Eerder deze maand ontstond er een ‘commotie’ (ik bedoel, naar Nederlandse begrippen dan) over de intentie van de Koninklijke Bibliotheek om historische kranten online beschikbaar te stellen. Een prachtig initiatief maar in de periode 1618-1995 die het omvat, hadden we nu eenmaal ook die Tweede Wereldoorlog zitten en het ministerie van Justitie mengde zich in dit project met een waarschuwing “omdat ze niet kunnen garanderen dat het Openbaar Ministerie niet zal overgaan tot vervolging van wat het ziet als vermenigvuldiging van strafbare uitingen”.
Dat verbaasde me hogelijk omdat het me puur een gevalletje bangmakerij leek vanuit het ministerie om te voorkomen dat men later geconfronteerd zou worden met potentiele consequenties hiervan. Er kwam namelijk geen enkele onderbouwing bij dat het wettelijk niet toegestaan zou zijn, geen precedent werd aangehaald en de hele suggestie om vooraf te bepalen dat de uiting strafbaar zou kunnen zijn, riekt naar inperking van de vrijheid van meningsuiting.
De KB keek terecht even de kat uit de boom en organiseerde gisteren een besloten debat over de intentie en consequenties van het online beschikbaar maken van de oorlogskranten. Vandaag meldt de Koninklijke Bibliotheek dat in dit debat het historisch belang duidelijk zwaarder woog dan de nog immers onduidelijke juridische consequenties. De oorlogskranten wil men daarom gewoon online zetten als onderdeel van haar historisch archief. Ik zeg hulde.
Zelden is een hype zo enorm (snel) verwaterd als Google Wave. Ook ik zat ademloos meer dan een uur naar mijn laptop te kijken vorig jaar voor het filmpje waarin Wave werd aangekondigd. Toen moesten we nog maanden wachten tot daadwerkelijk de invites verstuurd werden en het was enkele dagen gewoon een Wave-hysterie op twitter en internet om een invite te pakken te krijgen. DM-en, retweeten, smeken, emotionele chantage en op een gegeven moment werden invites zelfs via eBay verkocht voor tientallen dollars.
En toen had je een invite!
En toen zat je naar Wave te kijken om uit te vogelen wat je er in hemelsnaam mee moest.
Ik heb me er een paar dagen prima mee vermaakt. Het voelde aan als IRC met een grafische interface waar je handig links en gadgets met elkaar kon delen maar na die paar dagen was de nieuwigheid er al van af en waren mensen al niet meer te vinden op Wave. Zonder aanwezige mensen heeft Wave nog minder nut en het verzandde voor mij in een paar potjes Sudoku via een widget. December 2009 was de laatste keer dat ik op Wave gekeken heb.
In 2010 heeft Google nog wel degelijk aan Wave zitten sleutelen. Het Wave Blog staat vol met nieuwe trucjes en mogelijkheden maar ik weet wel zeker dat er bijna geen gebruiker meer was die het gelezen heeft of, net als ik, uberhaupt nog op Wave gekeken heeft in 2010.
Kennelijk ziet Google nu ook in dat het niets meer gaat worden met Wave. Gisteren meldde het officiele Google Blog dat de ontwikkeling van Wave wordt stopgezet. De site blijft tenminste tot het einde van het jaar in de lucht en “[they] extend the technology for use in other Google projects” maar het is duidelijk de doodsteek voor Wave nu.
Te veel hype en te weinig praktische features toen Wave beschikbaar kwam. Dat is tenminste mijn conclusie als ik me herinner hoeveel blogpostjes en tweets ik gelezen heb het afgelopen jaar over wat je nu eigenlijk zou moeten kunnen met Wave. Het is jammer want voor discussies, brainstorms of samen aan documenten werken had het alle potentie om een nuttige tool te worden. Een potientieel dat er vanaf dag 1 echter niet uit kwam doordat het te lastig was voor de gemiddelde gebruiker om er mee te werken.
