Voor de tweede keer organiseert Dropbox dit jaar de Dropquest. Ook de 2012 editie is wederom een online verhalende puzzeltocht waarbij je door puzzels oplossen en hints in het verhaal steeds een stap verder komt. Het leuke ervan is dat het tegelijk (natuurlijk) een promotieactie van Dropbox is: bij een groot deel van de puzzels heb je de Dropbox website en je Dropbox account op hele creatieve manieren nodig om ze op te kunnen lossen. Bij start van de Dropquest krijg je een Dropquest 2012 map in je Dropbox waarbij zowel hints en ondersteunende bestanden opduiken naar mate je verder komt maar ook de verslagen van alle hoofdstukken netjes automagisch in je map komen als de puzzels oplost.

Gisteravond ging de Dropquest formeel van start en wereldwijd waren duizenden mensen bezig om zo snel mogelijk (er zijn prijzen te winnen) alle puzzels op te lossen. Rekenpuzzels, logische puzzels maar ook veel puzzels waar je met beeld, geluid en Dropbox functionaliteiten aan de slag moest.

Mijn favoriete puzzel was er eentje waarin je een kleurenschema kreeg met een verhaaltje erbij waardoor je kon afleiden dat het schema geïnverteerd moest worden. De afbeelding opslaan naar je pc en vervolgens openen in een fotobewerkingsprogramma was mijn vervolgstap. Als je dan de afbeelding ‘inverteert’ kreeg je de volgende afbeelding.

Uit het verhaaltje kon je afleiden dat je de verkeerde vakken moest nemen en dan iets in de bestandsgeschiedenis van je eigen Dropbox account moest zoeken. De drie verkeerde vakken bevatten een Maand, Datum en Jaar (Year) en jawel, als je naar die datum in je geschiedenis ging (in 2005), dan stond daar de hint naar de volgende puzzel. Briljant.

Nu was dat één van de puzzels die ik helemaal zelf opgelost heb maar ik ben de eerste om toe te geven dat ik in mijn eentje niet in staat ben om al die puzzels op te lossen. Gelukkig is zo’n puzzeltocht ook erg leuk voor informatiespecialisten. Het gaat namelijk niet alleen om de puzzelvaardigheden, met een beetje zoekvaardigheden kom je ook een heel eind.

En dus zat ik op een forum met andere Dropquest puzzelaars ideeën uit te wisselen, gebruikte ik Google Goggles om een sudoku snel op te lossen, vond ik een handige site om een schuifpuzzel op te lossen (ik ben daar gigantisch slecht in) en gebruikten we Google Docs om alle hints en oplossingen vast te leggen. En maar goed ook want er zaten een paar diabolisch lastige puzzels tussen die ik nog steeds niet snap. Gelukkig dat er slimmere mensen dan ik meededen.

Uiteindelijk, na zo’n 5 uur, waren de puzzels opgelost en het verhaal afgerond. De winnaars hebben het op eigen kracht gedaan maar zelf voelt het meer alsof ik aan een crowdsourcingproject deel heb genomen. Met een gigantisch team van puzzelaars hebben we de klus samen geklaard en weet je, eigenlijk vond ik dat nog het allerleukste aan de hele Dropquest! Volgend jaar ben ik er weer bij.

#

Tijdens #blogpraat (elke maandagavond van 20.00 tot 21.00 via Twitter) ging het bij de bespreking van enkele blogs over het nut van categorieën, tags en het zoekbalkje waarmee je blogposts kunt terugzoeken. Dat vraagstuk heeft twee invalshoeken: hoe kun je je content, je blogposts dus, het beste vindbaar maken en hoe navigeert & zoekt een lezer door je blog. Die laatste invalshoek bespreken we vanavond tijdens #blogpraat uitgebreid maar ook je lezer moet nu eenmaal roeien met de riemen die je als blogeigenaar aan hem of haar meegeeft. Dat betekent dat je als blogger meer moet doen dan alleen briljante en leesbare actuele blogposts schrijven, je moet ook nadenken hoe je lezers de blogposts kunnen terugvinden als ze eenmaal van je voorpagina verdwenen zijn. Bijzonder weinig lezers gaan doelloos bladeren door pagina’s met oudere blogposts in de hoop en verwachting interessante artikelen aan te treffen.

Wat kun je doen om je blogposts zo vindbaar mogelijk te maken? Hieronder volgen een aantal tips en suggesties die ik in twee categorieën onderscheid: metadata en functionaliteiten.

Metadata
Informatiespecialisten zijn dol op metadata. Zoekmachines zijn dol op metadata. Maar ook het terugvinden van blogposts staat of valt met goede metadata. Metadata betekent gegevens over gegevens en je gebruikt het om je blogposts te rubriceren, voorzien van steekwoorden en andere kenmerken. Sommige worden automatisch al meegegeven zoals de datum en welke auteur de blogposts geschreven heeft maar over de meeste inhoudelijke kenmerken moet je zelf nadenken.

