Tweetweekoverzicht: Ebooks in de rechtszaal, open en online onderwijs en wat Google van je weet

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit relatief korte tweetweekoverzicht gaat het over ebooks in de rechtszaal, open en online onderwijs, wat Google van je weet en mag je eindelijk van een auteur een gekocht ebook doorgeven aan een ander.

Aan de slag met open en online onderwijs?

Wereldwijd stellen hogescholen en universiteiten steeds vaker onderwijsmateriaal en cursussen open via internet beschikbaar. Iedereen is het er wel over eens dat open toegang tot onderwijs een goede impuls kan geven aan de kwaliteit en diversiteit van het hoger onderwijs maar het vereist meer dan alleen maar je bestaande onderwijsmaterialen en lessen ergens op een website neer te zetten. Wil het echt rendement hebben dan moet je onderwijsmateriaal en onderwijsprogramma’s ontwikkelen dat ook het maximale haalt uit het feit dat iedereen er gebruik van kan maken. En andersom, rekening houden met de beperkingen die dit heeft.

Of het nou gaat om auteursrechten (je mag niet zo maar materiaal dat je zelf gebruikt in je onderwijsmateriaal online zetten) of om de werk en toetsvormen. Om instellingen en docenten te faciliteren hiermee aan de slag te gaan heeft het ministerie van OCW een subsidieregeling ingesteld waarmee projecten uitgevoerd kunnen worden die te maken hebben met het toepassen van open en online onderwijs. Mooi toch?

Spoedappel NUV tegen Tom Kabinet

Het NUV kondigde in juli al aan in hoger beroep te gaan tegen de uitspraak in het kort geding tussen (o.a.) NUV en tweedehands ebookmarktplaats Tom Kabinet. Dat spoedappel diende afgelopen dinsdag – 25 november – voor het Hof van Amsterdam waarin het NUV grotendeels de eerdere argumenten herhaalde maar wel stevig inzoomde op het enorme aanbod van illegale ebooks dat via Tom Kabinet te koop is. Het verslag van dit spoedappel vanuit het perspectief van het NUV stond de dag er na online (netjes!) en een nog uitgebreidere, iets neutralere, weergave van die middag is te vinden bij Boekblad.

Hoewel mijn persoonlijke mening is dat Tom Kabinet in beginsel gelijk heeft in hun interpretatie van de wetgeving dat het doorverkopen van ebooks juridisch mogelijk is, moet ik toegeven dat het NUV een punt heeft. Heel erg zorgvuldig lijkt het er niet aan toe te gaan bij Tom Kabinet – ik vond ook heel gemakkelijk problematische titels – en als het halve aanbod aankomstig is van enkele gebruikers die elk duizenden ebooks te koop aanbieden, dan hoef je geen rechter te zijn om te snappen dat er nogal een kloof zit tussen de theorie en de praktijk. Nou zal een rechter vooral kijken naar de juridische aspecten en wat dat betreft is er sinds juli natuurlijk niks veranderd. Ik ben dan ook erg benieuwd met welke uitspraak het Hof gaat komen op 23 december a.s.

Wachten op een uitspraak over het uitlenen van ebooks

Ook de Vereniging van Openbare Bibliotheken is nog bezig met een rechtszaak over ebooks. Niet om ze door te kunnen verkopen maar om ze te kunnen uitlenen onder het leenrecht waar bibliotheken al decennia gebruik van maken om fysieke boeken uit te lenen. De VOB heeft hierover een proefprocedure aangespannen tegen de Stichting Leenrecht en hoewel de uitspraak deze week zou komen, houdt de Haagse Rechtbank het vonnis aan tot 7 januari 2015. In dit vonnis komen de definitieve prejudiciële vragen te staan die aan het Europese Hof van Justitie gesteld gaan worden over het uitlenen van ebooks. De antwoorden komen dan (hopelijk) binnen twee jaar.

Controleer alles wat met je Google account te maken hebt op 1 plek

Ik kwam er terecht omdat ik wilde kijken op hoeveel apparaten ik mijn Google account gebruik (dat waren er best veel) maar bij de Settings van je Google account zijn er sowieso ook wat verbeteringen aangebracht zo te zien. Er is een apart tabblad met Datatools waar je meteen kunt zien hoeveel opslagruimte je nog hebt bij de diverse Google diensten en waar je ook meteen doorverwezen wordt naar Takeout om al je data te downloaden. Maar ook wordt je geschiedenis op 1 plek inzichtelijk gemaakt in Account History en vind je daar je zoekgeschiedenis terug, je locatiegeschiedenis en alles wat je op YouTube gezocht en bekeken hebt. Nog belangrijker, je kunt in dit tabblad al die dingen pauzeren zodat Google niet minder goed weet wat je uitspookt.

Dit ebook mag je wel (niet-commercieel) verspreiden

Copyright pagina The Martian voor het tweetweekoverzichtGisteren heb ik bijna de hele middag gelezen in het boek van Andy Weir, The Martian. Die had ik gekocht nadat ik goede recenties gelezen had en ik zag dat het de nummer 1 was bij Amazon in de SF categorie. Nadat ik het uitgelezen had kwam ik nog een bijzondere pagina tegen met copyright info. Bijzonder omdat je die normaliter in het begin aantreft maar vooral bijzonder omdat de auteur benadrukt dat de coverafbeelding en gebruikte lettertypes publiek domein zijn en dat je toestemming hebt om het ebook verder te verspreiden zolang je er maar geen geld voor vraagt.

Een mooie manier om je werk verder onder de aandacht te brengen en eentje die laat zien dat het boek eerst door de auteur zelf gepubliceerd is op zijn eigen website voordat het succes kreeg en hij uitendelijk een uitgever vond (plus de rechten verkocht om er een film van te maken). Het is wel ironisch dat je het ebook niet verder kunt verspreiden zonder de DRM van Amazon te verwijderen natuurlijk en ik denk ook niet dat zijn uitgever er heel blij mee zal zijn als je dat doet maar het is in dit geval het idee dat telt, nietwaar?

#

Tweetweekoverzicht: Bloggen, Anne Frank, Twitter Search, Open Access via Springer en bestseller ebooks

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht gaat het over bloggen, Anne Frank, Twitter Search, Open Access via Springer, bestsellende ebooks en nog één keer over de Bibliotheekwet.

Bloggen is big business

Ik heb bloggen zelf nooit als een niche gezien – een blog hebben die mensen (willen) lezen is echt veel werk – maar langzaam begint het ook voor bedrijven en wetgever duidelijker te worden welke impact blogs kunnen hebben. Blogs kunnen een groter bereik hebben dan traditionelere (online) media en in de wereld van online journalistiek en online marketing tellen blogs ook gewoon mee. Met meer invloed komt meer zichtbaarheid maar ook meer verantwoordelijkheden. Zoals de verplichting je aan dezelfde wetten en richtlijnen te houden waar al die andere media zich ook aan moeten houden. Ongeacht of het nou de Reclamecode social media is, de Auteurswet of de Warenwet waar Arnoud Engelfriet een vraag over beantwoordt. Ja, blog PR begint serieus te worden maar dat betekent dat bloggers ook serieuzer moeten worden als ze daar aan mee willen doen.

