suzanne Hazenberg – Thriller
  • Jill Mansell – Huisje boompje beestje
  • Herman Koch – Zomerhuis met zwembad

En de volgende maand:

  • Lisette Jonkman – Verkikkerd
  • Maartje Fleur – De Au pair
  • Tamara McKinley – Woenstijnwind
  • Philip Snijder – Het geschenk
  • Sophie Kinsella – Ik krijg je wel
  • Susan Smit – Gisele
  • Simone van der Vlugt – Jacoba, dochter van Holland
  • Yvonne Kroonenberg – Familieblues
  • Jojo Moyes – Voor jou
  • Maaike Gerritsen – De geboorte van een wees

Ook al is de site zelf nogal vaag over het formaat van de ebooks – er staat dat je ze kunt downloaden en dat ze geschikt zijn voor tablet, ereader, telefoon en computer -, het goede nieuws is dat je bij Elly’s Choice gewoon de ‘reguliere’ ebooks kunt downloaden. Dat betekent dus geen streaming ebooks maar downloadbare ePub bestanden, voorzien van een watermerk. Daar kwam ik achter toen ik uiteindelijk de algemene voorwaarden vond op de site en waar beschreven staat dat behalve het watermerk er ook een ex libris wordt aangebracht: je accountgegevens worden op de eerste pagina van het ebook gezet zodra je het downloadt. Dat moet er voor zorgen, samen met een lichte dreiging om deze accountgegevens eventueel door te spelen naar Stichting BREIN, dat je de ebooks niet verder verspreidt. Doordat het gewone ePub bestanden zijn zonder DRM kun je ze echter zonder problemen lezen op elk apparaat, dus wat mij betreft alleen maar complimenten hiervoor. Ik zal niet mopperen op het ‘onderkliederen’ van ebooks ook al ben ik daar net zo min fan van als het schrijven van mijn naam in mijn papieren boeken.

Wat betaal je er voor en hoe zit het met de kleine lettertjes?

Om maandelijks de tien voorgeselecteerde ebooks te kunnen downloaden bij Elly’s Choice betaal je €35,88 op jaarbasis. Aangezien dat niet lekker communiceert wordt het voor je omgerekend naar €2,99 per maand waarbij het goed is om te beseffen dat je dat bedrag dus niet maandelijks betaalt maar geacht wordt een jaarabonnement af te sluiten. Nou ja, je kunt wel een maandabonnement nemen maar dan kost Elly’s Choice ineens €24,99 en het zal zelfs voor een naïeve optimist duidelijk zijn dat deze optie voor de vorm toegevoegd is en er zeer sterk op gestuurd wordt om je voor minstens een jaar te verbinden aan de ebookdienst. Bij de betalingsopties wordt (pas) duidelijk dat dit abonnement ook nog eens automatisch verlengd wordt na dat eerste jaar. Als je dat zinnetje in puntgrootte 8 tenminste ziet staan natuurlijk.

En als je dat al niet een nette manier van communiceren vindt, dan wordt het helaas nog wat erger met de overige informatievoorziening op de site als het gaat om bijvoorbeeld het voortijdig beëindigen of opzeggen van je abonnement. Daar is namelijk helemaal niets over terug te vinden. In de algemene voorwaarden vind je de clausule over het herroepingsrecht – waarmee je zonder consequenties en met teruggave van de betaling binnen 14 dagen de overeenkomst kunt opzeggen – maar het blijft stil over opzegtermijnen en hoe er uberhaupt opgezegd kan worden. Precies wat volgens de Wet van Dam niet meer mag. Voor de goede orde: tussentijds opzeggen kan niet het eerste jaar volgens de wet en je hebt een opzegtermijn van 1 maand voordat het stilzwijgend verlengd wordt voor nog een jaar. Na de verlenging met een jaar is het abonnement op elk moment op te zeggen met dezelfde opzegtermijn van 1 maand.

Ik ga er van uit dat die informatie niet bewust achterwege is gelaten en dat het binnenkort alsnog op de site verschijnt maar er is eigenlijk geen excuus te bedenken waarom een abonneeservice bij de lancering geen volledige informatie verstrekt over de abonnementen zelf.

En gaat Elly’s Choice de Nederlandse markt van ebooks veranderen?

De mate waarin dit nieuwe platform ook de markt van ebooks gaat veranderen in Nederland is natuurlijk rechtstreeks gerelateerd aan het aantal toekomstige abonnees. De oprichters verwachten de komende jaren honderdduizenden abonnees te kunnen werven en hoewel me dat nogal aan de hoge kant lijkt, is het zeker zo dat deze nieuwe ebookdienst mooi inspeelt op het idee van de consument dat ebooks niet zo duur zouden moeten zijn. Elly’s Choice komt ook voort uit de erkenning dat het illegaal downloaden nu eenmaal niet meer weg te denken is. Met een gemiddelde prijs van €2,99 per maand voor telkens tien ebooks wordt de achterliggende boodschap luid en duidelijk gecommuniceerd: voor nog geen 30 cent per ebook is het niet eens de moeite waard om illegaal te downloaden.

Wat dit precies gaat betekenen voor de prijzen van ebooks die niet in dergelijke bundels verkocht worden, van VBK en Dutch Media maar ook alle andere uitgevers die ebooks verkopen, valt nog te bezien maar als er straks tienduizenden abonnees zijn voor deze dienst, dan zal de markt daar wel op moeten reageren. Er zullen minder mensen bereid zijn 10 tot 20 euro voor een ebook te betalen als deze een half jaar later in een bundel bij dezelfde uitgever te verkrijgen zal/kan zijn.

Waar Elly’s Choice nog wel het meeste impact op zou kunnen hebben is dat andere deel van de ebookmarkt waar uitgevers hun oudere titels beschikbaar maken, namelijk het ebookplatform van de openbare bibliotheken. Sinds dit jaar worden via dit platform ebooks uitgeleend door de bibliotheken die voor het grootste deel in het segment vallen van oudere titels die sowieso niet (meer) goed verkocht worden. Deze titels, en zeker die van VBK en Dutch Media, zullen hoogstwaarschijnlijk in de toekomst door de uitgevers gebundeld worden met titels van de meer populaire auteurs waarmee je als consument dus de keuze krijgt om een abonnement bij de bibliotheek voor de ebooks af te sluiten of rechtstreeks bij de uitgever zelf. Waarbij je bij de laatste ook nog wat meer bekendere titels zult aantreffen. En dan is €35,88 ook nog eens goedkoper dan een gemiddeld bibliotheekabonnement (en ja, ik weet dat het geen eerlijke vergelijking is!)

Hoe dan ook, er zijn logischerwijs grote overeenkomsten tussen een uitgever die een selectie aanbiedt van gebundelde ebooks voor jou en een bibliotheek die een selectie maakt en een collectie ebooks aanbiedt om te lenen. De verschillen zijn ook groot maar ik vraag me af of een fanatieke lezer verder kijkt dan de voordelen van het kunnen downloaden (en in bezit krijgen) van de ebooks versus het lenen bij een bibliotheek. Helemaal als je relatief weinig betaalt om de ebooks te kopen en je daar ook meer recentere titels bij krijgt. Zelf zie ik Elly’s Choice vooral als een experiment van de uitgevers om zelf rechtstreeks titels af te gaan zetten bij de consument die sowieso geen ebooks koopt voor de nieuwprijs en het liefste (goedkoop) via de bibliotheek aan de ebooks komt. Cutting out the middleman zeg maar. Of nog beter, van twee walletjes eten want de uitgevers verdienen er in beide gevallen aan. Ja, ik kan in elk geval mijn vierde voorspelling voor ebooks in 2014 met een gerust hart afvinken maar ik ben nu wel benieuwd hoe de bibliotheken tegen de komst van Elly’s Choice aankijken.

Maar ik ben minstens zo benieuwd of de aanpak van Elly’s Choice gaat werken. Gaan mensen zich wel abonneren op een dienst waarbij je van te voren niet weet wat het aanbod gaat zijn? Hoeveel mensen stoppen bij het bestelformulier als ze beseffen dat ze niet maandelijks 3 euro betalen maar jaarlijks 36 euro betalen voor een jaarabonnement? Of gaan klagen als ze na 1 of 2 maanden erachter komen dat het aanbod van de 2 uitgeefconcerns toch niet interessant genoeg is en ontdekken dat ze er echt nog minstens een jaar aan vast zitten? Maar misschien zie ik het verkeerd en melden zich inderdaad, al dan niet via speciale koppelverkoopacties met Samsung, honderdduizenden lezers aan. En weten we straks allemaal wie Elly is.

