Tweetweekoverzicht: The Pirate Bay, Raspberry Pi 2, ebooks in Vlaanderen, auteursrecht in Canada, Google en tweets en tweedehands softwarelicenties

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht gaat het over de terugkeer van The Pirate Bay, een snellere Raspberry Pi, de resultaten naar het digitale lees- en koopgedrag in Vlaanderen, Doctor Who Lego, tweets in Google, auteursrecht in Canada, tweedehands softwarelicenties en zou (over)morgen dan toch eindelijk eens het wetsvoorstel auteurscontractenrecht behandeld gaan worden in de Tweede Kamer?

The Pirate Bay is weer terug

Na bijna twee maanden afwezigheid terwijl een klok aftelde naar 1 februari op de site, is The Pirate Bay weer terug. In december ging de site offline nadat de politie flink wat servers in beslag nam maar inmiddels is het alweer alsof ze nooit zijn weggeweest. Nou ja, op het actuele aanbod van tv afleveringen na dan want daar gebruikte ik de TPB wel eens voor en dat is er nog steeds niet te vinden. Gelukkig loop ik nog diverse seizoenen achter met Suits op Netflix.

Er is nu snellere Raspberry Pi 2 te koop

De afgelopen jaren heb ik getwijfeld of ik met de Raspberry Pi aan de slag zou gaan. Een ‘computer op een printplaat’ die zo groot is als een creditcard en die je voor 35 dollar kunt kopen. Er zijn al honderden leuke/interessante toepassingen bedacht door anderen en het leek me een goede manier om mijn zeer roestige Linux kennis wat op te vijzelen. Maar ja, tijd om daar ook nog mee te gaan prutsen had ik niet en dus bewaarde ik het voor ‘later’. Nu de veel snellere versie beschikbaar is voor hetzelfde geld ga ik er nog maar eens weer over nadenken. Misschien mijn eigen LibraryBox maken of een Calibre ebook server opzetten.

Het digitale lees- en koopgedrag van de Vlamingen

Afgelopen jaar is er in opdracht van Boek.be een grootschalig onderzoek uitgevoerd naar het digitale lees- en koopgedrag van de Vlamingen. De resultaten van dit onderzoek zijn in vier artikelen gepubliceerd door inct.nl en het geeft een heel interessant beeld van de betalingsbereidheid voor het digitale boek. Het is typisch zo’n onderzoek waarvan ik hoop – en verwacht – dat ze dat in Nederland ook structureel gaan uitvoeren nu de focus verschuift naar meer cijfermatige onderbouwingen in het boekenvak. In Vlaanderen betalen ze in elk geval liever individueel voor een ebook en hoeven die abonnementsmodellen niet echt, vinden ze 50% van de papieren prijs het maximum wat ze voor een ebook willen betalen, is er zeker interesse voor betalen voor bundelverkoop (extra betalen voor het papieren boek bij een ebook en vice versa) en zit het digitale lezen in de lift maar moet je nog goed zoeken naar de digitale veel-lezers. Lees de artikelen gerust na voor meer informatie, ze zijn beknopt en overzichtelijk: deel 1 (Het profiel van de digitale lezer), deel 2 (Leen- en koopgedrag van de digitale boekenlezer), deel 3 (Betalingsbereidheid voor digitale boeken) en deel 4 (Bedrijfsmodel voor digitale boekenverkoop).

Doctor Who Lego!

Ja ok, dit is nogal offtopic maar ik ga geen weekoverzicht schrijven zonder stil te staan bij nieuws waar ik al 20 jaar op zit te wachten. EINDELIJK een TARDIS van Lego. Joepie! Nu alleen even nadenken over hoe ik die eind dit jaar naar binnen smokkel zonder dat mijn kinderen die set zien.

Google gaat (mag) weer tweets indexeren

De link van Emerce lijkt niet meer te werken maar hoe dan ook, Twitter en Google blijken inderdaad een nieuwe overeenkomst gesloten te hebben waarbij Google weer ‘aangesloten’ wordt op de Twitter API. Dat was in 2009 ook al het geval maar in 2011 stopte Twitter daarmee omdat ze zich zelf op de discoverability wilden storten. Nu heeft Twitter een nieuwe focus om tweets (beter) zichtbaar te maken voor mensen die geen Twitter gebruiken en dan zul je de tweets ook buiten Twitter.com moeten aanbieden, nietwaar? Het idee is dat gebruikers via Google tweets kunnen terugvinden en dan op Twitter.com de gelegenheid krijgen een account aan te maken (plus een paar advertenties voorgeschoteld krijgen). Voor Google betekent het real-time content en nieuws dat ze hierdoor beter kunnen aanbieden. Maar eens kijken of ik nog enkele van mijn eigen tweets terug kan vinden straks ūüėČ

Gaat Canada de auteursrechtelijke beschermingstermijn verlengen?

Op 1 januari 2015 kwamen in Canada de werken van Ian Fleming in het publiek domein. Dat geeft de bijzondere situatie dat in buurland Amerika zo’n beetje niets in het publiek domein zit – dat duurt nog minstens tot 2019 voordat de eerste werken uit 1923 beschikbaar komen – maar dat in Canada al bekendere en relatief recente werken geen auteursrechtelijke bescherming meer genieten. Dat komt omdat Canada, samen met nog een paar andere landen, de ‘oude’ beschermingsduur hanteert uit de Bern Conventie van 50 jaar na het overlijden van de maker. Nou gaat het dus niet alleen om de werken van Fleming maar zullen feitelijk alle Engelstalige werken decennia eerder in Canada in het publiek domein komen voordat ze dat in Amerika zullen zijn.

