Tweetweekoverzicht week 16 2015: Game of Thrones, Bliyoo, Pocket, EU vs Google, Bing en de embedtaks van Sabam

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht lekt en livestreamt Game of Thrones, is de eerste enquête over Bliyoo verstuurd, krijgt Pocket een nieuw uiterlijk op het web, klaagt Europa Google aan voor machtsmisbruik, begint Bing in Amerika wat marktaandeel af te snoepen van Google en wil de Belgische auteursrechtenorganisatie Sabam vergoedingen voor embedden van YouTube-video’s.

Afleveringen van Game of Thrones lekken en het halve internet downloadt ze

Game of Thrones blijft voor velen de beste reden om een andere kant op te kijken tijdens de discussie over illegaal downloaden. Richting de tv in dit geval waar ze vier afleveringen van het nieuwe vijfde seizoen op aan het kijken zijn. Die werden namelijk 1 dag voor de uitzending van de première van het komende seizoen op een torrentsite al gelekt. Nadat de afsluitende afleveringen van de voorgaande twee seizoenen al leidde tot (illegaal) downloadrecords, ging het ook nu bijzonder hard en doken de afleveringen binnen enkele uren op bijna alle andere torrentsites op. Met meer dan een miljoen downloads in 24 uur.

Nu zijn al die illegale downloads op zich niet zo interessant behalve dat ik me dan wel afvraag of HBO – de zender die de serie uitzendt – het niet wat handiger kan aanpakken. Ze zenden de afleveringen weliswaar met ingang van dit seizoen wereldwijd tegelijkertijd uit maar iedereen snapt dat mensen geen 15 euro per maand gaan betalen om 1 serie te kijken op HBO. Aan de andere kant snap ik ook wel dat het aanbieden van de losse afleveringen via iTunes (of waar dan ook) niet slim is als je abonnementen van 15 euro per maand wilt verkopen voor het hele aanbod van de zender.

Wat je dan wel krijgt zijn mensen die livestreamvideoapp Periscope gebruiken om de eerste aflevering van Game of Thrones te livestreamen voor het hele internet. Dat vond HBO ook geen goede oplossing.

Bliyoo krijgt de eerste evaluatie

Na vier weken testen van Bliyoo in de Bliyoo/Tablisto app kregen de testers vorige week de eerste van twee enquêtes voorgeschoteld. Hierin werden de testers vooral bevraagd over de technische werking en de voorkeuren die ze voor de uiteindelijke definitieve dienst zouden hebben t.a.v. prijs, aanbod en mix tussen abonnement en koop. Met name dat laatste vond ik erg interessant aangezien ik daar juist in het vorige weekoverzicht bij stil stond nu Oyster ook ervoor gekozen heeft ebooks te koop aan te bieden icm de ebooks die in het abonnement zitten.

Hoewel ik mijn mening over Bliyoo ook pas definitief wil formuleren als duidelijk is hoe de uiteindelijke dienst (en prijs!) eruit ziet, ben ik in elk geval wel enthousiast over het aanbod van tijdschriften. Aangezien ik zelf bijna geen Nederlandstalige ebooks lees is een Nederlandse ebookdienst sowieso niet heel aantrekkelijk voor mij maar met tijdschriften werkt dat toch een stuk anders. Als je voor een tientje per maand een brede selectie van tijdschriften hebt dan is dat eigenlijk een digitale leesportefeuille. Inclusief dat je tijdschriften gaat lezen *omdat* het in je abonnement zit. Dat soort ontdekken doe je eenvoudigweg niet met boeken. Tenminste, ik niet. Ik blijf benieuwd hoe uitgebreid tijdschriften een rol gaan/blijven spelen in Bliyoo.

Een nieuw uiterlijk voor de Pocket website

Er zijn meerdere diensten die je in staat stellen om snel handige links, tweets en artikelen op te slaan maar ik ben fan van Pocket. Ik gebruik het al jaren om nieuws, weetjes en links te bewaren waar ik later – o.a. voor dit tweetweekoverzicht en mijn blog – eventueel nog aan wil refereren.

