U wilt iets nieuws gaan doen in de bibliotheek. Mag dat? Over ethiek, auteursrecht en een beetje lef

Bovenstaande afbeelding heb ik ooit gebruikt in een discussie over het imago van de bibliotheek. Minder knotje en wat meer attitude als het gaat over het beeld van de bibliothecaresse dat iedereen nog steeds associeert met de bibliotheeksector in zijn geheel. Een leren broek is optioneel wat mij betreft maar die houding aanmeten van ‘ik zie dat we een probleem hebben, ik weet wat er moet gebeuren en ik ga het doen ook!’, daar zou tijdens opleidingen en sollicitaties echt geen ontkomen aan moeten zijn idealiter.

Erkennen dat je een probleem hebt
Dat we problemen hebben als bibliotheken, daar kunnen we het allemaal wel over eens zijn. We komen slecht (of niet) los van de koppeling tussen bibliotheken en boeken, en als het gaat om vernieuwingen en innovatie blijkt te vaak dat we onze oude rollen ook helemaal niet los willen laten. We stoppen dan de oude wijn in nieuwe digitale zakken maar elke stap gaat gepaard met voorzichtig kijken of er iemand bezwaar maakt tegen de veranderende rol en taken die we willen gaan vervullen. En er zijn dan wel altijd meer redenen om iets niet te doen dan wel te doen helaas.

Dat is helaas want de digitale wereld biedt gigantisch veel kansen. Iedereen met een internetverbinding kan informatie vinden maar het goed kunnen zoeken, beoordelen, verwerken, interpreteren en toepassen van informatie zijn geen vaardigheden die een internetprovider bij een abonnement meelevert. Een goede kennis van bronnen is essentiëler dan ooit en juist met alle technische, multimediale en juridische aspecten die zo belangrijk zijn in de digitale informatievoorziening zou je met elkaar als beroepsgroep moeten experimenteren welke diensten hier uit kunnen voortvloeien. Welke kennis gedeeld zou moeten worden met je klanten, welke instructies er nodig zijn, welke vaardigheden je als bibliothecaris/informatiespecialist moet hebben en welke vaardigheden je wilt overbrengen. Wat je toegevoegde waarde is en wat je kan betekenen voor je klanten.

Dat is niet per se gemakkelijk. Dat is soms zelfs confronterend als je niet zeker weet of je zelf over de kennis en vaardigheden beschikt weet ik uit ervaring. Maar je moet je niet laten leiden door angsten, mensen die je boos zou kunnen maken of andermans belangen die je mogelijk zou kunnen schaden. Natuurlijk moet je over de ethiek in ons vak ook nadenken maar laten we eerlijk zijn, over de ethische aspecten van de informatievoorziening maakte zich niemand echt druk de afgelopen dertig jaar. Nu ineens zouden we dan de verantwoordelijkheid moeten dragen over wat anderen zouden doen met de informatie en vaardigheden die wij ze aandragen? Braaf binnen de veilige en afgebakende kaders blijven van waar niemand aanstoot aan ons neemt? Je verantwoordelijkheid nemen is belangrijk maar het moet geen beer op de weg worden om er zelfs maar niet aan te beginnen. We zijn informatiespecialisten, geen artsen dus die Hippocratische eed hoeven we niet af te leggen.

Hippocratisch of hypocriet?
Vorige week legde ik wederom aan een groep docenten uit hoe ze het beste konden zoeken in -en gebruik konden maken van- bronnen voor video en afbeeldingen. Wetende dat de meeste docenten (en studenten) alles op internet bij elkaar sprokkelen, legaal en illegaal. Ook al houd ik daar meteen een uitgebreid verhaal over auteursrechten en licenties bij. Moet ik mezelf beperken tot alleen de ‘goedgekeurde’ legale bronnen waar een gebruiker zo’n beetje niets verkeerds mee kan doen? Ben ik door mijn gekozen professie verantwoordelijk voor het naleven van de Auteurswet? Of is dat de verantwoordelijkheid van die gebruiker zelf om na te denken over hoe je iets gebruikt, ongeacht of die bron illegaal is of er bepaalde spelregels voor gelden?

Dat laatste natuurlijk. Ik wijs, en gelukkig vele collega’s met me, op die aspecten maar het blijft de verantwoordelijkheid van anderen om dit ook op te pakken. Dus ik verwijs mensen zonder problemen naar databanken die we aanbieden, ook al zijn enkele beperkt in hun licentie dat je de inhoud niet mag hergebruiken in het onderwijs. Ik wil mensen best uitleggen hoe je het beste kunt zoeken in Google, ook al leer ik je daarmee ook hoe je torrents kunt vinden. Ik vertel je niet precies waar je illegale ebooks kunt vinden maar doe ook niet alsof ze niet bestaan en dat ik ze zelf nooit heb gedownload. Ik geef je met plezier instructie hoe je een ereader kunt gebruiken maar wil je ook best daarbij uitleggen hoe je snel die DRM van je gekochte ebooks afkrijgt. Zodat je niet op zoek hoeft naar illegale ebooks.