Kennelijk is dat reden voor Amerika om druk op Canada uit te oefenen om de beschermingsduur van het auteursrecht te verhogen naar 70 jaar na het overlijden van de maker, zoals dat overigens in bijna alle Europese landen ook het geval is. Het zou betekenen dat de komende 20 jaar geen enkel werk meer in het publiek domein komt in Canada, puur als onderhandelingspunt richting de Amerikanen. En inderdaad, dat vind ik Geen Goed Idee.

Marktplaats voor tweedehands softwarelicenties

De Automatiseringsgids meldde kort iets over het bestaan van een marktplaats voor tweedehands softwarelicenties. Bestbuylicenses.com biedt ondernemingen de mogelijkheid om naar tweedehands licenties te vragen of overtollige licenties aan te bieden op software van Oracle, Microsoft, Adobe en alle andere partijen. Dat is niet per se interessant voor particulieren maar wel een boeiende ontwikkeling omdat het kunnen doorverkopen van softwarelicenties voortvloeit uit het Oracle/UsedSoft arrest waar ook (o.a.) Tom Kabinet de onderbouwing in zag om een marktplaats voor tweedehands ebooks te kunnen opzetten.

Met Tom Kabinet zijn we inmiddels enkele rechtszaken en uitspraken verder en zal de vraag over de toepasbaarheid van het Oracle/UsedSoft arrest op de verkoop van tweedehands ebooks voorgelegd moeten worden aan het Europese Hof van Justitie. Voor softwarelicenties, waar het arrest letterlijk over ging, gelden overduidelijk dezelfde problemen niet en lijken de softwareleveranciers ook geen bezwaren te hebben.

Volgende week eindelijk de behandeling van het wetsvoorstel auteurscontractenrecht?

Het wetsvoorstel auteurscontractenrecht (of beter gezegd, Wijziging van de Auteurswet en de Wet op de naburige rechten in verband met de versterking van de positie van de auteur en de uitvoerende kunstenaar bij overeenkomsten betreffende het auteursrecht en het naburig recht (Wet auteurscontractenrecht)) dateert al van 2,5 jaar geleden. Het voorstel wijzigt een artikel uit de Auteurswet en voegt er een compleet nieuw hoofdstuk met meerdere artikelen aan toe. In het kort komt het er op neer dat een maker van een werk (de auteur) een licentie moet verlenen voor het geheel of een gedeelte van het auteursrecht aan een ander voor exploitatie (de uitgever). Aan deze exploitatieovereenkomst zitten dan echter wel beperkingen, die dus een eigen hoofdstuk met 7 artikelen krijgt in de Aw, die meer controle geven aan de makers en uitvoerenden.

De behandeling van het wetsvoorstel is inmiddels twee keer verschoven maar lijkt nu gepland te zijn voor 10 februari van 16:15 tot 19.00 uur. Hoewel op de site van de Tweede Kamer juist weer 9 februari genoemd wordt zonder een tijdstip. Ze maken het je niet echt gemakkelijk om het debat te volgen.
Update 9-2-2015: het plenaire debat staat gepland voor op 10 februari van 16.15 tot 19.00 uur.

#

Tweetweekoverzicht: Spaans auteursrecht, Taylor Swift, verweesde werken in Engeland plus gratis NEN-normen en arcadespellen

vakblog tweetweekoverzichtIn het tweetweekoverzicht sta ik alsnog kort stil bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen uitgebreide blogpost aan heb gewijd.

Soms omdat anderen dat al beter gedaan hebben dan ik het zou doen, soms omdat er weinig meer over te vertellen valt dan het nieuwtje zelf en soms omdat ik er ook geen blogpost van weet te maken.

In dit tweetweekoverzicht gaat het over oude en nieuwe spellen, maakte ik beter kennis met Taylor Swift, leerde ik iets bij over de auteurswetten van Spanje en Engeland en kon ik na 3 jaar een update schrijven over gratis NEN-normen.

Internet Archive archiveert ook arcadespellen

The Internet Archive¬†is de grootste online bibliotheek ter wereld en behalve het enorme archief van websites – en de wonderbaarlijke Wayback Machine – zijn daar ook grote archieven te vinden met video’s, audiobestanden en software. Bij de software spelen games een grote rol en zo vond je daar al een archief terug met klassieke pc games waarin vooral shareware versies en demo’s opgenomen zijn. Enige tijd geleden werd daar een Console Living Room aan toegevoegd die vele (erg) oude consoles beschrijft inclusief alle games die er voor verschenen zijn. Nieuw hieraan was dat je bijna alle spellen met een emulator in de browser kunt spelen – ik heb een zeer leuke avond doorgebracht met de Sega Genesis spellen – en dat breidt Internet Archive nu uit met een paar honderd nog oudere arcadespellen. Ook deze zijn in de browser te spelen mits je doorhebt dat je met de Tab toets kunt zien welke toetsen je nodig hebt. Het werkt goed maar er zitten wel wat haken en ogen aan om alles goed werkend te krijgen (Firefox werkt het beste icm een bedrade Xbox 360 controller en deze pagina met tips lezen als je een probleem hebt).

