Over dure ebooks en hoe het echt goedkoper moet (zonder zielig te doen)

ebooks legaal betaal
Alweer over ebooks? Ja. Sorry. Naar aanleiding van mijn vorige blogpost over ebooks eerder deze maand kreeg ik een vraag van een studente journalistiek bij de RUG of ik iets kon bijdragen over de prijs en beschikbaarheid van ebooks t.b.v. een artikel dat ze aan het schrijven was. Dat leverde een telefoongesprek van een uur op waarbij een groot aantal factoren aan bod kwamen. Te veel om op te noemen maar de discussie over hoe realistisch de verhoudingsgewijs hoge prijs in Nederland voor ebooks is, was natuurlijk onvermijdbaar. En dus spraken we over de kleinere markt voor Nederlandstalige ebooks, het argument van uitgevers dat ebooks een groot deel van dezelfde kosten hebben als voor papieren boeken en natuurlijk het hogere BTW-tarief in Nederland voor ebooks.

Ik ben geen uitgever en kan niet met zekerheid en kennis van zaken zeggen wat zinnige en onzinnige argumenten zijn. Maar ik durf te stellen dat als uitgevers zich echt zouden richten op het vervaardigen en verkopen van ebooks en daarnaast papieren boeken zouden uitgeven, in plaats van andersom, de processen er bij een uitgever heel anders uit zouden zien. Inclusief de bijbehorende kosten en verdienmodellen. Ik geloof uitgevers onmiddellijk dat het nu – zoals alles nu werkt – bijna onmogelijk is om ebooks voor veel lagere prijzen te verkopen. Maar ik geloof ook dat uitgevers zich allemaal vastklampen aan de bestaande modellen van papieren boeken verkopen en dat papieren boeken dus leidend zijn in alle verdienmodelen. Vandaar dat ebooks altijd een prijs hebben van zo’n 70-80% van de prijs van het papieren exemplaar.

Het kan niet goedkoper

NRC Handelsblad bleek een goede timing te hebben en publiceerde de dag erna een artikel (volledig artikel achter betaalmuur) dat duidelijk moest maken hoe de opbouw van de prijs voor een ebook en een papieren boek er uit ziet. Met als ‘conclusie’ dat vooral het BTW-tarief de boosdoener was en dat ebooks echt niet goedkoper verkocht kunnen worden. En dat Engelstalige ebooks goedkoper kunnen zijn omdat de afzetmarkt groter is. Tja.

Met de – toegegeven mooie – infographic uit dat artikel lijkt de conclusie onbetwistbaar dat het publiek al blij mag zijn dat de uitgever genoegen neemt met minder opbrengsten voor een ebook dan voor een papieren boek. Maar de echte discussie wordt er door vermeden. Want het gaat niet over hoe de prijs van een ebook opgebouwd is en hoe die zich verhoudt tot die van een papieren boek.

Het gaat mijns inziens om de ontstane werkelijkheid dat mensen ebooks niet als een digitaal alternatief zien voor een papieren boek. En dus ook niet dezelfde waarde er aan hechten. Het lijkt op wat er 15 jaar geleden met muziek gebeurde toen losse mp3′s via Napster en andere P2P netwerken laagdrempelig beschikbaar kwamen. Digitale verspreiding leverde natuurlijk veel illegaal gekopieerde muziek op maar er ontstond ook een compleet nieuw aanbod van gratis en goedkope muziek van artiesten die nooit een cd zouden (kunnen) uitbrengen. Het (legale en illegale) aanbod werd zo groot dat de ervaren waarde van muziek bij het publiek simpelweg kleiner werd. Waarom 10 tot 20 euro betalen voor een cd als je ook goedkoop of gratis muziek kunt vinden? Nog even los van de nieuwe verdienmodellen die uiteindelijk ontstonden door losse mp3′s eerst te gaan verkopen en later te gaan streamen in online muziekdiensten.

Hetzelfde is gebeurd met ebooks. Illegaal verspreide ebooks die gemakkelijk te vinden zijn maar ook een groeiend aanbod van (legale) gratis ebooks en een compleet nieuwe markt van schrijvers die buiten de traditionele uitgevers om zelf hun ebooks verkopen. Al dan niet via Amazon of Bol.com. Dat zijn dan niet de al bekende schrijvers die met lede ogen aanzien hoe hun ebooks worden gedownload via The Pirate Bay maar onbekende auteurs die met goedkope ebooks concurreren met de prijzige ebooks van de bestaande uitgevers.

Dat zie je in Amerika – waar het met die grote afzetmarkt alleen maar nog meer dringen is – en dat zie je ook in Nederland ontstaan. Zelf kocht ik afgelopen week drie SF titels van een zelf publicerende auteur en een ebook via Amazon van een auteur wiens verhalen – 120 jaar geleden verschenen – nu gebruikt zijn in de verhaallijn van de tv serie True Detective. Alle titels voor zo’n 2 euro per stuk. En dat terwijl die laatste titel ook gewoon gratis te downloaden is want daar zat al lang geen auteursrecht meer op. Prima ebooks voor een prijs waarbij je niet eens nadenkt over wel of niet gaan downloaden uit illegale bron. Impulsaankopen eigenlijk.

Daarom moet het goedkoper

Je kunt als uitgever blijven beargumenteren waarom ebooks die hoge prijs moeten hebben en waarom het niet goedkoper kan. Maar het moet gewoon goedkoper. Want er is zo veel meer keuze gekomen in het aanbod van ebooks. Genoeg gratis boeken om jaren te lezen, steeds meer goedkope ebooks waar minder in geïnvesteerd is als in de infographic van NRC vermeld staat en natuurlijk het downloaden uit illegale bron dat onverminderd door zal gaan mede doordat de prijzen juist zo hoog zijn. Wat ga je kopen, wat ga je lezen uit dat aanbod van tienduizenden/honderdduizenden titels?

De echte vraag rondom ebooks is hoe mensen nieuwe titels gaan vinden. Hoe je mensen kunt overhalen om jouw auteurs, jouw ebooks te kopen en op hun ereader te zetten. Discoverability. Hoe onderscheiden en presenteren ebooks zich van elkaar zodat ze gevonden worden in het absurd grote aanbod?

Dan is het interessante aan de onderzoeksgegevens van Gfk niet dat er slechts voor 1 van de 10 ebooks op een ereader betaald is. Zelfs niet dat drie van de tien gelezen ebooks op een ereader uit illegale bron is verkregen. Ik zou willen weten welke tien titels daadwerkelijk gelezen zijn, wat de reden is waarom die titels interessanter waren dan die duizenden anderen en welke overwegingen hierbij een rol hebben gespeeld. En ik weiger te geloven dat de prijs daar geen invloed op heeft gehad. Sterker nog, de prijs – en daarmee dus de beschikbaarheid – zal de belangrijkste factor geweest zijn.