Auteursrecht op het dagboek van Anne Frank

Een goed voorbeeld van hoe complex de beschermingsduur van auteursrecht kan zijn, zijn de rechten op de dagboeken van Anne Frank. Hoewel ze zelf natuurlijk de auteur is van haar dagboeken, was haar vader mede auteur van de bewerking die in 1947 gepubliceerd is. De onbewerkte en originele versies zijn pas in 1986 gepubliceerd en voor dergelijke posthuum uitgegeven werken geldt weer een aparte uitzondering op de standaard Europese beschermingsduur van het leven van de auteur plus 70 jaar. Tel daar alle verschillende versies en bewerkingen nog eens bij op en je krijgt een kluwen wol die je bijna niet meer kunt ontwarren. Het Anne Frank Fonds neemt alvast preventief de wind uit de zeilen van de discussie om te voorkomen dat mensen denken dat het auteursrecht verloopt op 1 januari 2016 (70 jaar na het overlijden van Anne Frank). En inderdaad kan deze discussie de ijskast in tot minstens 2036, 50 jaar na het publiceren van de orginele dagboeken.

Usenet provider Giganews is niet aansprakelijk voor inbreuk op het auteursrecht

Hoewel Usenet (één van de oudste onderdelen van het internet) feitelijk bedoeld is voor discussies in via honderden nieuwsgroepen, worden deze nieuwsgroepen ook gebruikt voor het delen van bestanden. En tja, daar zit vanzelfsprekend ook wel materiaal tussen waar rechthebbenden niet blij mee zijn. Het is de reden dat er al jaren fel gestreden wordt tegen de commerciële aanbieders van de Usenet servers en dat de industrie met tienduizenden ‘takedown requests’ dagelijks probeert de stortvloed te temperen. Uitgever Perfect 10, wiens materiaal voor volwassenen veelvuldig verspreid wordt op internet, is al jaren bezig met rechtszaken tegen o.a. Google, Amazon en de creditcardmaatschappijen maar hoopte ook op succes tegen Usenet provider Giganews. De Amerikaanse rechter ging echter niet mee in de aanklacht dat Giganews door het faciliteren en aanbieden van de servers ook verantwoordelijk zou zijn voor inbreukmakende handelingen van hun klanten. Daarvoor moet er een rechtstreekse en aantoonbare link gelegd worden dat Giganews financieel profiteert van de illegale verspreiding van Perfect 10 content op hun servers, of daar actief zelf een rol gespeeld hebben in het verspreiden ervan. Het lijkt op de discussies en rechtszaken die ook in Nederland tegen Usenet providers gevoerd zijn en BREIN heeft deze categorie natuurlijk ook al jaren in het vizier. Hopelijk wordt er wat meer bezind voordat er aan zulke zaken wordt begind, eh, begonnen.

En … er is nu echt een Bibliotheekwet

Met slechts één tegenstem van de PvdD nam afgelopen dinsdag de Eerste Kamer de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) aan. De Bibliotheekwet – want dat klinkt en tikt makkelijker – gaat in per 1 januari 2015 en bevestigt vooral de bestaande kerntaken van de openbare bibliotheken. De gemiddelde lener gaat er niet meteen wat van merken maar achter de schermen gaat er veel gebeuren. Hoe alles georganiseerd gaat worden en de te ontwikkelen (digitale) nationale bibliotheek zal nog flink wat discussies gaan opleveren maar dat het er gaat komen staat nu wettelijk vast. Alle documenten, inclusief de wet zelf, kun je natuurlijk zelf nalezen.

Zoeken binnen alle tweets die er ooit getweet zijn

Met de zoekfunctie van Twitter leek het misschien altijd wel alsof je alle (en dan ook alle!) tweets kon doorzoeken maar dat is nooit het geval geweest. De tweets van de laatste 7 dagen kon je goed terugvinden maar hoewel Twitter flink wat verbeteringen heeft toegevoegd de laatste jaren, vind je uiteindelijk maar een fractie terug van alle miljarden tweets die er geproduceerd zijn. Daarom is het bericht dat Twitter de komende weken de mogelijkheid uitrolt om wel *alle* tweets te kunnen doorzoeken, best wel bijzonder nieuws. Het staat op mijn lijstje om uitgebreid te gaan testen want met zo ontzettend veel tweets ben je meteen gedwongen om loepzuiver te gaan zoeken en dat vind ik minstens net zo interessant. Gelukkig vond ik in mijn eigen archief een hele oude tweet terug die ik over “idx/sub ondertiteling” schreef in augustus 2007 en dat was uniek genoeg voor 1 zoekresultaat. En als ik die kan terugvinden ….

Een film illegaal verspreiden mag niet maar $30.000 boete is belachelijk

Honderdduizenden internetters zijn in Amerika de laatste jaren aangeklaagd voor het illegaal verspreiden van auteursrechtelijk beschermde werken. In de meerderheid van die gevallen gaat het om films en er worden gigantische boetes opgelegd die een afschrikwekkend effect moeten hebben. Ik vrees dat dit niet snel gaat veranderen maar in een rechtszaak waarbij een rechthebbende $30.000 per overtreding eiste van de 11 gedaagden greep de rechter toch (eindelijk) in. Die kon niet accepteren dat puur door het downloaden en delen van de film via Bittorrent ze een schade hadden veroorzaakt van $30.000 en haalde er het 8ste amendement bij op de grondwet. Die stelt o.a. straffen in verhouding moeten staan tot de misdaad en dat excessieve boetes niet toegestaan zijn. Inclusief advocatenkosten komen de 11 er nu met $3000 mee weg. Alsof dat geen voldoende ontmoediging is denk ik dan maar. Het is echter de eerste keer dat de grondwet erbij wordt gehaald in een dergelijke casus.

De universiteiten en wetenschappelijke uitgever Springer werken naar Open Access toe

Twee weken geleden liepen de Big Deal onderhandelingen tussen de universiteiten en Elsevier vast maar de onderhandelingen met Springer lijken nu wel resultaten te hebben opgeleverd. Wetenschappers in Nederland kunnen open access publiceren in de Springer tijdschriften waarmee die publicaties dus straks publiekelijk beschikbaar komen. Ik zag dat diverse nieuwssites al met flink wat aannames kwamen maar de precieze details van de overeenkomst zijn nog niet bekend gemaakt. Dat er nu een mooie stap gezet is om een deel van de Nederlandse wetenschappelijke artikelen die vanaf 2015 geproduceerd wordt via open access te kunnen publiceren, is eigenlijk de enige conclusie die je kunt trekken. Voor de rest zal het toch echt afwachten worden of dit ook daadwerkelijk gaat gebeuren. En nu maar afwachten wat de Big Deal onderhandelingen met de derde en laatste wetenschappelijke uitgever, Wiley, gaan opleveren.

Recente bestsellers als ebook te leen bij de bibliotheek. Maar niet op je ereader

Eén van de meestgehoorde opmerkingen over het ebookportal van de bibliotheken is dat de recente bestsellers er niet te vinden zijn. Dat is ook enigszins logisch, geef ik met wat tegenzin toe, want dat zijn de titels waar de uitgevers het commercieel van moet hebben en ook al verdienen ze via de bibliotheek aan elke uitlening, de angst voor derving van inkomsten zit er goed in. Des te positiever dat Bibliotheek.nl met enkele uitgevers een overeenkomst heeft weten af te sluiten waarin ca. 30 bestsellers als ebook beschikbaar komen in het ebookportal. Het is een pilot van drie maanden waarin wordt bekeken of het uitlenen van de titels door de bibliotheek invloed heeft op de verkoopcijfers.