Dat gaat nu nog iets handiger want vorige week lanceerde Pocket een nieuwe vormgeving voor de webversie. Die was al enige weken als beta beschikbaar voor de betalende gebruikers maar nu dus ook voor iedereen. De belangrijkste vernieuwing is dat de site nu volledig meeschaalt met de grootte van het scherm en het zich dus nu als volwaardige webapp gedraagt. Op grote schermen past er nu meer op een pagina terwijl het ook op mijn Windows Phone telefoon goed te gebruiken is in de browser. Handig want in tegenstelling tot iOS en Android is er geen Pocket app voor Windows Phone. Ook het bewerken van bewaarde items om er tags aan toe te voegen gaat nu gemakkelijker en je kunt eindelijk snel filteren op die getagde items. Jammer genoeg is het beheren van die tags zelf bijna onmogelijk – ik heb lege en onverwijderbare tags omdat ik de items weggegooid heb waar ze aan gekoppeld waren – maar goed, wat niet is kan nog komen.

Europa beschuldigt Google van misbruik van monopoliepositie

De EU doet al ruim 5 jaar onderzoek naar de praktijken van Google zonder daarbij tot enige conclusies en acties te komen. Afgelopen week kwamen die echter beide alsnog. In een Statement of Objections constateerde de EU dat Google zijn positie misbruikt heeft om te sturen op de eigen diensten als winkelende zoekers de Google zoekmachine gebruiken. Door o.a. de Google prijsvergelijker eerst te tonen voordat de resultaten bij winkels als Amazon, Bol enz getoond worden. Hierdoor zouden consumenten niet de meest eerlijke en relevante zoekresultaten te zien krijgen maar beïnvloed worden om naar de sites te gaan die door Google zelf gepromoot worden.

Google heeft nu 10 weken de tijd om te reageren op de constateringen van de EU. Dit kan aanleiding zijn om de aanklacht aan te passen (of niet) waarna de Europese Commissie tot een formeel besluit en oordeel komt. Dit kan een potentiële boete opleveren van maximaal 10% van Google’s jaaromzet. En dat zou met 6 miljard dollar een recordboete zijn waartegen Google wel bezwaar kan indienen overigens.

Dit traject kan gemakkelijk nog twee jaar duren maar de EU heeft voor die periode nog een pijl in de boog liggen. Er wordt namelijk ook een onderzoek gestart naar machtsmisbruik bij/met Android. Hierbij wordt gekeken of Google hier eveneens de eigen diensten voortrekt wat gezien het marktaandeel van ca. 80% van Android ook reden kan zijn voor een volgende aanklacht.

Bing heeft nu 20% marktaandeel in Amerika

Je zou bijna vergeten dat er meer zoekmachines dan alleen Google zijn. In Nederland (en Europa) zijn concurrenten Bing en Yahoo Search maar nauwelijks bekend maar de zoekmachine van Microsoft doet het in Amerika een stuk beter.

Uit onderzoek voor gebruik van zoekmachines op de desktop (mobiel gebruik valt hier dus niet onder) blijkt dat Bing in Amerika inmiddels een marktaandeel van ruim 20% heeft. Of bijna 33% als je Yahoo Search – die gebruik maakt van de zoekresultaten van Bing – daar bij optelt. Dat is meer dan ik dacht. Misschien moet ik ook maar eens wat vaker gaan Bingen.

Sabam eist een vergoeding voor het embedden van YouTube-video’s

De Belgische auteursrechtenorganisatie Sabam lijkt zich in eerste instantie niet heel veel aan te trekken van de recente uitspraken van het Europese Hof van Justitie over het mogen linken naar *en* embedden van auteursrechtelijk beschermde content. Hierbij stelde het Hof dat het embedden van (o.a.) video’s geen inbreuk maakt op het auteursrecht mits deze wel openbaar beschikbaar was om mee te beginnen. Pas als er een nieuw publiek wordt bereikt door het embedden, doordat een video eerst achter een betaalmuur zat en er met het embedden die beperking omzeild wordt, dan pas kan het wel een inbreuk opleveren.

Sabam blijkt hierbij echter een andere interpretatie te hebben van de begrippen “nieuw publiek” en “openbaar beschikbaar” dan dat ze in de arresten van het Hof omschreven zijn (en door alle juristen en advocaten maar dat even terzijde). Dit komt omdat Sabam een overeenkomst met YouTube heeft gesloten in het verleden waarbij een exploitatierecht wordt gegeven aan YouTube voor niet-commerciële doeleinden tegen een bepaalde vergoeding die gebaseerd is op het aantal views. Als gebruikers dan YouTube-video’s embedden op hun site moeten ze minimaal alsnog toestemming vragen en volgens Sabam ook een vergoeding betalen als die site bijvoorbeeld banners of reclame bevatten. YouTube ziet de mogelijkheid om vrijelijk te embedden als onderdeel van het eigen persoonlijke gebruik terwijl Sabam dat als een schending van de overeenkomst ziet.