• De titel. Het is een open deur maar het belang van een goede titel wordt nog steeds onderschat. Onbegrijpelijk want het is de titel die de aandacht moet grijpen van je lezer, het is de titel die in grote mate bepalend is van hoe Google (en de zoekfunctie van je blog!) je blogpost laat terugvinden en het is de titel die meestal de URL bepaalt. Aangezien ook de URL meeweegt bij zoekfuncties wil je er dus op letten dat de vlag de lading dekt en dat de titel dus minimaal weergeeft waar een blogpost over gaat;
• Categorieën. De meeste blogsystemen (muv Blogger) kennen ze en je kunt ze gebruiken om blogposts te groeperen. Je moet vooraf nadenken over de categorieën en een structuur bedenken van thema’s, dossiers of onderwerpen die goed weergeven waar de blogposts van jouw blog over gaan. In veel blogsystemen kun je ook categorieën hiërarchisch indelen waardoor je een uitgebreid systeem van onderwerpen en subonderwerpen kunt maken. Lezers kunnen via categorieën eenvoudig andere en oudere blogposts vinden waarvan jij vindt dat ze bij elkaar horen;
• Tags of labels. Dit zijn steekwoorden die je ter plekke tijdens het schrijven van blogposts kunt meegeven. Het grote voordeel is dat je (veel) tags kunt meegeven die allerlei steekwoorden bevatten waarop gezocht en doorgelinkt wordt. Het grote nadeel is dat tags heel vaak uniek zijn voor die ene blogpost omdat bijna geen enkele blogger de moeite neemt oudere blogposts achteraf te voorzien van nieuwe tags die wel passen bij die oudere content. De meerwaarde van tags komt pas goed naar voren als je tags gebruikt die niet in de titel of de tekst van de blogpost zelf staat en die dus consequent door je hele blog en al je blogposts gebruikt worden. Ik ben een informatiespecialist en zelfs ik ben te lui om consequent te taggen;
• Custom taxonomie. Een taxonomie is een woordsysteem dat je gebruikt om blogposts te groeperen, zoals een categorie of tag die hierboven beschreven staat. WordPress kent vanaf versie 3 de mogelijkheid om zelf dergelijke woordsystemen te maken. Blog je over gadgets? Dan kun je je eigen systeem maken waarin je onderscheid maakt tussen types, prijsklasses, beoordelingen enz enz. Webwinkels gebruiken dit soort systemen intensief om je via filters makkelijk naar het product te leiden dat je zoekt. Die ene 42″ tv van Samsung die niet 3D is, 4 HDMI ingangen heeft en minder dan € 1000 kost is alleen te vinden als je al die kenmerken in een apart systeem opslaat. Hoewel de mogelijkheid er ook is voor blogs zijn er maar weinig bloggers die er gebruik van maken.

Functionaliteiten
Als je (goede) metadata aan je blogposts meegeeft en na hebt gedacht over de structuren, dan wordt het tijd om te kijken welke functionaliteiten je mee wilt geven aan je lezer. Bijna zonder uitzondering zijn al die functionaliteiten afhankelijk van die kenmerken die je meegeeft aan blogposts. Ik zeg bijna zonder uitzondering omdat je voor de zoekfunctionaliteit al bijna 100% automatisch alle kenmerken meegeeft: de tekst van de blogpost zelf. De zoekmachines die eenmaal hun weg hebben gevonden naar je blog indexeren je blogposts fulltext waarbij ze wel goed letten op de titel maar waar je de blogposts terug kunt vinden op alle woorden die je in je blogpost gebruikt. Datzelfde doet de ingebouwde zoekfunctie van je WordPress of Blogger weblog.

