Tweetweekoverzicht week 50 2015: Tweedehands ebooks, kamerbrief Bibliotheekwet, ebookcampagne van de bibliotheek, 1 miljard CC werken, OneDrive, VSNU en Elsevier sluiten een big deal

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht dreigen uitgevers de verkopers van tweedehands ebooks op Marktplaats (of toch niet), gaat de UvA 100.000 boeken toevoegen aan Delpher en Google Books, stuurt minister Bussemaker de stand van zaken rondom de bibliotheekwet naar de Eerste en Tweede Kamer, wordt alvast de landelijke ebookcampagne voor de bibliotheken aangekondigd, zijn er nu meer dan een miljard werken te vinden met een Creative Commons licentie, komt de Europese Commissie met hun voorstellen over Netflix en auteursrecht en bereiken de Nederlandse universiteiten, mag je je OneDrive gratis giegs toch nog houden en Elsevier een principeakkoord over open access en abonnementen.

Uitgevers willen (echt) niet dat je je ebooks verkoopt

OK, de rechter besloot weliswaar dat legaal aangeschafte ebooks doorverkocht mogen worden maar dat wil niet zeggen dat de uitgevers het erbij laten zitten. De NOS meldde afgelopen week dat verkopers op Marktplaats een dreigmail van Stichting BREIN ontvangen zodra ze een advertentie met te verkopen ebooks plaatsen. Dat nieuws schoot BREIN in het verkeerde keelgat want zij claimden van niets te weten.

Dat BREIN verwacht dat journalisten (en het publiek) onderscheid ziet tussen de dreigbrieven die ze wel en de identiek geformuleerde dreigbrieven die ze niet sturen, is wel weer humor natuurlijk. Net als de opmerkingen van Martijn David van het Nederlands Uitgeversverbond (NUV) over de angst van uitgevers dat er minder boeken verkocht gaan worden als de handel in tweedehands ebooks op gang komt en er geen twijfel over laat bestaan dat uitgevers er alles aan doen om de handel in tweedehands ebooks tegen te gaan. Inclusief het inschakelen van BREIN.

Later die dag werd het iets genuanceerd door te benadrukken dat het dreigen alleen ging om verkopers van illegale ebooks op Marktplaats maar dat noch de uitgevers noch BREIN dat onderscheid in de praktijk maken lijkt me evident. Die houden echt geen rekening met degenen die hun legale ebooks legaal willen doorverkopen want dat is ze net zo zeer een doorn in het oog.

Het lijkt vooral het openingssalvo te zijn tbv de inmiddels al 1,5 jaar durende rechtszaak tegen Tom Kabinet die aankomende week alweer een nieuw hoofdstuk gaat krijgen.

UvA voegt 100.000 boeken toe aan Delpher en Google Books

Goed nieuws vanuit de bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam die meldt dat ze ruim 100.000 boeken aanleveren voor het Google Books Library Project. Nu het digitaliseringsproject van Google in Amerika ook in hoger beroep als fair use is bestempeld lijkt het in wat kalmer vaarwater gekomen te zijn en het is goed om te weten dat ook in Nederland flink wordt bijgedragen aan deze unieke bron. De gedigitaliseerde titels zullen ook in Delpher terecht komen overigens.

Kamerbrief stand van zaken moties en toezeggingen Bibliotheekwet

Minister Bussemaker verstuurde 3 december een brief naar de Kamer(s) met een stand van zaken naar aanleiding van de diverse moties en toezeggingen die tijdens de parlementaire behandeling van de Bibliotheekwet aan bod zijn gekomen. Het is een korte brief maar eentje die wel een mooie en interessante samenvatting geeft over o.a. gastlenen, digitale bibliotheektarieven enz.

  • Invoering van de eerste fase van de landelijke bibliotheekpas. Die bestaat uit de mogelijkheid van ‘gastlenen’. Bibliotheekleden kunnen ook bij andere bibliotheekorganisaties dan de eigen bibliotheek materialen lenen;
  • Voor de korte termijn is daar een extra pas voor nodig. Op de langere termijn kunnen alle diensten via één pas worden aangeboden;
  • Leden van de fysieke bibliotheek kunnen zonder meerkosten gebruikmaken van het digitale aanbod. Dat omvat op dit moment o.a. 11.000 e-booktitels. Zij hebben dan een gecombineerd fysiek/digitaal lidmaatschap. Circa 230.000 bibliotheekleden maken daar inmiddels gebruik van;
  • Wie alleen van het digitale aanbod gebruik wil maken, kan vanaf 1 januari een zgn. digital only abonnement afsluiten. De prijs daarvan bedraagt € 42,- per jaar. De KB heeft deze prijs vastgesteld na overleg met de openbare bibliotheken en na een toets bij de uitgevers;
  • Dit bedrag is het starttarief. Mogelijk is er in een later stadium aanleiding voor product- en prijsdifferentiatie;

De KB maakte tijdens het Bibliotheekcongres ook bekend dat bibliotheken zelf een lokaal digitaal abonnement kunnen aanbieden en dat dit dus niet per se via de KB hoeft te verlopen.

Terug naar de brief waarin de minister de cijfers van het CBS samenvat over de openbare bibliotheken in 2014. Handig 🙂

tweetweekoverzicht openbare bibliotheken in 2014
Donderdag 17 december staat de brief op de agenda van de Tweede Kamer.

Leen je ebooks bij de bibliotheek : de campagne

Veel bibliotheekleden weten nog niet weten dat ze met hun bibliotheekabonnement toegang hebben tot duizenden legale e-books of welke mooie e-books er eigenlijk beschikbaar zijn (actuele titels, nieuwe titels, klassiekers). Daarom gaan we in januari campagne voeren met de heldere boodschap: e-books, leen ze bij de Bibliotheek!