Verder lezen: Hoe Elly de boekenbranche gaat redden (Inct) / Elly’s Choice is geen Spotify voor boeken (Digital Native)
@titellijst via Boekenz

#

Even opletten en updaten met Calibre 2.0

calibre 2.0
Je moet de bovenstaande schermafbeelding wel heel goed bestuderen wil je kunnen zien wat er anders is aan de nieuwe versie van Calibre. Piepklein, links onderin, zie je Calibre 2.0 staan en hoewel het maar liefst zeven jaar duurde tot het ebookbeheerprogramma bij versie 1.0 aan belandde, is 1 jaar en 48 tussentijdse updates later nu dus Calibre 2.0 uitgebracht.

Aangezien je bijna wekelijks een update van Calibre voorgeschoteld krijgt kan het goed zijn dat je (flink) wat versies achterloopt. Of dat je wel elke week de nieuwe versie installeert en je afvraagt wat er nou zo radicaal anders is aan Calibre 2.0. Sinds versie 1.15 heeft Calibre een geïntegreerde ebook editor die met elke update telkens weer iets beter wordt maar daar zijn geen schokkende nieuwe dingen in de nieuwe versie bij gekomen. Nee, het grootste verschil met de voorgaande versies is dat Calibre 2.0 achter de schermen nu draait op een nieuwe grafische toolkit die ervoor zorgt dat het programma op allerlei besturingssystemen hetzelfde eruit ziet.

Niet dat je daar rechtstreeks wat mee moet – dat is interessant voor programmeurs en niet voor de gebruikers – maar het heeft wel consequenties voor de werking van Calibre als je gebruik maakt van plugins. De makers van de plugins moeten speciaal voor Calibre 2.0 nieuwe versies maken aangezien de oudere, bestaande, versies niet (goed) meer functioneren. Dat kan dus betekenen dat je de nieuwe versie van Calibre installeert en dat bepaalde zaken niet meer goed werken. Als je bijvoorbeeld eerdere blogposts van mij gebruikt hebt om plugins toe te voegen aan Calibre dan zul je, behalve Calibre, ook die plugins moeten gaan updaten.

Voor alle plugins die door Calibre zelf ondersteund worden met updates, zoals bijvoorbeeld de KoboExtended plugin om ebooks als Kobo ebooks op je ereader te zetten en de Kobo Utilities plugin waarmee je de leesvoortgang van je ereader kunt importeren in Calibre, gaat dat min of meer vanzelf. Net zoals Calibre rechtsonderaan altijd meldt dat er een nieuwe update van het programma beschikbaar is, vertelt het ook dat er updates van al geïnstalleerde plugins zijn. Je kunt nog even kijken op de statuspagina van alle plugins maar bijna alle actief bijgehouden plugins zijn inmiddels overgezet naar Calibre 2.0.

Maar als je Calibre gebruikt om de DRM van Kindle of met Adobe DRM beveiligde ePub ebooks te verwijderen, dan werkt dit niet meer zodra je de update van Calibre gedaan hebt. Ga dus daarom naar de site van de maker van de DeDRM plugin en haal daar een nieuwe versie van de plugin op die wel werkt met Calibre 2.0.

Natuurlijk kun je er ook voor kiezen om niet de update uit te voeren naar de nieuwe Calibre versie maar aangezien er nog steeds wekelijks nieuwe verbeteringen worden geïntroduceerd is het de vraag hoe lang je dat vol kunt/wilt houden. Ik heb overigens alle drie de hierboven genoemde plugins getest na de update naar Calibre 2.0 en ze werken (weer) prima. Die DRM wilde ik natuurlijk niet laten zitten op mijn bij Kobobooks gekochte ebook.

#

PDF-pagina’s (PDF ebooks) bijsnijden in Adobe Acrobat om makkelijker te lezen

pdf bijsnijdenHet wordt steeds gemakkelijker om zelf PDF’s te maken en op die manier rapporten en andere documenten te verspreiden. Bijna alle softwareprogramma waarmee je documenten kunt maken voorzien tegenwoordig ook in de mogelijkheid om ze als PDF te exporteren. Dat geldt ook voor DTP software, zoals Adobe InDesign, dat veel gebruikt wordt om boeken op te maken voordat ze naar de drukker gaan maar ook gebruikt wordt om de boeken (opnieuw) op te maken als ePub bestanden.

Dat opnieuw opmaken van boeken zodat ze ook correct en netjes als ePub uitgegeven kunnen worden is echter wel redelijk veel werk en dat is de reden dat je nog steeds met enige regelmaat ebooks tegenkomt die als PDF beschikbaar gesteld worden. Vooral als ebookversies gratis (of goedkoop) verspreid worden dan is het handiger om de oorspronkelijke DTP bestanden te nemen en het ebook eenvoudigweg als PDF te exporteren. Zoals het papieren boek er uit ziet (zag), zo ziet de PDF er dan ook uit. In theorie tenminste.

De praktijk is echter dat (in ieder geval) bij InDesign de PDF er niet helemaal uitziet zoals het papieren boek. Bij het exporteren gaat de software er vanuit dat het een proefdruk is en wordt er extra witruimte in de marges geplaatst met vermelding van bestandsnaam en/of andere codes. Leuk voor een drukker maar minder handig als je zo’n PDF wilt lezen op een beeldscherm, ereader of tablet.

Vanochtend kwam ik zo’n PDF tegen toen ik het ‘Zomerpakket Voelspriet‘ kocht. Henk van Ess biedt, naast een door hem geschreven artikel over Facebook Graph en een Engelstalig ebook over zoeken op internet, in dit pakket ook een PDF ebookversie van zijn boek De Google Code te koop aan. Behalve dat de drie PDF documenten – niet heel gebruiksvriendelijk maar waarschijnlijk een beperking van het platform – aan elkaar geplakt zijn tot 1 document, is de Google Code dus een uit Adobe InDesign geëxporteerde PDF.

pdf bijsnijden

Zoals je hierboven kunt zien zijn er hulplijntjes (voor het snijden van de gedrukte versie) en andere zaken zichtbaar. In Adobe Acrobat (dus de volledige versie en niet de standaard Adobe Reader) kun je niet alleen PDF’s maken maar ook bewerken en dat is wat ik gebruik om die extra rand bij te snijden. Het kan ongetwijfeld ook in andere PDF software op een vergelijkbare wijze maar ik beperk me nu tot hoe het in Acrobat werkt.

PDF bijsnijden

Allereerst heb ik de individuele documenten met behulp van de Extract functie, die je bij Tools onder het kopje Pages vindt, weer van elkaar gescheiden. Acrobat haalt dan de pagina’s uit de gecombineerde PDF en slaat ze apart op als nieuwe PDF. In het bovenstaande screenshot werk ik dus met de 136 pagina’s van De Google Code die ook dezelfde opmaak allemaal hebben met die witte rand er omheen.

In het zelfde Pages menu vind je ook de Crop functie om PDF-pagina’s bij te snijden. De tooltip meldt dat je in een (willekeurige) pagina het gebied kunt selecteren wat je wilt behouden om daarna te dubbelklikken op die selectie maar met de toetsencombinatie Control-Shift-T kom je ook gelijk bij het vervolgscherm waarin je handmatig kunt instellen wat er bijgesneden moet worden.

pdf bijsnijden
Heb je wel op een willekeurige pagina precies geselecteerd wat je wilt behouden? Dan zijn de marges waarin bijgesneden moet worden al ingevuld. Ben je meteen met Control-Shift-T naar dit scherm gegaan, dan kun en moet je hier die instellingen ingeven. In het kader, maar ook in het document zelf wat je er naast blijft zien, kun je zien welke wijzigingen je voor top, bottom, left en right moet aanbrengen. Het werkte voor deze PDF met 0,8 cm aan alle kanten om de blauwe lijn netjes rondom de bladspiegel van het ebook et krijgen. Je ziet de blauwe nieuwe paginagrens verschijnen rechts dus het is gewoon een beetje passen en meten.