• De zoekfunctie. Ieder blogsysteem heeft een ingebouwde maar natuurlijk kun je ook een aangepaste Google zoekbalk gebruiken die alleen jouw site doorzoekt. Ik vraag me altijd af of er iemand is die het gebruikt maar dat maakt eigenlijk niet uit. Je moet het gewoon hebben;
• Volledig tonen van voldoende blogposts op de voorpagina. Als je wilt dat Google je blogposts volledig indexeert, dan moet je ze wel volledig tonen op je voorpagina. Weinig irriteert (me) meer dat ik bij elk bericht op de voorpagina moet doorklikken om de rest te lezen. Als je dan toch bezig bent, besef dat het 2012 is en iedereen nu wel over een breedband internetverbinding beschikt. Er is geen reden om slechts 5 blogposts te tonen op de voorpagina (tenzij je slechts 5x per jaar blogt natuurlijk) dus laat er minstens 10 zien, zeker als je dagelijks blogt. Als je al moet bladeren of in een archief moet gaan snuffelen naar de blogposts van vorige week, dan is dat gewoon lezers pesten;
• Een archief. Zoeken doen volgens mij maar weinig maar bladeren door een archief per maand is aanzienlijk handiger dan bladeren door individuele blogposts. Vaste lezers zoeken blogposts terug waarvan ze weten dat ze bestaan (known-item retrieval) terwijl nieuwe lezers snel kunnen inschatten waarover je eigenlijk blogt. Zorg er wel voor dat je archief minimaal de titels volledig laat zien. De standaard archief functionaliteit van WordPress is bijvoorbeeld erg minimaal en ik gebruik zelf een plugin om mijn eigen archief beter te tonen op dit weblog;
• Categorieën tonen. Als je goed hebt nagedacht over je categorieën en je hebt al je blogposts ook netjes ingedeeld daarbinnen, dan moet je ze ook laten zien natuurlijk. Op die manier kunnen lezers snel alle gerelateerde blogposts vinden. Oud collega Jo Han Khouw heeft dit bijv. gedaan op zijn weblog ook al had het wel iets zichtbaarder gekund;
• Tags tonen (als tagcloud). Alleen, en ik herhaal alleen, als je superconsequent tags hebt gebruikt zodat je ook echt de meeste of alle blogposts terug kunt vinden op je blog als je doorklikt op een tag, kun je middels een tagcloud (of woordenwolk) je lezers mee laten genieten van al het werk dat je er ingestoken hebt;
• Tonen van verwante posts. In ieder geval in WordPress is het middels plugins (er zijn er vele) mogelijk om bij elke blogpost gerelateerde posts te tonen. Het voordeel is dat een lezer niet hoeft te klikken maar automatisch bij elke blogpost te zien krijgt welke andere blogposts op jouw blog ook interessant zouden zijn. Je raadt het al, deze plugins moeten aan de hand van metadata van 1 blogpost zien te raden welke andere blogposts daar op lijken. Het verschilt een beetje per plugin maar titel, categorieën, tags en de volledige inhoud van blogposts zijn in die specifieke volgorde belangrijk om dit te kunnen vaststellen. Hoe beter jij metadata toekent, hoe beter die plugin werkt en hoe nuttiger die functionaliteit voor je lezer is.

Let bij die functionaliteiten wel goed op dat je er niet teveel aanbiedt. Ze zullen meestal als widget opgenomen zijn in je blog en daar kun je er nu eenmaal niet teveel van kwijt zonder dat het gelijk chaotisch en rommelig overkomt. Beter 1 of 2 vindfunctionaliteiten die goed uitgewerkt zijn dan je lezer lastig vallen met 5 verschillende manieren om je blogposts terug te vinden. Kijk ook goed welke widgets echt (nog) nodig zijn: als je een goed archief hebt gemaakt, dan hoef je dus geen kalender widget. Als je 5 tot 10 blogposts standaard volledig op je voorpagina laat zien, dan heeft die widget met de 5 recentste blogposts ook bijzonder weinig zin.

Uiteindelijk komt het allemaal neer op even stil staan hoe anderen jouw blog lezen. Waarin zouden ze geïnteresseerd zijn als ze jouw blog bezoeken? Waarom en waarvoor komen ze terug naar jouw blog? “Content is king” zouden de SEO specialisten zeggen maar je hebt ook de uitdaging om je blog zo in te richten dat mensen je content ook terug kunnen vinden. Als content de koning is, dan is navigatie de koningin.

En vandaag is het koninginnedag.

#

Via INFOdocket kwam ik bij een bericht over een zoekmachine voor bestanden/werken die een Creative Commons licentie hebben voor hergebruik: Let’s CC.

Hij is gemaakt door de Koreaanse tak van Creative Commons zelf en werkt verrassend eenvoudig en goed. Een sobere zoekbalk geeft meteen de mogelijk om zoektermen in te geven waarbij je nog je zoekactie kunt beperken door een aantal CC-licenties uit te sluiten. Find content to use commercially als filter gebruiken verwijdert de werken die een BY-NC, BY-NC-SA of BY-NC-ND licentie hebben terwijl Find content to modify, adapt or build upon aanvinken de werken met een BY-ND en BY-NC-ND licentie uit de zoekresultaten haalt.

Bij de zoekresultaten zie je aan de hand van logo’s onder de zoekbalk ook de 6 CC-licenties weergegeven en kun je alsnog door de vakjes aan te vinken filteren op de bovenstaande licenties.