Me dunkt dat het eindresultaat vooraf al gegarandeerd is want teleurstellend genoeg kun je deze 30 titels alleen maar via de browser of in de Bibliotheek app op je mobiele apparaten lezen. De optie om de titels op je ereader te kunnen lezen ontbreekt namelijk en hoewel dat ook niet onlogisch is – de Adobe DRM is niet lastig te verwijderen – is dan wel mijn vraag wat je nu in hemelsnaam aan het uitproberen bent met deze pilot. In elk geval niet om de eigenaren van de 1,3 miljoen ereaders in Nederland te overtuigen niet die 30 titels illegaal te downloaden. Het was een mooi alternatief geweest, zeker aangezien juist de bestsellers natuurlijk het meest illegaal verspreid worden.

#

Tweetweekoverzicht: Spaans auteursrecht, Taylor Swift, verweesde werken in Engeland plus gratis NEN-normen en arcadespellen

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht gaat het over oude en nieuwe spellen, maakte ik beter kennis met Taylor Swift, leerde ik iets bij over de auteurswetten van Spanje en Engeland en kon ik na 3 jaar een update schrijven over gratis NEN-normen.

Internet Archive archiveert ook arcadespellen

The Internet Archive is de grootste online bibliotheek ter wereld en behalve het enorme archief van websites – en de wonderbaarlijke Wayback Machine – zijn daar ook grote archieven te vinden met video’s, audiobestanden en software. Bij de software spelen games een grote rol en zo vond je daar al een archief terug met klassieke pc games waarin vooral shareware versies en demo’s opgenomen zijn. Enige tijd geleden werd daar een Console Living Room aan toegevoegd die vele (erg) oude consoles beschrijft inclusief alle games die er voor verschenen zijn. Nieuw hieraan was dat je bijna alle spellen met een emulator in de browser kunt spelen – ik heb een zeer leuke avond doorgebracht met de Sega Genesis spellen – en dat breidt Internet Archive nu uit met een paar honderd nog oudere arcadespellen. Ook deze zijn in de browser te spelen mits je doorhebt dat je met de Tab toets kunt zien welke toetsen je nodig hebt. Het werkt goed maar er zitten wel wat haken en ogen aan om alles goed werkend te krijgen (Firefox werkt het beste icm een bedrade Xbox 360 controller en deze pagina met tips lezen als je een probleem hebt).

Taylor Swift gelooft niet in gratis muziek. Of Spotify

Het is dat Taylor Swift enkele weken geleden bij The Graham Norton Show te gast was want ik had anders niet eens geweten wie ze was. Sorry, het is een generatiekloofdingetje vermoed ik. Ik moet wel toegeven dat ze aanstekelijke muziek maakt want ik luisterde naar ’22’ en krijg dat maar niet uit mijn hoofd. Ik zou normaliter linken naar het nummer op Spotify maar dat kan nu dus niet meer. Haar nieuwe album is zojuist verschenen en als de megaster die ze is – ze is de enige die nog echt een miljoen cd’s kan verkopen – heeft ze al haar muziek laten verwijderen van Spotify. Omdat ze niet gelooft dat muziek gratis moet zijn, aldus een reactie die ik elders las. Hoe zich dat verhoudt tot het nieuws dat (in Europa) Spotify meer royalties uitkeert aan artiesten dan iTunes weet ik niet, net zo min als dat de timing met het uitbrengen van een nieuw album ook geen toeval zal zijn. In Google Play Music All Access staat haar muziek nog wel maar die heeft, in tegenstelling tot Spotify, ook niet de mogelijkheid om gratis te luisteren. Gelukkig gebruikt niemand YouTube om naar muziek te luisteren natuurlijk.

Reputatieschade van voormalige dictators in Call of Duty?

Je zult toch maar Manuel Noriega heten, voormalig dictator van Panama zijn, en een stuk ontspanning zoeken door Call of Duty: Black Ops 2 te spelen. Daarin krijg je een missie voorgeschoteld waarin jij met je team de jacht opent op, jawel, Manuel Noriega. Die ook nog eens sprekend op je lijkt. Dan klaag je de makers van de game natuurlijk aan voor schending van je portretrecht en reputatieschade. Terwijl de uitgever nog druk was met aantonen dat het fair use was maakt de rechter korte metten met deze aanklacht en wijst de zaak af (PDF). Hoge bomen vangen veel wind en als die hoge bomen ook nog eens bestaan uit een geschiedenis met drugs, illegale wapens en pornografie dan kan er toch echt geen sprake zijn van reputatieschade. Ik ben benieuwd hoe de rechter gaat oordelen in de rechtszaak die Linday Lohan heeft aangespannen tegen de makers van GTA V.

Bibliotheken in de UK protesteren tegen auteursrechtwetgeving voor verweesde werken

Onder het auteursrecht in het Verenigd Koninkrijk is er een uitzondering in de beschermingsduur van dit auteursrecht opgenomen als de rechthebbende van een werk niet bekend is. Voor deze verweesde werken geldt niet de termijn van 70 jaar na het overlijden van de maker maar een vaste einddatum die is gezet op 2039. Ongeacht hoe oud het werk is. Dat betekent dat bibliotheken met historische collecties niet in staat zijn deze publiek beschikbaar te maken als de rechthebbenden niet bekend zijn. En dat geldt voor zo’n 50% van al het materiaal. Het Imperial War Museum, de National Library of Schotland en de universiteitsbibliotheek van de University of Leeds hebben daarom een expositie van lege vitrines georganiseerd met daarin kaartjes met beschrijvingen van wat er zichtbaar was geweest aan materiaal uit de Eerste Wereldoorlog als deze ook openbaar gemaakt hadden mogen worden.

Onderhandelingen tussen Elsevier en de universiteiten vastgelopen

Heel veel aandacht voor de Big Deals – overeenkomsten die elke drie jaar afgesloten worden tussen de universiteiten en de grote wetenschappelijke uitgevers en waar vele miljoenen in om gaan – is er eigenlijk nooit. En dat terwijl ze best controversieel zijn aangezien onderzoeksresultaten die met publieke middelen (ons belastinggeld) gemaakt zijn al decennia door universiteiten teruggekocht moeten worden om daar verder onderzoek op voort te bouwen. Nu de staatssecretaris wil bewerkstelligen dat dit soort onderzoeksresultaten vrij toegankelijk moet zijn voor het publiek, gaan de onderhandelingen meer dan alleen over hoeveel er betaald moet worden en verscherpt de discussie zich. Ik schreef er uitgebreid over afgelopen week maar hier kan mijns inziens niet genoeg aandacht aan besteed worden.