Geen wijzende vingertjes maar een aantrekkelijk aanbod

Dan kun je elke (Kinder)Boekenweek – vanaf 8 maart is het weer zo ver – aangrijpen om het papieren boek weer te verheerlijken. Of wederom de publiciteit zoeken over hoe gedownloade ebooks leiden tot gederfde inkomsten en dat auteurs in leven gehouden moeten worden. En dus blijven hameren uitleggen waarom de prijzen van ebooks niet lager zijn. Maar dat is de realiteit ontkennen van een snel krimpende groep mensen die bereid is die prijzen te betalen. Voor bestsellers kun je dat nog steeds vragen maar die zijn niet zo eenvoudig meer vooraf te voorspellen.

Begin eens met het promoten van de ebooks van de nog-niet-zo-bekende auteurs zou ik zeggen. Dezelfde titel, dezelfde auteur maar dan voor een lage prijs te krijgen. Experimenteer eens met andere modellen en met de prijs. Waarom zie ik nooit eens een gratis ebook met alleen het eerste hoofdstuk erin van een interessante nieuwe titel die me kan overtuigen het volledige boek te kopen? Waarom niet een eerste deel van een trilogie voor een paar euro als ebook verkopen met de niet onrealistische verwachting dat mensen de resterende delen ook gaan aanschaffen? Het zijn geen nieuwe ideeën maar ik zie ze nog niet in Nederland toegepast worden.

Verhoog die discoverability en breng die titels onder de aandacht als alternatief voor die bestsellers. En maak ze op meerdere manieren beschikbaar door ze te verkopen, verhuren (via de bibliotheek) en onder te brengen in die aangekondigde Spotify voor ebooks. Ga eens echt aan internetmarketing doen, zoek uit wat mensen willen lezen en geef ze dat dan vervolgens. Voor een prijs die ze er voor over hebben, niet de prijs die volgens uitgevers betaald moet worden.

En dat heeft niet eens met ebooks te maken, dat zou voor papieren boeken lang geleden ook al plaats hebben moeten vinden ware het niet dat de marktwerking deels buiten de deur is gehouden door de Wet op de vaste boekenprijs. Maar die markt klopt nu erg luidruchtig alsnog aan. Wachtende op uitgevers die de deur opendoen.

#

Sites met gratis ebooks voor op je ereader (nee, niet illegaal)

gratis ebooksLegaal lezen betekent helemaal niet dat je altijd je bankpas of creditcard hoeft te trekken als je je ereader wilt vullen met titels. Er zijn veel sites waar je zowel Nederlandstalige als Engelstalige ebooks kunt downloaden in diverse formaten. Dit kunnen gratis ebooks zijn omdat er geen auteursrecht meer op dat werk aanwezig is maar ook omdat auteurs ze gratis ter beschikking gesteld hebben in de hoop dat je (later) wel betaalt voor hun andere titels. Hoe dan ook, hieronder heb ik een – niet uitputtende! – lijst van sites verzameld waar je gratis ebooks kunt downloaden. Helemaal legaal.

1. Project Gutenberg
Op de site van Project Gutenberg staan ruim 44.000 ebooks waarvan – in Amerika – het auteursrecht verlopen is. Ze focussen zich op kwalitatief goede uitgaven en daar vind je dus ook bijzonder veel Engelstalige klassiekers terug. De site oogt wel verouderd en je kunt het beste bladeren door de vooraf gedefinieerde boekenplanken. Heb je een titel gevonden die je wilt downloaden, dan kun je uit diverse formaten kiezen waaronder (natuurlijk) ePub.

2. Manybooks
Veel van de Gutenberg boeken vind je ook terug bij Manybooks. Manybooks ziet er wat frisser uit en beschikt over *nog* meer downloadformaten voor de ebooks. Er is een handige lijst met populaire ebooks maar natuurlijk kun je ook hier bladeren door de verschillende genres. Een aanrader als je graag Engelstalige ebooks leest.

3. The Internet Archive
The Internet Archive is een nonprofit Amerikaanse digitale bibliotheek en een bibliotheek kan niet zonder ebooks natuurlijk. Behalve – vanzelfsprekend – de Gutenberg ebooks heeft The Internet Archive ook een grote collectie met door het publiek geuploade werken en een aanzienlijke collectie van rechtenvrije/gedoneerde ebooks uit andere Amerikaanse bibliotheken. Boeken kun je o.a. in Kindle en ePub formaat downloaden maar in de meeste gevallen ook meteen in de browser lezen.

The Internet Archive is ook de initiatiefnemer van Open Library waar je ca. 1 miljoen ebooks kunt terugvinden. Ik heb hem niet apart opgenomen aangezien de kwaliteit van de downloadbare ebooks zeer wisselend is en zich wat dat betreft te weinig onderscheidt van de collectie van The Internet Archive zelf. Veel ebooks zijn door Google gescande werken en hoewel dat een groot goed is voor onderzoeksdoeleinden moet je ze mijns inziens niet op een ereader willen lezen aangezien ze daar niet voor geoptimaliseerd zijn.

4. Books Should Be Free
Eén van mijn favoriete sites voor Engelstalige ebooks is Books Should Be Free. Ze gaan er niet voor de grote getallen maar focussen zich op een selectie van rechtenvrije ebooks en audioboeken. Je treft er vooral de bekende en klassieke werken aan en laten we eerlijk zijn, dat is precies wat de meeste mensen zoeken als ze rechtenvrije ebooks willen lezen. Het bijzondere is dat je de ebooks niet alleen kunt downloaden in Kindle, PDF of ePub formaat maar ze ook als (mp3) audioboek kunt beluisteren of zelfs als podcast via een RSS feed.

5. Smashwords
Klassiekers en bekende werken zul je niet snel aantreffen op Smashwords aangezien het een site is waar onafhankelijke kleinere uitgevers en individuele auteurs zelf hun ebooks kunnen publiceren. Via Smashwords worden de ebooks ook gedistribueerd naar o.a. Kobo maar auteurs stellen er ook tienduizenden gratis ebooks beschikbaar. Leuk om eens wat nieuws en anders te proberen.

