Naar aanleiding van zijn blog ‘Open Access van afstudeerwerken versus kwaliteit en imago’ hebben Raymond en ik via twitter een discussie gevoerd over het al dan niet zuiver zijn van toepassen van cherry picking bij het opnemen van scripties – onder Open Access – in HBO Kennisbank. Al snel besloten we tot een verdere discussie via een blog, waarbij dit mijn bijdrage is. Laat ik mezelf eerst kort voorstellen: Ik ben Germaine Ramak, fiscaal jurist en docent belastingrecht. Sinds enkele jaren begeleid ik rechtenstudenten bij het schrijven van hun scriptie via mijn onderneming ‘Scriptiecoach’. Ik blog sinds kort zelf regelmatig op Scriptiecoach.
Open Access (OA) is het gratis publiceren van wetenschappelijk werk op het internet met als doel kennis voor iedereen vrij toegankelijk te maken www.righttoresearch.org . De achterliggende gedachte is dat kennis een belangrijke rol speelt voor onderzoek en dat een onderzoeker niet afhankelijk zou moeten zijn van afgegeven licenties door uitgevers. Uitgevers geven op basis van betaalde licenties onderwijsinstellingen toegang tot digitale tijdschriften en deze toegang is beperkt tot de gebruikers van desbetreffende onderwijsinstelling. Dit is een beperking, voornamelijk voor studenten van hogescholen die geen of slechts een sobere digitale bibliotheekvoorziening hebben. Door OA zou informatie vrij toegankelijk moeten zijn, echter onderwijsinstellingen blijken bij het opnemen van scripties en andere wetenschappelijke publicaties in HBO Kennisbank veelal op cijfers te filteren. De vraag die ik hier wil beantwoorden is of en in welke mate onderwijsinstellingen die onder OA afstudeerwerken beschikbaar stellen in HBO Kennisbank mogen filteren op hoge eindcijfers, het zgn cherry picking.
De stelling van Raymond dat ‘als een afstudeerwerk voldoende is voor een diploma, dan is het ook voldoende om opgenomen te kunnen worden in de HBO Kennisbank’ kan geen standhouden en wel om de volgende reden. Cherry picking sluit nauw aan bij het doel van OA: het delen van hoogwaardige (wetenschappelijke) kennis. Een publicatie kan naar mijn mening alleen hoogwaardig zijn en een inspiratiebron voor andere onderzoekers als de kwaliteit van een hoog niveau is. Het beoordelingcijfer van een scriptie is een sterke indicator voor de kwaliteit en daarom niet onbelangrijk voor opname – onder OA- in HBO Kennisbank. Afgezien van het feit dat de onderwijsinstelling, en waarschijnlijk ook de student, niet graag de mindere scriptie wil etaleren zal een onderzoeker ook minder geïnteresseerd zijn in de uitkomsten van een dergelijk onderzoek. Het is namelijk gissen op basis waarvan de scriptie het wel ‘gehaald’ heeft. De beoordeling per onderdeel van de scriptie is immers niet openbaar en wellicht is de voldoende met name gebaseerd op de getoonde zelfstandige werkwijze van de student en in mindere mate op de inhoud van de scriptie.
Kom ik bij Raymond ’s tweede stelling: ‘Het is de bezoeker, zoals bijvoorbeeld het beroepenveld, van HBO Kennisbank die de relevantie van de scriptie kan beoordelen en niet de onderwijsinstelling’. Laat ik het beroepenveld als informatiezoeker nader onder de loep nemen. Regelmatig worden door het bedrijfsleven scriptieprijzen ingesteld. Neem bijvoorbeeld NVM die behoefte heeft aan nieuwe ideeën en verhelderende wetenschappelijke inzichten voor de woningmarkt: ‘help de woningmarkt en win € 5.000 met je scriptie‘. Als ik de voorwaarden er op nalees zie ik dat je alleen mee kunt dingen naar de prijs als het eindcijfer van je scriptie minimaal een 7 (zeven) is. Een zuivere vorm van cherry picking. En hiermee sneuvelt ook de stelling dat een beroepenveld een scriptie met een lage waardering net zo relevant vindt als een door de onderwijsinstelling als goed bestempelde scriptie.
Laat ik mij constructiever opstellen en het vanuit Raymond’s standpunt benaderen: Op zich zou het opnemen van alle scripties in de kennisbank een aanwinst kunnen zijn voor studenten. De student kan inspiratie opdoen en voortbouwen op het werk van andere studenten. Ook is er wat voor te zeggen om geen selectie vooraf toe te passen om alle schijn van censuur te vermijden. Ik meen echter dat het filteren van scripties op hoge eindcijfers een doel dient: de gebruiker een zekere mate van garantie bieden dat het om werk van hoge kwaliteit gaat. Een alternatief zou zijn om het toegekende cijfer aan de scriptie openbaar te maken. Alleen op die wijze kan de student als gebruiker een afweging maken of en in hoeverre hij de beoordeling door de onderwijsinstelling mee laat wegen bij de keuze om het desbetreffende werk te gebruiken bij zijn onderzoek.
@ foto via Tim Wilson/Flickr#