Laten we hopen dat Google leert van de Wave (en Buzz) ervaringen en dat ze bij hun volgende sociale tool niet dezelfde fout maken van te veel hype en te weinig praktisch nut. De naam Google alleen is niet voldoende om iets aan de man te brengen.
Om het logo van Google broederlijk naast die van de Koninklijke Bibliotheek te zien staan blijf ik stiekem toch wel een beetje apart vinden. Dat zou niet nodig moeten zijn want de zoekgigant heeft zich tot doel gesteld om alle boeken ter wereld digitaal beschikbaar te maken voor iedereen met een internetverbinding en wie weet is over een paar jaar iedereen die legendarische bibliotheek van Alexandrie wel vergeten omdat we in het tijdperk van Google Books leven.
Vandaag maakten zowel de KB als Google zelf bekend dat ze, zeker mbt Nederlandstalige/in Nederland verschenen werken, hier weer een stapje verder in zijn. Het meerendeel van de auteursrechtenvrije collectie van de KB, zo’n 160.000 werken uit de 18e en 19e eeuw, zal de komende jaren door Google gedigitaliseerd worden en beschikbaar komen via Google Books, de diverse sites van de KB zelf en op termijn het Europeana portaal van de Europese Unie.
Een mooie ontwikkeling wat mij betreft voor de digitale preservering van ons cultuurgoed. Nu nog hopen dat Google ook zulke fraaie overeenkomsten weet te sluiten als het gaat om boeken waar nog wel auteursrecht op zit, verweesd of niet. Ik ben net klaar met lezen van het Google Book Settlement themanummer van de AMI en het is indrukwekkend hoe ingrijpend dit proces van digitalisering en beschikbaarstelling is.
Afgelopen week mocht ik voor onze dienst Marketing & Communicatie een verhaal vertellen over sociale media en wat het betekent/zou moeten betekenen vanuit het perspectief van een communicatie afdeling. Heel leuk om te doen, vooral omdat het me dwong een volledig andere invalshoek te nemen dan voor het bibliotheek/informatiespecialisten publiek waar ik me meestal op richt.
Enkele definities heb ik van een andere presentatie overgenomen (die ik inmiddels niet meer kan traceren voor een nette bronvermelding, excuses daarvoor mocht iemand wat bekends zien in mijn slides) maar alle gebruikte foto’s e.d. zijn keurig gerefereerd aan het einde en zijn met CC NC-BY licenties beschikbaar gesteld.
Tag clouds, vooral visueel grappig maar heel erg functioneel heb ik ze eigenlijk nooit gevonden. Wat is er mis met een fatsoenlijke alfabetische (of hierarchische) lijst met frequentie/gewicht van de term erachter vermeld? Goed leesbaar, duidelijk en simpel maar ok, het oog wil ook wat.
Ik gebruik nu vooral tag clouds als soort illustratie omdat het wel een hele leuke manier is om een paar uitspraken/termen te presenteren als logo en het zelfs wel handig werkt in presentaties. Daar gebruik ik Wordle voor waarmee je ze online heel eenvoudig kunt maken, mits ik geen ruzie heb met Java wat deze site nu eenmaal vereist.
Via een vraag van een collega blogde ik al op mijn 23 dingen blog over Tagul. Het is een site waar je gratis (10) tag clouds kunt maken maar waarbij alle tags ook links zijn naar webpagina’s of wat dan ook. Dat opent ineens mogelijkheden om alternatieve presentaties te geven van overzichten met linkjes: een link cloud feitelijk. Voor mijn collega heb ik een cloud gemaakt met termen die verwijzen naar Mediawiki pagina’s van de wiki-met-afspraken die we bijhouden in het Mediacentrum maar het is natuurlijk niet beperkt hier toe.