Vrij beschikbare NEN normen omdat wetgeving er dwingend naar verwijst

In 2006 begon Bouwadviesbureau Knooble met een langdurige rechtszaak om te bewerkstelligen dat NEN normen – eindproducten van een proces van normalisatie waarin belanghebbende partijen op vrijwillige basis afspraken maken hoe bepaalde goederen het beste geproduceerd kunnen worden of diensten het beste geleverd kunnen worden – waar naar verwezen wordt in wetgeving vrijelijk beschikbaar te krijgen. Voor die normen moesten bedrijven namelijk (stevig) betalen terwijl ze die nodig hadden om te voldoen aan de wetgeving. Die rechtszaak verloor Knooble uiteindelijk in 2010 maar dat was wel de opmaat naar een kabinetsbesluit (PDF) om Nederlandse normen, waarnaar dwingend wordt verwezen in wetgeving, vrij beschikbaar te maken.

In de Wet Burgerservicenummer in de Zorg (Wbsn-z) wordt dwingend verwezen – gebruik en toepassen is niet optioneel – naar een drietal NEN-normen. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VSW) heeft nu dus het gebruik van deze drie normen (NEN 7510, NEN 7512 en NEN 7513) afgekocht en deze zijn voor een ieder gratis te downloaden uit de normshop van het NEN.

Spanje probeert het internet auteursrechtelijk af te persen

Vorige week schreef ik al even over de door Spanje bedachte Google-tax in de recente revisie van hun auteursrechtwetgeving maar het blijft niet bij het eisen van een vergoeding als een zoekmachine korte beschrijvingen bij geïndexeerde links plaatst. Zelfs nu afgelopen week de grootste Duitse krantenuitgever – in Duitsland werd een vergelijkbare wetgeving geïntroduceerd in 2013 – inbond en Google verzocht alsjeblieft hun artikelen weer te indexeren nadat de bezoekersaantallen enorm gedaald waren.

Die optie hebben de Spaanse krantenuitgevers niet eens aangezien ze geen afstand kunnen doen van dit recht om betaald te worden door Google. Maar het is sowieso een stuk erger in Spanje want onder de nieuwe wetgeving kan er opgetreden worden tegen websites die slechts linken naar materiaal dat inbreuk maakt op het auteursrecht. Als je dus niet goed controleert of je linkt naar legale content kan je dat maximaal €600.000 kosten terwijl ook diensten van gebruikte betaalproviders geblokkeerd kunnen worden en domeinen offline gehaald kunnen worden. Een ernstig geval van internet censuur onder het mom van bescherming van auteursrecht dus.

#

Tweetweekoverzicht: Onbeperkt opslaan in OneDrive, Kobo, afschaffing geschriftenbescherming en de Google-tax

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

Deze week maakte ik iets meer een selectie zodat het tweetweekoverzicht wat minder onderwerpen heeft. Hopelijk vergroot het de leesbaarheid.

Sla alles onbeperkt op in de cloud bij OneDrive?

Het moest er een keer van komen natuurlijk dat één van die cloudopslagdiensten met een onbeperkte hoeveelheid ruimte zou komen bij een betaald abonnement. Ik had het na de recente ronde met verhogingen bij zowel Google Drive, Dropbox en OneDrive alleen nu nog niet verwacht. En ik dacht dat het Google zou zijn die de druk op Dropbox op deze manier zou gaan vergroten. Maar nee, het is dus Microsoft die hun ‘alles in de cloud’ aanpak doorzet en vanaf volgende week gaat beginnen om alle beperkingen van OneDrive te verwijderen als je over een Office 365 abonnement beschikt. Geen gekke zet want het betekent – andersom geredeneerd – dat je voor een tientje per maand onbeperkte opslagruimte hebt in OneDrive en daar als bonus Office bij krijgt waarmee je zowel op je pc als online *en* op de iPad kunt tekstverwerken, powerpointen of excellen. Niet gek.

Je Gmail inbox in je Google zoekresultaten

Google is druk bezig met Gmail. De nieuwe Inbox app – alleen te gebruiken als je over een invite beschikt – moet email weer toegankelijker maken, binnenkort komt de nieuwe Gmail app voor Android uit en nu las ik dat Google je eigen Gmail inbox toont in Google als je zoekt op termen als ‘my inbox’ en ‘show inbox’. Vanzelfsprekend krijg alleen jij die zelf te zien en het is ook nog niet voor iedereen beschikbaar. Tenminste, bij mij wordt het (nog) niet zichtbaar. Dat is ook niet erg want ik zie oprecht het nut er niet van in. Dat wordt wat anders als je – optioneel! – de mogelijkheid krijgt om tegelijkertijd het web en je mailarchief te doorzoeken want dat zou ik wel best handig vinden.

Kobo fixt het niet meer kunnen downloaden van gekochte ebooks

Het lijkt er op dat Kobo het probleem van het niet (meer) kunnen downloaden van gekochte ebooks uit je account heeft opgelost. Een maand geleden meldden vele klanten dat ze enkele titels niet meer konden downloaden en het lijkt erop dat het echt alleen maar een technisch probleem was. Titels die alleen maar beschikbaar zijn in Kobo’s eigen formaat (KePub) kun je echter nog steeds niet downloaden. Hier vallen o.a. de meeste graphic novels onder – comics en strips –  waar Kobo ook steeds meer van aanbiedt. Die kun je ook niet fatsoenlijk lezen op een ereader en zijn sowieso bedoeld voor gebruik op een tablet. Wil je graphic novels wel kunnen downloaden om een eigen backup te hebben? Dan ben je beter af bij uitgevers die dat actief ondersteunen zoals Image Comics.

Powerpoint presentatie beschermd door auteursrecht

Dat een Powerpoint-presentatie ook beschermd wordt door het auteursrecht is niet verrassend want dat geldt voor alle werken waar een creatieve prestatie voor gepleegd is. Het was wel bijzonder dat dit in een rechtszaak ter discussie stond waardoor de rechter het expliciet nog even bevestigde. Ik stond er ook even bij stil in een blogpost en schreef vervolgens over waar je t.a.v. gebruiksrechten op moet letten als je ze uploadt (of downloadt) van SlideShare.

Afschaffing van de geschriftenbescherming

Alle werken die middels een creatieve prestatie – met een eigen oorspronkelijk karakter of persoonlijk stempel van de maker – zijn gecreëerd worden beschermd door het auteursrecht. Zoals dus een Powerpoint-presentatie waarover ik hierboven al schreef. In artikel 10 van de Auteurswet staat een niet uitputtende opsomming waar echter in lid 1 (onderdeel 1), lid 4 en lid 5 verwezen wordt naar uitzonderingen binnen de categorie geschriften.

In het verleden werd een zogenaamde geschriftenbescherming ook toegekend aan verzamelingen van gegevens waarbij geen sprake was van een creatieve prestatie maar waarbij de investering beschermd werd om die gegevens te verzamelen en te ordenen. Voorbeelden hiervan waren telefoongidsen, dienstregelingen en gebruiksaanwijzingen. In de praktijk was deze geschriftenbescherming al afgeschaft – het was effectief ondoenlijk om je er op te beroepen – maar vorige week ging een wetsvoorstel Wijziging van de Auteurswet in verband met de afschaffing van bescherming van geschriften zonder oorspronkelijk karakter of persoonlijk stempel van de maker stilletjes door de Eerste Kamer. De betreffende onderdelen van artikel 10 zijn nu ook officieel geschrapt, net als de verwoording van artikel 15 over nieuwsberichten. Zoals IE-forum al concludeerde wordt het nu eenvoudiger om feitelijke informatie te verspreiden zonder dat iemand een auteursrechtelijke claim hier op kan leggen.