Zoals je in de schermafbeelding kunt zien wordt er gezocht naar afbeeldingen, geluiden/muziek, video’s en documenten met een CC-licentie. Daarvoor doorzoekt Let’s CC een aantal andere sites waar expliciet CC-licenties meegegeven (kunnen) worden zoals o.a.: Youtube, Flickr, Fotopedia, Open Clipart, Slideshare, Clker.com, Soundcloud, CC Mixter, Jamendo en Freesound.

CC Korea doet het -terechte- voorbehoud dat je voor hergebruik moet verifiëren dat er een Creative Commons licentie op het te hergebruiken bestand zit maar volgens mij is dit een ideale metazoekmachine voor te hergebruiken bestanden/werken op internet. Eentje die ik vanaf nu zeker ga gebruiken.

#

Jaren geleden las ik enkele artikelen en rapporten over de mogelijkheden om in databases en zoekmachines op afbeeldingen te zoeken. Die stonden vol met beschrijvingen over wiskundige algoritmes waarmee niet alleen de technische gegevens van een afbeelding beschreven konden worden maar die ook een inschatting konden maken van wat er werd afgebeeld. De wens om niet alleen afbeeldingen te kunnen vinden op steekwoorden/tags en tekstuele beschrijvingen is al net zo oud als het zoeken zelf volgens mij maar het was echt even wachten tot de techniek deze wens in zou halen en ook zou kunnen realiseren.

Zoekmachines hebben, eveneens vanaf dag 1 volgens mij, gepoogd deze technologie te ontwikkelen en in te zetten voor o.a. filtering op ongewenste afbeeldingen. Ik kan me nog herinneren uit de begintijd van Google dat enkele afbeeldingen van Calvin & Hobbes als verdacht werden bestempeld omdat het filter het classificeerde als vermoedelijk erotisch materiaal. Ook nu, vele jaren later, is er veel behoefte om afbeeldingen te kunnen zoeken op internet, al was het maar dat rechthebbenden zeer graag zouden willen weten waar hun foto’s allemaal te vinden zijn op het wereldwijde web.

In 2008 lanceerde TinEye hun reverse image searchengine. Met een redelijk beperkte database van afbeeldingen (2 miljard op dit moment en nee, dat is procentueel maar een klein deel van wat er op internet te vinden is) was dit de eerste zoekmachine waarbij je een afbeelding kon uploaden, of er naar linken, als zoekterm. Het werkt beter dan ik had verwacht en minder goed als ik had gehoopt.

Begin vorig jaar besloot Google ook deze zoekmethodiek aan te gaan bieden als vervolg op hun Similar Image Search van Google Images  en lanceerde Search by Image. Door in de zoekbalk van Google Images op het camera icoontje te klikken kon je een afbeelding uploaden of een link naar een afbeelding op internet opgeven als zoekterm. Ik testte dat nog in juni of juli maar vond de resultaten zo belabberd dat ik zelfs de geplande blogpost geschrapt heb.

Inmiddels lijkt Google stilletjes doorgewerkt te hebben aan de functionaliteiten en werking van Search by Image en zijn de resultaten een stuk beter geworden. Niet alleen worden exact dezelfde afbeeldingen nu gevonden, ook dezelfde afbeelding in afwijkend formaat en afbeeldingen die lijken op de gezochte afbeelding in verschillende formaten behoren tot de zoekresultaten. Het uploaden van of linken naar een afbeelding werkt nog steeds maar er zijn ook Chrome en Firefox plugins die de zoekfunctie mogelijk maken met een simpele klik op de rechtermuisknop.

Perfect is het nog geenszins maar het is een hele aardige tool om specifieke afbeeldingen terug te vinden op internet. Fotografen en kunstenaars zullen blij zijn dat ze niet toegestaan gebruik van hun werken nog makkelijker kunnen traceren

En dat zijn er nogal wat.

Picasa wordt Google Photos en fungeert nu (ook) als foto uploaddienst voor Google+. Blogger wordt Google Blogs en zal ongetwijfeld ook verder geïntegreerd worden in o.a. Google+. De meest zichtbare verandering is echter de zwarte/antraciet status- en menubalk die langzaam aan ingevoerd wordt bij de diverse Google diensten. GMail, Google Images, Google Docs, Google Calendar, Google Reader, waar je ook bent, dezelfde balk is zichtbaar en geeft je, behalve de mogelijkheid om naadloos te wisselen tussen alle diensten, ook de notificaties van Google+ zodat er geen ontkomen meer aan is.

Ook de interface van de Google.com zelf is sinds kort voorzien van die menubalk en onderdeel geworden van alle diensten waar je met je Google account zeer eenvoudig tussen kunt wisselen. In een poging om de nieuwe Google.com (en ook de lokale versies zo te zien) nog meer te vereenvoudigen zijn de 2 links achter het zoekvak nu ook verwijderd [behalve nu nog bij de SSL Google versie]. Jawel, de linkjes naar het geadvanceerd zoeken en de language tools zijn nu verdwenen en ondergebracht bij de opties die eveneens standaard in de nieuwe menubalk staan.