Meer doen, minder denken
Waar zitten je gebruikers op te wachten? Wat zouden ze het liefste van je willen? Vragen waar je best wel het antwoord op weet en dus is de enige vraag van belang, waarom doe je dat dan niet? Er is plek voor een workshop over downloaden zolang dat in Nederland gewoon legaal is. Of een handleiding converteren en DRM vrij maken van ebooks, ook al is dat een zeer grijs gebied. Natuurlijk zal niet iedereen er blij mee zijn maar het is niet onze taak om iedereen blij te maken en te houden.

Laat die voorzichtigheid los die er voor zorgt dat als je een dienst wil gaan aanbieden aan je klanten om zelf hun eigen boeken te kunnen scannen, je eerste reactie is:

“Mag dat wel?”

@ foto: *eddie via photopin cc

#

Publiceren van je blogposts op sociale netwerken

Als je regelmatig uren zit te zwoegen op nieuwe artikelen voor je blog dan is er nauwelijks een beter gevoel dan helemaal voldaan op de publish knop te drukken. Het kostte allemaal veel tijd (meer dan je gedacht had) maar nu kan de hele wereld genieten van de resultaten van al die inspanningen. Toch?

Maar ja, dan moet de wereld wel weten dat je iets nieuws gemaakt hebt dat lezenswaardig is. Je kunt wachten tot de mensen het via je RSS feed vinden, hopen dat vaste lezers de moeite nemen om die dag je blog een bezoekje te brengen of dat googelend Nederland toevallig op je blog terecht komt. Goede blogs, goede content worden altijd wel gelezen, nietwaar?

De essentie van blogs is echter dat, hoe zakelijk of vakinhoudelijk ook, de schrijver enorm bepalend voor anderen om dat blog daadwerkelijk te gaan lezen. Je kunt nog zo’n hoge pagerank hebben in Google, je (vaste) lezers zijn waarschijnlijk mensen die vroeger of laat ook in je sociale netwerken opduiken. Waarom dan niet je vrienden, followers en connections laten weten dat die nieuwe blogpost klaar staat om gelezen te worden? Daar moet je niet meteen in doorslaan door, zoals ik soms op twitter tegenkom vlak voordat ik ze unfollow, drie of vier keer per dag iedereen lastig te vallen maar 1 keertje laten weten dat je ipv een update op dat sociale netwerk een hele blogpost hebt geschreven, dat is alleen maar handig.

Handmatig of geautomatiseerd?
Het gaat om sociale netwerken en die draaien vooral om het sociale aspect natuurlijk. De persoonlijke interactie is belangrijk en dat betekent dat je er echt even goed over moet nadenken. Je kunt automatisch een linkje met beschrijving van je nieuwe blogpost op alle mogelijke sociale netwerken laten verschijnen maar als mensen daar -op dat netwerk- op willen reageren, dan moet je dus wel zelf ook ‘beschikbaar’ zijn om daar weer op te kunnen reageren. Het heeft dus de voorkeur om handmatig zelf te melden op dat sociale netwerk dat je een nieuwe blogpost hebt met de link erbij. Vooral als het sociale netwerk de plek is waar je het meest te vinden bent, is het verstandig je blogpost zelf toe te lichten en te reageren op anderen. Voor mij is dat bijvoorbeeld Twitter.

Facebook, App.net en LinkedIn zijn, bij mij tenminste, sociale netwerken waar ik minder te vinden ben en waarbij ik het minder belangrijk vind om meteen te kunnen reageren. Voor deze maak ik dan ook gebruik van enkele (gratis) webdiensten om wel automatisch een berichtje te plaatsen over een nieuwe blogpost. Het is belangrijk om ook (juist!) bij dit soort middelen goed na te denken of, hoe en hoe vaak je er gebruik van maakt.

Dlvr.it
You publish, we deliver is het motto van dlvr.it. Deze dienst maakt gebruik van je RSS feed om op gezette tijden (instelbaar) nieuwe blogpost te bezorgen bij de grote sociale netwerken. Met een gratis account kun je maximaal 5 feeds als input gebruiken en doorgeven aan drie sociale netwerken. Er zit minimaal 30 minuten vertraging tussen het publiceren van je blogpost en dat het door dlvr.it wordt bezorgd bij de sociale netwerken die je ingesteld hebt maar dlvr.it heeft het grote voordeel dat 1 blogpost dan ook gelijk naar (max) drie sociale netwerken wordt doorgegeven.

Linkjes worden via de dlvr.it servers verstuurd en daardoor kan de dienst ook een beperkt aantal statistieken bijhouden. Het aantal blogposts, het aantal keren dat er op een linkje geklikt is en het aantal bereikte personen wordt wekelijks in een overzichtje naar je verstuurd. Met een betaald account krijg je o.a. de mogelijkheid om realtime je blogposts door te sturen of juist precies in te plannen op welke (vaste) tijdstippen dat plaats vindt maar de gratis versie voldoet ook al prima als je niet al te hoge eisen hebt.

IFTTT
Over IFTTT, If This Then That, schreef ik al eerder als een mooie webdienst waarmee je heel handig vele webdiensten aan elkaar kunt verbinden. Het basisidee van IFTTT is dat een specifieke actie, een trigger, in één webdienst een vervolgactie kan geven in een andere webdienst. Zowel Blogger,WordPress als RSS feed zijn beschikbaar als kanalen waar triggers voor gemaakt kunnen worden en de logische trigger is hier dan dat er een nieuwe blogpost is verschenen. Je kunt dan als vervolgactie aangeven dat deze nieuwe blogpost als update op o.a. Twitter, Facebook, LinkedIn of App.net wordt geplaatst.