Taylor Swift gelooft niet in gratis muziek. Of Spotify

Het is dat Taylor Swift enkele weken geleden bij The Graham Norton Show te gast was want ik had anders niet eens geweten wie ze was. Sorry, het is een generatiekloofdingetje vermoed ik. Ik moet wel toegeven dat ze aanstekelijke muziek maakt want ik luisterde naar ’22’ en krijg dat maar niet uit mijn hoofd. Ik zou normaliter linken naar het nummer op Spotify maar dat kan nu dus niet meer. Haar nieuwe album is zojuist verschenen en als de megaster die ze is – ze is de enige die nog echt een miljoen cd’s kan verkopen – heeft ze al haar muziek laten verwijderen van Spotify. Omdat ze niet gelooft dat muziek gratis moet zijn, aldus een reactie die ik elders las. Hoe zich dat verhoudt tot het nieuws dat (in Europa) Spotify meer royalties uitkeert aan artiesten dan iTunes weet ik niet, net zo min als dat de timing met het uitbrengen van een nieuw album ook geen toeval zal zijn. In Google Play Music All Access staat haar muziek nog wel maar die heeft, in tegenstelling tot Spotify, ook niet de mogelijkheid om gratis te luisteren. Gelukkig gebruikt niemand YouTube¬†om naar muziek te luisteren natuurlijk.

Reputatieschade van voormalige dictators in Call of Duty?

Je zult toch maar Manuel Noriega heten, voormalig dictator van Panama zijn, en een stuk ontspanning zoeken door Call of Duty: Black Ops 2 te spelen. Daarin krijg je een missie voorgeschoteld waarin jij met je team de jacht opent op, jawel, Manuel Noriega. Die ook nog eens sprekend op je lijkt. Dan klaag je de makers van de game natuurlijk aan voor schending van je portretrecht en reputatieschade. Terwijl de uitgever nog druk was met aantonen dat het fair use was maakt de rechter korte metten met deze aanklacht en wijst de zaak af (PDF). Hoge bomen vangen veel wind en als die hoge bomen ook nog eens bestaan uit een geschiedenis met drugs, illegale wapens en pornografie dan kan er toch echt geen sprake zijn van reputatieschade. Ik ben benieuwd hoe de rechter gaat oordelen in de rechtszaak die Linday Lohan heeft aangespannen tegen de makers van GTA V.

Bibliotheken in de UK protesteren tegen auteursrechtwetgeving voor verweesde werken

Onder het auteursrecht in het Verenigd Koninkrijk is er een uitzondering in de beschermingsduur van dit auteursrecht opgenomen als de rechthebbende van een werk niet bekend is. Voor deze verweesde werken geldt niet de termijn van 70 jaar na het overlijden van de maker maar een vaste einddatum die is gezet op 2039. Ongeacht hoe oud het werk is. Dat betekent dat bibliotheken met historische collecties niet in staat zijn deze publiek beschikbaar te maken als de rechthebbenden niet bekend zijn. En dat geldt voor zo’n 50% van al het materiaal. Het Imperial War Museum, de National Library of Schotland en de universiteitsbibliotheek van de University of Leeds hebben daarom een expositie van lege vitrines georganiseerd met daarin kaartjes met beschrijvingen van wat er zichtbaar was geweest aan materiaal uit de Eerste Wereldoorlog als deze ook openbaar gemaakt hadden mogen worden.

Onderhandelingen tussen Elsevier en de universiteiten vastgelopen

Heel veel aandacht voor de Big Deals – overeenkomsten die elke drie jaar afgesloten worden tussen de universiteiten en de grote wetenschappelijke uitgevers en waar vele miljoenen in om gaan – is er eigenlijk nooit. En dat terwijl ze best controversieel zijn aangezien onderzoeksresultaten die met publieke middelen (ons belastinggeld) gemaakt zijn al decennia door universiteiten teruggekocht moeten worden om daar verder onderzoek op voort te bouwen. Nu de staatssecretaris wil bewerkstelligen dat dit soort onderzoeksresultaten vrij toegankelijk moet zijn voor het publiek, gaan de onderhandelingen meer dan alleen over hoeveel er betaald moet worden en verscherpt de discussie zich. Ik schreef er uitgebreid over afgelopen week maar hier kan mijns inziens niet genoeg aandacht aan besteed worden.

Vrij beschikbare NEN normen omdat wetgeving er dwingend naar verwijst

In 2006 begon Bouwadviesbureau Knooble met een langdurige rechtszaak om te bewerkstelligen dat NEN normen –¬†eindproducten van een proces van normalisatie waarin belanghebbende partijen op vrijwillige basis afspraken maken hoe bepaalde goederen het beste geproduceerd kunnen worden of diensten het beste geleverd kunnen worden – waar naar verwezen wordt in wetgeving vrijelijk beschikbaar te krijgen. Voor die normen moesten bedrijven namelijk (stevig) betalen terwijl ze die nodig hadden om te voldoen aan de wetgeving. Die rechtszaak verloor Knooble uiteindelijk in 2010 maar dat was wel de opmaat naar een kabinetsbesluit (PDF) om Nederlandse normen, waarnaar dwingend wordt verwezen in wetgeving, vrij beschikbaar te maken.