6. Gratis Amazon Kindle ebooks
Ook bij Amazon heeft niet alles een prijskaartje. Op elk gegeven moment zijn er tienduizenden titels (tijdelijk) gratis beschikbaar en er zijn meerdere sites die pogen een zo compleet mogelijk overzicht van die gratis titels te geven, zoals FreeReadFeed en FreeBook Sifter. Let wel op want niet alleen moet je – natuurlijk – een Amazon account hebben voor de Kindle ebooks, dankzij het prijsbeleid van de Amerikaanse uitgevers en Amazon zijn gratis boeken vaak niet gratis in Nederland. Misschien dat dit nog verbetert als Amazon ook in Nederland lanceert.

7. Gratis Kobo ebooks
Ook Kobo heeft een groot aantal gratis ebooks in de Kobobooks webwinkel staan. Ze staan allemaal netjes bij elkaar op een speciale site maar ook hiervoor geldt dat dankzij het prijsbeleid van de uitgevers in Nederland de ebooks vaak niet gratis zijn. Een beetje teleurstellend aangezien op de oude versie van de site je netjes kon filteren op de ebooks die ook echt gratis waren. Een optie die in de vernieuwde interface niet meer terug te vinden is.

8. Gratis ebooks via Bol.com
Je moet er even goed naar zoeken maar ook bij Bol.com zijn er gratis ebooks te vinden en ze hebben zelfs een aparte pagina waar je zowel Nederlandstalige als Engelstalige ebooks kunt vinden om meteen te downloaden. Vanzelfsprekend alleen in ePub formaat.

9. Nederlandstalige ebooks via de Bibliotheek
Ook op Nederlandstalige (vertaalde) werken verloopt het auteursrecht uiteindelijk en de Bibliotheek heeft ze netjes bij elkaar staan op de Selectie ebooks pagina waar je honderden ebooks rechtstreeks kunt downloaden voor op je ereader.

10. Ebooks Eregalerij via de Bibliotheek
De eBooks eregalerij bevat een selectie van meesterwerken van schrijvers uit Het Pantheon, de permanente tentoonstelling in het Letterkundig Museum met hoogtepunten uit 1.000 jaar Nederlandstalige literatuur. Ik moet toegeven er nog nooit een ebook gedownload te hebben maar als je je wilt verdiepen in de Nederlandse schrijvers van weleer, dan is dit de plek om dat te doen.

Mis ik nog een goede site met gratis ebooks? Laat het me weten in de comments!

Update 10-02-2014: Ik wilde de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren toevoegen maar zag in de titellijst zeer veel titels terugkomen die echter voor het overgrote deel blijken te bestaan uit scans (PDF bestanden). Het doel van de bovenstaande lijst is dat het ebooks (romans) moeten zijn die je op de ereader kunt zetten en met PDF bestanden moet je dat eigenlijk niet willen. Vind ik.

 

@foto via FreeDigitalPhotos.net

#

Over illegale ebooks, legaal lezen en veel drogredenen

illegale ebooks
E-readers staan vol met illegale boeken“, kopte het AD gisteren waarmee het startschot werd gegeven voor een kleinschalig media-offensief over de kwalijke effecten van ‘al die illegale ebooks’ die door mensen gedownload worden en die niet alleen de ebookmarkt verpesten in Nederland maar ook nog het brood uit de mond stoten van Nederlandse schrijvers.

Zoals bij elke boodschap die je wilt verkopen aan het publiek begint dat met wat statistieken. Onderzoeksbureau Gfk maakte vier maanden geleden bekend dat er 1 miljoen ereaders in omloop zouden zijn aan het einde van 2013 waar dan “slechts” 12% van de daarop aanwezige ebooks ook daadwerkelijk gekochte ebooks zijn. Het AD wist te melden dat deze prognose inmiddels bijgesteld was door Gfk naar 1,1 miljoen ereaders met gemiddeld 117 ebooks erop. Waarvan 11 betaalde ebooks. De rest is gratis of illegaal gedownload. Een daling naar iets minder dan 10%.

Met een naadloos bruggetje naar de term illegaal gaan vervolgens dan de sluizen open van meningen, feitelijke incorrectheden en stemmingmakerij. Met een vaag rekensommetje – uit de muziekwereld zou blijken dat voor elke 10 gedownloade cd’s er twee minder verkocht worden – werd geconcludeerd dat gedownloade ebooks gelijkstaan aan gemiste aankopen (en inkomsten). Het zou een oorzaak zijn voor het achterblijven van de ebookmarkt in Nederland. In de Volkskrant werd auteur Saskia de Noort aangehaald die tot haar ontzetting ontdekte dat haar boek meer dan 15.000 keer gedownload was van een torrentsite. Daar was de sluiting van Polare helemaal niks bij in vergelijking. Het NOS Journaal deed er nog een schepje bovenop toen Rob Trip – na met veel moeite twee keer het woord ereader uitgesproken te hebben alsof het een vies woord was – meldde dat schrijvers veel geld misliepen door al die illegale ebooks op ereaders. Susan Smit mocht ook nog toelichten dat het tijd was voor Actie. Met een hoofdletter A.

En die Actie was natuurlijk al begonnen. Dat je in Nederland – nog steeds – legaal ebooks downloadt uit illegale bron werd zo min mogelijk benadrukt of het moet zijn dat de Volkskrant uit de mond van Saskia Noort echode dat ebooks downloaden alleen in Spanje en Nederland “niet strafbaar” is. Het is bijna een kunst om een uitzondering op het (civielrechtelijke) auteursrecht te laten klinken als een ernstige omissie in het strafrecht. Want natuurlijk zou je ernstig gestraft moeten worden als je het in je hoofd haalt om een ebook van Noort te downloaden. Zelfs het Openbaar Ministerie liet zich vorige maand al verleiden om het strafrecht erbij te halen in een zaak over het uploaden van ebooks. Waarvoor zij meteen een tik op de vingers kreeg van het gerechtshof.

Maar de uitgevers en auteurs delen zelf ook graag een tikje uit. Met een wijzend vingertje want het moet maar eens afgelopen zijn met dat illegaal downloaden van hun ebooks. Want daar gaat de Actie over. Er moet legaal gelezen worden onder de noemer ‘Ik lees legaal‘ Er moet betaald worden voor ebooks die je leest want anders gaat het niet goed met de uitgevers en auteurs. Illegaal is slecht, legaal is goed, dat snapt u best wel natuurlijk.