Ook al betwijfel ik dat de Advanced Search veel gebruikt werd, ik wijs anderen er altijd graag op om zorgvuldiger en preciezer te zoeken. Dat deze optie nu effectief goed verstopt is kan ik niet als een hele goede ontwikkeling beschouwen. Voor de privacy-gevoeligen betekent de verdere integratie van alle Google diensten nu ook dat je bijna altijd ingelogd zult zijn bij het googelen en dat je webgeschiedenis dus steeds beter bijgehouden zal worden door Google.

Wat vinden jullie van de nieuwe Google?

Aan zoekmachines voor tweets geen gebrek maar het blijkt toch lastiger dan gedacht om een goed werkende en volledige zoekmachine te maken waarmee je ook daadwerkelijk alle tweets kunt doorzoeken die de afgelopen 5 jaar zijn losgelaten op het wereldwijdeweb. Via de zoekfunctie van twitter.com kun je nauwelijks een week terug in de tijd zoeken in de tweets, Topsy laat ook steken vallen (vind ik) en hoewel Snap Bird een heel eind in de goede richting komt heeft ook deze zoekmachine last van de limiet die de twitter api nu eenmaal heeft.

Postpost pakt het wat anders aan. Zij indexeren jouw eigen tweets en van 200 tweeps die jij volgt (welk criterium ze bij de selectie daarvan hanteren is onbekend maar ik neem aan dat ze kijken naar de accounts waar jij mee interacteert door replies of retweets). Van al die tweeps indexeren ze de laatste 400 tweets, tenzij die zelf ook Postpost gebruiker zijn, dan claimen ze ‘bijna alles te indexeren’ wat dan neem ik aan inhoudt dat ze 3200 tweets van die personen indexeren.

In mijn geval doorzoekt Postpost dus ruim 140.000 tweets en dat aantal is stijgende, vermoedelijk doordat diverse mensen uit mijn netwerk nu ook Postpost zijn gaan gebruiken. Behalve op zoektermen alle tweets doorzoeken biedt Postpost de mogelijkheid om alle tweets chronologisch te tonen waarin ofwel link(s) dan wel foto’s zitten. Een hele aardige manier om door die twee categorieën tweets te bladeren. De interface van Postpost en presentatie van de gevonden tweets zien er beide prima uit. Bij zoekresultaten kan verkleind worden op de naam van de twitteraccount waardoor je snel het gezochte kan vinden. Zeker omdat Postpost gebruik maakt van je eigen netwerk, worden de zoekresultaten nauwelijks vervuild door ruis van die miljoenen andere twitteraars die je, om wat voor reden dan ook, toch niet volgt.

Minpunten? Ja, die zijn er ook. Ik zou wat meer geadvanceerde zoekmogelijkheden willen hebben. Boleaans zoeken is er (nog) niet bij en ook kunnen filteren op (of binnen) de twee categorieën links en foto’s behoort niet tot de mogelijkheden. Ik zou graag bijv. op ‘dropbox’ willen zoeken binnen de tweets die een link bevatten.

Tweede minpunt is dat alle uitgevoerde zoekacties standaard bewaard worden als snelkoppeling op de startpagina van Postpost. Het is niet mogelijk om deze te wijzigen of te verwijderen waardoor je scherm volloopt met zoekacties, snelkoppelingen naar een selectie van tweeps en een sectie met reviews wat nu volgens mij bedoeld is voor gesponsorde informatie. De makers van Postpost zijn echter bijzonder alert en reageerden binnen enkele minuten op twitter met een melding dat de functionaliteit voor het kunnen verwijderen van bewaarde zoekacties er vlot aankomt. Ze zijn ook nog handig met Google Translate aangezien ik toch echt in het Nederlands die opmerking maakte …

Postpost is in elk geval een zoekmachine om in de gaten te houden en een waardevolle toevoeging aan het arsenaal van de tweetzoekende.

Des te groter was mijn plezier toen ik afgelopen vrijdagavond een mail kreeg met de aankondiging (PDF) dat Legal Intelligence een gratis app specifiek voor de iPad beschikbaar stelt:

Graag breng ik u op de hoogte van het feit dat sinds vandaag een Legal Intelligence app voor de iPad beschikbaar is. Met de Legal Intelligence app voor de iPad kan heel eenvoudig, op elk moment en op elke plaats, gebruik worden gemaakt van de zoekfunctie van Legal Intelligence.
Met een bestaand account voor Legal Intelligence kan de app geactiveerd worden voor gebruik met alle content waar u via de website ook toegang toe hebt, en voor toegang tot uw dossiers en attenderingen. Maar ook zonder account is de app een uitstekende juridische zoekmachine die toegang geeft tot de belangrijkste openbare juridische bronnen.