Tagul biedt de mogelijkheid om vanaf een site, of door een lijstje termen die je kunt plakken in het invoerscherm, een tag cloud te maken met klikbare tags die dan linken naar sites. Daar zitten wel wat haken en ogen aan want je moet een basisurl opgeven waarbij de tags dan altijd doorlinken naar een url die opgebouwd is uit de syntax: basisurl[naamvandetag]. Het voorbeeld op de startpagina van Tagul heeft bijvoorbeeld de basisurl http://www.google.com/search?q= en daarachter wordt dan automatisch de tag geplaatst als je die aanklikt. Daarmee wordt dan een zoekactie in Google uitgevoerd op de naam van de tag en dat werkt omdat alle zoekresultaten van Google zo opgebouwd kunnen worden. Dat fenomeen heet trouwens OpenURL maar dat terzijde.
Nu is dat allemaal erg leuk maar je zit wel vast aan die basisurl op die manier en dat betekent dat je behoorlijk beperkt bent in de mogelijkheden om bijvoorbeeld een inhoudsopgave te maken van alle blogposts tot nu toe in 2010 van dit weblog. Gelukkig wijst de hulpfunctie naar de mogelijkheid om een XML bestandje te maken waarin je die beperkingen niet hebt en waar je dus elke url en elke woord/zin kunt gebruiken als ‘tag’ voor de cloud (standaard kan die ook alleen maar enkelvoudige termen als tag aan). Met wat eenvoudig prutswerk heb je dan in no time een link cloud gemaakt.
Enkele uren na de vorige post is Google Buzz geactiveerd in mijn Gmail accounts. Na eventjes getest te hebben zijn er al vast een paar dingetjes te noemen die me nu al irriteren
De belangrijkste hiervan is het feit dat alle Buzzes die je zelf produceert (of de Buzzes die in een draad zitten waar je ooit een keer op gereageerd hebt!) ook een mail oplevert. Mijn inbox stroomde binnen een uur vol met tientallen mailtjes die vervolgens ook nog natuurlijk gedownload werden naar mijn mailclient Thunderbird.
Ik heb enige hoop dat Google dit configureerbaar maakt in Gmail/Buzz maar voor nu heb je enkele lapmiddelen:
Filters zijn je vrienden
Het meest eenvoudige is een filter in je Gmail aanmaken waarin je eerst filtert op alle mails die van Buzz afkomstig zijn om die vervolgens rechtstreeks de prullenbak in te doen.
Has the words: ‘label:buzz’ zorgt er voor dat alle Buzzes worden meegenomen aangezien Gmail dat label automatisch al meegeeft. Het genereert wel een waarschuwing als je op Next Step klikt maar die kun je negeren; het werkt namelijk prima.
Standaard staat de eerste aangevinkt maar je moet natuurlijk Delete it hebben.
Je Prullenbak/Trash wordt niet meegenomen als je via POP3 je mail ophaalt in een mailclient dus dat probleem ben je tegelijk kwijt.
IMAP
IMAP gebruikers kunnen nog een ander truucje gebruiken om hun mailclient verschoond te houden van Buzz mailtjes. De Trash wordt namelijk via IMAP wel meegenomen als je je mail synchroniseert. Mbv 1 van de Labs functionaliteiten kun je per label aangeven of deze wel of niet meegenomen moet worden in de IMAP.
Klik bij Settings -> Labs op Enable bij Advanced IMAP controls en je krijgt er een setje opties bij in Settings -> Labels
Als je nu het hokje afvinkt achter Buzz, dan heb je in je mailclient geen Buzz mails meer. Deze methode is sowieso al aan te raden om te voorkomen dat je Spam en Trash mails meegenomen worden bij het synchroniseren van je mail. Ik gebruik dit dan ook voor mijn Gmail account waar ik mijn werkmail handmatig in archiveer.
Woordspelingen maken valt nog niet mee maar ondanks de stortvloed aan blogpostjes die ik vandaag al tegenkwam over de introductie van Buzz door Google, gooi ik ook even mijn 5 cent er tegenaan.