Begrijp me alsjeblieft niet verkeerd, ik ben geen voorstander van het downloaden van ebooks van torrentsites. Ik geloof in betalen voor ebooks die je graag wilt lezen en ik geloof in het respecteren van de rechten van auteurs. Maar ik geloof nog veel meer in eerlijkheid. Het hele verhaal vertellen. Alle kanten van een discussie belichten. En in dat je ook je klanten met respect moet behandelen waarvan je verwacht dat ze betalen voor jouw producten.

Maar er wordt niet gerept over DRM praktijken die moeten voorkomen dat je als betalende klant je gekochte ebook  deelt met familie of vrienden. Het blijft stil over het grote aanbod van gratis ebooks die ook op die ereaders staan en die helemaal niet illegaal zijn. Niemand heeft het over de verhoudingsgewijs absurd hoge prijzen van ebooks in Nederland – vergeleken met o.a. Engelstalige ebooks – of over het feit dat er relatief weinig aanbod van betaalde ebooks is in dit land. Uitgevers zwijgen over het niet uitbrengen van oudere, niet meer in boekvorm leverbare titels, die inmiddels al door een grote schare liefhebbers zelf is gedigitaliseerd en onderdeel uitmaakt van die torrents met ebooks. Ebooks van oude kinderboekenseries waar ik zelf met plezier enkele euro’s per deeltje voor neergeteld had maar die simpelweg niet te koop zijn.

Maar ik ga de discussie niet meer aan. Het gaat al lang niet meer over hoe uitgevers en auteurs met een aantrekkelijk (geprijsd) product kunnen komen waar mensen met plezier voor zouden willen betalen. Die 1,1 miljoen ereaders zijn gekocht door mensen die het verschil niet zien tussen het aanbod van grotendeels slecht opgemaakte ebooks waarvan ze 99% niet eens van willen lezen, en het legale aanbod van Nederlandstalige ebooks waarvan ze waarschijnlijk 99% ook niet willen lezen.

Waarom zou je betalen voor die paar titels die je wel wilt lezen als je tienduizenden ebooks kunt downloaden en je in theorie de rest van je leven zou kunnen lezen op een ereader. Ook al zitten daar niet de ebooks tussen die je echt zou willen maar ja, met tienduizend ebooks kun je wel genoegen nemen met iets mindere leuke titels. De Nederlander is een pragmatisch mens. Ik vind het bijvoorbeeld juist verbazingwekkend dat uberhaupt nog voor 10% van de ebooks betaald is. Welke titels zouden er voor gezorgd hebben dat mensen afgeknapt zijn op het betalen voor ebooks vraag ik me dan af.

Ik heb vorig jaar ruim 300 euro aan ebooks uitgegeven. Engelstalige ebooks want ik lees nu eenmaal graag Engelstalige SF en fantasy. Vijf euro ging naar een Nederlandstalig ebook (vertaald uit het Japans) en verder had ik geen interesse in het Nederlandstalige aanbod. Legaal of illegaal. Terwijl ik zo honderden kinderboeken zou kunnen opnoemen uit mijn jeugd die ik zonder enige aarzeling opnieuw zou kopen als ebook. Maar dat aanbod is er niet. En dan gaat het helemaal niet om legaal of illegaal lezen maar om het leveren van wat mensen willen kopen.

In plaats daarvan krijg ik een moralistische campagne om mijn oren gesmeten. Want ik moet het maar doen met wat er aangeboden wordt en daar moet ik vanzelfsprekend voor betalen zodat ik niet aan broodroof doe. En jezelf beperken tot de gratis ebooks of ze (eindelijk) gaan lenen via de bibliotheek past dan niet in het verhaal. Uitgevers en ebookshops investeren in het gebruiksonvriendelijk maken van ebooks en subsidiëren BREIN om de inmiddels onhoudbare stroom van verspreide ebooktorrents in te dammen. Vooral gesteund door boekenliefhebbers die nog steeds papieren boeken kopen en het groepje mensen die altijd al netjes ebooks kochten en het niet in hun hoofd zou halen om een torrentprogramma te installeren.

Terwijl de rest ongetwijfeld de schouders ophaalt en de ereader aanzet. Al dan niet voorzien van 117 ebooks waarvan 90% gratis verkregen is.

#

Een nieuwe versie van Adobe DRM: hoe DRM nog irritanter wordt

adobe drm

Toen Adobe enkele weken geleden met een nieuwe versie van Adobe DRM voor ebooks kwam – middels de introductie van Digital Editions 3.0 – nam ik dat min of meer ter kennisgeving aan. Het was weliswaar een kwestie van tijd voordat Adobe met een nieuwe versie zou komen die niet binnen seconden gekraakt kon worden (zoals met de huidige versie het geval is) maar het leek me niet heel erg waarschijnlijk dat de ebookwinkels en de makers van ereading apps en ereaders zouden gaan overstappen op deze meer “veiligere” variant.

Het zou grote problemen kunnen veroorzaken omdat de al geïnstalleerde versies van Adobe Digital Editions en de bestaande ereading apps plus ereaders niet meer geschikt zouden zijn om ebooks te lezen die met de nieuwe Adobe DRM beveiligd zouden worden. Daarnaast wordt Adobe DRM door steeds minder partijen gebruikt omdat grote verkopers als Apple en Amazon hun eigen DRM systeem hebben en anderen zoals Kobo en Google Play Books een eigen variant van Adobe DRM gebruiken om gekochte ebooks te synchroniseren met hun apps en ereaders (Kobo). Steeds vaker wordt er (gelukkig) ook gekozen om geen DRM toe te passen op ebooks en in Nederland zijn inmiddels de meeste ebooks te koop met watermerk DRM ipv de beveiliging van Adobe. Allemaal redenen waarom ik het zelfs een beetje non-nieuws vond dat Adobe nog een nieuwe poging ging wagen met hun DRM.

Maar Adobe lijkt op een ramkoers te zitten om koste wat het kost weer relevant te worden als het om beveiligen van ebooks gaat. In een webinar liet Adobe zien dat het voornemens is om het gebruik van de nieuwe DRM af te gaan dwingen bij elke partij die gebruik maakt van Adobe DRM. Met ingang van juli 2014 wil Adobe het onmogelijk maken om nog ebooks met Adobe DRM te openen met hard- en software die niet de nieuwe DRM versie ondersteunen en gebruiken.

Wat betekent dit?
Dat heeft behoorlijk wat gevolgen. Allereerst betekent het dat je verplicht Adobe Digital Editions 3.0 moet hebben geïnstalleerd om om vanaf dat moment nog met Adobe DRM beveiligde ePubs te kunnen downloaden. De oudere versies 1.7, 2.0 en 2.1 zijn nog volop in gebruik maar die zijn in één klap verouderd.