Bibliotheekmedewerkers en (zorgvuldig geselecteerde?) leden van de bibliotheek laten vanaf 18 januari vier weken lang zien wat hun favoriete ebook is zodat iedereen weet dat je ook echt ebooks kunt lenen bij de bibliotheek. Inmiddels is het aanbod toegenomen tot ca. 11.000 titels en daar moet toch wel een boek tussen zitten wat jij wil lezen, nietwaar? Een prima initiatief dat, hoop ik, ook de uitgevers wat bewuster zal maken van alle titels die ze *niet* via de bibliotheek aanbieden en die nu dus ook niet voor het voetlicht worden gebracht.

Ik ben natuurlijk ook erg benieuwd hoe (en of) dit in januari en februari zichtbaar wordt in de uitleencijfers.

Meer dan een miljard werken online met een Creative Commons-licentie

Creative Commons publiceerde afgelopen week hun State of the Commons waarin ze bijhouden hoe het met het gebruik van Creative Commons licenties gesteld is. Ik kan niet genoeg benadrukken hoe waardevol deze licenties zijn voor een internet waar je gewoon onder minimale voorwaarden gebruik kunt maken van elkaars kennis en de werken die gemaakt worden. En dus verwijs ik nog even naar de blogpost over de editie van 2014.

Het aantal werken dat voorzien is van een Creative Commons liegt er ook niet om: o.a. 391 miljoen afbeeldingen, 76.000 open leermiddelen, 1,4 miljoen (Open Access) wetenschappelijke artikelen, 18,4 miljoen video’s en bijna 47 miljoen tekstdocumenten zijn er inmiddels op het internet te vinden. Het totale aantal werken is de afgelopen jaren ook enorm gestegen: van 140 miljoen in 2006, tot 400 miljoen in 2014 en 882 miljoen afgelopen jaar. In 2015 werd echter de grens van 1 miljard werken overschreden en inmiddels staat de teller op 1,1 miljard.

En dat betekent dat er heeeeel veel makers zijn die gelukkig snappen dat je je auteursrecht ook kunt gebruiken voor andere doelen dan commerciële exploitatie (en angstig zijn dat anderen met je teksten aan de haal gaan, beste bloggers die nog steeds geen CC-licentie op hun blog hebben :P)

Europese Commissie komt met hun voorstellen over toegang tot online content en modernisering van het auteursrecht

Niet iedereen gaat wat merken van de voorstellen die de Europese Commissie afgelopen woensdag presenteerde over beoogde aanpassingen van uitzonderingen in de auteursrechtwetgeving. Behalve alle abonnees van (met name) videodiensten als Netflix en Videoland want de Europese Commissie wil een einde maken aan de zogenaamde geoblocks waarbij videocontent in andere lidstaten van Europa niet meer toegankelijk is als een abonnee de grens overgaat. Ja, Europa wil dat jij de Nederlandse speelfilms gewoon via Netflix kunt blijven kijken als je op vakantie gaat naar Frankrijk.

Ik heb er gisteren al een lang stuk over geschreven als je meer wilt lezen over wat de Europese Commissie volgend jaar gedaan wil krijgen.

Microsoft laat je OneDrive giegs houden als je dit actief aangeeft

Dat was schrikken enkele weken geleden toen Microsoft aankondigde zowel de gratis opslagruimte te gaan reduceren per januari 2016 en ook een einde te maken aan de onbeperkte opslagruimte voor betalende Office 365 gebruikers. Maar dan vooral voor Microsoft want ruim 72.000 boze OneDrive gebruikers klommen in de digitale pen op Microsoft’s forum UserVoice om de softwaregigant te laten weten wat ze van dat soort praktijken vonden.

Microsoft kiest nu eieren voor haar geld en komt terug op die eerdere aankondiging. Zowel de 15GB gratis opslag als de 15GB camerabonus (als je die had) kun je behouden als de wijzigingen doorgevoerd worden over ruim 2 weken. De onbeperkte opslag gaat nog steeds wel terug naar 1TB voor betalende gebruikers overigens.

Er zit nog wel een addertje onder het gras want je moet expliciet zelf aangeven dat je de gratis opslagruimte wilt behouden. Dat kun je HIER doen. Later deze maand volgt er nog een artikel over waarom OneDrive best een fijne plek voor het opslaan en terugvinden(!) van je foto’s en documenten is. Mocht je dat ook vinden, dan heb je nog tot 31 december de tijd om een abonnement bij OneDrive af te sluiten voor 100GB of 200GB want ook die komen per 1-1-2016 te vervallen.

Nederlandse universiteiten en Elsevier bereiken principeakkoord over open access en abonnementen

Op de valreep – per 1 januari zou er wellicht geen toegang meer zijn tot Elsevier artikelen – toch nog goed nieuws over de Big Deal onderhandelingen die gaande waren tussen de Nederlandse universiteiten en Elsevier. De VSNU meldt dat er een principe akkoord bereikt is waarin niet alleen de wetenschappers toegang houden tot de artikelen van Elsevier maar waarin ook afspraken zijn gemaakt over open access. Het is een driejarige overeenkomst waarbij er in 2018, het derde jaar, 30% van de Elsevierartikelen van Nederlandse auteurs open access beschikbaar is.

Dat klinkt goed natuurlijk maar veel details worden er niet gegeven. Zo blijkt uit de FAQ (pdf) dat de universiteiten niet gaan vertellen wat de deal ze gekost heeft omdat het “concurrentiegevoelige informatie” zou zijn. Nu concurreren de Nederlandse universiteiten echt niet met anderen dus riekt dit nogal naar een getekende NDA waardoor universiteiten elders in de wereld niet kunnen/mogen profiteren van de onderhandelingsresultaten van de Nederlandse universiteiten.