Spanje introduceert nieuwe auteursrechtwetgeving. En een Google tax

Ook in Spanje is een wetswijziging aangenomen in de auteursrechtwetgeving. Deze voegt een sterkere bescherming toe aan rechthebbenden waardoor ze een wettelijk recht krijgen om betaald te worden voor (her)gebruik van hun werken. Het probleem is echter dat deze nieuwe wetgeving het ook lastiger maakt om je content gratis weg te geven onder bijvoorbeeld een Creative Commons licentie en het lijkt een nieuwe barrière op te gaan werpen in het vrijelijk (kunnen) delen van informatie in Spanje. De grootste barrière die opgeworpen wordt in de nieuwe wetgeving is echter specifiek gericht op Google. De zoekmachine wordt nu met een ‘Google-tax‘ wettelijk verplicht te betalen als ze links naar nieuwsartikelen opnemen in hun zoekindex.

Hoe blij de uitgevers (en Google) moeten zijn hiermee valt nog te bezien. Google zal zeker niet gaan betalen en andere manieren gaan vinden om onder deze nieuwe regels uit te komen. Uitgevers hebben – meer dan ooit – nieuwe lezers nodig en het niet meer terug kunnen vinden van hun artikelen in Google is dan iets dat ze zich ook niet kunnen veroorloven.

In Duitsland werd al eerder soortgelijke wetgeving geïntroduceerd en dat heeft rechthebbenden niks geholpen: vorige maand besloot Google alleen nog maar de titels van artikelen te tonen van Duitse nieuwsartikelen. En die zijn niet auteursrechtelijk beschermd natuurlijk. Het ligt voor de hand dat ze dit straks ook in Spanje gaan doen.

#

Tweetweekoverzicht: Kobo en Bol, de troonrede, een nieuwe Kindle en meer

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

Kobo en Bol gaan nauw samenwerken

Heel erg verrast was ik niet door het persbericht van Bol. Nadat Sony zich teruggetrokken had uit de ereadermarkt moest Bol het ook zonder hun ereaders doen. Door met Kobo te gaan samenwerken biedt Bol nu alle ereaders van Kobo aan, kun je alle bij Bol gekochte ebooks straks rechtstreeks op Kobo ereaders lezen en heeft Bol nu ook miljoenen Engelstalige ebooks in het assortiment zitten. In je Kobo account is er al een optie te vinden om je Bol.com account te koppelen maar die werkt (nog) niet. Er is wel aangekondigd dat Kobo zal aansluiten bij LeesID en beide partijen zijn voornemens om de komende maanden “gezamenlijk innovaties te lanceren om digitaal lezen nog aantrekkelijker te maken”. Ik ben erg benieuwd.

Google Play Kiosk

De Nederlandse Google Play Store blijft maar uitgebreid worden. Nog geen 2 jaar geleden kon je er alleen apps vinden maar inmiddels kun je ook voor muziek, boeken, films en apparaten terecht in de winkel van Google. De Kiosk is de recentste aanvulling in het assortiment en daar kun je Nederlandse (en Engelse) kranten en tijdschriften kopen om digitaal te lezen. Er staan nog een blogpost in de planning over hoe dat lezen via de Kiosk app en de browser in zijn werk gaat.

Bloggers zijn journalisten in Nieuw Zeeland

“Be careful what you wish for, lest it come true”, is wat de Engelsen zouden zeggen denk ik. Er is (juridisch) al veel te doen geweest over de status van bloggers als journalisten. Een gerechtshof in Nieuw Zeeland oordeelde dat bloggers juridisch als (beroeps)journalisten beschouwd kunnen worden en dat publiceren op een blog journalistiek bedrijven kan zijn. Hier horen ook rechten bij zoals het verschoningsrecht om je bronnen te beschermen – en daar was het de blogger die de zaak had aangespannen om te doen – maar dus ook de mogelijkheid van een rechter om in voorkomende gevallen precies dat recht te ontnemen. Je hebt als blogger de wettelijke optie te weigeren om de identiteit van je bron te onthullen maar de rechter kan je nog steeds dwingen deze prijs te geven. In Nederland zijn we nog niet zo duidelijk hierin.

Auteursrecht op de troonrede

Ik luisterde afgelopen dinsdag naar de troonrede en het leek me een leuk idee om een kort stukje – ja echt! – te schrijven over hoe het nou zit met het auteursrecht op de troonrede en de Miljoenennota. De eerste omdat deze altijd volledig online wordt gezet en de tweede omdat de begroting elk jaar maar blijft uitlekken vooraf en er zelfs een rechtszaak aan te pas kwam dit jaar. Ik was al bezig met het uitpluizen van de Auteurswet toen Joost Becker een artikel plaatste op de site van Dirkzwager over het auteursrecht op de troonrede. Beter dan dat ik dat gedaan zou hebben dus ik bewaar hem voor volgend jaar. Misschien.

Wetsvoorstel voor nieuwe auteursrechtexceptie verweesde werken

In 2012 werd een Europese richtlijn 2012/28/EU (PDF) vastgesteld die de wettelijke mogelijkheden verruimde voor publieke instellingen om juist dergelijk verweesd erfgoedmateriaal online beschikbaar te maken. Die moet voor 29 oktober 2014 in de Nederlandse wetgeving verwerkt zijn en ik schreef in maart van dit jaar al over het wetsvoorstel dat naar de Tweede Kamer toe was gegaan. Afgelopen week werd de “Wijziging van de Auteurswet en de Wet op de naburige rechten in verband met de implementatie van de Richtlijn nr. 2012/28/EU inzake bepaalde toegestane gebruikswijzen van verweesde werken; Gewijzigd voorstel van wet” (PDF) gepubliceerd door de Eerste Kamer der Staten-Generaal. Het is nu wachten tot deze officieel in werking gaat treden door publicatie in het Staatsblad.

Nieuwe ereader van Amazon: de Kindle Voyage

Het nieuws lekte onbedoeld uit via de Duitse Amazon site maar het werd al snel officieel bevestigd door Amazon.com. Ook Amazon gelooft nog steeds in e-ink ereaders en komt met de Kindle Voyage, een nieuw 6″ model dat voorzien is van de nieuwste snufjes en een fonkelnieuw scherm. Voor deze Rolls Royce onder de ereaders mag je echter wel $199 neerleggen (of $219 als je niet van advertenties op je ereader houdt) in december. Engadget mocht hem echter nu al uitproberen. In Nederland zal die waarschijnlijk ook te bestellen zijn eind dit jaar, helemaal als Amazon inderdaad in oktober naar Nederland komt.

iOS 8: werken met informatie

Heel interessant leek de nieuwe versie van iOS eigenlijk niet te gaan worden maar ik ben toch erg enthousiast nu. Apps kunnen nu met elkaar communiceren op je iPhone of iPad en het mobiele besturingssysteem van Apple is wat opener geworden voor de makers van de apps. In de praktijk betekent het dat veel nieuwe iOS 8 versies van ebook en informatie-apps nieuwe functionaliteiten hebben gekregen. Zo kun je nu zowel uit de Kindle als Kobo app passages kopiëren naar het klembord (en weer plakken in andere apps), kun je hele pagina’s automatisch vertalen in de Kindle app en zijn apps als Evernote en Pocket nu ook beschikbaar in het systeemmenu van Delen (Share). Je kunt nu dus uit bijna alle apps, inclusief de browser apps, informatie overhevelen naar Evernote of Pocket. Ik gebruik dit nu al bijna dagelijks.