Ook al is die upgrade naar 3.0 niet verplicht als je alleen Nederlandstalige ebooks koopt (die gebruiken watermerk DRM), er zijn nog voldoende plekken waar je nog wel vastzit aan Adobe DRM. Wil je je bij Kobobooks of Google Play Books gekochte ebooks downloaden om op je (niet Kobo) ereader te kunnen lezen, dan gaat dat nog steeds met Adobe DRM. Hetzelfde geldt als je ebooks op je ereader wilt lezen die je geleend besteld hebt op het nieuwe ebookplatform van de openbare bibliotheken.

Oorlogsverklaring aan de ereader?
Dat je verplicht Adobe Digital Editions 3 moet hebben om je gekochte ebooks te kunnen downloaden en lezen is één ding. Maar het echte probleem is dat ook ereaders expliciet de nieuwe Adobe DRM moeten ondersteunen willen ze ebooks, die na juli gedownload worden, kunnen lezen. En dat gaat gegarandeerd niet gebeuren met alle modellen ereaders die er op dit moment in omloop zijn. Alleen in Nederland zijn er al een miljoen ereaders in gebruik en deze kun je straks gaan verdelen in de modellen die met een firmware update wel compatibel worden gemaakt en de modellen die je effectief niet meer kunt gebruiken om nieuw gekochte ebooks met Adobe DRM op te lezen.

En wat nu?
Adobe lijkt vastbesloten te zijn hun eigen DRM te verstevigen, zoals ze dat zelf noemen, en neemt daarbij alle consequenties op de koop toe. Het is te hopen dat ebookverkopers nu gaan heroverwegen of ze uberhaupt nog wel verder willen met Adobe DRM en opties gaan verkennen voor watermerk DRM of zelfs DRM-vrije ebooks.

De kans dat ze hun eigen klanten in de armen jagen van hun concurrenten die geen Adobe DRM gebruiken wordt namelijk een stuk groter als betalende klanten door extra hoepels moeten springen om ebooks te downloaden. Om er vervolgens achter te komen dat ze het wellicht niet op hun huidige ereader kunnen lezen. En precies datzelfde argument zou je kunnen maken om te concluderen dat het alleen maar nog meer mensen richting de illegale ebooks zal brengen.

Voor de bibliotheken en hun ebookplatform betekent het dat er nog meer beperkingen komen aan het gebruik van hun ebookdiensten. Alle klanten zullen verplicht Adobe Digital Editions 3 moeten installeren en over een ereader moeten beschikken die overweg kan met de nieuwe beveiliging. Het zullen in de praktijk alleen de recente modellen ereaders zijn waarmee je nog ebooks kunt lezen via de bibliotheek vrees ik.

En voor mezelf handhaaf ik mijn eigen regel dat ik geen ebooks koop als ik ze niet kan ontdoen van DRM. Ironischerwijs is het juist de gemakkelijk te kraken Adobe DRM geweest die ervoor gezorgd heeft dat ik de afgelopen jaren vele tientallen Engelstalige ebooks heb gekocht bij Kobobooks en Google Play Books. Tenzij ook de nieuwe beveiliging van Adobe straks verwijderd kan worden zal het betekenen dat ik vanaf juli geen ebooks meer zal kopen bij Kobo of Google.

Daar zullen ze waarschijnlijk niet van onder de indruk zijn maar totdat ebookverkopers snappen dat betalende klanten zelf willen bepalen wat ze met hun gekochte ebooks doen, zal ik dan toch vaker mijn toevlucht nemen tot het illegale aanbod. Want ik ben overtuigd dat de ebookpiraten geen enkele moeite zullen hebben met de nieuwe beveiliging.

Zoals gewoonlijk zullen alleen de mensen er last van krijgen die netjes hun ebooks online willen kopen of gaan lenen bij de bibliotheek. Vergeet dan niet Adobe te bedanken voor het nog irritanter maken van DRM.

Update 5-2-2014: Op het blog van Datalogics – een bedrijf waar Adobe nauw mee samenwerkt in het ontwikkelen van hun beveiligingstechnologie – valt te lezen dat Adobe na alle kritieken het strakke tijdspad en het gedwongen overstappen loslaat. Adobe blijft promoten om gebruik te maken van de verbeterde DRM maar laat het nu aan hun klanten zelf over wanneer (en of) ze overstappen. Gezien de plannen die Adobe ook nog heeft om binnen twee jaar een online DRM te introduceren die vereist dat een ereading apparaat permanent online de licentie checkt, vat ik dat op als uitstel van executie. Geen afstel. Maar het dreigende probleem op korte termijn lijkt hiermee wel afgewenteld te zijn.

#

Mag je nu wel of niet ebooks downloaden uit illegale bron?

illegale bronVandaag oordeelde het Gerechtshof Den Haag dat het opleggen van een blokkade aan internet service providers voor domeinnamen en ip-adressen die door bittorrentsites worden gebruikt, niet voldoet aan de daaraan gestelde (proportionaliteits)eisen. Daarmee kwam de in 2012 opgelegde blokkade van The Pirate Bay door Ziggo en XS4ALL te vervallen. De rechter baseerde zich o.a. op het feit dat een dergelijke blokkade niet effectief bleek te zijn en dat hierdoor providers buitenproportionele maatregelen moesten nemen. Ook al overweegt BREIN nog in cassatie te gaan, het lijkt er toch wel op dat de blokkade van The Pirate Bay tot het verleden gaat behoren.

Vlak nadat dit nieuws bekend werd zag ik de eerste berichten verschijnen over het weer kunnen downloaden van ebooks van de grootste torrentsite. Ongetwijfeld waren de berichten deels als grap bedoeld maar ik zag daar echter wel weer verschillende antwoorden op komen die elkaar tegenspraken. Volgens de één mag je wel ebooks downloaden uit een illegale bron, volgens een andere mag het pertinent niet. Tijd om uit te zoeken wie er gelijk heeft.

Kopiëren en downloaden in de wet
De Auteurswet voorziet in diverse uitzonderingen, excepties, op het auteursrecht van de maker. Eén daarvan is de thuiskopie-exceptie. Die vind je echter terug in twee verschillende artikelen van de Auteurswet. De eerste, artikel 16b, stelt dat: Als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst wordt niet beschouwd de verveelvoudiging welke beperkt blijft tot enkele exemplaren en welke uitsluitend dient tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die zonder direct of indirect commercieel oogmerk de verveelvoudiging vervaardigt of tot het verveelvoudigen uitsluitend ten behoeve van zichzelf opdracht geeft.