IFTTT controleert elke 15 minuten of er wat nieuws is en stuurt het dan door naar de aangegeven plek. Als je je blogpost naar meerdere sociale netwerken wilt sturen, dan zul je per sociaal netwerk een zogenaamd recipe moeten aanmaken, die elk eens in de 15 minuten gecontroleerd worden. Dat stelt je wel in staat om heel precies per sociaal netwerk aan te passen wat er precies wel of niet weergegeven wordt. Zo kun je dus aparte aankondigingen per sociaal netwerk maken waardoor het toch iets persoonlijker kan overkomen. Statistieken e.d. krijg je echter niet bij IFTTT.

Jetpack Publicize
WordPress.com gebruikers hebben standaard een groot aantal diensten die ze erbij krijgen als ze een bloggen bij deze bekende dienst. Ook als je zelf een WordPress blog op een eigen domein hebt kun je via de Jetpack plugin gebruik maken van een groot aantal diensten waar WordPress.com gebruikers ook toegang tot hebben, zoals blogstatistieken en integratie van Twitter. Sinds versie 2.0 afgelopen week uitkwam zijn daar ook de Publicize opties bij gekomen waarmee je meteen vanuit je WordPress blog je nieuwe blogposts kunt publiceren naar o.a. Twitter, Facebook en LinkedIn. Na het activeren van deze opties krijg je enkele nieuwe instellingen erbij in je Dashboard en kun je kiezen welke sociale netwerken je wilt gebruiken.

Het voordeel is dat nieuwe blogposts letterlijk tegelijkertijd op je blog en de sociale netwerken worden gepubliceerd. In het scherm waar je je nieuwe blogposts schrijft kun je per blogpost bepalen welke aankondiging wordt gebruikt of zelfs per keer aan of uit zetten. Ik plaats bijvoorbeeld niet alle blogposts op LinkedIn.

Of je nou alleen voor jezelf blogt of probeert een zo groot mogelijk publiek te vinden, gebruik maken van de sociale netwerken waar je toch al actief bent is een goede manier om potentiële lezers te vertellen dat je meer te vertellen hebt dan wat je op die sociale netwerken al deelt. Mits met gezond verstand gebruikt natuurlijk want mensen hebben het snel door als je die sociale netwerken alleen maar gebruikt voor het promoten van je blog. Maak dus geen misbruik van de mogelijkheden.

#

Nieuw en verbeterd: Evernote 5 op je iPad/iPhone/iPod Touch

Ik ben Evernote pas echt veel gaan gebruiken toen ik met een iPad ging werken. Al je notities en notitieboeken altijd bij de hand voor afspraken, vergaderingen of als ik iets wilde gaan schrijven bleek de beste reden te zijn om zo goed als papierloos te gaan werken mbv Evernote. Het enige wat me een beetje tegenviel was het grote verschil in functionaliteiten en uiterlijk tussen de verschillende clients van Evernote. De desktop software leek nauwelijks op de app die voor iOS beschikbaar was en die op zijn beurt leek weer niet op de Android app.

Die grote verscheidenheid zou nog niet eens een nadeel hoeven te zijn want elk platform heeft zijn eigen sterke punten en het zou alleen maar fijn zijn als Evernote client ze dan ook optimaal wist te benutten. Helemaal ideaal was dat echter nog niet. De iOS app zag er weliswaar bijzonder fraai uit en er was echt wel goed mee te werken maar er zaten wel degelijk enkele onhandige dingen bij. Zo was het wisselen tussen notities, tags en notitieboeken niet even logisch, ik zat altijd te zoeken -ook al had ik het vele keren eerder gedaan- hoe ik snel een nieuwe notitie of foto kon maken in het notitieboek naar keuze en werden notitieboeken in een stack niet apart maar op 1 hoop met alle andere notitieboeken weergegeven.

Gisteren kwam de al eerder aangekondigde vernieuwde versie uit van de Evernote client voor iOS en ze hebben in ieder geval mijn grootste probleempunten opgelost.

De Quick buttons bieden je meteen toegang tot het maken van een nieuwe notitie, nieuwe foto of nieuwe scan van een document. Daarnaast staan de meest recente toegevoegde notitie zodat je die altijd meteen bij de hand hebt aangezien je die in de praktijk het vaakst zult gebruiken. Eronder staan tabbladen weergegegeven die als views dienen. Als je ze aantikt worden ze schermvullend en zie je bijvoorbeeld al je notitieboeken weergegeven. Je kunt door op het Evernote icoontje te tikken meteen wisselen naar een andere view met alleen de losse notities of die met alle tags. De view met plaatsen is nieuw volgens mij en toont per plaats (veel notities hebben locatie-informatie erbij opgeslagen) welke notities of foto’s je daar gemaakt hebt. De view met Premiumfuncties is ook nieuw en is een permanente herinnering aan de voordelen van een betaald Premium account bij Evernote. Tja, de rekening moet ook betaald worden natuurlijk hoewel die view op zijn minst verwijderbaar had mogen zijn als je zoals ik al een Premium account heb.