Het feit dat ze een vergoeding eisen van gebruikers die YouTube-video’s embedden op hun site *bovenop* de vergoeding die ze van YouTube krijgen voor, eh, precies datzelfde embedden is nou net de reden waarom mensen geen enkel vertrouwen hebben in auteursrechtenorganisaties. Net zoals ik een hekel heb aan alle auteursrechtenorganisaties die constant eigen interpretaties geven aan het auteursrecht ondanks alle uitspraken van het Europese Hof. En dat als onderbouwing voor hun praktijken gebruiken. Gelukkig heeft het Belgische consumentenprogramma Basta wel ervaring met Sabam en hun praktijken. Een kijktip overigens die ik natuurlijk even moet embedden nu.

#

Boekenplog: Dirkzwager juridische bibliotheek

Bedrijfsbibliotheken zijn altijd behoorlijk onzichtbaar voor de buitenwereld. Dat komt omdat ze zich richten op de eigen organisatie en medewerkers en tja, dan is er geen reden om de rest van de wereld te laten zien wat voor goede en mooie bibliotheek je hebt als bedrijf. Het feit dat de meeste bedrijven ook niet (meer) investeren in een aantrekkelijk ingerichte ruimte en alles zo veel mogelijk digitaal afhandelen, zorgt er ook nog eens voor dat weinig mensen aan bedrijfsbibliotheken denken als je het hebt over bijzondere boekenplekken die de moeite van een bezoekje waard zijn.

Dat het ook anders kan laat Dirkzwager, advocaten- en notarissenkantoor, zien. Dirkzwager investeert veel in het zichtbaar zijn met hun kennis en beschikt over diverse externe sites (kennisplatforms), een kennis app en natuurlijk een eigen bibliotheek. Zelf ben ik een trouwe lezer van hun Intellectuele Eigendom & IT site maar was ik ook benieuwd naar de (voor mij) nieuwe bibliotheek die twee jaar geleden de deuren opende. Niet alleen voor de eigen medewerkers maar ook voor externen die de juridische bibliotheek willen bezoeken en gebruiken.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

De juridische bibliotheek van Dirkzwager is gevestigd in een nieuw gebouw dat pal achter het station Arnhem Velperpoort staat. Hoewel de bibliotheek openbaar is, wil dat echter niet zeggen dat de deur wagenwijd open staat voor willekeurige bezoekers. Daarvoor moet je wel enige relatie hebben met Dirkzwager of één van hun medewerkers. Of een afspraak maken natuurlijk want die heb ik met de kennismanager, Mark Jansen. Niet te verwarren met de advocaat met dezelfde naam bij Dirkzwager die over IE en auteursrecht schrijft.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Eenmaal binnen blijkt de bibliotheek ook meteen achter de ingang van het kantoor te zitten. De medewerker die me binnenliet vertelt dat de bibliotheekbalie ook min of meer als receptie dient.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Dat is niet vreemd want vanaf de ingang zie je in eerste instantie ook alleen maar de bibliotheek en geen advocatenkantoor. Met een prachtige balie waar behalve twee werkplekken en kastruimtes ook een bijzonder fraai koffie-apparaat staat.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Daar moet ik natuurlijk eerst het fijne van weten. De medewerkers blijken opgeleid te zijn tot barista en Mark serveert me ter plekke het allerbeste kopje cappucino dat ik ooit in een bibliotheek gedronken heb. Nou ja, nek aan nek met de turkish apple cappucino bij de bibliotheek Hengelo dan :)

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Wel even netjes het kopje opruimen van de mooie tafel want die is bedoeld om aan te werken natuurlijk.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Tijdschriftenbakken die *in* de leestafel zitten. Handig!