Wat staat hier nou eigenlijk? Hier staat dat je werken mag kopieren voor eigen privé gebruik, zoals bijv. voor (zelf)studie zolang je er maar niets aan verdient. De laatste regel maakt het zelfs mogelijk dat je zo’n kopie ook door anderen mag laten maken. In het tweede lid van het wetsartikel worden echter boeken specifiek uitgezonderd van die brede mogelijkheid en wordt gesteld dat je slechts een deel van het boek mag kopiëren. Een volledige kopie, ook voor eigen gebruik, mag alleen gemaakt worden als er geen (nieuwe) exemplaren meer te verkrijgen zijn.

Beschouw je dus een ebook als een boek, dan mag je daar geen volledige kopie van maken en zou ook een gedownload ebook (als kopie van het origineel) niet mogen.

Artikel 16b of 16c
Maar daarmee zijn we er nog niet want artikel 16b is (alleen) van toepassing als een thuiskopie niet onder artikel 16c geregeld wordt. Artikel 16c beschrijft de mogelijkheid van het maken van een thuiskopie op een drager die bestemd is om een werk ten gehore te brengen, te vertonen of weer te geven, zoals het zo fraai in het eerste lid gemeld wordt. Als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst wordt niet beschouwd het reproduceren van het werk of een gedeelte ervan op een voorwerp dat bestemd is om een werk ten gehore te brengen, te vertonen of weer te geven, mits het reproduceren geschiedt zonder direct of indirect commercieel oogmerk en uitsluitend dient tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die de reproductie vervaardigt.

Het heeft hiermee in de praktijk meestal betrekking op het kopiëren naar digitale informatiedragers voor eigen gebruik, hoewel het onderscheid tussen 16b en 16c vooral gaat tussen ‘generieke’ kopieën en kopieën die op een daartoe bestemde drager worden gemaakt. Het kopiëren van een fysiek boek valt onder 16b maar het kopiëren van een audiocd naar een blanco beschrijfbare cdrom valt onder 16c.

Artikel 16c is de wettelijke basis voor het gegeven dat het in Nederland niet verboden is om muziek en films te downloaden van het internet. Ook materiaal dat zonder toestemming van de rechthebbenden op internet is gezet mag namelijk gebruikt worden ‘tot eigen oefening, studie of gebruik van de natuurlijke persoon die de reproductie vervaardigt’. Daar komen de discussies rondom illegaal downloaden ook om de hoek kijken, of beter gezegd, de discussies over het downloaden uit illegale bron.

En downloaden uit illegale bron is niet verboden
Op 15 november 2010 speelde een hoger beroep waarin aan de orde kwam of downloaden uit illegale bron voor privé-doeleinden al dan niet is toegestaan. Het (zelfde) Gerechtshof in Den Haag deed hierin de uitspraak:

Downloaden uit illegale bron is het downloaden van muziek- of filmbestanden die zonder toestemming van de auteursrechthebbenden op internet zijn geplaatst. Het hof heeft hierover het volgende beslist. Het downloaden uit illegale bron voor privé-gebruik is naar Nederlands recht toegestaan, omdat de Nederlandse regering bij de aanpassing van de Nederlandse Auteurswet aan de Europeesrechtelijke Auteursrechtrichtlijn uitdrukkelijk en herhaaldelijk heeft verklaard dat downloaden uit illegale bron voor privé-gebruik niet is verboden.

Goed, dus je mag downloaden uit illegale bron maar dan is nog steeds de vraag wat er gedownload mag worden. Gaat het alleen om de in de uitspraak genoemde muziek- en filmbestanden of zouden ook ebooks hieronder kunnen vallen? Voor het beantwoorden van die vraag is lid 2 van artikel 16c van belang. Deze stelt de voorwaarde dat voor die thuiskopie uit lid 1 een billijke vergoeding betaald moet worden aan de rechthebbenden. Voor het reproduceren, bedoeld in het eerste lid, is ten behoeve van de maker of diens rechtverkrijgenden een billijke vergoeding verschuldigd. De verplichting tot betaling van de vergoeding rust op de fabrikant of de importeur van de voorwerpen, bedoeld in het eerste lid.

En dat is de thuiskopieheffing. Een bedrag die op de in het eerste lid genoemde dragers wordt geheven en geïnd door Stichting de Thuiskopie. In eerste instantie alleen op beschrijfbare cd’s en dvd’s maar nadat op 1 januari 2013 de regeling werd uitgebreid, ook op computers, externe harde schijven, tablets, smartphones, laptops en harddiskrecorders.

Door die uitbreiding naar al die andere dragers kun je – mijns inziens – concluderen dat als je digitale kopieën maakt op een harde schijf van een pc of laptop, of op een smartphone of tablet, dat dus ‘daartoe bestemde dragers’ zijn zoals in artikel 16c staat aangegeven. Ongeacht of het nou films zijn, muziek is of ebooks. Games en andere software vallen hier overigens buiten aangezien hierover in een ander wetsartikel specifieke voorbehouden gedaan zijn.

Downloaden van ebooks, ook die uit illegale bron zoals The Pirate Bay, valt dan ook volgens mij – dankzij de thuiskopieheffing op alle apparaten waarmee je ze kunt downloaden – onder artikel 16c. Waarmee het downloaden van ebooks toegestaan zou zijn in Nederland zolang je ze niet zelf uploadt (wat je met bittorrent overigens standaard wel doet!) of op andere manieren verder verspreidt.

Maar het laatste woord is aan een rechter
Nu ben ik geen jurist en kun je hoe dan ook van mening blijven verschillen over de interpretatie van de thuiskopie-exceptie als het om downloaden van ebooks gaat. Ik heb uitgebreid gezocht maar kon geen jurisprudentie/uitspraken vinden van een gerechtshof over deze kwestie. Valt het maken van een thuiskopie van ebooks onder artikel 16c en is het daarmee toegestaan, ook uit illegale bron? Of zijn ebooks auteursrechtelijk gezien boeken en moeten ze onder artikel 16b gerekend worden? In dat laatste geval zou je niet zo maar geen thuiskopie mogen maken resp. een exemplaar mogen downloaden.

