Bloggen en de wet: Google Analytics privacyvriendelijk instellen voor je (WordPress) blog

google analyticsHet leidt geloof ik aan alle kanten tot hoofdbrekens terwijl het toch zo’n goed idee leek. Afspraken maken over privacy in de digitale communicatie en deze vastleggen in een Europese richtlijn 2002/58/EG. Zo’n Europese richtlijn moet (verplicht) verwerkt worden in de wetgeving van alle Europese landen en om die reden werd in 2012 de Telecommunicatiewet gewijzigd en een aangepast deel geïntroduceerd dat inmiddels bekend staat als de cookiewet.

Om de privacy van burgers te beschermen werd het verplicht om alle bezoekers van websites en blogs te informeren over, en toestemming te vragen voor, de cookies die door deze sites worden geplaatst. Het bleef hierbij echter onduidelijk hoe dit nou precies gedaan zou moeten worden en welke soorten cookies nou echt mogelijke inbreuken op de privacy opleverden. Moest je nou echt bezoekers waarschuwen met banners? Hoezo opt-out mogelijkheden geven? En mocht je nou wel of niet Google Analytics blijven gebruiken? Onduidelijk genoeg voor mij tenminste om het allemaal maar even op zijn beloop te laten.

Na veel reacties uit de samenleving ging de Tweede Kamer in oktober 2014 akkoord met een minder strenge versie van de cookiewet. Voor de meeste soorten analytische cookies hoeft dan geen toestemming meer gevraagd te worden. Het is echter nog niet duidelijk wanneer – en of – de wet ook daadwerkelijk aangepast wordt aangezien deze nog door de Eerste Kamer goedgekeurd moet worden en de huidige versie nu afwijkt van wat er in die Europese richtlijn staat. De richtlijn maakt geen onderscheid tussen analytical cookies die bedoeld zijn voor ‘onschuldige’ doelen en tracking cookies die consumenten volgen van site naar site. Het blijft voorlopig dus nog steeds onduidelijk hoe en of je nou moet gaan voldoen aan die cookiewet.

En dan heb je ook nog die andere privacywet

In Nederland hebben we echter ook nog de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp). Die bevat (o.a.) de randvoorwaarden en eisen waar iedereen aan moet voldoen die persoonsgegevens verwerkt in de meest brede zin. En aangezien je met bepaalde soorten cookies ook bezig bent met het verwerken van persoonsgegevens van je bezoekers op je website of blog, is ook die wet dus van toepassing.

Dat vindt het College Bescherming Persoonsgegevens – de instantie die toeziet op de naleving van de Wbp – ook en die publiceerde een instructie (PDF) hoe je Google Analytics zo kunt instellen dat je daarmee voldoet aan de vereisten uit de Wbp. Dat leidde bij Webwereld al meteen tot verwarring aangezien dit op sommige punten niet overeenkomt met de versoepelde versie van de cookiewet maar zelf ben ik er wel gecharmeerd van. Als de toezichthouder op de privacywetgeving tevreden is met hoe je als blogger omgaat met de privacy van je bezoekers, dan wacht ik wel met plezier verder rustig af hoe het verder gaat met de cookiewet. Ik heb liever wat concrete afspraken nu dan vage plannen voor straks. Beter één vogel in de hand dan tien in de lucht, nietwaar?

Hoe stel je Google Analytics dan privacyvriendelijk in?

Natuurlijk kun je de instructie van het Cbp doornemen maar ik heb deze toegespitst op mijn eigen situatie als blogger. Bij de verschillende onderdelen maak ik ook onderscheid tussen de beide wetten en hoe ze dus verschillend zouden kunnen gaan uitpakken.

Stap 1. Amendement gegevensverwerking

In de cookiewet (artikel 11.7a van de Telecommunicatiewet) zelf wordt weliswaar verwezen naar de Wbp maar het is in die laatste wet waar expliciet in artikel 14 vereist wordt dat als je gegevens door een ander verwerkt worden (en niet door jezelf), je met die partij daar afspraken over moet maken. In het geval van Google Analytics moet je als blogger dus afspraken met Google maken hoe ze de gegevens verwerken die ze via hun Analytics-tracker over jouw bezoekers binnenkrijgen. Daar hoef je gelukkig niet ingewikkeld voor te doen want dat kan je gewoon zelf regelen in je Google Analytics-account.

google analytics
Log in bij Google Analytics en bovenaan zie je de menu-optie voor Beheerder. Klikken maar.

google analytics
Dan door naar de Accountinstellingen om in het Instellingen voor Analytics-account scherm te komen. Onderaan deze pagina zie je een kopje Amendement gegevensverwerking staan waar je een omschrijving ziet staan van dit amendement, kunt doorklikken voor meer informatie en waar je kunt zien of het amendement al geaccepteerd is.