Er zijn vele verbeteringen en nieuwe dingen toegevoegd maar mijn favoriet is toch wel dat stacks van notitieboeken ook als zodanig getoond worden met netjes alle onderliggende notitieboeken apart weergegeven. Eindelijk!

#

De BeBook Touch in de praktijk

Drie maanden geleden kwam, na de overname door de BAS Group van het BeBook merk, de BeBook Pure uit. Een basale en degelijke 6″ ereader zonder wifi en touchscherm die het vooral van zijn vormgeving en het BeBook merk moest hebben in een markt die gedomineerd werd door de Sony en Kobo ereaders. BeBook introduceert nu echter de BeBook Touch die, zoals de naam al doet vermoeden, precies de twee functies brengt die op de Pure ontbraken. Hoe de BeBook Touch zich verhoudt tot de andere ‘Touch ereaders’ en zijn eigen voorganger, de Pure, dat kun je hieronder lezen.

Het uiterlijk telt
Hoewel er technische verschillen zijn tussen de verschillende ereaders is de basis toch altijd hetzelfde. Een licht apparaat met een 6 inch E-ink scherm waar je ebooks mee kunt lezen. Licht is de BeBook Touch zeker en er zijn zelfs nog een paar grammetjes afgehaald van de 188 gram die de BeBook Pure al woog waardoor de BeBook Touch ongeveer net zo ‘zwaar’ is als bijvoorbeeld de Kobo Touch. De BeBook Touch beschikt eveneens over een vergelijkbaar zgn Pearl E-ink scherm met een 600×800 resolutie.

Qua uiterlijk valt de rubberen behuizing, waar de Pure ook over beschikte, wel meteen op. Dankzij het verdwijnen van bijna alle knoppen die nog op de Pure zaten vormt de behuizing ook een fraaier ogend geheel deze keer. De niet optimaal werkende menuknop van de Pure is nu ook vervangen door een nieuwe knop die als enige nog aanwezig is op de voorkant van de BeBook Touch. De bovenkant bevat een indicator die oplicht als je de ereader aan het opladen bent, en in een consequent doorgetrokken design is de aan/uit knop nu een rubberen schuifje aan de andere zijde. De onderkant herbergt de micro USB aansluiting voor zowel het opladen van de ereader als deze aan te sluiten op de pc. Om het royale interne 4GB geheugen van de BeBook Touch aan te vullen kan er ook nog een micro SD kaartje in de ingebouwde kaartlezer worden gestopt.

BeBook heeft, voor zover ik weet, als eerste leverancier door dat je met een ereader niet altijd een pc of laptop meesjouwt voor het opladen. In de doos tref je dan behalve de micro USB kabel dan ook waarempel een USB lader aan. Kudo’s!

De software
Ook de software heeft een flinke upgrade gekregen en dat is goed te zien in het hoofdmenu van de BeBook Touch. De nieuwe software moet vanzelfsprekend rekening houden met de nieuwe touchscherm functies en BeBook heeft daarvoor een eigen schil over Android voor gebouwd. Als je de ereader aansluit op je PC krijg je ook het Android poppetje te zien met een verwijzing naar de sd kaart van Android ipv de BeBook Touch maar verder merk je nauwelijks dat je met dit mobiele besturingssysteem zit te werken.

Het hoofdmenu heeft een nieuwe indeling waarbij de onderste helft nu gereserveerd is voor een zestal behoorlijk grote iconen die leiden naar de diverse menu opties. Het bovenste deel is verticaal nog gesplitst in een vak waarin weergegeven wordt welk boek je nu leest en een vak waarin de laatste drie toegevoegde boeken op de ereader worden getoond. Je ziet overigens hierboven dat titels, afhankelijk van de metadata in de bestanden, niet altijd even fraai worden weergegeven maar daar kan BeBook weinig aan doen.

Dankzij de aanwezigheid van wifi kun je ook internet gebruiken op de BeBook Touch en daarvoor zijn zowel een browser als een link naar een BookStore aanwezig. De BookStore is niets meer en minder dan een bookmark die je in de settings handmatig kunt instellen om naar je favoriete online boekwinkel te gaan. BeBook zelf heeft geen eigen online boekwinkel maar je kan bijvoorbeeld die van Bol.com instellen mocht je per se vanaf een ereader je boeken willen kopen. Persoonlijk vind ik browsen op een ereader ronduit een vervelende ervaring maar het is bijna vanzelfsprekend een functie die er met wifi wel op moet zitten.

De bibliotheek
Alle ebooks die je op het apparaat zet, rechtstreeks of via software als Adobe Digital Editions en Calibre, worden in de Library/Bibliotheek weergegeven. Zoals met alle ereaders tegenwoordig worden mapjes genegeerd en maakt de BeBook Touch gebruik van de metadata in de ebooks om de auteur en titelgegevens te tonen. Standaard staan deze gesorteerd op titel maar je kunt ook kiezen om op auteur te sorteren of gebruik te maken van filters, door alleen je als favoriet gemarkeerde boeken te tonen, de recente boeken of alleen de boeken die op de SD kaart staan. Vanzelfsprekend kun je ook je bibliotheek doorzoeken.