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Bij de leestafel staat echter ook een tijdschriftenkast. Zoals je die niet vaak aantreft in een bibliotheek overigens.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Dat is pas je tijdschriften in het zonnetje zetten.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Na de tijdschriftenhoek links van de ingang is het dan tijd om het rondje te maken langs de rest van de bibliotheek.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Aan de andere kant van de ingang is een zithoek waar je de vakliteratuur kunt bestuderen.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Dat zeg ik. Vakliteratuur.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Dat je niet denkt dat er alleen maar Fokke & Sukke boekjes staan.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Strafrecht, procesrecht, belastingrecht. Met minder plaatjes in de boeken dan de bovengenoemde vakliteratuur.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek
Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Rijen met boeken vol wetteksten en commentaar. Zoals het hoort in een juridische bibliotheek, al zijn ze ongetwijfeld ook digitaal (makkelijker) te raadplegen.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Natuurlijk mag een zithoekje aan de andere kant van de bibliotheekruimte niet ontbreken.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

En dan loop je via de achterkant van de ruimte al weer door naar de gang die terug naar de ingang leidt.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Waar ook weer zo’n mooie ‘vitrine-boekenkast’ te vinden is.

Dirkzwager openbare juridische bibliotheek

Dan is het, met een laatste overzichtsfoto, al weer tijd geworden om de bibliotheek te verlaten. Het is een prachtig ingerichte en vormgegeven juridische bibliotheek die echt de moeite waard is, zeker als je commentaar of jurisprudentie zoekt, onderzoek doet of juridische tijdschriften wilt lezen om je kennis bij te spijkeren.

Ook al is het geen bibliotheek waar ik zelf zo maar even weer naar binnen zal lopen, ik ben wel anders gaan kijken naar die traditioneel besloten bedrijfsbibliotheek. Misschien dat ik toch nog eens terugkom voor een kopje cappucino ;)

#

Foto’s zoeken op Twitter met TwiPho

twipho zoekmachine voor foto's op Twitter
Ook al heeft het vele jaren geduurd, je kunt nu zonder problemen tweets doorzoeken via de zoekmachine op twitter.com. Tenminste, als je maar rekening houdt met de enorme hoeveelheden tweets die je gaat vinden bij elke zoekactie.

Waar die zoekmachine echter niet in voorziet is het specifiek vinden van de miljoenen foto’s die dagelijks getwitterd worden. Als de zoekterm voorkomt in een tweet, dan vind je weliswaar ook alle tweets waar foto’s in voorkomen maar moet je die vervolgens filteren op het voorkomen van (alleen) foto’s.

zoek foto's twitter vergeleken met twipho Dit is een handige en mooie optie om foto’s te vinden en te bekijken die je normaliter niet voorbij ziet komen in je eigen Twitter tijdlijn. Voor hergebruik heb je er echter niet veel aan want ook al zijn ze gepubliceerd op Twitter, daar zit geen gebruiksrecht bij om de foto’s te kunnen gebruiken op je eigen site en blog. Je kunt wel doorklikken op de foto’s en bij de tweets uitkomen die je vervolgens kunt retweeten overigens.

De (lokale) actualiteit in foto’s

Het volgen van tweets is een uitstekende manier om met name de actualiteit en gebeurtenissen in het nieuws te volgen en dat geldt misschien nog meer voor de foto’s die daarmee gepaard gaan. TwiPho richt zich dan ook op de gebruikers die niet zo zeer geïnteresseerd zijn in de tweets zelf maar juist op de Twitter foto’s.

TwiPho is een zoekmachine die gebruik maakt van de Twitter API om zoekacties uit te voeren in alleen die tweets die ook daadwerkelijk foto’s bevatten. Feitelijk gebruikt het dus dezelfde zoekfunctionaliteiten als Twitter’s eigen zoekmachine en past het automatisch het filter toe op foto’s. Zoals je kunt zien als je dezelfde zoekactie uitvoert bij TwiPho:

zoeken van foto's in twiphoDe foto’s worden, net als bij Twitter zelf, in chronologische volgorde weergegeven dus de meest recente foto (tweet) staat bovenaan, zonder mogelijkheid om dat te veranderen. De tekst en datum/tijdstip van de tweet wordt met via een mouse-over getoond hoewel je ook hier kunt doorklikken om op een soort kaartweergave van de tweet in kwestie te komen. Aangezien je moet inloggen met je Twitter-account om Twipho te kunnen gebruiken kun je alles doen wat je zou verwachten met die tweet: antwoord geven, retweeten of in je favorieten zetten.

Hoewel dit weinig verschilt met de zoekfunctionaliteiten van Twitter zelf, werkt TwiPho makkelijker om snel foto’s te vinden van actuele gebeurtenissen, personen en trending hashtags.