google analytics
Klik op Aanpassing bekijken om de tekst van het amendement te bekijken. Dit is een (juridisch) stukje tekst dat de bestaande overeenkomst tussen Google en jou als Analytics-gebruiker aanpast waarbij er ten aanzien van de gegevensverwerking uit wordt gegaan van een andere Europese richtlijn, 95/46/EG, oftewel de Databeschermingsrichtlijn. Het zorgt er dus voor dat Google zich conformeert aan de Europese Databeschermingsrichtlijn als je op Accepteren klikt. Klikkerdeklik.

Je krijgt dan vervolgens een extra tussenscherm:

google analytics
Hoewel het in rood aangegeven staan is het zaak te beseffen dat de wijziging in hoe Google met de gegevensverwerking moet omgaan nog niet opgeslagen is. Onder deze melding staat de knop om de wijzigingen op deze pagina op te slaan of te annuleren. Klik op Opslaan om de wijziging definitief te maken.

google analytics
Heb je dit gedaan, dan zie je een bijna identieke tekst als die er in het begin stond. Behalve dat bij de status nu in het groen vermeld wordt op welke datum het amendement gegevensverwerking geaccepteerd is. Vanaf nu gelden de Europese regels voor gegevensverwerking van jouw Analytics-gegevens en niet de Amerikaanse.

Stap 2. Gegevens niet (meer) met Google delen

In hetzelfde Instellingen voor Analytics-account scherm vind je als eerste de Instellingen voor gegevens delen. Google deelt deze niet met anderen maar je Analytics-gegevens kunnen wel worden gebruikt voor een vijftal doeleinden die onderverdeeld zijn in de categorieën Uitsluitend bij andere Google-producten, Anoniem met Google en anderen, Technische ondersteuning en Accountspecialisten. Google doet de aanbeveling om ze allemaal aan te vinken maar de Wet bescherming persoonsgegevens is er heel duidelijk in: persoonsgegevens mogen alleen maar verwerkt worden ten behoeve van het doel waarvoor ze ook verzameld zijn. Dus wel voor je statistieken maar niet voor al die andere doelen die Google aanbeveelt.

google analytics
Vink ze dus allemaal af en vergeet niet om wederom de wijzigingen op te slaan van deze pagina!

Stap 3. Anonimiseren van de verzamelde IP-adressen

Een IP-adres is normaliter te herleiden naar een specifieke computer en daarmee ook de eigenaar ervan. Dat is de reden dat ook een IP-adres als een persoonsgegeven wordt beschouwd. Google biedt de mogelijkheid om het laatste blokje van drie getallen in de verzamelde IP-adressen te verwijderen, voordat het door ze opgeslagen wordt. Dat noemen ze anonimiseren omdat op die manier niet meer te herleiden valt welke computer of persoon je site bezocht heeft. Het Cbp beschouwt een dergelijk geanonimiseerd IP-adres nog steeds als een persoonsgegeven maar dat gaat mij wel wat te ver. Hoe dan ook, ook het Cbp vindt het een goed plan om gebruik te maken van die mogelijkheid IP-adressen te anonimiseren.

Helaas kun je dat niet in de instellingen van Google Analytics regelen maar moet je zelf de trackingcode aanpassen die je op je site of blog moet zetten om de gegevens door te sturen naar Google. Je kunt het onderstaande voorbeeld gebruiken als je de UA-XXXXXX-X vervangt door je eigen Analytics ID.

<script>
(function(i,s,o,g,r,a,m){i['GoogleAnalyticsObject']=r;i[r]=i[r]||function(){
(i[r].q=i[r].q||[]).push(arguments)},i[r].l=1*new Date();a=s.createElement(o),
m=s.getElementsByTagName(o)[0];a.async=1;a.src=g;m.parentNode.insertBefore(a,m)
})(window,document,'script','//www.google-analytics.com/analytics.js','ga');

ga('create', 'UA-XXXXXX-X', 'auto');
ga('set', 'forceSSL', true); // Gebruik altijd https voor Google Analytics
ga('set', 'anonymizeIp', true); // Zet de IP-maskering aan
ga('send', 'pageview');

</script>

Gebruik je niet de trackingcode maar, zoals ik, een WordPress plugin om deze automatisch en met meer flexibiliteit op je blog te gebruiken, dan moet je controleren of je Google Analytics plugin een optie heeft voor het anonimiseren van de verzamelde IP-adressen.