Als je alleen ePub boeken op de BeBook Touch zet, dan gaat dit allemaal vlekkeloos maar met wat oudere Mobipocket boeken en met alle PDF bestanden worden de auteur- en titelgegevens niet correct weergegeven. Je zou dan van Calibre gebruik kunnen maken om deze gegevens goed aan te vullen en daarmee de boeken op de BeBook Touch te zetten.

Het lezen zelf
Een ereader heb je om je ebooks op te kunnen lezen natuurlijk. De BeBook Touch ondersteunt wederom een groot aantal ebookformaten waarvan ePub, Mobipocket en PDF ongetwijfeld de meest gebruikte zullen zijn. Ik blijf herhalen dat je PDF bestanden eigenlijk niet moet willen lezen op een ereader met een 6 inch scherm, ook al kun je ze met wat inspanningen beter geschikt maken voor deze afmetingen. Met Mobipocket ebooks gaat de BeBook Touch iets beter om dan de Pure dat deed hoewel ook hier regelmatig de vormgeving en opmaak van de ebooks niet correct weergegeven wordt. Het is te lezen maar voor zowel PDF’s als Mobipocket boeken zou ik aanraden ze te converteren -mbv Calibre- naar het ePub formaat.

De ePub boeken worden zonder problemen getoond waarbij je via een menu tijdens het lezen nog instellingen kunt aanpassen en navigeren.

Het beeld kan gekanteld worden als je de BeBook Touch liever over dwars wilt vasthouden (en ja, bladeren en het menu oproepen werkt dan nog steeds goed). Je kunt aantekeningen maken door te schrijven op het scherm in de Handwriting stand en er zijn diverse navigatiemogelijkheden met de Bookmark, Go to en Content waarachter de inhoudsopgave van het boek schuil gaat. Het Font icoontje geeft je toegang tot zes verschillende groottes van het lettertype en drie verschillende instellingen voor de marges.

Hetzelfde boek, links op de 2e stand qua grootte, rechts op de 3e stand

Nog een beetje tweaken
Of het nou aan het touch paneel ligt (dus de laag over het e-ink scherm) of iets anders, dat weet ik niet maar bij alle geteste (ePub, Mobipocket en PDF) boeken zaten er wazige, slecht leesbare, plekken in de tekst als je de BeBook Touch instelt op de kleinste lettertypes. Het is in bovenstaande schermafdruk niet te zien maar in het voorbeeld links zijn er enkele woorden die letters bevatten die bijna niet zichtbaar zijn. Dat probleem lost zichzelf op als je een grotere instelling kiest -wat suggereert dat het niet aan het scherm zelf ligt- maar het dwong mij in elk geval om eigenlijk een groter lettertype te kiezen voor het lezen dan ik eigenlijk wilde.

Ook de ‘stappen’ waarin het lettertype groter wordt weergeven tussen de 6 instellingen zijn niet voldoende gebalanceerd. Tussen de eerste drie worden ze in te grote stappen vergroot waardoor de laatste drie instellingen alleen maar bedoeld kunnen zijn voor extreem slechtzienden die duizend pagina’s moeten omslaan in een boek dat op papier 50 pagina’s zou hebben. Het is zeker een persoonlijke voorkeur maar daarvoor zou je nou precies die 6 instellingen moeten hebben. Voor mij is klein op de BeBook Touch te klein en de volgende instelling vind ik meteen weer te groot.

Het scherm en de knop
Alle benodigde functies zijn overgenomen door het touch scherm en hoewel ik vooral bij het menu in een boek toch af en toe wat vaker moest drukken, werkt dit allemaal goed. De kritiek die ik bij de Pure nog had op de fysieke menu knop kan ik dan ook volledig achterwege laten bij de BeBook Touch. Niet alleen is de enige overgebleven fysieke knop een stuk steviger, het fungeert ook niet meer als menu knop maar als back-knop. Waar je ook bent in de menu’s, de fysieke knop brengt je telkens 1 stapje terug. Een handige en nuttige aanpassing.

Conclusie
Met de Touch brengt BeBook nu dan toch een ereader uit met wifi en touchscherm die goed kan concurreren met de Sony PRS-T1/T2 en de Kobo Touch. Softwarematig is er nog ruimte mijns inziens voor een paar kleine verbeteringen maar dit zou met een software update eventueel verholpen kunnen worden. Qua hardware is het een redelijk gemiddelde ereader maar met de prettige en fraaie rubberen behuizing onderscheidt de BeBook Touch zich zeer zeker. Dat er ook nog een USB lader wordt meegeleverd mag gerust als een pluspunt beschouwd worden. Met een prijs van 129,95 euro zal de BeBook Touch echter vooral de concurrentie met de Sony ereaders aan moeten gaan die een tientje duurder zijn.

Ook Sony is namelijk laat met het introduceren van de volgende vernieuwing in ereader-land, namelijk de ingebouwde schermverlichting. In Nederland is op dit moment alleen de Kobo Glo ereader voorzien van een dergelijke verlichting maar de ogenschijnlijke overweldigende vraag naar deze Kobo ereaders doet vermoeden dat digitaal lezend Nederland grote interesse heeft in ereaders die je in het donker kunt gebruiken. En inderdaad, de Kobo Glo heeft eveneens een prijskaartje van 129,95.