Hoewel je het met een uitgever als Elsevier natuurlijk over (Gold) Open Access moet hebben blijf ik het vreemd vinden dat de Nederlandse universiteiten zichzelf zo blind blijven staren op de Gouden variant die met aanzienlijk meer randvoorwaarden en problematiek komt dan de Groene versie waarbij auteurs hun eigen definitieve auteursversie zelf (kosteloos) kunnen archiveren in de repositories van hun instellingen. Helemaal aangezien de Auteurswet nu dus voorziet in een wettelijk recht om dat te kunnen doen zonder toestemming van de uitgever(!). En het ook niet uitmaakt in welk tijdschrift het artikel gepubliceerd is.

Maar goed, er is nu afgesproken dat er een selectie van Elsevier tijdschriften wordt aangewezen (tot 30% dus) waarin Nederlandse onderzoekers hun artikelen open access kunnen publiceren. De APC’s (de article processing charges die normaliter door auteurs betaald moeten worden om OA te publiceren) zijn afgekocht in deze overeenkomst. En ongetwijfeld de reden waarom de precieze bedragen geheim gehouden moeten worden want dat zal Elsevier echt niet als voorbeeld terug willen krijgen in alle andere landen waar over de Big Deal onderhandeld wordt.

Het blijft een stevige en mooie stap in de goede richting maar het feit dat er over de precieze (financiële) afspraken niet (open access) gesproken mag worden maakt het mijns inziens toch iets minder een open access succesverhaal. Het zou ook fraai – en wenselijk vind ik – geweest zijn als de universiteiten met Elsevier afgesproken hadden dat elke Nederlandse wetenschapper zijn artikel in *alle* Elsevier tijdschriften na enkele maanden in de repositories van de universiteiten had mogen deponeren. Conform de open access bepaling in de Auteurswet.

Dan was de droom van 100% open access beschikbaarheid van Nederlandse publicaties toch een stuk sneller dichterbij gekomen. Nu mag de onderzoeker die in een Elsevier tijdschrift wil publiceren dat buiten de selectie valt, zelf gaan uitzoeken of en hoe die zijn publicatie open access beschikbaar kan maken.

#

Tweetweekoverzicht week 36 2015: Bindende Creative Commons-licenties, Kobo Touch 2.0, spraakgestuurd typen in Google Docs en de Wet op de vaste boekenprijs

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht moet je wel opletten *welke* Creative Commons licentie je gebruikt, komt Kobo met een nieuwe Kobo Touch ereader, kun je nu dicteren in Google Docs en gaat er een wetsvoorstel verruiming vaste boekenprijs voor combinatieproducten naar de Tweede Kamer.

Handhaven van Creative Commons-licenties is geen probleem – mits je de goede kiest

Een Creative Commons-licentie met je werk meegeven is een uitstekende manier om vooraf aan te geven wat anderen wel (en niet) met je werk mogen doen. Er zijn al diverse rechtszaken waarin makers met behulp van de licenties het verkeerd gebruik door anderen wisten aan te vechten en daarmee zijn de CC-licenties een goede tool geworden om een complexe kwestie van auteursrechten terug te brengen naar een korte licentietekst en enkele icoontjes.

Het vereist echter wel dat de maker zelf beseft wat het verschil tussen de zes CC-licenties is. Een tijd geleden bleek dat mensen dat bijvoorbeeld niet altijd deden met de foto’s van hun kinderen die ze op Flickr plaatsen maar ook in Amerika kunnen ze er wat van. Daar maakte een fotograaf een foto die hij (eveneens) op Flickr plaatste met een begeleidende Naamsvermelding Gelijk Delen licentie. Jaren later gebruikte een tijdschrift zonder toestemming die foto op de voorkant en besloot de fotograaf dat tijdschrift voor de rechter te dagen wegens inbreuk op zijn auteursrecht.

Je kunt alleen maar aannemen dat de fotograaf de omschrijving van de Naamsvermelding Gelijk Delen licentie niet goed gelezen heeft want hij claimde dat het tijdschrift de foto niet commercieel had mogen gebruiken, dat het Gelijk Delen aspect overtreden werd en dat er niet correct aan naamsvermelding was gedaan. Met het hoofdargument dat de foto niet commercieel had mogen worden gebruikt was de rechter snel klaar want het commercieel gebruik valt gewoon binnen de licentie. Drie van de zes Creative Commons-licenties staan commercieel hergebruik niet toe en de fotograaf had dus 1 van die drie licenties moeten kiezen.

Interessant is wel hoe de rechter oordeelde over het Gelijk Delen aspect van de licentie. De fotograaf beargumenteerde dat het tijdschrift (met de foto) gratis verspreid had moeten worden omdat de foto alleen onder die voorwaarde gebruikt had mogen worden. De rechter oordeelde echter dat het verspreiden onder dezelfde voorwaarde alleen geldt als er een afgeleid werk was gemaakt van de foto. Dit ligt ook voor de hand omdat commercieel hergebruik toegestaan is onder de BY-SA licentie en dat niet beperkt kan worden omdat het hergebruikte werk gratis (niet-commercieel) verspreid is. Toch geeft het nu voor het eerst concrete duidelijkheid in een rechtbank dat Gelijk Delen expliciet geldt voor afgeleide werken.