Ik gebruik Google Analyticator en die heeft deze optie bij de instellingen staan maar dat zal van plugin tot plugin (kunnen) verschillen.

google analytics
Hou er wel rekening mee dat de IP-adressen ook voor jouw doeleinden anoniem verwerkt worden en dat je ook (iets) minder specifiek kunt achterhalen waar je bezoekers zich bevinden. Het gaat dan alleen om aangepaste rapporten als je bijvoorbeeld in wilt zoomen op plaatsnamen enzovoort want ook geanonimiseerde IP-adressen kun je nog steeds herleiden tot (kleine) regio’s en landen.

Stap 4. Je bezoekers informeren dat je Google Analytics gebruikt

Zowel de Wet bescherming persoonsgegevens als de cookiewet leggen sterk de nadruk op het informeren van je bezoekers en het geven van een keuze of ze wel of niet je blog willen bezoeken als jij Google Analytics cookies gebruikt en hun persoonsgegevens verwerkt.

De instructie van het Cbp stelt dat je bezoekers een mogelijkheid moet bieden om genegeerd te worden in je Analytics en beschrijft hoe je dat kan doen door de trackingcode van Google Analytics aan te passen maar constateert ook meteen dat dit niet werkt als je site via mobiele apparaten geraadpleegd wordt. Het bieden van een opt-in mogelijkheid – waarbij gebruikers kunnen weigeren van een site gebruik te maken voordat er cookies geplaatst worden – is nou ook precies het grootste praktische struikelblok bij de implementatie van de cookiewet aangezien websites er simpelweg ontoegankelijker door worden.

Op dit punt volg ik zelf niet de instructie van het Cbp en blijf ik wachten tot hier ten aanzien van de cookiewet definitief duidelijkheid over komt. In de Europese richtlijn is er sprake van een verplichte opt-out mogelijkheid achteraf en is de Nederlandse cookiewet al strenger dan nodig is. Aangezien elke moderne browser cookies kan weigeren heeft iedere internetter al die opt-out mogelijkheid om achteraf cookies te blokkeren en ik hoop dat dit voldoende zal zijn in de toekomst.

Het informeren van je bezoekers kun je het beste doen door een privacyverklaring en cookiebeleid-pagina op je blog te zetten met daarin een beschrijving van welke cookies je plaatst en hoe je met de verwerking van die gegevens omgaat. Als het gaat over Google Analytics kun je daarin dus vermelden dat je het amendement gegevensverwerking hebt afgesloten met Google, de verzamelde gegevens niet deelt met Google en dat er geen specifieke IP-adressen worden doorgegeven. Ik zal mijn eigen pagina ook aanpassen zodat ik volgens mij weer voldoe aan de wettelijke verplichtingen voor bloggers.

@foto via Pixabay met CC0-verklaring

#

Open source webstatistieken met Piwik

Veel, zo niet alle, website eigenaren maken gebruik van webstatistieken. Aangezien maar weinig bezoekers van websites de moeite nemen om feedback te geven op de site zelf is het zo’n beetje de enige mogelijkheid om zicht te krijgen hoe, waar en hoe veel er gebruik wordt gemaakt van bepaalde delen van je site. Daar hoef je nog niet eens een commerciële site voor te zijn want ook voor bloggers is het erg interessant om te kunnen zien welke artikelen bekeken/gelezen/gevonden worden.

Behalve de statistieksoftware die op de server geïnstalleerd staat (en die ik nooit gebruik) maak ik gebruik van WordPress Stats en Google Analytics. De eerste bevalt goed, is eenvoudig van opzet maar bevat desondanks alle basisgegevens die je hebben wilt. Google Analytics, gebruikt door een groot deel van de sites op internet, is precies het tegenovergestelde. Alles wat je mogelijkerwijs maar wilt meten en volgen is beschikbaar maar het is nog een aardig gepuzzel door de menu opties van Google Analytics om de goede rapporten ook te vinden. Je verdrinkt zo’n beetje in de mogelijkheden.

Met Google Analytics zijn er in de loop van de afgelopen jaren ook wel wat onhebbelijkheden ingeslopen. De toenemende complexiteit en uitgebreidheid is er daar eentje van maar sinds Google hun diensten verder integreert zijn ze ook gestopt met het tonen van zoektermen die leiden naar je website als deze zoektermen door ingelogde Google gebruikers ingegeven zijn. Last but not least maakt Google Analytics gebruik van een tracking cookie en zou ik er niet rouwig om zijn als ik daar afscheid van kon nemen.