#

Hyperlinken is geen auteursrechtelijke openbaarmaking

hyperlinkenAls je twijfelt of je een publicatie mag gebruiken voor je onderwijs, kijk dan of je er naar toe kan linken. Want linken naar een beschermd werk is geen nieuwe openbaarmaking en mag dus altijd“. Zo beantwoordde ik afgelopen maandag nog een vraag van een docent die opgelucht was dat hij dus zonder problemen kon linken naar rapporten en andere documenten die al vrijelijk via internet toegankelijk zijn. “Tenminste, tot nader order want of je onder alle omstandigheden mag hyperlinken naar een beschermd werk is nog wel onderwerp van discussie“, voegde ik er aan toe.

Normaliter zou het niet eens een discussie opleveren. Linken naar auteursrechtelijk beschermde werken zijn zelf geen openbaarmakingen in de zin zoals het in de Auteurswet staat beschreven. Als je een hyperlink aanbrengt naar een document, foto, website of wat voor ander werk dan ook dat elders op internet al gepubliceerd is dan is dat heel wat anders dan datzelfde werk opnieuw publiceren. Logisch. Maar zo zwart-wit is het tegenwoordig niet meer en de grenzen zijn in het verleden al aardig opgezocht.

Embedded links

Zo vinden eigenaren van content het niet even wenselijk als sites die naar hun linken doen voorkomen alsof die content op hun eigen site staan. Embedded links zijn ook hyperlinks maar tonen content die op een andere site staan op de eigen site zonder dat bezoekers op die oorspronkelijke sites komen. Buma Stemra heeft enkele keren geprobeerd embedded filmpjes en muziek als nieuwe openbaarmakingen te bestempelen in combinatie met het invoeren van een heffing. Wat zelfs lukte na een rechtszaak tegen Nederland.FM.

Sanoma

De grenzen van wat wel en niet mag met linken werden in Nederland nog wat strakker gedefinieerd toen Sanoma GeenStijl voor de rechter sleepte wegens het linken naar een uitgelekte fotorapportage van Britt Dekker. Het linken naar die foto’s zou niet alleen onrechtmatig zijn volgens Sanoma, maar ook een inbreuk op het portretrecht en zelfs op het auteursrecht vormen. Tot verrassing van velen ging de rechter mee in deze claim en deed de uitspraak dat door een link te plaatsen naar die fotorapportage GeenStijl inbreuk maakte op de auteursrechten van Sanoma. De rechter stelde wel duidelijk de uitzonderlijke randvoorwaarden hierbij vast want door het zeer actief promoten en onder de aandacht brengen van (de link naar) de foto’s was er bijna geen verschil tussen het linken naar een externe plek en de eigen GeenStijl server en de rechter rekende het GS (terecht) zwaar aan dat ze een link die anders volledig onvindbaar zou zijn geweest op deze manier openbaar gemaakt hadden.

Het Hof Amsterdam vernietigde (gelukkig) dat vonnis in november 2013 en stelde dat het plaatsen van een hyperlink naar een elders openbaar gemaakt werk in beginsel geen zelfstandige manier van openbaar maken is en geen inbreuk op auteursrecht oplevert.

Ook internationaal

Internationaal is er vooral veel te doen rondom de status van linken naar krantenartikelen. Er zijn diverse rechtszaken geweest tussen uitgevers en websites die doorlinken naar volledige (kranten)artikelen. Belgische kranten hebben al jaren ruzie met Google News hierover, in Duitsland is er zelfs wetgeving om licentievergoedingen te kunnen innen bij tonen van kleine stukjes content in o.a. Google en in 2012 startte er in Zweden een rechtszaak die door de Zweedse journalistenvakbond aangespannen tegen de nieuwsaggregatiedienst Retriever. Op de site van een krant werd er, via Retriever, gelinkt naar artikelen van bij de vakbond aangesloten journalisten waarbij betalende leden zelfs het volledige artikel konden lezen. De Zweedse rechtbank oordeelde dat er geen sprake was van een openbaarmaking maar de journalistenvakbond ging in hoger beroep bij de Zweedse Hoge Raad. Die wilde de vingers er niet meteen aan branden en stelde zelf zgn. prejudiciële vragen aan het Europese Hof van Justitie om duidelijkheid te krijgen op de vraag of en wanneer een hyperlink een auteursrechtelijke openbaarmaking is.

1. Is sprake van mededeling aan het publiek in de zin van artikel 3, lid 1, van richtlijn 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij wanneer iemand anders dan de houder van het auteursrecht op een bepaald werk op zijn website een aanklikbare link plaatst naar het werk?

2. Is het voor het antwoord op de eerste vraag relevant of het werk waarnaar de link verwijst, is geplaatst op een website op het internet waartoe iedereen zonder beperkingen toegang heeft dan wel of de toegang op enige wijze is beperkt?

3. Moet bij de beantwoording van de eerste vraag onderscheid worden gemaakt tussen gevallen waarin het werk, nadat de gebruiker op de link heeft geklikt, wordt getoond op een andere website, en gevallen waarin het werk, nadat de gebruiker op de link heeft geklikt, aldus wordt getoond dat de indruk wordt gewekt dat het op dezelfde website verschijnt?

4. Kan een lidstaat een ruimere bescherming bieden aan het uitsluitende recht van auteurs door onder het begrip “mededeling aan het publiek” een groter aantal handelingen te verstaan dan die welke zijn genoemd in artikel 3, lid 1, van richtlijn 2001/29?

Vragen die best wel heel duidelijk en gericht zijn. De eerste vraag gaat over puur en alleen een hyperlink als eventuele openbaarmaking, de tweede dekt het onderscheid af tussen openbare en (deels) niet publiek toegankelijke content waar naar toe gelinkt wordt terwijl de derde over inline linken oftewel embedden gaat. Deze vragen dekken dus eigenlijk het reguliere hyperlinken af maar ook de voorbeelden van Sanoma en Buma/Stemra. De vierde vraag tenslotte is effectief een verzoek om specifiek te benoemen welke handelingen (eventueel nog meer) gerekend worden onder het openbaar maken.

Twee jaar later

Dat was 2012 maar vandaag volgde dan eindelijk het arrest van het Hof van Justitie met de antwoorden op de vier gestelde vragen. Het Hof neemt de eerste drie vragen samen in haar antwoorden en stelt dat een hyperlink naar een beschermd werk wel degelijk een mededeling is aan een publiek, en daarmee een openbaarmaking. Er zou echter pas opnieuw toestemming nodig zijn van de rechthebbende(n) als dat een mededeling aan een nieuw publiek zou zijn, te weten een publiek dat door de houders van het auteursrecht niet in aanmerking werd genomen toen zij toestemming verleenden voor de oorspronkelijke mededeling aan het publiek.