Het is extra interessant voor mij omdat ik voor Vakblog ook gekozen heb voor een Naamsvermelding Gelijk Delen licentie. Juist om het zo gemakkelijk mogelijk te maken voor anderen delen van mijn blog over te kunnen nemen, ook als dat commercieel zou zijn. Maar ik hecht wel aan het principe van kennis delen. Daarom heb ik voor de Gelijk Delen gekozen: als je aanpassingen maakt of grote delen in jouw eigen werk gebruikt, dan mag dat alleen als je het ook zelf vrijelijk deelt.

Creative Commons-licenties zijn dus gewoon juridisch bindend en geven je dus als maker veel ruimte om te bepalen hoe andere jouw teksten en foto’s mogen gebruiken. Mits je de goede licentie kiest en snapt waar je voor gekozen hebt 😉

Kobo introduceert de Kobo Touch 2.0 (budget) ereader

Eerder dit jaar werd al duidelijk dat Kobo op korte termijn met twee nieuwe ereaders zou gaan komen aangezien er verwijzingen in de firmware werd aangetroffen naar onbekende modellen. De ene bleek de Kobo Glo HD te zijn en ik vermoedde dat de andere waarschijnlijk het nieuwe budgetmodel zou worden. Dat blijkt te kloppen want op een Canadese website stond eind augustus ineens een aankondiging van de Kobo Touch 2.0 ereader. Dat is nu ook bevestigd door Kobo en hoewel de site nog niet bijgewerkt is zal de Touch 2.0 de opvolger zijn van de huidige Kobo Touch ereader als instapmodel.

De Touch 2.0 krijgt meer geheugen (4GB) maar verliest de mogelijkheid om een geheugenkaartje te gebruiken. De naam Touch 2.0 is wel ironisch en toepasselijk tegelijk want de nieuwe ereader maakt gebruik van hetzelfde soort scherm als zijn voorganger: een Pearl e-ink scherm met een resolutie van 600×800. Ook de schermverlichting ontbreekt waarmee dit de eerste ereader in bijna drie jaar is van Kobo waarvoor je op zoek moet naar goed licht om bij te kunnen lezen. Ik las dat Geckocovers al aangekondigd heeft om met een hoes te komen waar wel verlichting ingebouwd zal zijn.

In Amerika en Canada is de Touch 2.0 vanaf volgende week te koop voor 90 dollar terwijl we in Nederland nog moeten wachten tot eind september. Hoewel ik je toch ernstig zou aanraden om een paar tientjes extra uit te geven aan de Glo HD want het verschil in de kwaliteit van het scherm (en dat merk je wel bij het lezen!) is bijna dramatisch en wie wil er nou nog zonder schermverlichting?

Spraakgestuurd typen in Google Docs

Google heeft Docs weer met enkele functionaliteiten uitgebreid waaronder de mogelijkheid om tegen je tekstverwerker te kunnen kletsen. Met Voice typing / Spraakgestuurd typen kun je nu gewoon je blogpost dicteren en daarna kopieren & plakken. Je vindt de nieuwe optie onder Tools/Extra in het menu terug en niets weerhoudt je er van om eindelijk gezellig te gaan keuvelen met je computer of laptop. Tenminste, als je de taalinstellingen goed hebt staan want ik kreeg het niet voor elkaar om Google Docs Nederlands te laten produceren. Willem Karssenberg lukte het gelukkig wel en in een screencast laat hij zien hoe het werkt. Of zou moeten werken in mijn geval.

Kun je straks een boek/ebook bundel kopen?

Eén van de bijwerkingen van de Wet op de vaste boekenprijs is dat er bijna niet getornd kan worden aan de prijs van een boek. Dat lijkt misschien ook logisch maar het maakt het ook bijzonder lastig om in te spelen op al die situaties waarin je niet alleen een boek wilt (ver)kopen maar dat wilt combineren met bijvoorbeeld een bijbehorende app. Of zowel de papieren als digitale versie van een boek wilt verkopen om het aantrekkelijker te maken voor klanten die zelf dan kunnen kiezen hoe ze een boek lezen.

Bij de tweede evaluatie van de Wet op de vaste boekenprijs was al naar voren gekomen dat deze mogelijkheid standaard moet kunnen – nu dient het commissariaat voor de media daar toestemming voor te geven en geldt de combinatieverkoop maar tijdelijk – en de minister heeft een wetsvoorstel naar de Tweede Kamer gestuurd om de wet aan te passen. Het wetsvoorstel maakt het mogelijk om een vaste combinatie mogelijk te maken van een papieren boek met een bij de titel behorende ebook, app of een andere elektronische dienst.

#

Foto’s (met een Creative Commons licentie) zoeken op Flickr

flickrFlickr is misschien wat minder populair dan Instagram, Snapchat of Facebook als middel om foto’s met de rest van de wereld te delen, maar voor mij blijft het een perfecte manier om zowel mijn eigen foto’s beschikbaar te maken voor anderen – op minder vluchtige wijze dan alleen maar via social media – als zelf foto’s van anderen te vinden die ik kan gebruiken voor presentaties of dit blog.

Afgelopen week, begin mei, heeft Flickr een nieuwe zoekfunctie geïntroduceerd waarmee je nog wat slimmer door al die miljoenen foto’s kunt zoeken. Tijd om even door te nemen wat er veranderd is en hoe je nu het beste foto’s (met een Creative Commons-licentie) kunt zoeken op Flickr.

Foto’s die je mag hergebruiken

flickr zoeken licentie
Mijn favoriete eigenschap van Flickr is dat je eenvoudig een Creative Commons licentie mee kunt geven aan je foto’s. Zodat anderen foto’s weer kunnen hergebruiken – binnen de door de CC-licenties gestelde beperkingen – op hun site, blog of welk doel dan ook. Dat kunnen jij en ik heel gemakkelijk doen maar ook instellingen die historisch beeldmateriaal vrijelijk willen delen mbv Flickr Commons. Zelf plaats ik alle foto’s die ik voor mijn boekenplogs maak op Flickr en zijn die met een Naamsvermelding-NietCommercieel licentie ook door anderen te gebruiken.