Zoek je echter een goede ereader die je vooral gewoon bij daglicht wilt gebruiken, dan heb je aan de BeBook Touch zeker een prima aankoop. Ik ben nu al weer benieuwd naar een eventuele opvolger -met schermverlichting natuurlijk- waar behalve een USB lader ook nog een functionele hoes meegeleverd wordt. Dat zou dan na vijf jaar ereaders in Nederland de eerste keer zijn dat je een echt complete ereader zou kunnen kopen.

Ik blijf hopen.

(met dank aan BAS Group voor het ter beschikking stellen van een review exemplaar van de BeBook Touch)

#

PDF’s converteren of bewerken om ze op een ereader te kunnen lezen

Afbeelding van een Kobo Touch ereader met PDF logo erinHoewel bijna alle e-ink ereaders het PDF formaat ondersteunen wil dat helaas niet zeggen dat je zo maar alle PDF bestanden goed kunt lezen op een ereader. Het grote voordeel van ebooks in ePub of Mobipocket formaat, dat de tekst en opmaak zich aanpast aan de grootte van het scherm, geldt namelijk niet voor documenten in PDF formaat. PDF’s zijn opgemaakt met vaste afmetingen en in bijna alle gevallen is dat ongeveer zo groot als een A4′tje. Tijdschriften, boeken en rapporten zul je daarom bijna altijd in dat formaat aantreffen en dat is een heel stuk groter dan het (6 inch) scherm van een gemiddelde ereader.

Als je een dergelijke PDF opent op je ereader zul je zien dat deze erg uitgezoomd en dus met zeer kleine letters wordt weergegeven. Zelf maak ik me er niet heel druk meer om sinds ik over een iPad beschik want het 10 inch scherm van een tablet is bijna precies A4 formaat en daar is het prima -in kleur!- op te lezen. Echter, niet iedereen heeft (of sjouwt rond met) een tablet en er zijn ook ‘echte’ boeken die als PDF beschikbaar zijn en die ik toch op een ereader zou willen lezen. Hieronder volgen dus twee manieren om toch een PDF bestand (wat idealiter voornamelijk uit tekst bestaat) op je ereader te kunnen lezen.

Converteren van PDF naar ePub
Als je Calibre, het Zwitserse zakmes onder de ebookprogramma’s, nog niet geïnstalleerd hebt dan wordt het hoog tijd om dat nu te doen. Eén van de vele dingen die Calibre kan is converteren tussen verschillende ebookformaten. Voeg de PDF toe aan je Calibre bibliotheek, klik rechts op de titel en kies Convert Books.

Schermafdruk van Calibre

Na Convert individually kom je op een vervolgscherm waar je van alles in kunt vullen. Laat dit gewoon leeg maar zorg er wel voor dat rechtsbovenaan het output format op EPUB staat. Klik dan op OK en een minuutje of zo later heb je behalve een PDF ook een ePub bestand van hetzelfde boek.

Als de PDF niet al te complex opgemaakt is en vooral tekst bevat, dan zal de ePub versie redelijk goed leesbaar zijn. Het zal niet vergelijkbaar zijn met het origineel maar dat is helaas de prijs die je betaalt om een voor printen gemaakt bestand op je ereader te willen lezen.

Bewerken van PDF naar een kleinere bladspiegel
Als het probleem is dat PDF’s opgemaakt zijn voor een A4 bladspiegel, dan zou de oplossing moeten zijn om PDF’s opnieuw op te maken voor een bladspiegel die net zo groot is als het scherm van een ereader (ongeveer A6 formaat). Dat vereist normaliter helaas wel dat je het oorspronkelijke bronbestand hebt zodat je deze opnieuw kunt opmaken in dat kleinere A6 formaat. Geen probleem als je zelf je eigen PDF’s maakt vanuit Word of  Adobe Indesign maar wel lastig als je alleen maar dat te grote PDF bestand hebt.

Iemand heeft echter een (gratis) tooltje gemaakt voor precies dit doel: om PDF’s uit elkaar te halen en opnieuw in elkaar te zetten, opgemaakt voor het scherm van een 6 inch Kindle ereader. Je kunt K2pdfopt hier vinden voor zowel de 32bit als 64bit versies van Windows, Linux of MacOS. Het programma bestaat uit 1 uitvoerbaar bestand die je ergens in een mapje op je pc moet zetten. Sleep in de Verkenner (of vergelijkbare bestandsbeheerder in Linux of MacOS) het PDF bestand naar en op k2pdfopt.exe en een DOS venster zal openen waarin de voortgang wordt weergegeven.  K2pdfopt heeft ook nog vele specifieke opties maar die heb je niet nodig om alleen maar het PDF bestand 1 op 1 om te zetten. Meer uitleg en een handige video staat op de help pagina van de site van K2pdfopt.