Belangrijk is om rechtsonderaan de Page Range te wijzigen naar All om ook daadwerkelijk alle pagina’s in het ebook bij te snijden – standaard staat alleen de geselecteerde pagina aangevinkt – tenzij natuurlijk niet alle pagina’s in het PDF document gelijk van opmaak zijn. Je komt ook wel eens PDF documenten tegen waar de marges en opmaak op de even en oneven (links en rechts) pagina’s van elkaar afwijken. In dat geval kun je bovenstaande stappen simpelweg twee keer doen – 1 keer voor de even en 1 keer voor de oneven pagina’s – en deze specifiek voor de even of oneven pagina’s toepassen in het document.

Nadat je op OK geklikt hebt wordt de PDF bijgesneden en is het een stuk prettiger te lezen.

pdf bijsnijden

@afbeelding Knife en PDF via Pixabay (CC0)

#

Over het doorverkopen van ebooks die jij niet gekocht hebt

doorverkopen van ebooksNa de (lange) wandeling langs de vele boekenkramen afgelopen zondag, waar honderdduizenden boeken tweedehands werden aangeboden, begon ik de boekenmarkt onwillekeurig te vergelijken met Tom Kabinet, de ebookmarktplaats voor tweedehands ebooks. Zoals de boekhandelaren op de boekenmarkt elk willekeurig ingekocht boek kunnen doorverkopen kan elke particulier elk willekeurig gekocht ebook doorverkopen aan een ander.

Nou ja, niet elk willekeurig gekocht ebook

Bij ebooks ligt het juridisch een stuk lastiger dan bij papieren boeken en er zitten enkele haken en ogen aan het hele proces van doorverkopen van ebooks die voor het Nederlands Uitgeversverbond (NUV) en de Groep Algemene Uitgevers (GAU) reden genoeg waren om een rechtszaak te beginnen. De rechter oordeelde echter op 21 juli dat de verkoop van tweedehands ebooks via Tom Kabinet vooralsnog door mag gaan.

De vraag is echter welke ebooks doorverkocht (mogen) gaan worden. Bij papieren boeken worden alle soorten boeken doorverkocht zonder enige belemmeringen. Zowel boeken die (in)gekocht zijn als boeken die je gratis van anderen gekregen hebt kun je zonder problemen, randvoorwaarden of bemoeienis van rechthebbenden doorverkopen. Het maakt feitelijk niet uit wie de oorspronkelijke eigenaar is zolang er ooit ergens maar betaald is voor het boek en jij op het moment van verkoop de eerlijke eigenaar bent van dat exemplaar. Vanzelfsprekend mag je geen gestolen boeken verkopen maar zelfs dat is onmogelijk te controleren als je niet kunt achterhalen wie de vorige eigenaar is van een papieren boek.

Is dat ebook wel van jou?

En precies op dat punt gaat de vergelijking tussen papieren en digitale boeken (wederom) mank. Hoogstwaarschijnlijk zijn uitgevers net zo min dolgelukkig met de hele tweedehands markt voor papieren boeken als dat ze tegen het idee van doorverkopen van ebooks zijn maar draait het bij de ebooks vooral om het kunnen bewijzen dat je ook de rechtmatige eigenaar bent van dat ebook. Of beter gezegd, dat het bij het doorverkopen ook gaat om een ebook waar netjes voor betaald is. En, aangezien elk geupload ebook een kopie is van het te verkopen ebook, dat je na het daadwerkelijk doorverkopen ook je eigen digitale exemplaar netjes verwijdert zodat er geen meerdere identieke exemplaren in omloop komen die telkens weer opnieuw doorverkocht kunnen worden.

In een ideale situatie zou ik bijvoorbeeld al mijn gekochte ebooks mogen doorverkopen zolang ik na de verkoop maar keurig mijn digitale exemplaren verwijder van mijn pc. Ongeacht bij welke ebookwinkel ik dat ebook gekocht heb en ongeacht of ik dat ebook cadeau gekregen heb want ik ben in al die gevallen de rechtmatige eigenaar.

Maar ideaal is het allemaal niet

Het ongelofelijke gemak waarmee je een kopie kunt maken van een ebook betekent dat de kans veel groter is dan bij papieren boeken dat een verkoper niet de rechtmatige eigenaar is van een digitaal exemplaar. Het betekent ook dat je op geen enkele manier kunt afdwingen dat er geen exemplaar achter blijft bij de verkoper na een verkoop en dat er geen onderscheid te maken is tussen illegale ebooks en legale ebooks (die bijvoorbeeld cadeau gegeven zijn). In een notendop zijn dat ook de argumenten die door het NUV en GAU werden aangedragen overigens.

Als enige ebookmarktplaats voor tweedehands ebooks zijn het de huisregels van Tom Kabinet die nu afbakenen welke ebooks je wel en niet kunt verkopen. Er ligt ook een uitdaging bij Tom Kabinet om dat zo zorgvuldig mogelijk te doen zodat het aanbieden van illegaal verkregen ebooks geminimaliseerd of onmogelijk gemaakt wordt.

Legaal doorverkopen van ebooks

Op de site van Tom Kabinet valt te lezen dat hier ook aandacht aan besteed wordt:

Tom Kabinet vraagt verkopers heel nadrukkelijk om te verklaren dat zij alleen legaal verkregen e-books op de site aanbieden. Zonder zo’n verklaring af te geven, kan het e-book niet geplaatst worden. Een verkoper kan bovendien nooit meerdere keren hetzelfde e-book via Tom’s site verkopen. Dat zou niet eerlijk zijn, want de verkoper heeft immers verklaart zijn eigen kopie te wissen toen hij het e-book voor de eerste keer aanbood. De beveiliging van de site zal dit boek herkennen en weigeren.

Tom Kabinet vaart in beginsel nogal sterk op de verantwoordelijkheid van de verkopende partij door hen een verklaring te laten ondertekenen dat ze alleen legaal verkregen ebooks verkopen via de site, alsmede ze te laten verklaren dat ze hun eigen kopie wissen na de verkoop. Dat laatste kan niet worden afgedwongen maar de site ziet er wel op toe dat een eerder geupload exemplaar niet nog een keer aangeboden kan worden. Op die manier voorkomt Tom Kabinet wel dat dat er meerdere identieke kopieën verkocht kunnen worden, ook al is dat nog steeds geen garantie dat het eerstverkochte exemplaar wel rechtmatig verkregen is.

Maar ook daar heeft Tom Kabinet enkele maatregelen voor getroffen:

Een e-book dat wordt aangeboden, gaat door een validatiescan. Simpelgezegd checkt deze scan of het e-book de juiste codes bevat. Een boek dat niet door de validatiescan komt, kan niet via de site worden verkocht. Mogelijk is dit e-book geen ePub bestand, heeft het een DRM beveiliging of een virus. Na validatie kun je het e-book in je account plaatsen, oftewel te koop aanbieden.
Wordt het e-book verkocht? Dan brengt Tom een zichtbaar en onzichtbaar watermerk in het e-book aan. Dat gebeurt vlak voordat de koper het e-book kan downloaden. Deze watermerken worden opgeslagen in een database. Dit is allemaal ter bescherming van de koper en verkoper. Biedt de koper van jouw e-book het illegaal op internet aan? Dan kan het watermerk aantonen wie dat heeft gedaan, en ben jij gevrijwaard.

Als je een account aanmaakt met het doel ebooks te verkopen dan vraagt de site om je rekeningnummer waar de opbrengst op gestort wordt. Ook al kun je zonder problemen onder een valse naam een account aanmaken, via dat rekeningnummer kan altijd de verkoper opgespoord worden. Ebooks die aangeboden worden, worden gescand op het voorkomen van codes aldus Tom Kabinet. Ook al wordt dat nergens toegelicht, het zal gaan om minimaal de watermerkcodes die in veel Nederlandse ebooks zitten en de metadata van de bestanden, zoals de grootte in bytes en een checksum die moet voorkomen dat een al eerder aangeboden ebook wordt geaccepteerd. Tom Kabinet brengt zelf ook nieuwe watermerkcodes aan in de verkochte ebooks die niet alleen de verkoper moeten vrijwaren maar waar eveneens op gecontroleerd kan worden bij doorverkoop.