Het filmpje ziet er wel interessant uit maar enigszins voorzichtig geworden met mijn verwachtingen sinds de aankondiging van Google Wave, kijk ik nog even een beetje de kat uit de boom. Het idee om te kletsen en delen is weinig origineel natuurlijk en moet het opnemen tegen concurrenten die al dermate ingeburgerd zijn dat het discutabel is of dat ooit gaat lukken. De integratie met Gmail lijkt een redelijk handig iets totdat je bedenkt hoe het met die andere geintegreerde applicatie daar gaat, Google Talk. Ik ken maar weinig mensen die de MSN afgeschaft hebben in het voordeel van Talk en ik gebruik het zelf alleen maar omdat het op een Android toestel natuurlijk wel weer fijn werkt.
Mobiel
Als we het dan toch over de mobiel hebben, dan wordt het wat interessanter met Buzz. Buzz for Mobile biedt leuke perspectieven om berichten (die niet gelimiteerd worden door de 140 tekens van Twitter) te praten die gekoppeld zijn aan de locatie waar je bent. Dat zou via de mobiele site van buzz.google.com moeten gaan lopen waarmee je zowel op een iPhone als een Android toestel je Buzzs de wereld in kunt sturen. Daarnaast is Buzz ook toegevoegd als nieuwe beschikbare laag in Google Maps for Mobile.
Uitproberen
En hier wordt het wat lastig om busy te worden met Buzz. Ik heb gewacht of het vandaag zo ver was maar geen van mijn Gmail accounts heeft de Buzz optie al erbij staan. De mobiele site lijkt keurig te laden op mijn G1 telefoon maar helaas toont die vervolgens een tabel waarin duidelijk wordt dat het tot nu toe alleen maar werkt voor Android 2.0 toestellen en hoger, en daar heeft mijn G1 met Android 1.6 dus ook niet veel aan.
Gelukkig kwam tijdens die teleurstelling wel de melding binnen voor een update voor Google Maps en jawel, daar zat Buzz keurig in. Zelfs in het rustige Deventer ben ik niet de enige die met Buzz bezig was want ik zag al gelijk een tiental icoontjes van buzzes van andere personen. Dat is bij Google Maps dus puur gebonden aan locatie en niet of je wel bij hen in de contactlijst staat (of vice versa). De meerwaarde lijkt me vooralsnog beperkt gezien het ‘hee hallo ik ben aan het testen met Buzz’ gehalte maar ik zie hier wel potentieel voor buzzes om je te attenderen op interessante weetjes over bepaalde locaties en als NS reiziger zie ik gelijk een voordeel als stremmingen en problemen door reizigers gebuzzed worden.
Interessant is wel dat de Buzzes de Shouts vervangen lijken te hebben in Google Maps for Mobile en dat zie je dan ook gelijk op je profielpagina waar eerdere shouts vervangen zijn door de term Buzz.
Conclusie?
Voor conclusies is het nog te vroeg. Het Googlemobile weblog meldt dat er gewerkt wordt om de mobiele website ook geschikt te maken voor eerdere versies van Android, ongetwijfeld zullen de komende dagen alle Gmail accounts worden voorzien van de Buzz optie en met dit in het achterhoofd kan ik voor nu niet meer dan een eerste indruk geven. En die is in ieder geval dat het een fenomeen als Twitter niet zal vervangen maar ik heb ook niet het idee dat het hiermee concurreert. De integratie met Google Maps for Mobile lijkt een veel grotere betekenis te hebben dan dat het ook aan de Gmail webinterface gekoppeld is. Locatiegebonden Buzzes konden wel eens een hit gaan worden maar ja, dat dacht ik van Google Wave ook en dat heeft zich ook nog niet waargemaakt.
Hoewel ik mezelf tegenwoordig opperbest vermaak met het 23 Dingen traject waar we op Windesheim begin van dit jaar mee gestart zijn, is dit niet het enige Dingen traject wat er is. Er zijn Archief Dingen, Ambtenaren Dingen, Senioren Dingen (in wording), Onderwijs Dingen, OVC Dingen, Belgische Dingen en Museum Dingen. Ik vergeet er vast een paar maar Wouter heeft een aardig overzicht gemaakt voor iedereen die de bomen niet meer door het Dingenbos kan zien. Sinds vandaag komt daar weer eentje bij met het startschot voor de 21eDingen.