Heb ik toch eens een interessante vraag voor de rijdende rechter ;-)

Update 29-1-2014
Ik had het expres weggelaten om in een latere blogpost er verder op in te gaan maar ik voeg het nu alsnog toe. Op 9 januari van dit jaar publiceerde de Advocaat Generaal van het Europese Hof van Justitie een Conclusie naar aanleiding van een cassatie van een zaak die bij de Hoge Raad was beland. Dit betrof een aantal importeurs en leveranciers van dragers waarop thuiskopieheffing wordt geheven. Zij betoogden dat de thuiskopieheffingniet gebruikt mag worden om te compenseren voor downloads uit illegale bron en dat de thuiskopieheffing daarom verlaagd moet worden. Het Gerechtshof in Den Haag gaf Stichting Thuiskopie echter gelijk waarop de eisende partijen in cassatie gingen bij de Hoge Raad, die vervolgens vragen van uitleg stelde aan de Advocaat Generaal.
Een lang verhaal kort: de Advocaat Generaal van het Europese Hof van Justitie concludeert dat de thuiskopieheffing niet geheven mag worden over illegale content en dat daarmee de thuiskopie-exceptie niet zo mag worden uitgelegd dat deze van toepassing is op downloads uit illegale bron. Dus niet legaal films, muziek en ebooks downloaden van The Pirate Bay.
Het is nu wachten op de niet rijdende rechters van het Europese Hof van Justitie of ze deze Conclusie van de Advocaat Generaal overnemen in een arrest. Als ze dat doen dan zal ook in Nederland het downloaden uit illegale bron als een inbreuk op het auteursrecht van de rechthebbenden beschouwd moeten worden en komt het downloadverbod zeer waarschijnlijk weer op tafel te liggen. Met een lagere thuiskopieheffing maar ook met hernieuwde discussies over zin en onzin van het handhaven van een dergelijk downloadverbod.

#

Over het ebookplatform en wat bibliotheken er mee gaan doen

ebookplatform

We hebben er lang op moeten wachten maar afgelopen week kwam het er dan toch. Een groot aanbod van ebooks op het nieuwe ebookplatform van de Bibliotheek. Met een – in mijn ogen – royale leenvergoeding naar de uitgevers toe voor de beschikbare titels op het platform. En was iedereen blij? Natuurlijk niet. De techniek werkte niet helemaal mee, ook ik zeurde nog wat over het (niet) kunnen vinden van titels die je op een ereader kunt lezen (terwijl ik niet eens Nederlandstalige boeken lees) en de consensus lijkt vooral te zijn dat het wel een aardig begin is maar dat een aanbod van 5000 digitale titels slechts een druppel op een gloeiende plaat blijft gezien wat er digitaal voor handen had *kunnen* zijn.

Tot je echt even gaat nadenken over die getallen. Opgejut door het idee dat er tienduizenden ebooks op een gemiddelde USB stick passen en dat je ze tegenwoordig in een kwartiertje ook kunt downloaden (uit illegale bron) lijken we allemaal bezeten te zijn van het idee van een allesomvattend aanbod. Dertigduizend titels in Nederland als ebook leverbaar? Dan moeten de bibliotheken die natuurlijk wel allemaal aanbieden en lijkt het tegen te vallen als er ‘slechts’ 5000 titels digitaal te lenen zijn.

En dan moet de rem er ook nog opgezet worden door de bibliotheken. Maximaal vijf ebooks zijn er te lenen die je tussentijds niet in kunt leveren. Om te voorkomen dat het platform – en de portemonnee – ten onder gaat aan het eigen succes. Tienduizenden, honderdduizenden, misschien miljoenen uitleningen per jaar zouden er gerealiseerd kunnen worden als die beperking er niet op zat. Maar er moet 12, 24 of 36 cent per uitlening afgerekend worden aan de uitgevers, afhankelijk van hoe recent titels zijn. Ook al leen je ze als gebruiker puur om te kijken of het wat voor je is. Dat is bij bijna alle bibliotheken ook wel het geval met fysieke boeken maar ja, als je er dan 15 mee mag nemen dan zul je toch wel minstens met 2 grote tassen de bibliotheek verlaten. Digitaal zouden er geen redenen zijn waarom iemand niet even 50 ebooks op zijn boekenplankje zet. Ka-ching gaat de kassa.

Dus het blijft bij 5 ebooks per lener. Beheersbare kosten.

Veelzeggend vind ik het gebruik van het woord ‘bestellen’ op het ebookplatform. Ik deed nog de suggestie vorige week om dat te wijzigen naar ‘lenen’ maar ik besefte me later pas dat de term bestellen inderdaad toepasselijker is. De 5000 titels op het ebookplatform is namelijk niet de collectie van de bibliotheken die uitgeleend wordt. Het is een catalogus met ebooks van de uitgevers die een overeenkomst gesloten hebben met de bibliotheek en die door bibliotheekleden besteld kunnen worden. Met een gebruikslicentie gedurende drie weken. Voor 12, 24 of 36 cent per bestelling.

Dat het niet om een collectie van de bibliotheken gaat is ook te zien aan dat aanbod. Bibliotheken hebben namelijk nooit de rol en functie gehad om alle papieren boeken aan te bieden. Niet alleen omdat dat letterlijk onmogelijk zou zijn maar vooral omdat de bibliotheken waarde willen toevoegen aan datgene dat ze wel aanbieden. Een evenwichtig aanbod, representatief voor de verschillende doelgroepen die ze bedienen en afgestemd op de lokale bevolking. Een gebalanceerde mix van jeugdboeken, romans, bestsellers, (jeugd)studieboeken,  historie en cultuur. Voor jong en oud. Collectioneren is selecteren en filteren. Uit een gigantisch aanbod en dat doordacht, en met beleid, aanbieden aan je klanten. Collectioneren is een vak.

Als je door de 5000 titels bladert dan zie je dat er niet veel selectie heeft plaatsgevonden. Daar heeft in elk geval geen collectioneringsplan aan ten grondslag gelegen die een gebalanceerd aanbod moest garanderen. Zonder een oordeel te vellen over de inhoud kun je gerust concluderen dat bepaalde thema’s en onderwerpen sterk oververtegenwoordigd zijn terwijl er vele genres, thema’s en onderwerpen ontbreken. Logisch want dat wordt in sterke mate bepaald door de uitgevers die (niet) meedoen aan dit ebookplatform van de bibliotheken. Dan bied je ‘slechts’ 5000 titels aan maar dat is wel 1/6 van het totale aanbod van ebooks in dit land. Probeer je eens je lokale bibliotheek voor te stellen als die 1/6 van alle fysieke Nederlandstalige boeken in de kasten had staan. Die zou minstens enkele keren groter moeten zijn en je zou tureluurs worden van alle ruis en – voor jou – nutteloze titels die kostbare ruimte innamen. Collectioneren is zo veel meer dan bestellen.