Als je specifiek wilt zoeken naar foto’s die je mag hergebruiken, dan werkt dat nog steeds hetzelfde als bij de vorige zoekfunctie: je voert rechtsbovenaan in de menubalk zoektermen in en je filtert vervolgens op het soort licentie met bijbehorende gebruiksrechten. Standaard wordt er niet gefilterd en vindt Flickr foto’s met Any license maar middels een pulldown menu kun je alsnog filteren op één van 6 opties. Zo kun je filteren op alle foto’s die voorzien zijn van Creative Commons licenties, op alle foto’s die een Creative Commons-licentie hebben die commercieel gebruik toestaat, op alle foto’s met een CC-licentie die bewerkingen toestaat, een combinatie van commercieel gebruik en bewerkingen, en zijn er twee opties om vrij te gebruiken foto’s te vinden die niet (meer) beschermd worden door het auteursrecht. Die laatste zijn makkelijk om historisch fotomateriaal terug te vinden dat binnen de Flickr Commons door erfgoedinstellingen geupload wordt.

Aangezien de indeling van Flickr meerdere CC-licenties clustert (er zijn drie verschillende CC-licenties die commercieel gebruik toestaan en vier die afgeleide werken – en dus bewerkingen – mogelijk maken), is het wel verstandig om op de pagina van de gevonden foto na te kijken welke CC-licentie er precies aan de foto is meegegeven en wat de voorwaarden hierbij zijn.

Achter de schermen

Als je zoekt op een willekeurige zoekterm dan is nog geen enkele zoekfunctie zo slim dat die zelf herkent wat er op die vele miljoenen foto’s bij Flickr afgebeeld staat. In de bovenstaande zoekactie op ‘bibliotheek’ komt het er op neer dat er gezocht wordt in de metadata van al die foto’s: de gegevens, beschrijvingen, over de eigenschappen van de foto’s.

Enerzijds wordt die informatie door de fotografen meegegeven tijdens het uploaden. Een titel en een beschrijving bijvoorbeeld maar ook specifieke tags die (moeten) beschrijven wat er afgebeeld staat op een foto. Anderzijds maakt Flickr gebruik van de metadata die door fototoestellen (en fotobewerkingsprogramma’s) aan de foto’s gekoppeld wordt, zoals welk toestel de foto gemaakt heeft, de datum en zelfs of de flitser gebruikt is bij de foto.

flickr infoscreen

Maar achter de schermen analyseert Flickr ook nog elke geuploade foto op andere eigenschappen. Zo wordt o.a. gekeken naar de afmeting van de foto en de oriëntatie (portrait of landscape) maar ook naar welke kleuren domineren in een foto, of het een zwart-wit foto is en of er patronen voorkomen.

flickr autotagsTot slot wordt de foto ook ‘inhoudelijk’ geanalyseerd en probeert Flickr door beeldherkenning automatisch tags toe te kennen. Dat zijn zonder uitzondering (zeer) generieke Engelstalige tags die ook nog lang niet altijd correct worden toegepast maar natuurlijk beter zijn dan niets. Ik moet zeggen dat het best nog wel iets toevoegt aan mijn foto bijvoorbeeld.

De automatische tags werden voorheen ook al onzichtbaar gebruikt door de zoekfunctie van Flickr maar sinds vorige week zijn ze ook daadwerkelijk zichtbaar gemaakt bij de meeste foto’s. Je kunt nu dus bij alle foto’s zien wat de robots van Flickr er in zien.

Het nieuwe zoeken

flickr zoeken
De nieuwe zoekfunctie van Flickr maakt meer (en beter) gebruik van alle metadata van de foto’s. Zoeken begint nog steeds vanuit de zoekbalk die permanent rechtsbovenaan te vinden is waarna je een groot aantal zoekresultaten terugkrijgt. Hierbij krijg je nu nieuwe en dynamische indeling die van de gevonden resultaten afhankelijk is en uit vier niveau’s bestaat. Als eerste worden je eigen albums getoond waar de zoekterm in de naam voorkomt. Als tweede krijg je alle foto’s van jezelf te zien [7] waar de zoekterm (waar dan ook) in voorkomt, terwijl in de derde rij de foto’s getoond worden van de personen die je volgt op Flickr [8] met de zoekterm in kwestie. Tot slot worden de resultaten uit de gehele Flickr-database [9] getoond. Die weergave is dynamisch in de zin dat als er geen zoekresultaten voor één of meerdere niveau’s zijn, er ook niets getoond wordt. Bij een hele specifieke zoekactie krijg je dus alleen maar de zoekresultaten uit Everyone’s photos te zien.

De laatste 3 niveau’s dienen ook meteen als filter want je kunt doorklikken om alleen maar de foto’s van jezelf, van diegenen die je volgt of de foto’s van iedereen te zien waar de zoekterm in voorkomt.

Dat zijn echter niet de enige filters. Bovenaan staan prominent de nieuwe filters waarmee je de zoekresultaten op (dominant aanwezige) kleuren kunt filteren [1] of juist op de afwezigheid ervan, al dan niet in combinatie met patronen [2]. Als je op Advanced klikt komen er zelfs nog meer filters bij onder de al besproken licentiefilters zoals de oriëntatie [3], de minimale grootte [4] en de mogelijkheid om te filteren op een bepaalde periode waarin de foto’s gemaakt moeten zijn [5]. Dat laatste is handig als je bijvoorbeeld foto’s van een bepaalde gebeurtenis of evenement zoekt. Tenslotte kun je er nog voor kiezen om alleen maar te zoeken binnen de tags in plaats van alle beschikbare metadata [6]. Dit is vooral handig als je zeer veel zoekresultaten vindt die lang niet allemaal relevant zijn. Je resultaten beperken tot alleen de foto’s met een specifieke tag kan dan helpen om minder foto’s te vinden die echter wel relevant(er) zijn.