Via Legal Intelligence gebruiken wij de openbare juridische bronnen plus de content van Kluwer en ik was wel benieuwd naar de werking van de app. De app komt zelfs met zijn eigen site inclusief promotiefilmpje, link naar de app in de Apple App Store en een korte handleiding.

Na downloaden van de gratis app krijg je een eenvoudig registratiescherm:

(klik voor grotere versie)

Je kunt/moet de toegangscode aanvragen door je mailadres naar Legal Intelligence te versturen in de app. Ik neem aan dat dit hetzelfde mailadres moet zijn waar je een particulier account al had bij hen, in mijn geval heb ik mijn werkmail adres gebruikt aangezien Windesheim dit afneemt. Hoe dan ook, de toegangscode viel binnen een minuut al in mijn mailbox en de app was al geregistreerd.

Zoeken werkt handig in de app en als je ooit een paar minuten in Legal Intelligence hebt gezocht, dan is de app ook geen uitdaging voor je.

(klik voor grotere versie)

De app beschikt over de mogelijkheid om attendering op specifieke zoekacties te zetten en om gebruik te maken van de dossiers. De attenderingsfunctie heb ik nog niet geprobeerd omdat ik ook niet echt een dagelijkse gebruiker ben van Legal Intelligence maar de Dossiers geven de melding dat ik er geen toegang tot heb. Het zoeken en opvragen van alle informatie werkt echter vliegensvlug en de app voegt zeker wat toe voor elke gebruiker die beschikt over een iPad. Inloggen (via SURFfederatie) is niet meer nodig en ik kan niet wachten tot er meerdere contentleveranciers met apps op de markt komen.

Eén klein minpuntje wil ik bij deze app niet onvermeld laten, ook al is het een kleintje: bij de instellingen is te zien op welk mailadres de app geregistreerd is maar er is niet te zien welke content beschikbaar is voor een account. Ik kan nu niet zien in welke bronnen ik gezocht heb maar ook niet of ik nu wel of niet toegang heb tot de Kluwer content waar ik volgens mijn Windesheim mailadres eigenlijk bij zou moeten kunnen. Misschien iets voor versie 1.1?

Onaangenaam omdat ik Delicious stevig gebruik. Niet voor het sociale gedeelte want ook al staat de site daar vooral om bekend, ik ben niet zo heel sociaal met mijn bookmarks en kijk vooral wat ik er zelf aan heb om zo’n dienst te gebruiken. Dat ontdekte ik ruim drie jaar geleden toen ik de Firefox addon ging gebruiken [en vorig jaar die voor IE] waarmee ik de bookmarks en favorieten van beide browsers volledig verving door de toolbar waarin de tagbundels staan die ik in/via Delicious beheer. Op alle pc’s gebruik ik deze inmiddels tot volle tevredenheid en het is de enige reden waarom ik nog niet ben overgestapt naar Chrome, aangezien deze geen toolbar/addon kent voor Delicious.

Maar goed, ik dwaal wat af. Alternatieven voor Delicious zijn er voldoende maar twee kwamen al snel boven drijven als echt serieuze: Diigo en Pinboard. Diigo lijkt qua functionaliteiten heel erg op Delicious en je vindt dan ook bijna alles 1 op 1 terug daar. Grootste voordeel (voor mij dan) is dat zij ook een addon hebben voor Firefox waar je ook, een beetje, soortgelijke dingen mee kunt doen als de Delicious Bookmarks addon. Het werkt echter niet zoals ik het zou willen maar ik kom daar tzt ongetwijfeld in een aparte blogpost nog wel op terug want deze post gaat over Pinboard.

Om alvast met het negatieve te beginnen: Pinboard gaat me niet helpen met het probleem van mijn bookmarks *in* mijn browser. Ze doen niet aan addons namelijk en zoals al blijkt uit hun ondertitel op de site, Social bookmarking for introverts, hoef je ook voor je sociale netwerk niet naar Pinboard te gaan. De site doet zelfs heel spartaans aan en je moet er ook nog voor betalen (op dit moment $9.09 en dat stijgt met 1 cent per 1000 nieuwe gebruikers) hoewel je als bibliothecaris tot en met vandaag een gratis account kunt krijgen.

Pinboard is echter wel sterk in andere zaken. Zo wordt er zeer actief ontwikkeld aan de mogelijkheden van de site, is deze werkelijk razendsnel en is het beheer van je bookmarks en tags net zo krachtig als dat het eenvoudig is. Het laatste is dan ook puur de focus van Pinboard: het online beheren van je eigen bookmarks. Pinboard kan koppelen met je ReaditLater of InstaPaper account om ongelezen artikelen te importeren met ook de status ‘Unread’, kan bookmarks mirroren van je Delicious account (zolang dat nog bestaat), haalt je bewaarde items op uit je Google Reader en kan tweets en getwitterde links uit je eigen Twitter timeline plukken. Kortom, zowat alles waar je met linkjes werkt kan in Pinboard.