Niet zoeken en toch alles vinden

Een belangrijk verschil tussen TwiPho en de zoekfunctionaliteit van Twitter is dat TwiPho je ook simpelweg alle foto’s kan tonen die recentelijk getwitterd zijn. Dat doe je door geen enkele zoekterm in te vullen in de zoekbalk. Dat biedt een boeiend kijkje in wat mensen allemaal op Twitter plaatsen hoewel het daarmee ook oppassen is geblazen. Er worden namelijk veel foto’s getwitterd waar je nog wel eens aanstoot aan zou kunnen nemen.

Interessanter is het om op ‘Find photos near me‘ te klikken. Je moet vervolgens toestemming geven dat je locatie gebruikt wordt (op basis van je ip-adres) en TwiPho toont dan alle foto’s in tweets die voorzien zijn van locatiegegevens en in je directe omgeving gemaakt zijn. Handig om lokale gebeurtenissen te ontdekken/volgen ook al voelt het soms wat voyeuristisch aan met al die privé-foto’s:)

En omdat ik het niet genoeg kan benadrukken: de via TwiPho gevonden foto’s zijn allemaal auteursrechtelijk beschermd en je hebt toestemming nodig van de maker als je ze wilt hergebruiken. Klik op de foto’s voor de tweets en vraag om die toestemming in dat geval!

#

Waarom je een VPN nodig hebt bij openbare wifi-netwerken (of als je Netflix gebruikt)

vpn wifi afbeelding met open en gesloten slotjeNog maar enkele jaren geleden moest je nog goed zoeken (en geluk hebben) om een openbaar wifi-netwerk te vinden waar je met je laptop, telefoon of tablet gebruik van kon maken. Tegenwoordig kun je bijna niet meer door het centrum van een stad lopen zonder dat je tientallen gratis te gebruiken wifi-netwerken tegenkomt van o.a. koffieketens, café’s en zelfs broodjeszaken.

Dat is ontzettend handig natuurlijk maar het maakt het helaas ook heel gemakkelijk voor anderen om misbruik te maken van deze voorzieningen. Je hoeft niet eens een echte hacker te zijn om gegevens te achterhalen van mensen die gebruik maken van een openbaar wifinetwerk, zoals door onderzoeksjournalisten en consumentenprogramma’s meerdere keren gedemonstreerd is. Als je samen met onbekenden op een wifi-netwerk zit, dan kan die ander met relatief weinig moeite achterhalen welke gegevens jij over dat netwerk verstuurt. Welke sites je bezoekt, inlognamen en als je pech hebt, ook nog eens wachtwoorden.

Slimme trucs en slimme apparaten

wifi in de trein vpn nodigOm het allemaal nog wat gebruiksvriendelijker te maken onthoudt je laptop, telefoon of tablet ook nog eens alle wifi-netwerken waar je ooit gebruik van gemaakt hebt. Erg prettig voor je thuisnetwerk maar minder handig als een hacker in de trein zijn eigen wifi-netwerk opzet om mensen mee te lokken. Klik je dan op ‘WiFi in de trein’ of op ‘Wifi in de trein’? En wat denk je dat je telefoon doet als die hacker niet in de trein dat netwerk opzet maar in de buurt van jou op een terrasje? Die verbindt automatisch met dat netwerk en dan is het maar hopen dat je ziet met welk netwerk je verbonden bent.

Met goed opletten en het aanpassen van de instellingen van je apparaten zodat je niet automatisch met bekende netwerken verbindt, kom je een heel eind. Maar dan weet je nog steeds niet of iemand mee zit te kijken als je expres gebruik maakt van het wifi-netwerk in de trein of in je favoriete koffieplek.

VPN

Een VPN (een Virtual Private Network of Virtueel Particulier Netwerk) is een gesloten netwerk dat via internet twee netwerken (of een netwerk en een individuele pc) met elkaar verbindt op een manier dat beiden ook gesloten zijn voor het internet zelf. Het is min of meer bedacht om thuispc’s van werknemers te koppelen aan de eigen bedrijfsnetwerken of om bijvoorbeeld de bedrijfsnetwerken van vestigingen aan elkaar te knopen tot één gesloten netwerk. Een VPN-server versleutelt en beveiligt ook nog eens al het dataverkeer waardoor het bijzonder lastig wordt voor derden om de gegevens te achterhalen die verstuurd worden over dat netwerk.