Schermafdruk van k2pdfopt

Het nieuwe geoptimaliseerde PDF bestand is in dezelfde map gemaakt met een _k2opt toevoeging in de bestandsnaam. Het heeft nu 4 tot 5 keer zo veel pagina’s gekregen maar deze zijn allemaal opgemaakt in de afmetingen van een 6″ scherm. De tekst is ook groter gemaakt (opgerekt) zodat dit goed leesbaar is op een kleiner scherm maar daardoor is (bij mij tenminste) die tekst wel wat ‘brokkeliger’ geworden. Ook is de nieuwe PDF tientallen keren groter geworden qua bestandsgrootte maar dat heb ik er wel voor over om zo af en toe een PDF te lezen op mijn ereader.

Als de verminderde kwaliteit van de (scherpte van de) letters je stoort zou je alsnog de geoptimaliseerde PDF kunnen converteren in Calibre naar ePub toe. Dit zal weer de gewone scherpe letters opleveren maar je levert dan wel de vormgeving in die k2pdfopt heeft gepoogd te behouden vanuit het oorspronkelijke PDF bestand. Persoonlijk neem ik genoegen met de aangepaste PDF maar daar kun je anders over denken natuurlijk :)

(getipt door o.a. Howtogeek)

#

Ebooks in het digitale onderwijs: met e-studieboeken gaat het ook niet vlot

Hoewel ik niet positief gestemd ben over de rol die bibliotheken kunnen vervullen als het gaat om aanbieden van ebooks aan hun gebruikers (of je nou openbare bibliotheek bent of hogeschoolbibliotheek), er is tenminste op gebied van fictie nog een redelijk aanbod in titels die als ebook beschikbaar zijn. Bij oudere titels ligt het lastig -kijk naar het boek van Hermans-  maar recentere titels zijn zowel Engels- als Nederlandstalig vaker wel dan niet als ebook te kopen.

E-studieboeken
Voor studieboeken (en schoolboeken) die in het onderwijs gebruikt worden ligt dat allemaal nog een stukje lastiger heb ik het idee. Of het nou gebruikte lesmethoden zijn op scholen of de voorgeschreven/verplichte titels die op de literatuurlijsten staan van de vele honderden HBO en universitaire opleidingen, het valt behoorlijk tegen als je kijkt welk percentage digitaal beschikbaar is. Zou het 10% zijn? Vast niet meer denk ik en dat terwijl studieboeken bijna per definitie recent en actueel (moeten) zijn.

En met digitaal beschikbaar zijn ben je er ook lang nog niet als docent, student of opleiding. De beschikbaarheid van ebooks is dan weliswaar geen 100% maar de meeste onderwijsinstellingen streven ernaar dat het gegeven onderwijs wel voor de volle honderd procent in een digitale leeromgeving gegeven kan worden. E-learning, waarbij studenten het onderwijs op afstand in de digitale leeromgeving van een instelling volgen, is bepaald geen nieuwe ontwikkeling. Toch zie je dat studenten die hun onderwijsmateriaal digitaal ter beschikking hebben, hun opdrachten lezen en inleveren in een digitale leeromgeving en ook samenwerken in digitale omgevingen nog steeds papieren boeken erbij moeten pakken als verplicht studiemateriaal.

Niet (alleen) de onderwijsbibliotheken maar de opleidingen en instellingen zelf voelen de druk van digitalisering dan ook heel erg goed. Bij onderwijs in digitale leeromgevingen, bij digitaal gegeven onderwijs, horen ook digitaal beschikbare studieboeken. Maar deze zijn er nog nauwelijks en als ze er al zijn (die 10% bijvoorbeeld), dan zijn ze vaak niet goed geschikt voor docenten om lessen uit voor te bereiden maar ook niet geschikt voor studenten om aantekeningen in te maken, stukjes uit te citeren/kopiëren of te printen.

Uitgevers hebben allemaal hun eigen (verkoop)platform met alleen hun eigen titels, hoge tot zeer hoge prijzen en vaak serieuze restricties middels DRM die elk voordeel van een digitale versie van een studieboek meteen weer teniet doen. Je zou bijna denken dat uitgevers vergeten zijn dat je moet kunnen studeren aan de hand van studieboeken. Hoe populairder een studieboek is, hoe kleiner de kans is overigens dat je daar een ebook versie van kunt aanschaffen. Uitgevers brengen hun eigen cash cows echt niet zelf naar de slager.

Vraag en eis dat wat je nodig hebt
Ik ken meerdere docenten die zich gelukkig niet neerleggen bij deze praktijken. Die zelf op zoek gaan naar geschikte digitale studieboeken om te kunnen gebruiken en voorschrijven in hun eigen onderwijs. En die dus alleen nog maar selecteren binnen het aanbod dat er al wel is. Als het papieren studieboek dat je altijd gebruikte niet digitaal beschikbaar is, overstappen naar een ander studieboek dat wel beschikbaar is in de vorm die je voor jouw digitale onderwijs nodig hebt. De klant zou toch koning moeten zijn?

En heel moeilijk is het niet om stil te staan bij wat je van een e-studieboek nodig hebt als docent of student want het is bijna precies hetzelfde als met papieren studieboeken. Docenten hebben (toegang tot) een docenten/presentexemplaar nodig om lessen uit voor te bereiden. Studenten moeten het zowel in de les als daarbuiten kunnen gebruiken, moeten aantekeningen kunnen maken in een e-studieboek en relevante passages kunnen overnemen in opdrachten. Toch moet je heel hard zoeken naar aanbod dat aan deze eisen voldoet.