Heb je eenmaal de foto(‘s) gevonden die je zocht? Kijk dan vooral naar de licentie die door de fotograaf is meegegeven om te zien wat je er mee mag doen. Staat er ‘All rights reserved’ of mag wat jij wil doen niet volgens de Creative Commons-licentie die er bij staat? Laat dan een reactie achter en vraag of je de foto mag gebruiken. De meeste fotografen kunnen dat best waarderen en geven je wellicht alsnog toestemming. Een berichtje achterlaten als je hun foto elders gebruikt is sowieso netjes want dat maakt het delen van foto’s een stuk leuker. Ook al is het niet verplicht.

#

Tweetweekoverzicht week 19 2015: The Hague Declaration, Facebook vs. CBP, Medium gebruikt CC-licenties en Flickr heeft een nieuwe zoekmachine

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit korte tweetweekoverzicht hebben we nu een The Hague Declaration on Knowledge Discovery in the Digital Age, gaat Facebook praten met het CBP, kun je nu een CC-licentie meegeven aan je artikelen op Medium en heeft Flickr een nieuw jasje en een nieuwe zoekmachine.

The Hague Declaration on Knowledge Discovery in the Digital Age

Er is meer informatie en data beschikbaar dan ooit tevoren. Data die gebruikt kan worden om, middels tekst en datamining technieken, vraagstukken te beantwoorden over klimaat, gezondheid en andere globale thema’s. Tenminste, zo lang een goede infrastructuur niet ontbreekt, er geen restrictieve licenties meegegeven wordt aan data en er geen auteursrechtelijke beperkingen worden gesteld aan het onderzoek dat door onderzoekers en onderzoeksinstituten gedaan kan worden. Reden voor LIBER, het netwerk van Europese onderzoeksbibliotheken, om het voortouw te nemen in de totstandkoming van The Hague Declaration on Knowledge Discovery in the Digital Age. Een verklaring en petitie met uitgangspunten en een heldere visie om content-, tekst- en datamining mogelijk te (blijven) maken ten behoeve van onderzoek.

Facebook gaat toch in gesprek met het CBP over privacy

Eind 2014 besloot het CBP onderzoek te doen naar de nieuwe voorwaarden en het privacyreglement van Facebook. Daar vroeg het informatie voor op bij Facebook die het bedrijf echter niet leverde. Het CBP legde daarop een last onder dwangsom op aan Facebook.

Dat vond Facebook minder geslaagd en mopperde in het openbaar over het feit dat Europese landen, en Nederland in het bijzonder, onderzoeken uitvoerde naar vermeende privacyschendingen. Het bedrijf spande ook een rechtszaak tegen het CBP aan om de last onder dwangsom te schorsen en dat is niet vreemd want dat kwam er op neer dat Facebook voor elke dag dat het medewerking weigerde een dwangsom kon krijgen die oploopt tot 750.000 euro. Facebook blijkt zich nu echter bedacht te hebben (waarschijnlijk omdat iemand narekende dat het veel goedkoper was om wel mee te werken) en kondigde aan antwoorden te gaan geven op de vragen van het CBP in zoverre die van toepassing zijn onder de Wet bescherming persoonsgegevens.

Daar hoeven we verder niet heel veel van te verwachten vrees ik – de nieuwe voorwaarden zijn 30 januari 2015 ingegaan en de wereld is niet vergaan – maar een kritische blik van het CBP naar de voorwaarden kan geen kwaad. Overigens kan ik wel een heel stuk meegaan in het argument van Facebook dat het toch niet zo moet zijn dat het sociale netwerk per Europees land de werkwijze en voorwaarden moet gaan aanpassen. Daarvoor wil de Europese Commissie nou net die ene Digital Single Market en het is dan ook logisch dat er vanuit Europees perspectief onderzoek wordt uitgevoerd naar de privacyvoorwaarden van Facebook.

Creative Commons-licenties meegeven aan je blogposts op Medium

Natuurlijk kun je altijd als auteur een Creative Commons-licentie meegeven aan je blogposts, ongeacht je blogplatform. De mijne vind je in de rechterkolom terug bijvoorbeeld. Toch is het mijns inziens een goede ontwikkeling als de mogelijkheden die je hebt om anderen jouw stukje te laten hergebruiken actief onder de aandacht gebracht worden en dat is één van de redenen waarom ik er zelf ook af en toe over schrijf.

Helemaal ideaal is het als het blogplatform er zelf ook op wijst en dat is wat Medium vorige week dus deed. Bij het plaatsen van je blogpost kon je alleen kiezen voor All rights reserved en moest je in de tekst van het stukje zelf een CC-licentie opnemen om een gebruiksrecht mee te geven. Nu kun je bij het plaatsen meteen al aangeven of je alle rechten wilt voorhouden, geen enkele rechten claimt of slechts sommige rechten. De No rights reserved geeft de optie om een CC0-verklaring mee te geven terwijl Some rights reserved de keuze geeft tussen de zes CC-licenties.

Flickr heeft een nieuwe layout, nieuwe apps en een nieuwe zoekmachine

Een nieuwe vormgeving voor de site (met een extra onnodig scherm voor de embedcodes maar enfin), nieuwe apps voor iOS en Android die nu ook automatisch je foto’s kunnen uploaden *en* een nieuwe zoekmachine die eindelijk uit de betafase is. Flickr probeert er duidelijk een schepje bovenop te doen nu de concurrentie voor het opslaan en vinden van foto’s maar blijft toenemen.