Dat zou in de praktijk moeten betekenen dat je als verkoper niet (volledig) anoniem kunt zijn en dat je bij de verkoop van ebooks beperkt bent tot de ebooks die via Nederlandse – en een zeer klein aantal buitenlandse – ebookwinkels verkocht zijn. Dat zijn namelijk de enige ebooks die voorzien zijn van een watermerkcode. Koop je je ebooks bij bijvoorbeeld Apple, Amazon, Kobo of Google Play, dan heb je pech gehad want die ebooks zijn voorzien van DRM en die worden volgens Tom Kabinet niet geaccepteerd. De enige gaten in de verdediging, als je naar de huisregels kijkt, zitten hem in het niet kunnen afdwingen van het verwijderen van je eigen kopie en in het feit dat je wel illegale ebooks zou kunnen doorverkopen zolang ze maar een watermerkcode bevatten (en niet eerder zijn aangeboden aan de site).

De weerbarstige praktijk

Na de uitspraak van de rechter op 21 juli stortten de bezitters en potentiële kopers van ebook zich op Tomkabinet.nl. Werden er begin juli slechts enkele tientallen ebooks aangeboden, op 22 juli – nadat de site zelfs op zwart ging door de grote populariteit – was dat al gegroeid tot meer dan 2200 en op 28 juli stond de teller op 6639 ebooks. Op moment van schrijven staan er 8835 ebooks te wachten op een nieuwe eigenaar.

Zelfs als je minder cynisch bent dan ik zul je twijfelen of het realistisch is dat er in de twee weken na de uitspraak meer dan 6000 legaal verkregen ebooks door de eigenaren te koop zijn aangeboden. Zonder inzicht in de gegevens van Tom Kabinet over hun validatiescan kun je geen conclusies trekken maar ik durf wel wat vraagtekens te zetten bij deze aantallen als de validatiescan inderdaad ervoor zou zorgen dat je alleen maar ebooks met een watermerkcode kan uploaden.

Over de techniek zal Tom Kabinet waarschijnlijk ook geen uitspraken gaan doen aangezien dat het omzeilen van zo’n validatiescan alleen maar eenvoudiger zal maken. Kijk je echter als consument gewoon met gezond boerenverstand naar het aanbod van titels op de site, dan valt wel het een en ander op.

Blader maar eens door een willekeurige categorie. De meerderheid van de titels heeft geen foto van de omslag en geen (dan wel een extreem summiere) beschrijving. Dat betekent natuurlijk niet dat het per se om een illegaal exemplaar gaat maar wel dat de kans groter is dat een verkoper meerdere titels tegelijk op de site gezet heeft en een andere reden heeft voor het niet willen uploaden van een omslagfoto en een korte beschrijving dan alleen maar luiheid. Helaas kun je niet doorklikken op de naam van de verkoper om te zien wat deze allemaal aanbiedt want als 1 persoon vele boeken ‘kaal’ aanbiedt dan trek ik daar iig mijn eigen conclusie uit. Wat dacht je bijvoorbeeld van die ene verkoper die in de categorie thriller diverse Baantjer ebooks aanbiedt zonder omslag en zonder omschrijving? Ja, die kun je netjes gekocht hebben met een watermerkcode maar je kunt ze via Google ook binnen 3 seconden vinden in een torrent.

Je kunt een ebook niet doorverkopen als je het niet gekocht *kunt* hebben

Van thrillers weet ik het nauwelijks maar als je in de categorie Science Fiction kijkt, dan durf ik ook wel wat uitspraken te doen over het gehalte aan gegarandeerd illegale ebooks, simpelweg omdat de titels niet als ebook te koop zijn in welke ebookwinkel dan ook. En dat ook nooit geweest zijn. Blader je door die categorie echter, dan kom je oude – in het Nederlands vertaalde – titels tegen van o.a. Isaac Asimov, Poul Anderson, A.E. van Vogt en Jack Vance tegen die nooit door een Nederlandse uitgever als ebook zijn uitgegeven. Niemand had in die tijd van ebooks gehoord zelfs.

doorverkopen van ebooks
Het zijn ebooks die door fans van het genre zijn gemaakt door het papieren boek in te scannen en te bewerken tot een ebook. Veelal met goede bedoelingen om die titels beschikbaar te maken voor andere liefhebbers en die hoe dan ook niet verkocht zouden moeten worden. Zelfs de makers van deze ebooks vinden dat een ongewenste en vervelende situatie:

doorverkopen van ebooks
Even los van dit fenomeen blijft het bijzonder vreemd dat verkopers in staat blijken te zijn om ebooks, die nooit verkocht zijn in een ebookwinkel en dus per definitie niet beschikken over een watermerk, te koop aan te bieden op Tom Kabinet. Dat heb ik ook via Twitter aan ze voorgelegd waarna ze antwoord gaven dat ze op onderzoek uit gingen. Ik stuurde er nog de suggestie achteraan dat het wellicht handig is om in de toekomst in elk geval geen uploads te accepteren zonder omslagafbeelding en een beschrijving.

Ik heb nog wel wat suggesties

Behalve het verplicht stellen – en daar ook steekproefsgewijs op toezien – van een foto en een beschrijving zodat je niet alleen een extra drempel neerlegt voor uploaders van illegale ebooks maar ook nog je klanten een plezier doet met een beter overzicht van het aanbod, zou ik nog wel wat suggesties willen doen aan Tom Kabinet en andere partijen die overwegen ebooks tweedehands te gaan verkopen.

  • Verbeter de controle op het voorkomen van een watermerkcode in het aangeboden ebook. Dat werkt overduidelijk nog niet zoals het zou moeten als er ebooks doorheen glippen die volgens mij aantoonbaar geen watermerkcode hebben;
  • Verbeter de validatiescan door de geuploade ebooks te vergelijken met bestanden met illegale ebooks (voorzover dat nu nog niet gebeurt natuurlijk) en hou die database zo actueel mogelijk;
  • Verbeter de validatiescan door de opgegeven titels van ebooks te vergelijken met o.a. een lijst met leverbare ebooks in Nederland maar bijvoorbeeld ook met de lijst van ebooks die via het ebookplatform van de bibliotheken te downloaden zijn. Dat zou niet nodig zijn als de controle op het watermerk sluitend was maar tot die tijd kan het helpen;
  • Maak de verkopers beter zichtbaar. Nu kan iedereen een nickname gebruiken terwijl de drempel aanzienlijk hoger is om illegale ebooks aan te bieden als de echte (voor)naam getoond wordt. Achter de schermen zijn verkopers niet anoniem dus waarom moeten ze dat wel zijn naar de kopers toe? In het verlengde daarvan zou het handig zijn om door te kunnen klikken op de namen zodat je in één oogopslag kunt zien hoeveel en welke titels ze aanbieden;
  • Plaats een linkje of knop bij elke titel waarmee je bezoekers en kopers de mogelijkheid geeft die titel te rapporteren als er twijfel bestaat over de status van dat ebook. Het is wat elke marktplaats-site doet overigens. Niet elke bezoeker stuurt tweets of gaat er over bloggen ;) ;

Het zal nog wel even duren voordat ik, net als bij de Deventer Boekenmarkt, kan gaan slenteren langs de digitale boekenkramen en naar koopjes kan speuren in een schier oneindig aanbod van legale ebooks. Daarvoor is het totale aanbod van ebooktitels sowieso nog veel te klein en zitten er te veel haken en ogen aan als het gaat om het doorverkopen van ebooks. Toch blijf ik van mening dat de ebookmarkt in Nederland alleen maar gebaat is bij een goed florerende tweedehands ebookmarkt, net zoals dat voor papieren boeken ook het geval is. Het vereist echter wel dat alle partijen – verkopers, kopers, uitgevers en platformen als Tom Kabinet – zich inspannen om daar een goede en legale invulling aan te geven.