Begin vorig jaar begon Margreet van den Berg met het opzetten van een traject, gebaseerd op o.a. de 23 OVC Dingen en de 23 Onderwijsdingen, bedoeld om het hoger onderwijs kennis te laten maken met nuttige en vrij beschikbare tools. Samen met een aantal mensen uit het onderwijs zelf zijn de onderwerpen en de lessen geformuleerd, wat resulteert in de huidige lijst:
De resterende 5 eDingen volgen ongetwijfeld op hele korte termijn maar ik ben al onder de indruk van deze 16 aangezien het toch een groot aantal Dingen bevat die sterk aansluiten bij wat een docent en medewerker in het hoger onderwijs (volgens mij) moet weten en (bij voorkeur) beheersen.
Vandaag is zoals gezegd het startschot en wordt het 21 eDingen traject officieel aangeboden aan de hoger onderwijsinstellingen. Moge er veel gebruik van gemaakt gaan worden!
Vanmiddag vond ik het onderstaande filmpje via Webwereld bij Computerworld.nl en in eerste instantie was ik tevreden met alleen dit filmpje te bekijken om mijn nieuwsgierigheid naar Google’s besturingssysteem te bevredigen.
Daarna bedacht ik me dat ik toch tenminste zelf die beta eens zou kunnen uitproberen nu deze enkele weken geleden door Google aan de open source gemeenschap is vrijgegeven. Enkele vlijtige liesjes hadden de code al netjes tot een werkbare versie verwerkt als een bestand voor een virtuele machine en met de gratis VMPlayer (of VirtualBox) was het even prutsen met de instellingen om iets later te booten in Chromium.
Het eerste wat opvalt is het inlogscherm waarbij je in moet loggen met een Google account. Chromium opent rechtstreeks in de Chrome browser en daarin speelt zich dan ook feitelijk alles zich af. De browser is gelijk het besturingssysteem en je zou het kunnen vergelijken door eenvoudigweg Chrome op je pc te openen, te maximaliseren en vervolgens hardnekkig weigeren om op de startknop of het kruisje te klikken.
Twee tabbladen zijn standaard geopend, nl. de GMail en Google Calender maar de tabbladen systematiek werkt identiek aan wat je gewend bent van Chrome de browser en dus is Twitter snel toegevoegd.
Enkele zaken in de interface wijken af van de browser en dat is o.a. een aantal opties rechtsbovenaan. De middelste is voor de netwerkverbindingen en geeft de mogelijkheid om draadloze en bedrade netwerken te gebruiken en te benaderen.
Het rechtste pijltje opent een pulldown met opties die voor een heel groot deel overeenkomen met de opties van de browser Chrome
Links bovenaan zit de ‘start’ knop van Chromium en daar vind je nu een beperkt aantal links naar webdiensten die vervolgens in een nieuwe tab geopend worden. Ik had het handmatig openen van een Twitter tab dus kunnen besparen … er staat keurig boven dat de user interface nog in ontwikkeling is en dat deze nog kan (en zal neem ik aan) veranderen.
Na Google Docs via deze weg geopend te hebben in een tab zag ik bij de tab-opties, die overigens wederom grotendeels gelijk zijn aan die van de browser, de mogelijkheid staan op de tab vast te pinnen.
Als je dit doet, en je ziet dat hierboven bij het derde tabblad van Twitter, dan wordt de tab verkleind tot alleen het logo en zal deze vanaf dat moment altijd zichtbaar zijn na het opstarten. Deze functionaliteit is vergelijkbaar met die van de Windows 7 taakbalk.