Of de nieuwe apps ook gaan leiden tot nieuwe gebruikers vraag ik me af – ik geloof dat er nu 5 apps op mijn telefoon knokken om wie mijn foto’s automatisch mag uploaden – maar de verbeterde zoekmachine is absoluut een goede reden om Flickr te (blijven) gebruiken. Er zijn nu filters waarmee je zoekresultaten kunt afbakenen op kleur, grootte, datum en oriëntatie plus de toevoeging van een auto-tag functie waarmee met terugwerkende kracht alle foto’s op Flickr voorzien zijn van bepaalde standaardtags. In combinatie met een slimmere zoekfunctie die meer dan alleen de letterlijke zoekactie uitvoert (het voorbeeld van Flickr is dat je op London Eye zoekt en dan keurig het gigantische reuzerad vindt dat in Londen staan), zou het nu nog eenvoudiger moeten zijn om die ene foto te vinden die je zoekt. Oh en vanzelfsprekend kun je nog steeds filteren op CC-licentie.

Zo te zien wordt er nog steeds geen OCR toegepast op de foto’s om de tekst *in* de foto’s doorzoekbaar te maken. Dat is iets dat ik met OneDrive en Evernote erg ben gaan waarderen om bepaalde foto’s terug te vinden maar dat is misschien nog iets voor een toekomstige blogpost.

Foto’s delen via Flickr: nu ook met een CC0 verklaring of Public Domain Mark

Ook al is Flickr tegenwoordig iets minder populair als plek om foto’s te uploaden dankzij concurrenten Facebook en Instagram, ik blijf een groot fan omdat Flickr nog steeds veel nadruk legt op het delen van je foto’s met anderen. En daarmee bedoel ik niet dat je gemaakte foto’s makkelijk kunt delen via de sociale media maar dat je bij Flickr eenvoudig een Creative Commons licentie mee kunt geven aan je foto’s. Zodat anderen foto’s weer kunnen hergebruiken – binnen de door de CC-licenties gestelde beperkingen – op hun site, blog of welk doel dan ook. Dat kunnen jij en ik heel gemakkelijk doen maar ook instellingen die historisch beeldmateriaal vrijelijk willen delen mbv Flickr Commons. Veel amateurfotografen en bloggers zijn heel beschermend (en bezorgd) als het om hun auteursrecht gaat en hoewel ik dat kan begrijpen, blijf ik vinden dat het (waar mogelijk) delen van kennis, ervaringen en ook foto’s de grote kracht van het internet is.

Ik maak zelf veel gebruik van foto’s die met een Creative Commons licentie zijn gepubliceerd en plaats daarom zelf ook mijn (niet privé) foto’s op Flickr met een CC-BY-NC licentie. Dat kun je als standaard voor je uploads instellen en is een mooie manier om terug te geven als je geen geld hoeft te verdienen aan je foto’s. Ik heb foto’s van ereaders en boekwinkels zien opduiken op andere sites en blogs en krijg zo af en toe een mailtje van iemand die vraagt of ze één van mijn foto’s mogen gebruiken. Fantastisch toch?

Creative Commons licenties

Het klinkt misschien alsof je een lange overeenkomst moet doorlezen als het over een licentie gaat maar in de basis zijn alle licenties heel eenvoudig van opzet: jij als eigenaar en rechthebbende van een foto geeft een ander toestemming om jouw foto te gebruiken. Onder bepaalde – vooraf vastgestelde – voorwaarden. De zes Creative Commons licenties zijn weliswaar juridisch geldige documenten maar als je ze wilt gebruiken, dan hoef je alleen maar te weten wat die zes licenties betekenen.

De zes licenties bevatten één of meerdere bouwblokken die onderdeel van de licentievoorwaarden:

  • Naamsvermelding (BY: Attribution by)by
    Je staat anderen toe om het werk waar jij auteursrecht op hebt te kopiëren, distribueren, vertonen, en op te voeren, en om afgeleid materiaal te maken dat op jouw werk gebaseerd is – maar uitsluitend als jij vermeld wordt als maker. Deze voorwaarde zit in alle 6 licenties;
  • Niet-commercieel (NC: Non-Commercial)nc-eu
    Anderen mogen je werk kopiëren, vertonen, distribueren en opvoeren, alsmede materiaal wat op jouw werk gebaseerd is, mits niet voor commerciële doeleinden;
  • GeenAfgeleideWerken (ND: No Derivatives)nd
    Anderen mogen je werk kopiëren, distribueren, vertonen en opvoeren mits het werk in de originele staat blijft. Het is niet toegestaan dat anderen jouw werk gebruiken als basis voor nieuw materiaal;
  • GelijkDelen (SA: Share Alike)sa-1
    Je staat anderen toe om van jouw werk afgeleid materiaal te maken onder de voorwaarde dat zij het onder dezelfde licentie vrijgeven als het originele werk. Deze voorwaarde komt uiteraard nooit samen voor met ‘GeenAfgeleideWerken’.

Op volgorde van meest ruime tot meest beperkende, zijn er dan nog steeds de volgende 6 licenties te onderscheiden. Ze hoeven niet getekend te worden door de maker of een gebruiker maar zijn toe te kennen (en te herkennen) via een logo met symbolen die de bouwblokken van de licentie aangeven.