In de Wet Burgerservicenummer in de Zorg (Wbsn-z) wordt dwingend verwezen – gebruik en toepassen is niet optioneel – naar een drietal NEN-normen. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VSW) heeft nu dus het gebruik van deze drie normen (NEN 7510, NEN 7512 en NEN 7513) afgekocht en deze zijn voor een ieder gratis te downloaden uit de normshop van het NEN.

Spanje probeert het internet auteursrechtelijk af te persen

Vorige week schreef ik al even over de door Spanje bedachte Google-tax in de recente revisie van hun auteursrechtwetgeving maar het blijft niet bij het eisen van een vergoeding als een zoekmachine korte beschrijvingen bij ge√Įndexeerde links plaatst. Zelfs nu afgelopen week de grootste Duitse krantenuitgever – in Duitsland werd een vergelijkbare wetgeving ge√Įntroduceerd in 2013 – inbond en Google verzocht alsjeblieft hun artikelen weer te indexeren nadat de bezoekersaantallen enorm gedaald waren.

Die optie hebben de Spaanse krantenuitgevers niet eens aangezien ze geen afstand kunnen doen van dit recht om betaald te worden door Google. Maar het is sowieso een stuk erger in Spanje want onder de nieuwe wetgeving kan er opgetreden worden tegen websites die slechts linken naar materiaal dat inbreuk maakt op het auteursrecht. Als je dus niet goed controleert of je linkt naar legale content kan je dat maximaal ‚ā¨600.000 kosten terwijl ook diensten van gebruikte betaalproviders geblokkeerd kunnen worden en domeinen offline gehaald kunnen worden. Een ernstig geval van internet censuur onder het mom van bescherming van auteursrecht dus.

#

Bibliotheken mogen boeken uit hun collecties digitaliseren en als ebooks aanbieden binnen de bibliotheek

digitaliseren collectie en aanbieden van ebooks“Als een werk onderdeel uitmaakt van een collectie [van een bibliotheek] dan mag dit op ‚Äėterminals‚Äô in de ruimtes beschikbaar gesteld worden aan het publiek voor onderzoek of eigen studie”. Dat staat er op mijn PowerPoint als ik bij het toelichten van de Auteurswet ben aangekomen bij de beperking die het mogelijk maakt om zonder toestemming van rechthebbenden werken uit je bibliotheekcollectie aan te bieden aan je gebruikers.

Besloten netwerken van bibliotheken

Artikel 15h van de Auteurswet stelt dat: Tenzij anders overeengekomen, wordt niet als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst beschouwd het door middel van een besloten netwerk beschikbaar stellen van een werk dat onderdeel uitmaakt van verzamelingen van voor het publiek toegankelijke bibliotheken en musea of archieven die niet het behalen van een direct of indirect economisch of commercieel voordeel nastreven, door middel van daarvoor bestemde terminals in de gebouwen van die instellingen aan individuele leden van het publiek voor onderzoek of privé-studie.

Het is een exceptie op het auteursrecht waar bibliotheken, zowel openbare bibliotheken maar ook de bibliotheken van onderwijs- en onderzoeksinstellingen maar nauwelijks gebruik van maken. In tegenstelling tot sommige andere artikelen uit de Auteurswet heeft dit artikel wel degelijk betrekking op de digitale collecties van de bibliotheken. Deze uitzondering maakt het bijvoorbeeld mogelijk om een digitale bron aan te bieden aan bezoekers van de bibliotheek, ook al behoren ze niet tot de doelgroep die in een licentieovereenkomst is opgenomen voor die bron. Op die manier kan de bibliotheek de digitale collectie aanbieden aan de zogeheten walk-in users, gebruikers van de bibliotheek die geen lid zijn of niet verbonden zijn aan de instelling waartoe de bibliotheek behoort.

Daar zitten wel restricties op want de definitie van een besloten netwerk betekent dat er dus geen online toegang gegeven kan worden en dat gebruikers ook echt naar de fysieke locatie van de bibliotheek moeten komen. Ook begint het artikel met ‘Tenzij anders overeengekomen’ en dat houdt in dat in een licentieovereenkomst de leverancier of uitgever kan bepalen dat een dergelijk gebruik niet toegestaan is. In de praktijk ontbreekt een dergelijke clausule vaak omdat het voor openbare bibliotheken niet aantrekkelijk – en vaak zelfs onmogelijk – is de walk-in users te weren. Bibliotheken van musea kennen zelfs geen leden of een afgebakende groep gebruikers en daar zijn eigenlijk alle gebruikers walk-in users.

Op Europees niveau

Deze uitzondering in de Auteurswet heeft Nederland niet zelf bedacht. Net als de overige uitzonderingen komen deze (mede) voort uit de implementatie van richtlijn 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij. Het is een hele mond vol maar het is een richtlijn die door de Europese lidstaten verwerkt is in de eigen auteursrechtwetgeving en die daarmee leidend is in hoe je de verschillende aspecten en artikelen van de auteursrechtwetgeving kan en mag interpreteren als lidstaat. Zo stelde het Europese Hof van Justitie¬†enkele maanden geleden dat de thuiskopieregeling, die in dezelfde richtlijn 2001/29/EG staat, niet door Nederland uitgelegd mocht worden om downloaden (kopi√ęren) uit illegale bron mogelijk te maken, waardoor er in Nederland een ‘downloadverbod‘ ontstond zonder dat er zelfs maar √©√©n letter in onze eigen Auteurswet gewijzigd was.