Op dit moment heb ik ingesteld dat Pinboard mijn Delicious account in de gaten houdt en alles toevoegt wat ik daar ook heb toegevoegd. Ik blijf namelijk Delicious gewoon gebruiken zolang het er is omdat ik pas afscheid ga nemen zodra er alternatieven voor mijn browser addons komen (of dat ik gedwongen word natuurlijk door het verdwijnen van mijn Delicious account). Ik gebruik het excellente Packrati.us om alle getwitterde links naar mijn Delicious (en dus Pinboard) te sturen, ook al kan Pinboard dat zelf ook. Het beheer van mijn bookmarks doe ik eigenlijk nu puur in Pinboard omdat het hier zo handig werkt en de koppelingen met de overige sites echt perfect werken.

Hoelang Delicious er nog is, ik weet het niet. Hoe Pinboard (maar ook Diigo) zich in de tussentijd gaan ontwikkelen is echter een veel interessantere vraag maar op dit moment zet ik mijn geld in op Pinboard. De tijd zal het leren.

Disintermediatie doelt op het verschijnsel dat in veel bedrijfstakken er steeds minder plaats is voor tussenpersonen (bijvoorbeeld in de reisbranche, boek- en muziekhandel). Ook bibliotheken krijgen hiermee te maken. Veel bibliotheken zien hun rol in onderzoeksprocessen verwateren. Ze worden mikpunt voor bezuinigingen en raken bij de eindgebruiker buiten beeld.

Bedreigingen
Bibliotheken bieden een geweldige rijkdom aan kwalitatief hoogstaande informatiebronnen, maar ze slagen er niet in om die veelheid van bronnen zo te organiseren dat eindgebruikers daarmee goed uit de voeten kunnen. Onderzoek (2009) bij wetenschappelijke bibliotheken geeft aan dat meer dan 80% van de studenten en medewerkers het scala van de aanwezige bronnen niet overziet, laat staan optimaal gebruikt. Drie oorzaken:

• De startpagina van de bibliotheek biedt geen helder en aantrekkelijk startpunt voor onderzoek
• Gangbare namen en beschrijvingen van databanken maken het moeilijk om geschikte bronnen te identificeren
• Gebruikers hebben onvoldoende inzicht in het totale aanbod van informatiebronnen

Aan de kant van de eindgebruiker speelt een ander probleem: tijdgebrek. Studenten maar ook docenten zoeken informatie op basis van het “just in time” criterium. Snelle resultaten zijn cruciaal. Vandaar de populariteit van Google en internet. De bibliotheek wil studenten en medewerkers graag ondersteunen bij hun onderzoek, met betrouwbare bronnen. Maar de organisatie van die bronnen is vaak nogal ingewikkeld. Gebruikers moeten veel geduld en navigatievermogen opbrengen. Dikwijls ervaren zij onzekerheid en frustratie.

Het is een stevig dilemma. Investeren in de collectie, in nog meer digitale bronnen, verergert de complexiteit van het aanbod. Maar níet investeren is geen keuze, er komen altijd nieuwe bronnen bij. Wat bibliotheken niet inzien is dat eindgebruikers geen onderscheid maken tussen al die verschillende typen en formats van informatieobjecten.
De huidige organisatie van content in gescheiden silo’s of containers vormt een groot obstakel. Informatie moet beschikbaar komen via “single search” zoekacties. Eenvoudig, gemakkelijk en snel. Het Amazoogle model is het leidende principe.

Kansen
De strategie waar bibliotheken tegenwoordig op inzetten heet “discovery”. Dat kun je inderdaad vertalen als Ontdekking… Het gaat vooral over de optie van een geïntegreerd aanbod van content uit diverse bronnen. Daarnaast streeft men ernaar om de complexe kanten van informatiemanagement drastisch te vereenvoudigen.
Belangrijke elementen zijn:

• Een aantrekkelijke zoekinterface
• Gemakkelijk zoeken (single search) in allerlei typen metadata
• Representatie van alle bibliotheekcollecties en soorten content.