Het ebookplatform is dus vooral een bestelplatform. Niet retourneerbare bestellingen. All sales are final, zouden de Amerikanen zeggen. De bibliotheken hebben je bestelling betaald en willen dat best nog een keer doen als je na 3 weken dezelfde titel weer wilt bestellen. Maar het heet geen verlenging omdat het ook geen verlenging is. Het is een nieuwe bestelling. Je levert geen bestelde boeken in, nee, je gebruiksrecht verloopt simpelweg. En dan heb je weer een plekje vrij op je boekenplank om een nieuwe titel te bestellen.

Maar hoe erg is dat? Om de oude werkwijzen en terminologie los te laten? Om als bibliotheken (voor nu) alleen minimaal te selecteren en vooral te gaan voor een groot aanbod van titels?

Helemaal niet denk ik. Je moet eerst een aanbod hebben om uberhaupt in te kunnen selecteren natuurlijk. Papieren boeken kun je gewoon bestellen als bibliotheken en in je collectie opnemen maar met ebooks gaat dat inherent niet op die manier. Het ebookplatform is precies dat, een bestelplatform dat eerst gevuld moet worden met zoveel mogelijk ebooks. Een beetje zorgen dat tijdens de opbouwfase bepaalde type boeken niet zwaar oververtegenwoordigd zijn maar vooral toevoegen, toevoegen en toevoegen.

En heb je dan eenmaal 10.000, 20.000 of misschien wel alle 30.000 titels op het platform staan, dan kun je pas gaan beginnen met selecteren. Subcollecties aanmaken voor specifieke doelgroepen. Specifieke onderwerpen. Thematische selecties. Niet meer bladeren door grove categorieën met honderden boeken waar er misschien een paar relevant voor je zijn maar een aanbod op-maat. Met goede aanbevelingen van bibliothecarissen maar ook van andere leners.  Je ziet een aanzet daartoe al bij de VakantieBieb app natuurlijk. Elke vakantie worden er aan de hand van een thema en enkele genres nieuwe selecties van titels aangeboden. Nu verlopen die titels nog in de app maar dat hoeft in de toekomst niet meer het geval te zijn als ze ook op het ebookplatform beschikbaar zijn. Stel je nu eens je digitale openbare bibliotheek voor die aan de hand van actuele thema’s en de titels die je al gelezen hebt je suggesties geeft over andere interessante titels. Met beoordelingen van andere leners erbij.  Het is geen science-fiction want het lijkt op een Amazon of Bol.com bibliotheekvariant.

En maakt het jou uit hoeveel ebooks Bol of Amazon heeft? Gaat het er uiteindelijk voor een bibliotheek niet om dat je er ebooks kunt vinden die je wilt lezen? Dus wat maakt het uit of de bibliotheken 5000 of 50.000 ebooks heeft? Wat ons als bibliotheekleden zou moeten boeien is met welke diensten de bibliotheken in de toekomst gaan komen die gebaseerd zijn op dat ebookplatform.

Het zou echter wel fijn zijn als de bibliotheken ons ook meenamen in die toekomstvisie. Want ook al denk ik dat ik het redelijk ingeschat heb, het kan zo zijn dat Bibliotheek.nl en de VOB vol verbazing en ontzetting het bovenstaande gelezen hebben ;-)

Ebooks voor je ereader downloaden van het Bibliotheek ebookplatform

bibliotheek ebookplatform
Na de ingebruikname van het nieuwe ebookplatform van de openbare bibliotheken afgelopen dinsdag waren er nog wel diverse verbeterpunten te vinden natuurlijk. Zo was het niet even duidelijk hoe je een account moest aanmaken en dit nieuwe account te koppelen met je bibliotheekpas. Ook waren er nog opstartproblemen en bleek de site vaak traag – en soms onbereikbaar – te zijn. En miste ik vooral de beloofde downloadbare ebooks die ook op een ereader te lezen zouden zijn. Met maar liefst 20-25% van de titels zou dat mogelijk moeten zijn maar ik kon geen enkele titel vinden om op mijn Kobo ereader(s) te zetten.

Het is nu drie dagen later en de ontwikkelingen hebben niet stil gestaan. Er is een beter onderscheid gemaakt tussen het webaccount dat je nodig hebt voor het gebruik van het ebookplatform en je bibliotheekaccount dat gebaseerd is op je pasnummer. Ook in de indeling van categoriën is het een en ander veranderd want in het platform wordt nu heel duidelijk aangegeven welke ebooks (ook) te downloaden zijn en dus op een ereader gelezen kunnen worden.

De nieuwe bovenste categorie – en daarmee dus standaard zichtbaar – is nu ‘Geschikt voor eReader‘ geworden. In die categorie zitten alle titels die je zowel kunt downloaden voor op je ereader maar ook online kunt lezen in de browser of via één van de Bibliotheek apps. Zodra je op een titel klikt verschijnt daar nog steeds de beschrijving van het boek zelf maar zie je ipv de ene knop om het ebook online te lezen, ook een tweede knop om het ebook op je ereader te kunnen lezen.

bibliotheek ebookplatform
Het ebook komt nog steeds terecht op je eigen Boekenplank, ongeacht op welke van de twee knoppen je klikt. Maar in plaats van de optie ‘E-book lezen‘ die je krijgt als je het boek alleen online wilt/kunt lezen, is er een nieuwe knop ‘E-book downloaden‘ zichtbaar bij de beschrijving.

bibliotheek ereader ebookplatform
Ebooks downloaden gaat precies zoals je dat (waarschijnlijk al) gewend bent met ebooks die voorzien zijn van Adobe DRM. Je downloadt niet het ebook zelf maar een metadatabestand, URLLink.acsm, dat geopend kan/moet worden met Adobe Digital Editions. Heb je die software nog niet, dan moet je die eerst installeren, een Adobe ID aanmaken dat gebaseerd is op je mailadres en Adobe Digital Editions activeren met je Adobe ID.

Open je vervolgens het URLLink.ascm bestand in Adobe Digital Editions, dan wordt daar het ebook in gedownload (en geopend).

bibliotheek ebookplatform
Als je je ereader aan de pc koppelt terwijl Adobe Digital Editions geopend is, dan wordt de ereader herkend en kun je het ebook vervolgens op je ereader zetten.

En kun je het lezen tot de inlever-/verloopdatum. Zonder internetverbinding. Zonder pc of apps.

Veel leesplezier gewenst :)

#

Pagina 1 of 17123...15...Laatste »
  • © 2006- 2014 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top