@afbeelding via Pixabay CC0

#

Je leesvoortgang bijhouden van ebooks met Kobo Utilities voor Calibre

Calibre is heel geschikt om je ebooks te verzamelen en te beheren op één plek. Je kunt er de metadata aanvullen of aanpassen – zoals gegevens over auteur, titel of serie – en deze samen met de ebooks versturen naar een aangesloten ereader. Hierbij kun je bijvoorbeeld de serietitel automatisch gebruiken in de naam van het ebook, ebooks rechtstreeks in verzamelingen zetten of zelfs de ebooks inhoudelijk aanpassen voordat je ze op je ereader zet.

Het is echter standaard allemaal eenrichtingsverkeer. Vanuit Calibre kan er van alles worden verstuurd naar een ereader toe maar gegevens uit de database van je ereader worden niet gesynchroniseerd naar Calibre toe. Dat is meestal ook wel prettig want zo weet je zeker dat je altijd op die ene plek – in Calibre – alles goed hebt staan maar ook op een ereader wordt metadata verzameld die interessant kan zijn voor in je Calibre bibliotheek. Het gaat hier dan bijvoorbeeld om je leesvoortgang (waar ben je gebleven in je ebooks op de ereader) of de datum waarop je het laatst het boek geopend/gelezen hebt.

Je leesvoortgang kunnen zien in Calibre is geen essentiële functionaliteit maar het kunnen bewaren en vooral terugzetten van die leesvoortgang naar een andere ereader is dat mijns inziens wel. Ik beschik zelf over meerdere ereaders en het is bijzonder prettig als je die voortgang wel kunt synchroniseren tussen die ereaders via Calibre. En dit kan dus – alleen! – voor Kobo ereaders dankzij de Kobo Utilities plugin voor Calibre.

Installeren van de Kobo Utilities plugin

De Kobo Utilities plugin is gemaakt om diverse functionaliteiten aan Calibre toe te voegen voor de Kobo Touch, Mini, Glo, Aura en Aura HD ereaders en leest & schrijft rechtstreeks naar de database op de Kobo ereaders.

Je kunt de plugin installeren vanuit Calibre zelf door naar Voorkeuren (Preferences) te gaan en links onderaan op Plug-ins te klikken. Je ziet daar een overzicht van alle categorieën met geïnstalleerde plugins staan maar we willen een nieuwe plugin installeren en dus kun je linksonderaan op Nieuwe plug-ins verkrijgen (Get new plugins) klikken.

kobo utilities
Er zijn honderden plugins die door gebruikers gemaakt zijn maar het handigste is om rechtsbovenaan de lijst te filteren op ‘kobo’. Je houdt er dan nog twee over, waaronder de Kobo Utilities. De andere komt je wellicht bekend voor want die heb ik eerder al geïnstalleerd en beschreven maar deze keer kun je dus de Kobo Utilities plugin installeren.

Tijdens de installatie vraagt de plugin waar je de menuknop van Kobo Utilities zichtbaar wilt hebben en kun je kiezen uit de diverse menubalken die in Calibre aanwezig zijn. Standaard zijn echter de eerste twee al geselecteerd en dit zorgt ervoor dat je de menuknop te zien krijgt in het hoofdscherm van je Calibre bibliotheek en in het hoofdscherm van je aangesloten Kobo ereader.

Aanmaken van vier nieuwe kolommen

De Kobo Utilities plugin is nu toegevoegd aan de menubalk maar moet nog geconfigureerd worden. Daarvoor is het nodig dat de vier metadatavelden uit de database van Kobo ereaders ieder een eigen kolom krijgen in je Calibre bibliotheek. Bij de opties van de Kobo Utilities plugin koppelen we dan straks die vier metadatavelden aan de vier aangemaakte kolommen.

De vier velden van de plugin zijn Current Reading Location (om de exacte leesvoortgang op te slaan), Percent Read (het percentage dat getoond wordt van je leesvoortgang), Rating (de beoordeling van een ebook) en Last Read Timestamp (voor de datum waarop je voor het laatst het ebook geopend hebt).

In Calibre maak je op de volgende manier een nieuwe kolom aan:

  • Ga naar naar de Preferences in het beginscherm van Calibre (de knop rechtsbovenaan) en kies vervolgens in de bovenste rij van Interface voor Add your own columns.

calibre kobo shelves

  • Klik rechts op het groene plusteken om een nieuwe kolom aan te maken. Vul bij Lookup names “koboreadloc” in en zet bij Column heading hoe die kolom moet gaan heten in je bibliotheek. Ik heb dat ook koboreadloc genoemd om het zo kort mogelijk te houden maar je kunt daar alles invullen wat je zelf wilt. Het column type moet “Text, column shown in the tag browser” zijn.
  • Klik rechts op het groene plusteken om de tweede nieuwe kolom aan te maken. Vul bij Lookup names “koboreadpct” in en zet bij Column heading hoe die kolom moet gaan heten in je bibliotheek. Ik heb dat wederom ook koboreadpct genoemd om het zo kort mogelijk te houden. Het column type moet “Integers” zijn.
  • Klik rechts op het groene plusteken om de derde nieuwe kolom aan te maken. Vul bij Lookup names “koborating” in en zet bij Column heading weer hoe die kolom moet gaan heten in je bibliotheek. Wederom heb ik dezelfde naam gebruikt. Het column type moet “Ratings, shown with stars” zijn.
  • Klik rechts op het groene plusteken om de vierde en laatste nieuwe kolom aan te maken. Vul bij Lookup names “kobolastread” in en zet bij Column heading weer hoe die kolom moet gaan heten in je bibliotheek. Het column type moet “Date” zijn.

Configureren van de Kobo Utilities plugin

De laatste handeling die je nu moet doen is het koppelen van de vier metadatavelden aan de vier zojuist aangemaakte kolommen. Dit doe je door op de Kobo Utilities menuknop te klikken en bij de vier velden de juiste kolommen te selecteren. Als je bovenstaande stappen gevolgd hebt ziet het er zo uit:

kobo utilities options
Een kwestie van klikken

Je kunt bij de pluginopties er voor kiezen om onder het kopje Store on connect aan te vinken dat de bookmarks (de leesvoortgang) automatisch opgeslagen worden zodra je een Kobo ereader koppelt aan je computer met Calibre.

kobo utilitiesDoe je dit liever handmatig met de keuze om ook dat per ebook te doen, dan kun je in het pulldownmenu naast de menuknop van Kobo Utilities kiezen voor Store/Restore current bookmark. Zoals de naam aangeeft is dit ook de plek waar je een bewaarde leesvoortgang (per ebook) kunt terugzetten.

De menuoptie is alleen aan te klikken als je een Kobo ereader aangesloten hebt. In de Calibre bibliotheek wordt na het aansluiten van de ereader ook een kolom ‘On Device‘ zichtbaar waarin aangegeven wordt of een ebook uit de bibliotheek ook op de ereader staat. Het handigste is om dan de Calibre bibliotheek te sorteren op de kolom On Device (door op de kolomnaam te klikken) en dan alle ebooks te selecteren die op je Kobo ereader staan. Klik vervolgens op Store/Restore current bookmark om van alle geselecteerde ebooks de leesvoortgang op te halen en op te slaan.

In de Calibre bibliotheek

De gegevens uit de vier velden wordt hiermee ook opgeslagen in de vier kolommen en (standaard) getoond in je Calibre bibliotheek. Tenminste, als er wat te tonen valt want in de kolom met de leesvoortgang (koboreadloc in mijn geval) wordt een systeemlink bewaard die niet getoond wordt in de Calibre bibliotheek en alleen maar gebruikt wordt indien je die leesvoortgang terugzet op een – andere – Kobo ereader. Door te rechtsklikken op de kolomnaam kun je de koboreadloc kolom ook maar beter verbergen dan zodat die niet onnodig ruimte inneemt op je scherm.

calibre met kobo utilities kolommen
En dat ziet er bij mij dan zo uit. Met een lege kolom voor de koborating want daar doe ik verder niks mee en die ga ik daarom ook verbergen. Zou ik nu een andere Kobo ereader koppelen aan Calibre, dan kan ik daar eerst een ebook naar verzenden en vervolgens dat ebook nogmaals selecteren in de Calibre bibliotheek om met Store/restore current bookmark ook de opgeslagen leesvoortgang terug te zetten.