De ontwikkelingen spitsen zich toe op drie categorieën van “discovery services” :

• Vernieuwing van lokale bibliotheekcatalogi (Discovery Layers)
• Instrumenten voor zgn. “federatief zoeken” (Federated Search)
• Integratie van webcontent (Web-scale Discovery)

Catalogusvernieuwing
De traditionele bibliotheekcatalogus (web OPAC) wordt steeds meer verrijkt met Web 2.0 elementen (discovery layers): tags, coverafbeeldingen, commentaar, ratings, suggesties, facetgebaseerd zoeken, lokale taxonomieën, visualisatie van zoekresultaten en metadata, en niet in de laatste plaats de presentatie op mobiele platforms. De Aquabrowser, sinds kort een Proquest product, is een voorbeeld van een visuele zoekmachine die bij veel Nederlandse (openbare) bibliotheken bekend is. Naast de bibliotheekcollectie kunnen ook andere lokale bestanden worden ontsloten, bijv. een repository van medewerkerspublicaties. Een op die manier gepimpte publiekscatalogus zal veel aantrekkelijker zijn voor eindgebruikers. Maar ook zo’n Next-Gen catalogus is slechts een gedeeltelijke oplossing. De ontsluiting van fulltext content uit externe, commerciële databanken komt daarmee niet dichterbij.

Federatief zoeken
De wens om vanuit één interface en vanuit één enkele zoekvraag gelijktijdig en realtime meerdere contentverzamelingen (databanken) te doorzoeken is een lang bestaand ideaal. Bibliotheken in de jaren ’80 kenden al het z39.50 protocol om zoekvragen te vertalen naar verschillende databanken. In 1998 presenteerde Webfeat (ook Proquest) zich als de eerste echte federated search engine. Tegenwoordig bestaan er ontelbare vergelijkbare softwaretoepassingen, onder uiteenlopende noemers: metasearch, cross-databse search, broadcast search, distributed search, deep web search. Die laatste term geeft precies aan waar het om draait: het zoeken en vinden van content in niet publieke, commerciële databanken (ook wel aangeduid als het diepe web).

De kern van de federatieve zoekmachine bestaat uit connectoren, stukjes software die de zoekvraag vertalen en overdragen naar de aangesloten databanken. De resultaten van zoekacties moeten vervolgens worden terugvertaald, geordend, bijgeschaafd en ontdubbeld. Daar zitten dan meteen ook de zwakke plekken in het systeem. Connectoren zijn kwetsbaar, kunnen ontregeld raken of het zoekproces vertragen. Een andere zorg is of de opgeleverde en bewerkte zoekresultaten nog wel voldoende relevantie hebben.

Integratie van webcontent
Om aan de problemen van federatieve zoekmachines tegemoet te komen worden nu systemen ontwikkeld die niet werken met connectoren, maar met een vooraf aangelegde index (unified search index, pre-aggregate index). Dit vereist wel dat met alle betrokken contentleveranciers overeenkomsten worden gesloten over beschikbaarstelling van hun materiaal en metadata. Bestaande containers (databanken) moeten worden opengebroken om toegang tot de fulltext content mogelijk te maken, via die ene voorgecoördineerde index. Dat is een enorme opgave. Maar de eerste resultaten zijn er. In 2009 werd Summon (ook Proquest) gelanceerd als eerste “web-scale discovery service”. Het idee erachter is om de databankencollectie van de bibliotheek te ontsluiten volgens het Google-model. Om het beste van twee werelden te combineren: éénstaps zoeken naar hoogwaardige content in de bibliotheek. Gemakkelijk, eenvoudig en snel. Discovery is vandaag het toverwoord. Of dat het tij zal keren en de kloof tussen bibliotheek en eindgebruikers kan dichten? We lezen er de komende tijd ongetwijfeld meer over.

Naar de volledige tekst van het oorspronkelijke artikel

Meer:

Discovering discovery services

Discovery services don’t make federated search useless

Federated search: users might actually like it

Wil je een inhoudelijke reactie geven op het bovenstaande? Doe dat dan natuurlijk op het blog van Jo Han.

Het plan om toegang via DigiD icm SMS te regelen is van de baan aangezien dit door enkele onderzoekers gekraakt is. Hoewel ik het nog kan aanmoedigen dat er geen onnodige privacyissues gaan spelen met het beschikbaar stellen van (eigen) medische informatie via internet, is het wel het zoveelste probleem wat opduikt als het gaat om veilig en betrouwbaar met privacy gevoelige informatie om te gaan. Kennelijk is DigiD wel voldoende om mijn belastingaangiftes te versturen en gebruik te maken van (enkele) overheidsdiensten maar niet veilig genoeg om te verifieren hoeveel recepten ik de afgelopen jaren voorgeschreven heb gekregen?

De vraag bij mij rijst in welke mate de bezorgdheid van de overheid om mij, om beveiligingstechische redenen, vooralsnog geen toegang te verlenen tot mijn EPD ook geldt voor verzekeringsmaatschappijen, artsen en potentiele malafide partijen die een belang zouden hebben bij ‘onze’ medische gegevens? Die mogen er namelijk wel bij volgens mij als niet-burger zijnde.

Daar lees ik dan weer te weinig over.

@ foto