Als je met behulp van een VPN-server je laptop, telefoon of tablet verbindt met een betrouwbaar netwerk dat zelf ook internettoegang heeft, dan wordt je apparaat dus feitelijk onderdeel van dat betrouwbare netwerk en is al het internetverkeer vanaf dat apparaat dus ook versleuteld. Een goed voorbeeld hiervan is als je een VPN-server opneemt – mocht je nog een Raspberry Pi hebben liggen – in je thuisnetwerk. Door je laptop of telefoon buitenshuis in te laten loggen op die VPN-server, ga je dus via je eigen internetverbinding online. In eerste instantie beveiligd via dat openbare wifi-netwerk naar je VPN en dan naar het internet via je eigen verbinding thuis. Daar komt een hacker niet zo maar tussen.

Niet alleen veilig, eventueel ook nog anoniem

Simpelweg online gaan heeft ook zo zijn consequenties. Je geeft namelijk ook je locatie prijs – via je IP-adres – en dat kan zelfs herleid worden tot je huisadres. Dat kan tegen je gebruikt worden door o.a. geografische restricties in te stellen waardoor je in (of juist buiten) een bepaald land geen (of beperkt) gebruik kunt maken van bepaalde diensten. Deze restrictie wordt door bijvoorbeeld Netflix gebruikt om het aanbod per land te laten verschillen. Alleen met een Nederlands IP-adres kun je bij de Nederlandse series en films komen en zo heeft elk land zijn eigen aanbod dat exclusief is. Maar zo’n geografische restrictie kan dus ook betekenen dat je niet bij de site van de Pirate Bay kunt komen of zelfs sociale netwerken als Twitter, zoals in Turkije vorig jaar gebeurde.

VPN’s bieden hier dus ook oplossingen voor, al zijn ze daar in eerste instantie niet voor bedoeld. Als de VPN-server waar je op inlogt in een ander land staat, dan krijgt je apparaat een IP-adres als onderdeel van dat buitenlandse netwerk waar je mee verbonden bent. Een min of meer anoniem IP-adres dus omdat die niet meer gelinkt is aan jouw feitelijke locatie.

Via de VPN in je thuisnetwerk krijg je geen anoniem IP-adres maar er zijn tegenwoordig letterlijk tientallen VPN providers die hun diensten aanbieden aan particulieren over de hele wereld en over (vele) buitenlandse servers beschikken. Enkele van deze diensten zijn gratis maar aangezien je van die VPN provider afhankelijk bent voor zowel de snelheden van de verbinding als je privacy – die provider kan als enige wel bijhouden wat je op het internet doet – ben je al snel aangewezen op de commerciële aanbieders.

Geen overbodige luxe

Het omzeilen van geografische restricties om bepaalde websites te kunnen gebruiken, of om bijvoorbeeld het Amerikaanse aanbod van Netflix te bekijken, is niet de hoofdreden om een commerciële VPN-dienst te gebruiken. Zeker niet aangezien de betere VPN-diensten al snel 5 euro per maand kunnen kosten. Desondanks is het gebruik van een VPN eigenlijk niet optioneel meer als je (frequent) gebruik maakt van openbare wifi-netwerken. Of als je in alle gevallen – ook thuis – belang hecht aan privacy en anonimiteit als je aan het surfen bent.

Zoek je naar een veilige manier om online te gaan, een mate van anonimiteit én toegang tot (deels) geblokkeerde internetdiensten, dan kun je niet om een VPN heen. Bouw je je eigen VPN-server, dan ben je relatief goedkoop uit maar dat is niet voor iedereen een optie. Kies je voor een commerciële VPN-dienst dan is het vooral zaak om te kijken of de aanbieder VPN servers heeft staan in de landen waar de diensten zich bevinden waar je toegang tot wilt en natuurlijk of ze er eentje in Nederland hebben. Hoe dichterbij de VPN server geografisch is, hoe sneller de beveiligde verbinding gaat en dat is wel prettig als je alleen maar veilig en anoniem wilt kunnen surfen.

Welke VPN-dienst is voor jou een goede en betaalbare keuze? Ervaringen en reviews zoeken van andere gebruikers (in Nederland) is de beste manier om dat te bepalen. Je komt er op die manier eerder achter of VPN-diensten betrouwbaar zijn, of ze een goede supportafdeling hebben en of ze wel snelle servers hebben. Er zijn tegenwoordig zo veel aanbieders van VPN-diensten dat er ook steeds vaker (tijdelijke) acties zijn waarmee je veel goedkoper uit bent met een abonnement. Zo had VPN Unlimited vorige maand een actie voor een levenslang abonnement voor een paar tientjes maar komen er regelmatig ook aanbiedingen van andere VPN-diensten voorbij.