Met één van de zes Creative Commons licenties kun je dus ook bij Flickr als auteursrechthebbende zelf bepalen in welke mate (en voor welke doeleinden) je werk verder verspreid mag worden, en onder welke voorwaarden dit mag. Je behoudt gewoon al je rechten maar geeft vooraf toestemming voor een specifiek gebruik van je werk. Als je een Naamsvermelding licentie meegeeft aan je foto’s zeg je dus eigenlijk dat anderen vrijelijk je foto’s mogen gebruiken zolang ze maar jouw naam erbij vermelden. Voor de rest geef je geen beperkingen mee.

Maar het kan nog ruimer

flickr cc0 verklaring public domain markAls zelfs een naamsvermelding niet van je hoeft, dan waren tot deze week je mogelijkheden beperkt bij Flickr. Deze week heeft Flickr echter twee nieuwe mogelijkheden toegevoegd die je als uploader kunt gebruiken om anderen een nog ruimer gebruiksrecht te geven.

Middels een verklaring (de Public Domain Dedication of  CC0 verklaring) kun je nu op Flickr aangeven volledig afstand te doen van je auteursrechten en je werk voor het publieke domein vrij te geven, zoals de fotografen van Skitterphoto bijvoorbeeld doen en vele andere fotosites die ik hier al eerder besproken heb. Door een CC0 verklaring mee te geven aan je foto’s, plaats je dit werk als het ware in het Publieke Domein door afstand te doen van al je rechten voor zover dit wettelijk is toegestaan.

Het publieke domein is een term die gebruikt wordt om aan te geven dat werken niet langer onder de bescherming van het auteursrecht en aanverwante rechten vallen. In die situatie is er geen rechthebbende en hoef je dus ook geen toestemming te verkrijgen om de werken te gebruiken. De meeste werken in Europa ‘vallen’ in het publieke domein (op 1 januari na) 70 jaar na het overlijden van de maker van dat werk.

CC0 is dus bedoeld voor werken die nog auteursrechtelijk beschermd worden, maar waarvan de rechthebbende afstand wil doen van deze rechten. In Nederland kun je overigens niet eens volledig afstand doen van al je rechten – je behoudt altijd je persoonlijkheidsrechten (morele rechten) – maar je laat wel anderen weten dat je die rechten niet gaat handhaven. Onder CC0 beschikbaar gestelde werken kunnen dus door iedereen voor alle doeleinden gebruikt worden en ook naamsvermelding is daarbij geen verplichting. Op Flickr zijn de vaak prachtige foto’s van SpaceX inmiddels allemaal voorzien van zo’n CC0 verklaring.

Ook de Public Domain Mark is geen licentie, maar een methode om werken te markeren die niet langer beschermd zijn door het auteursrecht (omdat het verlopen is) of niet auteursrechtelijk beschermd *kunnen* zijn. Veel culturele erfgoedinstellingen zoals musea, bibliotheken en archieven beheren werken die in het publieke domein liggen. Met deze markering zijn deze makkelijk aan te merken als een publieke domein werk dat vrijelijk door iedereen (her)gebruikt kan worden en zijn ze ook beter herkenbaar en vindbaar voor anderen. De Public Domain Mark is dus bedoeld voor werken die niet (meer) beschermd zijn door het auteursrecht en aanverwante rechten. Veel van de werken van instellingen die meedoen aan de Flickr Commons zullen deze Public Domain Mark gaan gebruiken.

Delen is fantastisch maar denk er wel goed over na

Standaard gebruikt Flickr ‘All rights reserved‘ als gebruiksrecht voor de foto’s die je uploadt. Je moet er zelf voor kiezen om 1 van de zes Creative Commons licenties, de CC0 verklaring of de Public Domain Mark mee te geven aan je eigen foto’s. Hoewel het natuurlijk geweldig is dat je je foto’s wilt delen, blijft het wel belangrijk om even goed stil te staan bij wat het betekent als je voor een Creative Commons-licentie of 1 van de beide verklaringen kiest.

Zo is het toekennen van een vrijere licentie of verklaring een kwestie van ‘eens gegeven blijft gegeven’. Heb je eenmaal een CC-licentie of CC0 verklaring aan je foto’s meegegeven, dan kun je je niet bedenken en teruggaan naar een minder ruimte licentie of All rights reserved. Iemand die je foto’s gebruikt hoeft alleen maar aan te tonen dat die jouw foto’s had kunnen gebruiken onder dat ruimere gebruiksrecht en tja, internet heeft een bijna oneindig geheugen. Wees je ervan bewust dat je dus een keuze voor de lange termijn maakt.

Daarnaast moet je natuurlijk geen gebruiksrecht aan anderen geven als je helemaal niet wilt dat anderen die foto’s gaan gebruiken. Dat klinkt ontzettend logisch maar dat is het dus niet. Zo vond een onderzoeksjournalist eerder dit jaar een groot aantal (privé)foto’s van kinderen op Flickr die voorzien waren van de meest ruime Naamsvermelding licentie en die dus vrijelijk gebruikt mochten worden door anderen. Om te demonstreren wat de consequenties zouden kunnen zijn, begon de onderzoeksjournalist met een webshop waar mokken te koop waren met de foto’s van de kinderen erop.

Dat zou je er definitief niet van moeten weerhouden om foto’s te delen met anderen – vind ik – maar het is wel zaak om dat goed geïnformeerd te doen. Als je van anderen verwacht dat ze jouw auteursrechten respecteren, dan zul je minimaal moeten beseffen wat die rechten dan zijn en wat je er zelf belangrijk aan vindt.

En dan is het erg mooi dat Flickr je nu werkelijk alle opties geeft om foto’s op jouw voorwaarden te delen met anderen. Of die van anderen te gebruiken op je eigen blog of website natuurlijk.

#

Pagina 1 of 11123...Laatste »
  • © 2006- 2016 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top