Hieruit volgt dat als een werk gepubliceerd en openbaar gemaakt is op een voor het grote publiek toegankelijke website er naar toe gelinkt mag worden vanaf een andere site. Het is immers hetzelfde doelgroep (alle gebruikers van internet) die sowieso al toegang hadden tot dat beschermde werk. Het maakt hierbij volgens het Hof dan ook niet uit als door het klikken op een (embedded) link het werk rechtstreeks getoond wordt, ook al staat dat werk op een andere site. Deze bijkomende omstandigheid wijzigt immers niets aan de vaststelling dat het plaatsen op een website van een aanklikbare link naar een beschermd werk dat op een andere website is bekendgemaakt en vrij toegankelijk is, tot gevolg heeft dat dit werk ter beschikking van de gebruikers van eerstgenoemde website wordt gesteld en dus een mededeling aan het publiek vormt. Aangezien het niet gaat om een nieuw publiek, is evenwel in elk geval de toestemming van de houders van het auteursrecht niet vereist voor een dergelijke mededeling aan het publiek.

Als een werk openbaar gemaakt is op een site die een afgebakend publiek heeft doordat er bijvoorbeeld een betaalmuur aanwezig is met een inlogsysteem ten behoeve van abonnees, dan kan er echter niet gelinkt worden naar dat beschermde werk als dankzij die link die beveiliging omzeild wordt. Er is dan dus wel opnieuw toestemming nodig van rechthebbenden om dat werk breder beschikbaar te stellen dan oorspronkelijk bedoeld in. Indien daarentegen een aanklikbare link de gebruikers van de website waarop deze link zich bevindt, in staat stelt om beperkingsmaatregelen te omzeilen die op de website waar het beschermde werk zich bevindt zijn getroffen teneinde de toegang van het publiek te beperken tot de abonnees ervan, en aldus een interventie vormt zonder welke die gebruikers niet zouden kunnen beschikken over de verspreide werken, dienen al deze gebruikers te worden beschouwd als een nieuw publiek dat door de houders van het auteursrecht niet in aanmerking werd genomen toen deze toestemming verleenden voor de oorspronkelijke mededeling, zodat de toestemming van de houders vereist is voor een dergelijke mededeling aan het publiek. Dit is met name het geval wanneer het werk niet meer beschikbaar is voor het publiek op de website waarop het oorspronkelijk werd medegedeeld of wanneer het thans op die website enkel beschikbaar is voor een beperkt publiek, terwijl het op een andere website toegankelijk is zonder toestemming van de houders van het auteursrecht.

Het Hof van Justitie concludeert hiermee dat het plaatsen op een website van aanklikbare links naar werken die op een andere website vrij beschikbaar zijn, geen handeling bestaande in een mededeling aan het publiek vormt. Hyperlinken naar een auteursrechtelijk beschermd werk is dus niet hetzelfde als de openbaarmaking van dat werk en is – zonder nieuwe toestemming – geoorloofd, tenzij de toegang tot dat werk al beperkt was. In dat geval kan het hyperlinken wel een inbreuk op het auteursrecht zijn als die toestemming niet verkregen wordt.

Tot slot verklaart het Hof als antwoord op de vierde vraag dat lidstaten geen ruimere interpretatie mogen geven aan het begrip ‘mededeling aan het publiek’ om zo een bredere auteursrechtelijke bescherming te geven aan rechthebbenden. Samen met de constatering dat er qua publiek geen onderscheid is tussen een reguliere hyperlink en een embedded link kan dit nog wel interessante consequenties hebben voor de heffing die door Buma/Stemra van diverse sites wordt geïnd. Buma/Stemra hanteert de (zeer) ruime interpretatie dat een embedded link wel degelijk een nieuwe openbaarmaking is en met de uitspraak van het Hof lijkt er nu in elk geval geen basis meer te zijn voor de embedtaks. [update 27-2-2014: Buma/Stemra trekt inderdaad de embedtaks in per 1-1-2014]

En ik kan in het vervolg zonder enige twijfel aangeven dat linken naar beschermde werken op internet nog altijd mag. Mits ze niet achter een inlog zitten natuurlijk.

Verder lezen: Het internet is (weer) gered: hyperlinken of embedden geen auteursrechtinbreuk (SOLV) // HvJ EU Svensson: Hyperlinken naar beschermde werken kan zonder toestemming (IE-Forum) // Het volledige arrest (HvJ EU) // EU-Hof: hyperlink geen inbreuk op auteursrecht (Webwereld)

@foto via Vlado / FreeDigitalPhotos

#

Mag je nu wel of niet ebooks downloaden uit illegale bron?

illegale bronVandaag oordeelde het Gerechtshof Den Haag dat het opleggen van een blokkade aan internet service providers voor domeinnamen en ip-adressen die door bittorrentsites worden gebruikt, niet voldoet aan de daaraan gestelde (proportionaliteits)eisen. Daarmee kwam de in 2012 opgelegde blokkade van The Pirate Bay door Ziggo en XS4ALL te vervallen. De rechter baseerde zich o.a. op het feit dat een dergelijke blokkade niet effectief bleek te zijn en dat hierdoor providers buitenproportionele maatregelen moesten nemen. Ook al overweegt BREIN nog in cassatie te gaan, het lijkt er toch wel op dat de blokkade van The Pirate Bay tot het verleden gaat behoren.

Vlak nadat dit nieuws bekend werd zag ik de eerste berichten verschijnen over het weer kunnen downloaden van ebooks van de grootste torrentsite. Ongetwijfeld waren de berichten deels als grap bedoeld maar ik zag daar echter wel weer verschillende antwoorden op komen die elkaar tegenspraken. Volgens de één mag je wel ebooks downloaden uit een illegale bron, volgens een andere mag het pertinent niet. Tijd om uit te zoeken wie er gelijk heeft.

Kopiëren en downloaden in de wet
De Auteurswet voorziet in diverse uitzonderingen, excepties, op het auteursrecht van de maker. Eén daarvan is de thuiskopie-exceptie. Die vind je echter terug in twee verschillende artikelen van de Auteurswet. De eerste, artikel 16b, stelt dat: Als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst wordt niet beschouwd de verveelvoudiging welke beperkt blijft tot enkele exemplaren en welke uitsluitend dient tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die zonder direct of indirect commercieel oogmerk de verveelvoudiging vervaardigt of tot het verveelvoudigen uitsluitend ten behoeve van zichzelf opdracht geeft.

Wat staat hier nou eigenlijk? Hier staat dat je werken mag kopieren voor eigen privé gebruik, zoals bijv. voor (zelf)studie zolang je er maar niets aan verdient. De laatste regel maakt het zelfs mogelijk dat je zo’n kopie ook door anderen mag laten maken. In het tweede lid van het wetsartikel worden echter boeken specifiek uitgezonderd van die brede mogelijkheid en wordt gesteld dat je slechts een deel van het boek mag kopiëren. Een volledige kopie, ook voor eigen gebruik, mag alleen gemaakt worden als er geen (nieuwe) exemplaren meer te verkrijgen zijn.

Beschouw je dus een ebook als een boek, dan mag je daar geen volledige kopie van maken en zou ook een gedownload ebook (als kopie van het origineel) niet mogen.