Interpretatie van de ‘bibliotheekexceptie’

Artikel 15h Aw is bijna rechtstreeks overgenomen van artikel 5 lid 3 sub n uit die richtlijn 2001/29/EG dat stelt dat lidstaten beperkingen of restricties op het auteursrecht van rechthebbenden kunnen stellen ten aanzien van:

het gebruik van niet te koop aangeboden of aan licentievoorwaarden onderworpen werken of ander materiaal dat onderdeel uitmaakt van de verzamelingen van de in lid 2, onder c), bedoelde instellingen [publiek toegankelijke bibliotheken, onderwijsinstellingen of musea, of door archieven die niet het behalen van een direct of indirect economisch of commercieel voordeel nastreven], hierin bestaande dat het werk of materiaal, via speciale terminals in de gebouwen van die instellingen, voor onderzoek of privéstudie meegedeeld wordt aan of beschikbaar gesteld wordt voor individuele leden van het publiek.

In Duitsland speelt echter een rechtszaak die uitgever Eugen Ulmer KG aangespannen heeft tegen de Technische Universität Darmstadt en waar het gaat om de precieze interpretatie van artikel 5 lid 3 sub n dat ook in de Duitse Auteurswet is overgenomen.

De universiteitsbibliotheek wees het aanbod en bijbehorende licentieovereenkomst namelijk af van de uitgever om één van hun titels als ebook (opnieuw) te kopen en koos ervoor om hun eigen papieren exemplaar te digitaliseren. En deze via speciaal daarvoor ingerichte raadpleegplekken aan te bieden aan de gebruikers en bezoekers van de bibliotheek, op basis van 1 gelijktijdige gebruiker van dat digitale exemplaar.

Hier was de uitgever niet blij mee en hoewel de universiteitsbibliotheek zich beriep op de uitzondering in de Duitse auteurswet, aarzelde de uitgever niet lang en bracht het geschil voor het Bundesgerichtshof. De implicaties van een uitspraak hierin zou verregaande gevolgen kunnen hebben voor de mogelijkheden die bibliotheken hebben hun boeken te kunnen digitaliseren en zo mogelijk nog meer voor de verdienmodellen van uitgevers. Redenen waarom zowel de EBLIDA als het Deutscher Bibliotheksverband (zeg maar de Duitse KNVI) zich achter de universiteit schaarden en Eugen Ulmer KG zich gesterkt wist door steun van de Börsenverein des deutschen Buchhandels, de Duitse vereniging voor boekwinkels.

Vragen aan het Europese Hof van Justitie

Het Duitse Hof achtte het wijs om ruggespraak te houden over hoe artikel 5 lid 3 sub n uitgelegd moet worden en stelde daarom¬†drie¬†prejudici√ęle vragen¬†– vragen om uitleg – aan het Europese Hof van Justitie:

  1. Is een werk te koop aangeboden of aan licentievoorwaarden onderworpen in de zin van artikel 5, lid 3, sub n, van richtlijn 2001/29/EG, wanneer de rechthebbende de in dat artikel bedoelde instellingen het afsluiten van licentieovereenkomsten voor het gebruik van dit werk onder redelijke voorwaarden aanbiedt?
  2. Mogen de lidstaten op grond van artikel 5, lid 3, sub n, van richtlijn 2001/29/EG de instellingen het recht toekennen, de in hun verzamelingen opgenomen werken te digitaliseren, indien dat noodzakelijk is om deze werken via terminals beschikbaar te stellen?
  3. Mogen de door de lidstaten overeenkomstig artikel 5, lid 3, sub n, van richtlijn 2001/29/EG vastgestelde rechten zo ver gaan dat gebruikers van de terminals aldus beschikbaar gestelde werken op papier kunnen printen of op een USB-stick kunnen opslaan?

De eerste vraag heeft te maken met de restrictie die al in het artikel opgenomen was. Een bibliotheek mag een (digitaal) werk niet aanbieden op deze manier als een licentievoorwaarde dit uitsluit maar geldt die restrictie ook als een uitgever een digitale versie – van een al aangeschaft boek in de collectie – onder redelijke voorwaarden te koop aanbiedt? Oftewel, moet een bibliotheek verplicht een licentie afsluiten op een digitale titel als de uitgever die mogelijkheid geeft?

Vraag 2 komt neer op een vraag of de Europese lidstaten bibliotheken het recht (de wettelijke mogelijkheid) mogen geven om werken uit hun collecties te digitaliseren teneinde ze via terminals beschikbaar te maken voor hun gebruikers. Vraag 3 bouwt voort op vraag 2 en vraagt duidelijkheid te verkrijgen over wat de gebruiksrechten dan zijn. Mag het beschikbaar stellen van een gedigitaliseerd werk op een terminal als gebruikers de mogelijkheid krijgen om dat werk te printen of op te slaan op een eigen USB stick?

De verlossende antwoorden

Advocaat Generaal J√§√§skinen gaf in juni al antwoorden op de gestelde prejucidi√ęle vragen. Dit is formeel een opinie van de Advocaat Generaal en is daarmee geen bindend oordeel voor het Europese Hof van Justitie maar in de praktijk wordt het advies en de opinie van de AG in bijna alle gevallen gevolgd. Dat bleek vandaag eens te meer met het arrest van het Europese Hof van Justitie waarin de definitieve antwoorden gegeven werden.