Gebruik je openbare wifi-netwerken met of zonder VPN? Heb je een abonnement op een VPN-dienst of heb je je eigen server thuis staan? Waarvoor gebruik jij een VPN? En welke aanbieders zijn wel (of juist niet) hun geld waard? Ik hoor het graag!

@screenshot van WiFi in de trein zonder pardoes toestemming overgenomen van Frank Huysmans

#

De onderwijsexceptie en artikelen die door studenten geüpload zijn in de elektronische leeromgeving

elektronische leeromgevingEen docent vroeg me: Inmiddels is het me duidelijk wat ik wel en niet mag opnemen in de ELO (elektronische leeromgeving) als korte overname. Maar hoe zit het met artikelen die studenten met elkaar delen in de kennisbank van een ELO-module? Moeten die ook aan de voorwaarden uit de readerovereenkomst voldoen?

Deze vraag is een mooi voorbeeld van hoe je nog zulke mooie afspraken kunt bedenken over het gebruik van andermans publicaties als onderwijsmateriaal, maar dat er bijna altijd praktijksituaties te vinden zijn die niet zo makkelijk onder die afspraken te scharen zijn.

Onderwijsexceptie en de readerovereenkomst

In artikel 16 Auteurswet, één van de vele beperkingen die in de Auteurswet genoemd worden en die ook bekend staat als de onderwijsexceptie, staat beschreven dat ‘verveelvuldiging of openbaarmaking van gedeelten’ van auteursrechtelijk beschermde werken ter toelichting van het onderwijs geen inbreuk vormt op het auteursrecht. Voor de opname van tijdschriftartikelen en gedeelten van boeken in readers voor het hoger onderwijs moet echter nog wel wel een ‘billijke vergoeding’ aan de rechthebbende(n) -de uitgever of de auteur- betaald worden.

De onderwijsorganisaties hebben daarom een regeling getroffen met het Nederlands Uitgeversverbond (NUV) en de Stichting International Publishers Rights Organisation (IPRO). Deze is vastgelegd in een  Readerovereenkomst per onderwijssector, een afkoopregeling waarbij korte auteursrechtelijk beschermde werken en (korte) gedeelten uit auteursrechtelijk beschermde werken in onderwijspublicaties gebruikt mogen worden. Stichting PRO, de auteursrechtenorganisatie voor uitgevers, ziet toe op de uitvoering en de voorwaarden van de readerovereenkomsten. Onderdeel hiervan is een periodieke controle van de elektronische leeromgevingen van onderwijsinstellingen aangezien hierin tegenwoordig de meeste overnames als digitaal onderwijsmateriaal in geplaatst worden.

Wie is verantwoordelijk voor het onderwijsmateriaal?

Ook al staat dat niet expliciet in de onderwijsexceptie, zowel de onderwijsorganisaties als de rechthebbenden zijn het er over eens dat onderwijsmateriaal wordt samengesteld door docenten en leraren. Daar was geen enkele twijfel over in het tijdperk van papieren readers en syllabi en zelfs toen het meeste materiaal in de elektronische leeromgevingen gebruikt ging worden, bleef dat de verantwoordelijkheid van een docent.

Maar zo zwart-wit hoeft het niet te zijn.

Onderwijswerkvormen zijn ook aan verandering onderhevig en het is niet ongewoon dat van studenten verwacht wordt om hun eigen kennisbronnen aan te dragen binnen een module of vak. Kennisbronnen die dan ook gedeeld dienen te worden met andere studenten zodat die daar hun voordeel weer mee kunnen doen.

Binnen een elektronische leeromgeving worden onderwijsprocessen ondersteund en dat is voor deze werkvorm niet anders.

onderwijsexceptie in de kennisbank in de ELO
Een onderwijseenheid (een module in de ELO) beschikt dan over een kennisbank die, in tegenstelling tot alle andere onderdelen van die module, ook door studenten gebruikt kan worden.

onderwijsexceptie in de kennisbank in de ELO
In de werkruimte van de kennisbank kunnen studenten (elkaar) verwijzen naar relevante internetbronnen maar dus ook zelf documenten uploaden.

En dan wordt het toch wat lastiger

Dat docenten zich afvragen of dit wel mag onder de afspraken in de readerovereenkomst (en daarmee de onderwijsexceptie) is niet vreemd. Van studenten wordt – door de docent – verwacht dat ze relevante internetbronnen en artikelen/rapporten met elkaar delen en dat lijkt me ‘ter toelichting van het onderwijs’ zoals in de onderwijsexceptie beschreven is. Een link naar een internetbron plaatsen is geen probleem maar betekent dat studenten rekening moeten houden met de grenzen van de korte overname net zoals docenten dat moeten doen?