Daarmee heb je gelijk alles wel zo’n beetje gehad wat Chrome OS te bieden heeft maar dat is niet vreemd natuurlijk. Dit besturingssysteem is bedoeld om zeer vlot op te starten en alleen webapplicaties aan te bieden waarbij alle data en zelfgemaakte bestanden in de cloud terecht komen en niet op een harddisk. Met de brede beschikbaarheid van webdiensten waar je tekstbestanden kunt maken en opslaan, afbeeldingen kunt bewerken en opslaan en kunt luisteren naar streaming muziek, zie ik dit wel voor me voor netbooks of tablet pc’s.
Ik ben wel benieuwd of de gebruikers nu al bereid zijn afscheid te nemen van hun honderden gigabytes aan muziek, foto’s en overige bestanden die nu nog op harde schijven staan. Dat het in de cloud *kan* wil niet zeggen dat gebruikers het nu massaal ook zullen gaan gebruiken. Persoonlijk zou ik wel een oplossing willen in de definitieve versie van Chrome OS voor lokale opslag, al was het maar voor backups of originelen (in geval van foto’s).
Hoewel het ons maar zelden aan ideeën schort, is het toch altijd inspirerend om te kijken hoe andere mensen en andere bibliotheken omgaan met vernieuwing. Eén van de bibliotheken in Nederland die nog ontbrak op mijn lijstje van bezochte plaatsen (om de term bedevaartsoord maar even te vermijden) is de niet standaard Openbare Bibliotheek van Delft, DOK.
Afgelopen vrijdag vertrokken collega’s Erik, Jo Han en ik zelf uit drie verschillende hoeken van het land dan toch eindelijk richting DOK Delft, waar we niet alleen de inrichting en locatie uitgebreid wilden bestuderen maar waar we ook een gesprek hadden met Marijke Timmerhuis, projectleider inrichting.
Hoewel ik, ik geef het toe, niet hele grote verwachtingen had werd ik toch na een half uurtje steeds enthousiaster en nadat we ruim 2 uur binnen de muren van DOK waren geweest, begon ik al te betreuren dat ik zelf geen inwoner was van Delft.
Wat je niet meteen ziet, maar wat pas doordringt als je hier een tijdje rondloopt, is de slimme manier waarop in DOK een bibliotheekvisie vorm heeft gekregen. Zoals het opschrift boven de ingang al aangeeft, de ambities zijn niet gering. Volgens Marijke Timmerhuis is men al tien jaar aan het nadenken over vernieuwing. Medewerkers en directie hebben een duidelijke koers uitgezet. Zij kregen het voor elkaar dat die ambitie, sinds de opening in 2007, dagelijks voor het publiek zichtbaar is. Je kunt alleen niet zeggen dat één enkel concept, één specifiek element de doorslag geeft. Het is niet alleen het gebouw of de inrichting, het meubilair, de plaatsing van de collectie of aantrekkelijke activiteiten. Wij kwamen tot de conclusie dat DOK een optelsom laat zien van veel verschillende vernieuwingen tegelijk: bibliotheekarchitectuur en –inrichting, het winkelconcept en kennis van retailtechnieken, het versterken van de verblijfsfunctie, het versterken van de culturele functie (organiseren van activiteiten), ruime openingstijden, de klanten erbij betrekken d.m.v. klantenpanels etc.
Dit betekent dat teksten van de blogposts hergebruikt mogen worden zolang het niet-commercieel is, er naamsvermelding bij gedaan wordt en die nieuwe teksten ook zelf weer hergebruikt mogen worden door anderen. Let op dat gebruikte afbeeldingen in blogposts niet zomaar hergebruikt mogen worden.
Eerder deze maand ontstond er een ‘commotie’ (ik bedoel, naar Nederlandse begrippen dan) over de intentie van de Koninklijke Bibliotheek om historische kranten online beschikbaar te stellen. Een prachtig initiatief maar in de periode 1618-1995 die het omvat, hadden we nu eenmaal ook die Tweede Wereldoorlog zitten en het ministerie van Justitie mengde zich in dit project met een waarschuwing “omdat ze niet kunnen garanderen dat het Openbaar Ministerie niet zal overgaan tot vervolging van wat het ziet als vermenigvuldiging van strafbare uitingen”.