  1. Het Hof heeft gekeken naar de specifieke verwoording van het artikel en concludeert dat er sprake moet zijn van voorwaarden die contractueel bindend zijn voordat gesteld kan worden dat de uitzondering *niet* van toepassing is. Een aangeboden en beschikbare licentieovereenkomst is niet contractueel bindend en het kan daarmee alleen van toepassing zijn als een al getekende overeenkomst het verbiedt om een werk via een bibliotheekterminal aan te bieden. Nog belangrijker is echter dat de intentie van deze beperking op het auteursrecht is om onderzoek en privéstudie te stimuleren en dat dit als de missie van elke publiek toegankelijke bibliotheek gezien wordt. Het mag volgens het Hof niet zo zijn dat een uitgever door een eenzijdige handeling Рhet aanbieden van een licentie met willekeurige voorwaarden Рdie missie kan dwarsbomen. Oftewel, een uitgever kan niet verbieden dat een bibliotheek een boek (digitaliseert en) aanbiedt via een besloten netwerk tenzij dat in een door de bibliotheek getekende overeenkomst onmogelijk gemaakt wordt. Een bibliotheek is daarmee niet verplicht een licentie af te sluiten maar kan er voor kiezen een papieren exemplaar uit de eigen collectie te digitaliseren en (alleen) via raadpleegplekken aan te bieden.
  2. Het Hof stelt dat het op deze wijze beschikbaar maken van een werk in beginsel het recht van de auteursrechthebbende is. Daar is echter juist ten behoeve van het mededelen of beschikbaar stellen voor individuele leden van het publiek een uitzondering voor gemaakt als het gaat om onderzoek of privéstudie binnen de muren van een instelling. Het Hof vindt dat, naast de al aanwezige beperkingen, bibliotheken de mogelijkheid moeten hebben om bepaalde werken te digitaliseren aangezien ze anders niet meer effectief zouden zijn in het beschikbaar stellen van werken: Such a right of communication of works enjoyed by establishments such as publicly accessible libraries covered by Article 5(3)(n) of Directive 2001/29, within the limits of the conditions provided for by that provision, would risk being rendered largely meaningless, or indeed ineffective, if those establishments did not have an ancillary right to digitise the works in question. De conclusie van het Hof is dan ook dat lidstaten bibliotheken de wettelijke ruimte moeten kunnen geven om werken in hun collectie te digitaliseren, mits dit nodig is om ze beschikbaar te maken op raadpleegplekken: Article 5(3)(n) of Directive 2001/29, read in conjunction with Article 5(2)(c) of that directive, must be interpreted to mean that it does not preclude Member States from granting to publicly accessible libraries covered by those provisions the right to digitise the works contained in their collections, if such act of reproduction is necessary for the purpose of making those works available to users, by means of dedicated terminals, within those establishments.
  3. Het Hof beperkt wel de gebruiksrechten van een gedigitaliseerd werk dat via een raadpleegplek wordt aangeboden. Ook al mag de bibliotheek een uitzondering maken op het auteursrecht van de maker door onder voorwaarden een kopie te maken van een werk en dit beperkt te openbaren, dat recht heeft de gebruiker van dat digitale exemplaar niet. Die gebruiker mag geen eigen kopie maken door dat exemplaar op een USB stick te zetten en ook niet door dit exemplaar uit te printen. Het Hof voegt er wel aan toe dat dit gebruik in nationale wetgeving toegestaan kan worden onder twee andere beperkingen die in de richtlijn genoemd worden. Article 5(3)(n) of Directive 2001/29 must be interpreted to mean that it does not extend to acts such as the printing out of works on paper or their storage on a USB stick, carried out by users from dedicated terminals installed in publicly accessible libraries covered by that provision. However, such acts may, if appropriate, be authorised under national legislation transposing the exceptions or limitations provided for in Article 5(2)(a) or (b) of that directive provided that, in each individual case, the conditions laid down by those provisions are met. Het gaat dan hier om de (analoge) thuiskopie-exceptie die voor privégebruik het maken van een papieren of digitale kopie onder specifieke voorwaarden toestaat.

Kunnen bibliotheken nu de scanners aanzetten?

De samenvatting is helder en is ook de kop van het persbericht (PDF) dat uitgegeven werd: de Europese lidstaten mogen bibliotheken de wettelijke mogelijkheden geven om, zonder toestemming van de auteur of uitgever, boeken uit hun collecties te digitaliseren teneinde ze beschikbaar te stellen op raadpleegplekken. Zolang ze er maar voor zorgen dat gebruikers de gedigitaliseerde exemplaren niet kunnen printen of opslaan op een USB-stick.

Voor de Nederlandse situatie, waar het betreffende artikel 5 lid 3 sub n dus bijna 1 op 1 overgenomen is in de Auteurswet, betekent dat je het artikel 15h dus mag uitleggen zoals het Europese Hof van Justitie dat nu vastgesteld heeft.