Goed voorbeeld doet volgen?
Het is niet alleen maar treurnis met e-studieboeken want er zijn ook uitgevers die wel goed letten op wat er daadwerkelijk gevraagd wordt. Eerder dit jaar blogde ik al over BoomDoc die studieboeken aanbiedt aan het onderwijs op een wijze die voldoet aan alle bovengenoemde wensen en eisen. Titels zijn te embedden in een digitale leeromgeving voor snel nalezen, docentexemplaren zijn aan te vragen en studenten kunnen, als ze niet voldoende hebben aan de digitale versie in de leeromgeving, zelf een digitaal of papieren exemplaar kopen. Zonder DRM restricties.

Een prima voorbeeld maar helaas is ook BoomDoc beperkt tot het aanbod van slechts 1 uitgever (ook al heb je meerdere uitgeverij Boom divisies). Idealiter zou je een overkoepelend platform willen als onderwijs waar alle relevante titels van alle relevante uitgevers digitaal beschikbaar zijn. Waar je als docent toegang hebt om te selecteren welke titel(s) je wilt gaan gebruiken voor je onderwijs en waar je als student per gevolgd vak of per onderwijsperiode alleen fulltext toegang hebt tot die studieboeken die je dan nodig hebt. Alleen betalen voor de studieboeken die je gebruikt terwijl je toegang hebt tot een platform die het mogelijk maakt om aantekeningen te maken bij/in een boek, dat digitale boek op meerdere plekken te raadplegen en natuurlijk stukjes uit te citeren.

Een platform waar uitgevers hun beste content willen aanbieden. Moeten aanbieden want anders wordt het niet gebruikt en dus niet verkocht. Een platform waar docenten en studenten hun e-studieboeken kunnen kopen/huren en gebruiken. Moeten gebruiken omdat het de vereiste functionaliteiten heeft voor gebruik in het digitale onderwijs.

Hoe moeilijk kan dit nou zijn? :)

@ foto: adesigna via photopin cc

#

Multimedia en auteursrechten in het onderwijs

Ook al heeft het onderwijs in de praktijk best wel een traditioneel beeld van de bibliotheek -dat we vooral studieplekken, boeken en databanken beschikbaar stellen- in hun instelling, steeds vaker worden we niet alleen maar gezien als de faciliteit waar men (soms) studenten naar toe verwijst maar als plek waar ook het onderwijs zelf wat te halen heeft.

Dat gaat niet vanzelf ook al moet je ook wel een beetje geluk hebben met bepaalde ontwikkelingen. Enerzijds is het focussen op het duidelijk maken van een/de toegevoegde waarde die je voor het onderwijs zelf kunt hebben en wat minder de nadruk leggen op het promoten van je meer traditionele diensten. Anderzijds moet die boodschap ook net even landen als men zelf met een concrete vraag zit.

Zo wilden een groep docenten van een economische opleiding aan de slag met beter gebruik van multimedia en audiovisueel materiaal in hun eigen lessen. Aan de slag met de theorie en voorbeelden (voordelen) van de inzet van audiovisueel materiaal maar ook heel concreet met bronnen als Flickr, YouTube en Academia. Zoeken van geschikt beeld- of videomateriaal en gebruiken in een les, een presentatie of in de Blackboard omgeving. En omdat je bij het gebruiken van dit soort materiaal niet alleen te maken hebt met de technische aspecten maar ook met diverse auteursrechtenkwesties wilden ze ook graag meer informatie en tips over dat laatste.

Dat hoef je me geen twee keer te zeggen
In een twee uur durende workshop, aan het einde van de dag, zijn we hiermee gestart. Een enthousiaste groep docenten die er zin in hadden, een collega die de foto- en videobronnen toelichtte en ikzelf mocht bijna drie kwartier (ook al had ik slechts 20 minuten gepland) vertellen over de basis van auteursrecht, hoe zij er mee te maken hebben, welke mogelijkheden er allemaal zijn (ipv wat er allemaal niet mag) en de wondere wereld van contentlicenties, open access en Creative Commons licenties.

Met een hele minimalistische presentatie deze keer voor mijn doen. Weinig tekst, weinig plaatjes maar wel gericht op het vertellen van een verhaal. Een uitdaging voor mezelf maar ook als voorbeeld dat gebruik van audiovisueel materiaal geen alternatief is voor het vertellen van een (hopelijk) goed verhaal.

Aan mijn publiek lag het in elk geval niet. Die luisterden en stelden vragen. Die gingen aan de slag tijdens de workshop en gaan de komende weken en maanden -onder begeleiding- hun eigen lessen onder de loep nemen. Met meer aandacht voor multimedia, meer aandacht voor hoe ze studenten kunnen uitdagen, meer aandacht voor het verhaal dat ze erbij vertellen en ook meer aandacht voor auteursrechten.

Met die toegevoegde waarde zat het vandaag in ieder geval wel goed.

#

Pagina 68 of 192« Eerste...153045...676869...7590105...Laatste »
  • © 2006- 2014 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top