Ja en nee.

De selectie van wat er door studenten gedeeld wordt in een dergelijke kennisbank gaat buiten de docent om. Er wordt ook geen inhoudelijke redactie op gepleegd door de docent en het fungeert, zoals docenten zelf ook de kennisbank beschrijven, vooral als een bestandsdeeldienst zoals Dropbox of Google Drive. Niet als een bron van onderwijsmateriaal zoals daar door de onderwijsgevenden in voorzien wordt. Docenten kunnen onmogelijk de verantwoordelijkheid nemen voor de door studenten geüploade documenten en in die zin is het dan geen onderwijsmateriaal.

Het lastige aan dit alles is dat dit normaliter voor studenten allemaal niet aan de orde is. Studenten gebruiken heel vaak andermans werken bij het produceren van opdrachten, werkstukken en andere documenten die ze moeten maken tijdens het doorlopen van een vak. Dat is geen probleem omdat die ingeleverd worden bij de docent zonder dat medestudenten daar toegang tot hebben. Het is daarmee geen openbaarmaking in de zin van het auteursrecht en daarmee ook geen inbreuk op het auteursrecht van een ander.

Bij een kennisbank gaat het echter om auteursrechtelijk beschermde werken die door studenten wel gedeeld en openbaar gemaakt kunnen worden en ook zij dienen zich aan de wetgeving te houden. Studenten kunnen weliswaar gebruik maken van een andere beperking uit de Auteurswet – de thuiskopie waarbij je voor eigen gebruik een kopie kunt maken van analoge en digitale werken – maar die kun je niet gebruiken om zo’n kopie weer te delen (openbaren) met anderen. Als je kijkt naar de Auteurswet, dan zouden studenten deze documenten alleen maar met elkaar mogen delen als ze daarvoor toestemming hebben van de rechthebbende(n) of als dat gebruiksrecht vooraf al meegegeven zou zijn.

En hier verandert ‘lastig’ simpelweg in ‘onwerkbaar’ of ‘onrealistisch’. Studenten gaan (en moeten) zich niet bezighouden met de fijnere nuances van het auteursrecht als ze in het kader van een onderwijseenheid opdrachten uitvoeren. Zelfs als ze daarbij worden “aangezet” tot wat je formeel als inbreuken op het auteursrecht zou kunnen zien. Als je bedenkt dat dit delen ook totaal onzichtbaar zou zijn als ze het wel via Dropbox of Google Drive zouden doen, dan weet je dat het weinig zin heeft om strenge regels te gaan opleggen rondom het delen van dit soort documenten.

Problematisch of pragmatisch?

De beste oplossing is om het aan twee kanten pragmatisch te bekijken. Bij controles zal Stichting PRO vast en zeker kennisbanken gaan aantreffen met documenten die niet onder de afspraken in de readerovereenkomst vallen. Het zou goed zijn om daar specifiek wel (nieuwe) afspraken over te gaan maken die er voor zorgen dat er recht wordt gedaan aan de belangen van uitgevers en auteurs, maar die ook het onderwijs de ruimte bieden om gebruik te blijven maken van deze werkvorm, zonder daarbij cursussen auteursrecht te moeten geven aan hun studenten of een administratieve rompslomp op hun hals te halen. In dat geval verdwijnt een kennisbank heel snel naar een gedeelde Dropbox map die buiten het zicht van de controles liggen.

Aan de andere kant heeft ook het onderwijs, de docent, wel enige verantwoordelijkheid in hoe die kennisbank gevuld wordt. Een cursus auteursrecht moet niet nodig zijn maar actief sturen op het delen van alleen links naar artikelen en rapporten die op het internet vrij toegankelijk zijn (of in een databank zitten waar de instelling een licentie op heeft), is geen onredelijke of bezwarende voorwaarde mijns inziens.

De meest voorkomende praktijken netjes regelen en vervolgens afspraken maken over de uitzonderingen. Het is niet alleen precies waarvoor de onderwijsexceptie maar ook de hele Auteurswet zelf bedoeld is.

#

Pagina 68 of 367« Eerste...153045...676869...7590105...Laatste »
  • © 2006- 2016 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top