Alle bibliotheken in Nederland houden zich bezig met (het aanbieden van) ebooks. Educatieve en wetenschappelijke uitgevers bieden al vele jaren grote Рen dure Рpakketten ebooks aan die bij gebrek aan alternatieven afgenomen worden door onderwijs- en onderzoeksbibliotheken om op die manier ebooks aan te kunnen bieden aan hun gebruikers. Hierbij hebben de uitgevers de kaarten in handen en bepalen ze eenzijdig de voorwaarden, die maar zelden overeenkomen met de wensen die de bibliotheken hebben. En bij openbare bibliotheken ligt het niet veel anders. Daar dienen bibliotheken ook te onderhandelen over de prijs en voorwaarden van ebooks en hebben ze grote moeite om de populaire titels (bestsellers) digitaal beschikbaar te maken voor hun leden. Nou biedt het bovenstaande niet de mogelijkheid aan openbare bibliotheken om (bestsellers) romans of andere fictie te gaan digitaliseren maar geldt het in beginsel wel voor werken die een bibliotheek ten behoeve van onderzoek of privéstudie digitaal wil aanbieden aan haar gebruikers.

Hoe dan ook, met deze uitspraak komen de verhoudingen tussen bibliotheken en uitgevers anders te liggen. Bibliotheken hebben nu de keuze om zonder toestemming of overeenkomst werken uit hun collecties zelf te digitaliseren en via raadpleegplekken toegankelijk te maken voor hun gebruikers, zolang ze maar maatregelen nemen om het kopi√ęren van die zelf gemaakte ebooks te voorkomen. Een dergelijke beperkte manier van aanbieden is vanzelfsprekend niet het ideale scenario voor bibliotheken om ebooks aan te bieden maar het geeft wel een alternatief voor al die situaties waarin een uitgever erg hoge bedragen vraagt, ongunstige voorwaarden stelt of gevraagde titels alleen als pakket in combinatie met vele andere niet gewenste titels wil verkopen.

Ik verwacht (en hoop) dat bibliotheken gebruik gaan maken van deze mogelijkheid, al was het alleen maar om vanuit een betere positie de gesprekken en onderhandelingen aan te gaan met uitgevers. Binnen de muren van een bibliotheek kan een uitgever niet meer voorkomen dat één of meerdere werken gedigitaliseerd en aangeboden worden en het zal hopelijk leiden tot herziene deals vanuit de uitgevers met betere voorwaarden.

Ik moet natuurlijk even stil staan bij wat het voor hogeschoolbibliotheken zou kunnen betekenen. Het onderwijs werkt met een afgebakende hoeveelheid voorgeschreven studieboeken voor studenten. In veel gevallen is ook (minstens) √©√©n fysiek exemplaar van al die voorgeschreven titels in de bibliotheekcollectie opgenomen en zijn het ook deze titels die studenten graag (gratis) digitaal willen kunnen raadplegen. Er wordt echter maar een relatief klein percentage van deze titels¬†digitaal aangeboden door de uitgevers. Het aanbod dat er wel is wordt alleen maar rechtstreeks verkocht aan studenten en is niet beschikbaar voor bibliotheken. Je zou je echter nu kunnen voorstellen dat hogeschoolbibliotheken hun fysieke exemplaren gaan digitaliseren en via raadpleegplekken of cataloguspc’s beschikbaar gaan maken. Het voorziet weliswaar niet in de wens van onderwijs en studenten om deze studieboeken digitaal te kunnen gebruiken maar geeft wel een duidelijk signaal af dat bibliotheken niet oneindig gaan wachten tot uitgevers deze titels¬†voor hen beschikbaar maken. Enkele speciaal hiervoor ingerichte werkplekken aanbieden waar studenten *alle* voorgeschreven literatuur digitaal kunnen raadplegen in de bibliotheek beschouw ik als een hele fraaie aanvulling op onze dienstverlening voor het onderwijs.

Ik vermoed dat hier het laatste nog niet over gezegd is maar tot die tijd kunnen de scanners volgens mij opgewarmd worden.

Verder lezen: Uitspraak van het Europese Hof van Justitie (Curia) / Persbericht van het Europese Hof van Justitie (PDF)
@foto: Eigen foto, gemaakt bij de Bibliotheek Eemland.

#

Bibliotheken mogen boeken uit hun collecties digitaliseren en als ebooks beperkt aanbieden?

library digitaliseren ebooks“Als een werk onderdeel uitmaakt van een collectie [van een bibliotheek] dan mag dit op ‚Äėterminals‚Äô in de ruimtes beschikbaar gesteld worden aan het publiek voor onderzoek of priv√©-studie”. Dat vertel ik als ik de auteurswet en alle uitzonderingen op het auteursrecht uitleg en aangekomen ben bij de beperking die het mogelijk maakt om zonder toestemming van rechthebbenden werken uit je bibliotheekcollectie aan te bieden aan je gebruikers.

Besloten netwerken van bibliotheken

Artikel 15h van de Auteurswet stelt dat: Tenzij anders overeengekomen, wordt niet als inbreuk op het auteursrecht op een werk van letterkunde, wetenschap of kunst beschouwd het door middel van een besloten netwerk beschikbaar stellen van een werk dat onderdeel uitmaakt van verzamelingen van voor het publiek toegankelijke bibliotheken en musea of archieven die niet het behalen van een direct of indirect economisch of commercieel voordeel nastreven, door middel van daarvoor bestemde terminals in de gebouwen van die instellingen aan individuele leden van het publiek voor onderzoek of privé-studie.