Verder lezen: GUI plugin Kobo Utilities (Mobileread forum)

#

Verkoop tweedehands ebooks via Tom Kabinet mag vooralsnog doorgaan

tom kabinetEen maand geleden begon Tom Kabinet met hun ebookmarktplaats voor tweedehands ebooks. Hierbij had de site, naar eigen zeggen, een helder doel voor ogen: het betaalbaar maken van e-books. De nieuwste e-books zijn maar een fractie goedkoper dan papieren boeken, terwijl ze eenvoudig illegaal te downloaden zijn. Doodeenvoudig. Steeds minder mensen realiseren zich, dat illegaal downloaden een vorm van stelen is. De schrijver is de pineut. Tom zoekt een manier om lezers en schrijvers beiden te helpen. Goedkopere e-books, minder illegale downloads.

Tom Kabinet bood via hun site de mogelijkheid voor consumenten om hun legaal gekochte ebooks te uploaden en te verkopen. Daar valt qua auteursrechten nog heel wat over te zeggen en dat heb ik dan ook gedaan in een eerder artikel. Samenvattend komt het er op neer dat Tom Kabinet een arrest van het Europese Hof van Justitie als onderbouwing hanteert om het distributierecht van ebooks (ook) als uitgeput te beschouwen. Dit betekent dat volgens Tom Kabinet een auteursrechthebbende geen zeggenschap meer heeft over de verdere verspreiding van een werk dat hij of zij zelf op de markt heeft gebracht. Tom Kabinet heeft de site zo ingericht dat de randvoorwaarden die in het UsedSoft/Oracle arrest genoemd worden zo nauwkeurig mogelijk gevolgd worden. Zo wordt er gecontroleerd of (identieke) bestanden niet meerdere malen verkocht worden, kunnen alleen ebooks met een watermerkcode verkocht worden en plaatst Tom Kabinet een nieuwe watermerkcode bij verkoop zodat de nieuwe eigenaar geregistreerd wordt.

Nog geen week later werd Tom Kabinet door het Nederlands Uitgeversverbond (mede namens de Groep Algemene Uitgevers (GAU)) gesommeerd de activiteiten te staken. Tom Kabinet weigerde gehoor aan te geven aan de sommatie en dus stonden beide partijen 10 juli voor de kortgedingrechter bij de rechtbank Amsterdam. Uit de media bleek dat de uitgevers zich vooral focussen op het gegeven dat Tom Kabinet geen onderscheid kan maken tussen illegale en legale ebooks en dat downloaders zo illegaal gedownloade ebooks gaan verhandelen (heling). Terwijl Tom Kabinet juist benadrukt dat tegen te willen gaan en net als de uitgevers minder illegale ebooks in omloop wil hebben.

Uitspraak NUV/GAU versus Tom Kabinet

Vanmiddag deed de rechtbank Amsterdam uitspraak in het kort geding en weigert de voorzieningenrechter de door het NUV en GAU gevraagde voorziening tegen Tom Kabinet. De verkoop van tweedehands ebooks via de site Tom Kabinet mag daarmee vooralsnog doorgaan.

Ondanks het feit dat er in een kort geding geen diepgaande analyse wordt gedaan van de auteursrechtelijke en inhoudelijke aspecten, komt het toch noodzakelijkerwijs duidelijk naar voren in de uitspraak. Zo komt Tom Kabinet met een zeer uitgebreid inhoudelijk verweer (zie paragraaf 4.8):

Het inhoudelijke verweer van Tom Kabinet komt – samengevat weergegeven – op het volgende neer. Eigendom is het meest omvattende recht op een zaak (artikel 5:1 BW). Artikel 1 van het eerste protocol bij het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens geeft nog een ruimer eigendomsbegrip. Eigendom is overdraagbaar en die overdraagbaarheid kan niet bij contractueel beding worden uitgesloten. Het auteursrecht biedt een rechthebbende in beginsel de mogelijkheid om zich tegen de verhandeling van goederen, die onder de beschermingsomvang van dat recht vallen, te verzetten. Verdere verhandeling van producten die met zijn toestemming binnen de Europese Unie en de Europese Economische Ruimte in het verkeer zijn gebracht, kan hij echter niet met een beroep op zijn auteursrecht tegenhouden. Het auteursrecht is dan uitgeput. De uitputtingsleer is hoe dan ook van toepassing op papieren boeken. Bij verkoop ontvangt de rechthebbende de koopprijs (een redelijke economische waarde) en hij kan verdere verhandeling van het papieren boek niet tegenhouden.

Een rechthebbende kan ook kiezen voor verhuur (een gebruiksrecht voor beperkte tijd), waardoor hij controle houdt over het exemplaar, maar dan zal hij niet dezelfde prijs kunnen realiseren als bij verkoop. Verhuur voorkomt echter dat een markt voor tweedehands exemplaren ontstaat. Een tweede exploitatiekeuze voor een auteur is gelegen in het uitgeven van een boek als papieren boek of als e-book. Niemand dwingt een auteur zijn boek als e-book uit te geven. Als voor een e-book wordt gekozen, kan dit e-book worden beveiligd tegen kopiëren (bijvoorbeeld door gebruik van technisch DRM) of het kan in de vorm van een DRM vrije ePub-editie op de markt worden gebracht. Deze laatste variant is eenvoudig (illegaal) te kopiëren, hetgeen piraterij in de hand werkt.

De technisch DRM vrije ePub-editie geeft de koper de vrije beschikking over zijn exemplaar en hij kan dit (net als een papieren boek) door iemand anders laten lezen, cadeau geven of tweedehands verkopen. Alleen technisch DRM vrije ePub-edities kunnen via de website van Tom Kabinet worden aangeboden. Dit zijn e-books die vooral worden verkocht door onlinewinkels als Bol.com, Ako.nl, Bruna.nl, Libris.nl en Ebook.nl. Verkoop door deze onlinewinkels vindt plaats onder de toepasselijkheid van de Algemene Voorwaarden van de Nederlandse Thuiswinkel Organisatie. Daarbij kan worden aangetekend dat de meerderheid van de legaal aangeboden e-books via deze weg wordt aangeschaft. Genoemde algemene voorwaarden kennen geen restricties met betrekking tot de gebruiksduur voor producten bestaande uit een digitale inhoud (“gegevens die in digitale vorm geproduceerd en geleverd worden”). Er is dan sprake van een consumentenkoop in de zin van artikel 7:5 BW waardoor de koper de vrije beschikking krijgt over zijn exemplaar.

De hiervoor genoemde algemene voorwaarden sluiten aan bij de definitie in artikel 7:5 BW, zoals in werking getreden per 13 juni 2014. Ook hieruit blijkt dat de levering van digitale inhoud naar Nederlands recht als een consumentenkoop moet worden aangemerkt. Bij de aanschaf van een e-book via een online boekwinkel is, aldus Tom Kabinet, anders dan in het UsedSoftarrest, dan ook geen sprake van een gebruikslicentie, maar van een koopovereenkomst in de zin van boek 7 BW. De koper wordt eigenaar en heeft de vrije beschikking over hetgeen hij heeft gekocht. De koper is niet gebonden aan enige (contractuele) gebruiksrestrictie. Het UsedSoftarrest is dan in het geheel niet relevant.

In dit geding kan dit arrest alleen relevant zijn bij die e-books die als DRM vrije ePub-edities direct bij de uitgever (en dus niet bij een onlinewinkel) worden aangeschaft. Ook bij een dergelijke aanschaf staat voorop dat dit als een koopovereenkomst heeft te gelden (zie het Beeldbrigade-arrest, HR 27 april 2012, IEPT20120427). In dat geval wordt echter veelal niet gesproken over “koop” maar over een gebruikslicentie voor onbepaalde tijd tegen een eenmalige vergoeding. Als hierop al uitsluitend een gebruikslicentie van toepassing zou zijn, geldt dat ingevolge het UsedSoftarrest aldus ook de eigendom wordt overgedragen. Door het ondeelbare geheel van deze gebruikslicentie en de download is de licentie gelijk te stellen aan een verkoop met eigendomsovergang op de koper, hetgeen betekent dat sprake is van uitputting van het auteursrecht. De vergoeding voor een dergelijk e-book is redelijk als bedoeld in het UsedSoftarrest omdat de prijs van een e-book in de regel niet veel lager ligt dan van een papieren boek. Tom Kabinet faciliteert legitieme transacties en kan als een tussenpersoon (host) in de zin van artikel 6:196c BW worden aangemerkt. Verkopers zijn identificeerbaar aan de hand van hun e-mailadres en de door hen opgegeven bankrekening. Die gegevens zullen niet vals of onjuist worden opgegeven omdat dan geen transactie kan plaatsvinden. Tom Kabinet voert een validatiescan uit waarmee wordt gecontroleerd of hetzelfde e-book door dezelfde verkoper reeds eerder is aangeboden. De verkoper wordt verzocht zijn eigen exemplaar te verwijderen, hetgeen een verplichting is van de verkoper, niet van Tom Kabinet. Als een exemplaar via Tom Kabinet wordt verkocht, voorziet Tom Kabinet dit exemplaar van een watermerk.