Artikel 16b of 16c
Maar daarmee zijn we er nog niet want artikel 16b is (alleen) van toepassing als een thuiskopie niet onder artikel 16c geregeld wordt. Artikel 16c beschrijft de mogelijkheid van het maken van een thuiskopie op een drager die bestemd is om een werk ten gehore te brengen, te vertonen of weer te geven, zoals het zo fraai in het eerste lid gemeld wordt. Als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst wordt niet beschouwd het reproduceren van het werk of een gedeelte ervan op een voorwerp dat bestemd is om een werk ten gehore te brengen, te vertonen of weer te geven, mits het reproduceren geschiedt zonder direct of indirect commercieel oogmerk en uitsluitend dient tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die de reproductie vervaardigt.

Het heeft hiermee in de praktijk meestal betrekking op het kopiëren naar digitale informatiedragers voor eigen gebruik, hoewel het onderscheid tussen 16b en 16c vooral gaat tussen ‘generieke’ kopieën en kopieën die op een daartoe bestemde drager worden gemaakt. Het kopiëren van een fysiek boek valt onder 16b maar het kopiëren van een audiocd naar een blanco beschrijfbare cdrom valt onder 16c.

Artikel 16c is de wettelijke basis voor het gegeven dat het in Nederland niet verboden is om muziek en films te downloaden van het internet. Ook materiaal dat zonder toestemming van de rechthebbenden op internet is gezet mag namelijk gebruikt worden ‘tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die de reproductie vervaardigt’. Daar komen de discussies rondom illegaal downloaden ook om de hoek kijken, of beter gezegd, de discussies over het downloaden uit illegale bron.

En downloaden uit illegale bron is niet verboden
Op 15 november 2010 speelde een hoger beroep waarin aan de orde kwam of downloaden uit illegale bron voor privé-doeleinden al dan niet is toegestaan. Het (zelfde) Gerechtshof in Den Haag deed hierin de uitspraak:

Downloaden uit illegale bron is het downloaden van muziek- of filmbestanden die zonder toestemming van de auteursrechthebbenden op internet zijn geplaatst. Het hof heeft hierover het volgende beslist. Het downloaden uit illegale bron voor privé-gebruik is naar Nederlands recht toegestaan, omdat de Nederlandse regering bij de aanpassing van de Nederlandse Auteurswet aan de Europeesrechtelijke Auteursrechtrichtlijn uitdrukkelijk en herhaaldelijk heeft verklaard dat downloaden uit illegale bron voor privé-gebruik niet is verboden.

Goed, dus je mag downloaden uit illegale bron maar dan is nog steeds de vraag wat er gedownload mag worden. Gaat het alleen om de in de uitspraak genoemde muziek- en filmbestanden of zouden ook ebooks hieronder kunnen vallen? Voor het beantwoorden van die vraag is lid 2 van artikel 16c van belang. Deze stelt de voorwaarde dat voor die thuiskopie uit lid 1 een billijke vergoeding betaald moet worden aan de rechthebbenden. Voor het reproduceren, bedoeld in het eerste lid, is ten behoeve van de maker of diens rechtverkrijgenden een billijke vergoeding verschuldigd. De verplichting tot betaling van de vergoeding rust op de fabrikant of de importeur van de voorwerpen, bedoeld in het eerste lid.

En dat is de thuiskopieheffing. Een bedrag die op de in het eerste lid genoemde dragers wordt geheven en geïnd door Stichting de Thuiskopie. In eerste instantie alleen op beschrijfbare cd’s en dvd’s maar nadat op 1 januari 2013 de regeling werd uitgebreid, ook op computers, externe harde schijven, tablets, smartphones, laptops en harddiskrecorders.

Door die uitbreiding naar al die andere dragers kun je – mijns inziens – concluderen dat als je digitale kopieën maakt op een harde schijf van een pc of laptop, of op een smartphone of tablet, dat dus ‘daartoe bestemde dragers’ zijn zoals in artikel 16c staat aangegeven. Ongeacht of het nou films zijn, muziek is of ebooks. Games en andere software vallen hier overigens buiten aangezien hierover in een ander wetsartikel specifieke voorbehouden gedaan zijn.

Downloaden van ebooks, ook die uit illegale bron zoals The Pirate Bay, valt dan ook volgens mij – dankzij de thuiskopieheffing op alle apparaten waarmee je ze kunt downloaden – onder artikel 16c. Waarmee het downloaden van ebooks toegestaan zou zijn in Nederland zolang je ze niet zelf uploadt (wat je met bittorrent overigens standaard wel doet!) of op andere manieren verder verspreidt.

Maar het laatste woord is aan een rechter
Nu ben ik geen jurist en kun je hoe dan ook van mening blijven verschillen over de interpretatie van de thuiskopie-exceptie als het om downloaden van ebooks gaat. Ik heb uitgebreid gezocht maar kon geen jurisprudentie/uitspraken vinden van een gerechtshof over deze kwestie. Valt het maken van een thuiskopie van ebooks onder artikel 16c en is het daarmee toegestaan, ook uit illegale bron? Of zijn ebooks auteursrechtelijk gezien boeken en moeten ze onder artikel 16b gerekend worden? In dat laatste geval zou je niet zo maar geen thuiskopie mogen maken resp. een exemplaar mogen downloaden.

Heb ik toch eens een interessante vraag voor de rijdende rechter ;-)

Update 29-1-2014
Ik had het expres weggelaten om in een latere blogpost er verder op in te gaan maar ik voeg het nu alsnog toe. Op 9 januari van dit jaar publiceerde de Advocaat Generaal van het Europese Hof van Justitie een Conclusie naar aanleiding van een cassatie van een zaak die bij de Hoge Raad was beland. Dit betrof een aantal importeurs en leveranciers van dragers waarop thuiskopieheffing wordt geheven. Zij betoogden dat de thuiskopieheffingniet gebruikt mag worden om te compenseren voor downloads uit illegale bron en dat de thuiskopieheffing daarom verlaagd moet worden. Het Gerechtshof in Den Haag gaf Stichting Thuiskopie echter gelijk waarop de eisende partijen in cassatie gingen bij de Hoge Raad, die vervolgens vragen van uitleg stelde aan de Advocaat Generaal.
Een lang verhaal kort: de Advocaat Generaal van het Europese Hof van Justitie concludeert dat de thuiskopieheffing niet geheven mag worden over illegale content en dat daarmee de thuiskopie-exceptie niet zo mag worden uitgelegd dat deze van toepassing is op downloads uit illegale bron. Dus niet legaal films, muziek en ebooks downloaden van The Pirate Bay.
Het is nu wachten op de niet rijdende rechters van het Europese Hof van Justitie of ze deze Conclusie van de Advocaat Generaal overnemen in een arrest. Als ze dat doen dan zal ook in Nederland het downloaden uit illegale bron als een inbreuk op het auteursrecht van de rechthebbenden beschouwd moeten worden en komt het downloadverbod zeer waarschijnlijk weer op tafel te liggen. Met een lagere thuiskopieheffing maar ook met hernieuwde discussies over zin en onzin van het handhaven van een dergelijk downloadverbod.

#

Pagina 1 of 9123...Laatste »
  • © 2006- 2014 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top