Via Petra werd ik getipt op Piwik, open source webstatistieken software. Dit installeer je op je eigen server waarna je een stukje javascript code toevoegt aan elke pagina van je site. In WordPress is dat handig te doen door het bijvoorbeeld in je footer.php op te nemen zoals ook aanbevolen in de installatiehandleiding. Dan is het vervolgens een kwestie van wachten tot de bezoekers langskomen en in een uitgebreid dashboard kijken naar de statistieken.

Hoewel het dashboard van Piwik minder opties bevat dan Google Analytics – en dat is een goed iets – kun je uit een groot aantal widgets kiezen met rapportages. Deze kunnen ook ook nog individueel geconfigureerd worden met zelfs opties om de verzamelde statistieken te exporteren naar een groot aantal formaten toe mocht je ze nog willen bewerken. Vind je dat te veel werk, dan kun je ook rapportages wekelijks of maandelijks laten mailen vanuit je dashboard. Ook hiervoor geldt dat je bijna alles kunt instellen naar eigen smaak.

Punten die verder opvallen zijn:

  • Er is een aparte widget voor statistieken van Feedburner. De statistieken van deze RSS feed optimaliseerder zijn te integreren in het dashboard van Piwik;
  • Het ligt niet alleen aan Google Analytics dat de zoektermen van ingelogde gebruikers niet getoond worden maar aan Google zelf. Ook in Piwik krijg je dan ‘Keyword not defined’ te zien en met de populariteit van Google is dat de overgrote meerderheid. Jammer;
  • Eén van de default widgets is ‘Visitors in Real Time’ die je live alle bezoeken aan je site laat zien;
  • Piwik registreert ook alle downloads van je site. Of het nou afbeeldingen zijn die apart opgeslagen worden of andere bestanden die je aanbiedt, je kunt dat nu in de statistieken terugzien;
  • De statistieken zijn ook te integreren in WordPress en andere systemen met plugins;
  • Piwik heeft gratis apps voor zowel Android als iOS waarmee je statistieken mobiel kunt bekijken. Misschien niet voor iedereen een pluspunt maar ach, leuker dan Angry Birds in de trein.

Als je een reden hebt om per se bij Google Analytics te blijven, dan zal Piwik je zeker niet overtuigen een andere keuze te maken. Piwik ziet er wat minder gelikter uit en is geen bekende standaard voor webstatistieken. Dat zou je echter niet moeten tegenhouden als je niet zo vastzit aan Analytics. Het is open source, zet geen tracking cookies voor je bezoekers en heeft alle functionaliteiten, statistieken en rapporten die je maar wenst. Voor mij is de keuze daarmee al gemaakt.

@ foto via Flickr

#

Statistieken voor Vakblog

Sinds deze maand gebruik ik Woopra op deze site en heb ik ook eindelijk, met een nieuwe versie van de Google XML Sitemap plugin die niet op hol sloeg op mijn server, de Google Analytics statistieken hopelijk wat verbeterd.

Daar komen dan al snel aardige statistieken uit en hoewel het interessant is om te zien wat mensen aan browsers en besturingssystemen gebruiken, is het vooral wel grappig om te zien hoe mensen op je site komen vanuit zoekacties in searchengines. Woopra en Google Analytics pakken dit niet hetzelfde aan qua tijdsperiode en meettechnieken (volgens mij) dus heb ik ze naast elkaar gelegd:

Hierboven dus de zoekacties zoals Woopra ze weergeeft, gemeten over de periode dat ik het gebruik (vanaf 30 april tot vandaag). Op ‘Vakblog’ na als zoekterm komen de meeste termen maar 1 of 2 keer voor, wat betekent dat ik een mooie kleine doelgroep bedien volgens mij. Dat de douane, de iLiad en ebook(readers) hierin voorkomen, is een bevestiging van dat in elk geval sommige postjes van me gevonden en gelezen worden. Leuk.

Google Analytics toont ze per maand of per week en hoewel het dus pas zinnig zou zijn om deze exercitie over een klein weekje te doen als beide een maand omvatten, was ik wel nieuwsgierig naar de afgelopen 2 weken. GA toont de zoekacties waarin Vakblog voorkwam in de resultaten, zonder dat een zoeker (volgens mij) ook daadwerkelijk op Vakblog terecht gekomen is. Enkele queries zijn hetzelfde als bij Woopra, wat dan betekent dat sommigen in elk geval wel op Vakblog zijn beland, maar anderen komen niet voor. Logisch natuurlijk maar wel leuk om even naar te kijken.

Ik zie nu ook dat waar zoeken op Vakblog me vorig jaar nog niet eens bij de eerste 10 resultaten bracht, dit nu kennelijk al de 2e in de ranking is geworden. Nog even doorbloggen dus voor die eerste plek.

  • © 2006- 2015 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top