Alles bij elkaar genomen garandeert dit niet dat geen illegale kopieën via Tom Kabinet kunnen worden aangeboden, maar voor een verdergaande beveiliging is medewerking van de uitgeverijen nodig, die dit hebben geweigerd. Net als bij marktplaats.nl hanteert Tom Kabinet echter een ‘notice-and-take-down’ beleid; indien zij op illegaal aanbod wordt gewezen, treedt zij daar prompt tegenop. Zij heeft, net als marktplaats.nl geen preventieve controleplicht. Tom Kabinet verricht zelf geen ‘mededeling aan het publiek’ omdat zij een e-book op haar website niet inhoudelijk toegankelijk maakt. Verder is van belang dat het UsedSoftarrest in het midden laat of het downloaden van een programma van de website een mededeling aan het publiek is in de zin van artikel 3 (1) van de Auteursrechtrichtlijn. Volgens het Hof is dit niet relevant omdat het aanbieden van de mogelijkheid tot downloaden wordt getransformeerd in een distributiehandeling. Evenmin is sprake van een inbreukmakende verveelvoudiging als bedoeld in de Auteurswet. Tom Kabinet pleegt zelf geen reproductiehandelingen. Ook het uploaden van een e-book door de verkoper ervan is geen inbreukmakende verveelvoudiging in de zin van de Auteurswet of Auteursrechtrichtlijn, aldus Tom Kabinet.

Feitelijk beargumenteert Tom Kabinet hier dat bij de aankoop van ebooks via online ebookwinkels niet eens sprake is van een licentie maar van een reguliere consumentenkoop zoals in het Burgerlijk Wetboek beschreven wordt, aangezien de ebooks technisch vrij zijn van DRM. Consumenten hebben daarmee geen enkele restrictie met wat ze met de door hen gekochte ebooks mogen doen en dat houdt in dat ze deze ook mogen verkopen aan anderen. Tom Kabinet stelt dat het distributierecht (van de uitgever) uitgeput is aangezien ze (juist) een vergoeding vragen bij de verkoop van ebooks die niet veel lager ligt dan die van het papieren exemplaar. Een uitgever zou daarmee geen verdere rechten kunnen laten gelden op vergoedingen en het eigendom zou overgedragen zijn aan de koper.

Ten aanzien van het uploaden en verkopen van illegale ebookexemplaren stelt (en beschrijft) Tom Kabinet dat ze een groot aantal technische maatregelen nemen om dit te voorkomen en te beperken en kaatsen ze de bal terug naar de uitgevers die weigeren medewerking te verlenen om dit verder te verfijnen.

In paragraaf 4.9 van de uitspraak komen de verschillen – en daarmee de verdediging – aan bod tussen deze casus van Tom Kabinet en het UsedSoft/Oracle arrest zoals het NUV en de GAU dat zien. Daar gaat de voorzieningenrechter in 4.10 echter wel op hoofdlijnen op in: Dit neemt niet weg dat, naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter, niet valt uit te sluiten dat het UsedSoftarrest een ruimere strekking heeft en zich niet beperkt tot de verhandeling van software.

De rechtbank zoomt ook duidelijk in op de argumenten van uitputting van het distributierecht en of de uitgevers dus wel rechten (moeten) kunnen gelden. En lijkt te concluderen dat op deze punten de werkwijze en argumentatie van Tom Kabinet niet in tegenspraak is met het UsedSoft arrest:

Het Hof hecht in het arrest grote waarde aan de economische functionele gelijkwaardigheid van de distributie op materiële en immateriële dragers en wijst er in dat verband op dat het beginsel van uitputting van distributierecht voor door het auteursrecht beschermde werken ertoe strekt de beperkingen van het distributierecht te beperken tot hetgeen noodzakelijk is voor het behoud van het specifieke voorwerp van de betrokken industriële eigendom, ter vermijding van afscherming van de markten.

Het doel van de uitputtingsregel dient dan ook niet uit het oog te worden verloren. Daarbij is van belang of de rechthebbende door de betreffende (ver)handeling de economische waarde van zijn recht te gelde heeft kunnen maken. Ten aanzien van het onder b gestelde verschil [dat er in UsedSoft wel sprake is van koop en in dit geval niet] geldt dat vooralsnog niet valt uit te sluiten dat, zoals Tom Kabinet betoogt, ten aanzien van de aanschaf van e-books via online boekwinkels het UsedSoftarrest hoe dan ook toepassing mist en dat de koper niet aan enige gebruiksrestrictie is gebonden. Voor zover moet worden aangenomen dat wel aansluiting moet worden gezocht bij het UsedSoftarrest geldt dat ook dan gelet op het voorgaande verdedigbaar is dat, ook al betrekt een koper van een tweedehands e-book dit niet rechtstreeks van de server van de rechthebbende, met de aanschaf ervan de eigendom wordt verkregen. Anders dan het NUV en GAU stellen kan verder ook bij een eerste verkoop van een e-book worden aangenomen dat daarvoor een redelijke vergoeding is ontvangen. Niet betwist is immers dat voor een (legaal) e-book een prijs wordt betaald die niet veel lager ligt dan een papieren boek.

De rechtbank gaat ook expliciet in op de door NUV en GAU aangevoerde argumenten (e en f uit 4.9) over de rechtmatigheid van het gebruik van het tweedehands exemplaar en de rechtmatigheid van het verkochte ebook:

Voor de onder e en f gestelde verschillen geldt tot slot dat Tom Kabinet zich in elk geval tot doel stelt uitsluitend een legale tweedehands markt van e-books te faciliteren en, voor zover het in haar macht ligt, maatregelen treft om daarvoor zorg te dragen. In dit verband is van belang dat verdergaande beschermingsmaatregelen, die met medewerking van de uitgevers zouden kunnen worden gerealiseerd, niet mogelijk zijn, nu het NUV en GAU ieder overleg hierover weigeren. Overigens heeft het Hof ook in het UsedSoftarrest opgemerkt dat het moeilijk kan blijken te zijn om na te gaan of een verkochte kopie door de verkoper onbruikbaar is gemaakt, maar dat het aan de distributeur is om voor zoveel mogelijk hiertoe technische beschermingsmaatregelen te treffen.

Oftewel, de rechtbank gaat uiteindelijk mee in de argumenten van Tom Kabinet en ziet geen redenen om de door NUV en GAU gevraagde voorzieningen toe te kennen:

Gelet op hetgeen hiervoor is overwogen is de voorzieningenrechter voorshands van oordeel dat Tom Kabinet in dit geding een verdedigbaar standpunt heeft ingenomen. Uit de wederzijdse standpunten en de Nederlandse juridische literatuur blijkt dat op dit moment niet met zekerheid kan worden gezegd wat de reikwijdte van het UsedSoft arrest is en of de betekenis van dit arrest zich ook uitstrekt tot de handel in e-books. Dat in buitenlandse rechtspraak (vooral in Duitsland) tot nu toe is geoordeeld dat het online ter beschikking stellen van werken, niet zijnde software, niet tot uitputting leidt, acht de voorzieningenrechter in dit geval niet doorslaggevend. Voor de hand ligt dat, zoals Tom Kabinet ook heeft betoogd en in een op onderdelen vergelijkbare bodemprocedure voor de rechtbank te Den Haag mogelijk zal geschieden, hierover in een bodemprocedure prejudiciële vragen worden gesteld. Bij deze bestaande onzekerheid acht de voorzieningenrechter de door het NUV en GAU gevraagde voorzieningen, mede gelet op hetgeen onder 4.5 is overwogen over het niet bereid zijn tot het voeren van enig overleg door het NUV en GAU, niet op zijn plaats. Gelet op het voorgaande kan vooralsnog evenmin worden geoordeeld dat Tom Kabinet onrechtmatig handelt door de handel in tweedehands e-books op haar website te faciliteren. De gevraagde voorzieningen zullen dan ook worden geweigerd.

De rechtbank legt dus – de enige – (Duitse) jurisprudentie over de toepassing van het UsedSoft arrest op ebooks naast zich neer en verwijst ook nog eens naar de lopende bodemprocedure bij de Rechtbank Den Haag – dat is dus de proefprocedure die VOB voert tegen de Stichting Leenrecht over het uitlenen van ebooks op basis van hetzelfde UsedSoft arrest – voor verdere definiëring van de reikwijdte van het UsedSoft arrest middels de beoogde prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie. Indien het NUV en GAU hier niet op willen wachten zal er weinig anders opzitten dan zelf een bodemprocedure te beginnen om voor eens en altijd duidelijkheid te krijgen over deze kwestie.

Maar uiteindelijk lijkt het doorslaggevende argument te zijn van de rechtbank dat het NUV en GAU niet bereid zijn geweest tot enig overleg met Tom Kabinet om de kwestie gezamenlijk op te lossen.

En ik geloof dat ik hier juist het meest tevreden over ben in de uitspraak. De gang naar de rechter zou gereserveerd moeten zijn voor die rechtszaken waarbij de partijen onderling niet tot een constructieve oplossing kunnen komen. Het feit dat de uitgevers niet geprobeerd hebben een dialoog aan te gaan maar meteen Tom Kabinet sommeerden de activiteiten te staken, zou zeker niet beloond moeten worden mijns inziens en de rechtbank bevestigt dit in elk geval. Hopelijk is het aanleiding voor de verenigde uitgevers om nu wel, samen met Tom Kabinet, te kijken hoe het illegaal downloaden van ebooks teruggedrongen kan worden en hoe tegelijkertijd het kopen van (tweedehands) ebooks aantrekkelijker gemaakt kan worden. Dan winnen uiteindelijk beide partijen alsnog.

Update 22 juli 2014: Het NUV lijkt door te willen procederen tegen Tom Kabinet, zoals te lezen valt bij Boekblad in een interview met NUV voorzitter Geert Noorman. Hij gelooft zelf blijkbaar ook niet (meer?) in downloadbare ebooks maar ziet meer heil in online toegang, ongetwijfeld omdat dit het probleem met tweedehands ebooks en beveiliging zou laten verdwijnen voor uitgevers. Tja.
Verder lezen: Mag je je gekochte ebooks verhandelen via Tom Kabinet? (Vakblog) / NUV en Tom Kabinet: over doorverkopen van ebooks en de gang naar de rechter (Vakblog) / Uitspraak Rechtbank Amsterdam (Rechtspraak.nl)
@afbeelding via Pixabay CC0

#

Ebooks in Nederland: de nieuwe cijfers (Q2 2014)

Er is veel geschreven over trends, beschikbaarheid, prijsbeleid, verkoopaantallen en (het uitblijven van) succes van ebooks in Nederland de laatste jaren maar in bijna alle gevallen gebeurde dat zonder duidelijke cijfers en feiten die als onderbouwing zouden moeten fungeren. Het CB verzorgt de distributie van bijna alle ebooks in Nederland en produceert sinds dit jaar elk kwartaal een infographic met cijfers over de actuele stand van zaken van ebooks in Nederland.

Vandaag verscheen de tweede infographic met de gegevens over het tweede kwartaal van 2014. Ten opzichte van de eerste valt vooral op dat er bij de afzet nu onderscheid gemaakt wordt naar het soort transactie. Hier worden behalve de verkopen ook de uitleningen meegenomen van bibliotheek.nl (die sinds begin dit jaar ca. 5000 titels uitlenen voor een vast bedrag per uitlening)

ebooks in Nederland Q2 2014

Wat valt me op?

Zoals ik al zei worden bij de afzet meer gegevens getoond dan de vorige keer. Bij de afzet per kwartaal valt dus vooral op hoeveel de uitleningen van ebooks bijdragen aan de afzet. De gestage stijging van de verkopen wordt behoorlijk versterkt door de uitleningen naar een totale stijging van bijna 100K per kwartaal. Dit zie je ook goed terug in de nieuwe grafiek van de afzet cumulatief waar de uitleningen duidelijk zichtbaar zijn en bijdragen aan een (zeer) sterke stijging van de afzet richting de 6 miljoen ebooktransacties. Ik ben wel benieuwd naar de precieze cijfers van de uitleningen overigens aangezien er verschillende bedragen uitbetaald worden afhankelijk van de leeftijd van de ebooks en het ook nog eens gaat om een aanbod van (slechts) 5000 voornamelijk oudere titels.

Het aandeel van ebooks in de boekenmarkt blijft ook stijgen. Het aandeel van ebooks in de totale verkoop (van boeken) steeg van 4% naar 4,7% (een relatieve stijging van 18%) terwijl het aandeel van ebooks in de online verkoop eveneens steeg met 18%: van 22% naar 26%. De fysieke boekwinkels hebben het misschien wel zwaar maar hebben nog een dermate sterke positie dat het aandeel van ebooks toch relatief laag blijft als je kijkt naar de totale verkoop.

Bij de bestandsbeveiliging is goed te zien dat het aandeel van Adobe DRM sterk daalt. Was dat vorig kwartaal nog 12% (met 10,6% zonder beveiliging en 77,4% met watermerkbeveiliging), het afgelopen kwartaal had nog maar 2% van de verkochte ebooks Adobe DRM en is maar liefst 96% voorzien van een watermerk. Wat er precies gebeurd is met die 10,6% zonder beveiliging waardoor ook dit op 2% is gekomen wordt vanzelfsprekend niet duidelijk uit de infographic. Overigens is goed te beseffen dat Adobe DRM bij *alle* uitgeleende downloadbare ebooks van bibliotheek.nl gebruikt wordt maar dat deze aantallen niet meegenomen zijn in de grafiek. Datzelfde lijkt het geval te zijn met de door Apple verkochte Nederlandstalige ebooks aangezien bij iBooks exclusief gebruik gemaakt wordt van Apple’s eigen DRM en deze niet in de grafiek voorkomt.

Het aanbod neemt ook gestaag toe. Aan het eind van het tweede kwartaal waren er 33.344 titels leverbaar als ebook, ten opzichte van 29.496 afgelopen kwartaal. Een stijging van 13%. Er lijkt een foutje te zitten bij het aantal uitgevers want 212 uitgevers is geen stijging van 17% aangezien ook het bij de vorige infographic ook om 212 uitgevers ging. Hoeveel titels behalve op papier ook als ebook leverbaar zijn? Dat is te lezen in ebooks versus papier: het steeg van 37% naar 41% in het vorige kwartaal, een relatieve stijging van 11%.

Het aantal retailers (voorheen verkoopkanalen) nam toe van 137 naar 167 waarbij het gaat om het aantal webwinkels die in Nederland ebooks verkopen. Die voorzien wel in een behoefte kennelijk als je kijkt naar het aantal devices waar ebooks op gelezen (kunnen) worden. Was het in maart nog 1,1 miljoen ereaders en 5 miljoen tablets, inmiddels zijn er 1,3 miljoen ereaders en 7,4 miljoen tabletbezitters, aangevuld met 9 miljoen smartphonebezitters. Interessant is dat in de infographic netjes verwezen wordt naar de Gfk gegevens van juni 2013 toen er sprake was van 910.000 verkochte ereaders, 5,6 miljoen tabletbezitters en 8 miljoen smartphonebezitters. Zelf vind ik het nog wel bijzonder dat er in een jaar tijd dan toch nog zo’n 400.000 ereaders verkocht zijn. Ereaders zijn zeker nog niet op hun retour dus.

#

Pagina 1 of 31123...1530...Laatste »
  • © 2006- 2014 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top