Het is een exceptie op het auteursrecht waar bibliotheken, zowel openbare bibliotheken maar ook de bibliotheken van onderwijs- en onderzoeksinstellingen mijns inziens nog niet optimaal gebruik van maken. In tegenstelling tot sommige andere artikelen uit de Auteurswet heeft dit artikel wel degelijk betrekking op de digitale collecties van de bibliotheken. Deze uitzondering maakt het bijvoorbeeld mogelijk om een digitale bron aan te bieden aan bezoekers van de bibliotheek, ook al behoren ze niet tot de doelgroep die in een licentieovereenkomst is opgenomen voor die bron. Op die manier kan de bibliotheek de digitale collectie aanbieden aan de zogeheten walk-in users, gebruikers van de bibliotheek die geen lid zijn of niet verbonden zijn aan de instelling waartoe de bibliotheek behoort.

Daar zitten wel restricties op want de definitie van een besloten netwerk betekent dat er dus geen online toegang gegeven kan worden en dat gebruikers ook echt naar de fysieke locatie van de bibliotheek moeten komen. Ook begint het artikel met ‘Tenzij anders overeengekomen’ en dat houdt in dat in een licentieovereenkomst de leverancier of uitgever kan bepalen dat een dergelijk gebruik niet toegestaan is. In de praktijk ontbreekt een dergelijke clausule vaak omdat het voor openbare bibliotheken niet aantrekkelijk – en vaak zelfs onmogelijk – is de walk-in users te weren. Bibliotheken van musea kennen zelfs geen leden of een afgebakende groep gebruikers en daar zijn eigenlijk alle gebruikers walk-in users.

Op Europees niveau

Deze uitzondering in de Auteurswet heeft Nederland niet zelf bedacht. Net als de overige uitzonderingen komen deze (mede) voort uit de implementatie van richtlijn 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij. Het is een hele mond vol maar het is een richtlijn die door de Europese lidstaten verwerkt is in de eigen auteursrechtwetgeving en die daarmee leidend is in hoe je de verschillende aspecten en artikelen van de auteursrechtwetgeving kan en mag interpreteren als lidstaat. Zo stelde het Europese Hof van Justitie¬†kort geleden dat de thuiskopieregeling, die in dezelfde richtlijn 2001/29/EG staat, niet door Nederland uitgelegd mocht worden om downloaden (kopi√ęren) uit illegale bron mogelijk te maken, waardoor er in Nederland een ‘downloadverbod‘ ontstond zonder dat er zelfs maar √©√©n letter in onze eigen Auteurswet gewijzigd was.

Interpretatie van de ‘bibliotheekexceptie’

Artikel 15h Aw is bijna rechtstreeks overgenomen van artikel 5 lid 3 sub n uit die richtlijn 2001/29/EG dat stelt dat lidstaten beperkingen of restricties op het auteursrecht van rechthebbenden kunnen stellen ten aanzien van:

het gebruik van niet te koop aangeboden of aan licentievoorwaarden onderworpen werken of ander materiaal dat onderdeel uitmaakt van de verzamelingen van de in lid 2, onder c), bedoelde instellingen [publiek toegankelijke bibliotheken, onderwijsinstellingen of musea, of door archieven die niet het behalen van een direct of indirect economisch of commercieel voordeel nastreven], hierin bestaande dat het werk of materiaal, via speciale terminals in de gebouwen van die instellingen, voor onderzoek of privéstudie meegedeeld wordt aan of beschikbaar gesteld wordt voor individuele leden van het publiek.

In Duitsland speelt echter een rechtszaak die uitgever Eugen Ulmer KG aangespannen heeft tegen de Technische Universität Darmstadt en waar het gaat om de precieze interpretatie van artikel 5 lid 3 sub n dat ook in de Duitse Auteurswet is overgenomen.

De universiteitsbibliotheek wees het aanbod en bijbehorende licentieovereenkomst namelijk af van de uitgever om één van hun titels als ebook (opnieuw) te kopen en koos ervoor om hun eigen papieren exemplaar te digitaliseren. En deze via speciaal daarvoor ingerichte raadpleegplekken aan te bieden aan de gebruikers en bezoekers van de bibliotheek, op basis van 1 gelijktijdige gebruiker van dat digitale exemplaar.

Dat dit een werkwijze is die niet tot blijdschap van de uitgever leidde mag je een understatement noemen. De universiteitsbibliotheek beriep zich weliswaar op de uitzondering in de Duitse auteurswet maar de uitgever aarzelde niet lang en bracht het geschil voor het Bundesgerichtshof. De implicaties van een uitspraak hierin zou verregaande gevolgen kunnen hebben voor de mogelijkheden die bibliotheken hebben hun boeken te kunnen digitaliseren en zo mogelijk nog meer voor de verdienmodellen van uitgevers. Redenen waarom zowel de EBLIDA als het Deutscher Bibliotheksverband (zeg maar de Duitse KNVI) zich achter de universiteit schaarden en Eugen Ulmer KG zich gesterkt wist door steun van de Börsenverein des deutschen Buchhandels.

Hulplijn inzetten

Het Duitse Hof achtte het wijs om ruggespraak te houden over hoe artikel 5 lid 3 sub n uitgelegd moet worden en stelde daarom¬†drie¬†prejudici√ęle vragen aan het Europese Hof van Justitie:

  1. Is een werk te koop aangeboden of aan licentievoorwaarden onderworpen in de zin van artikel 5, lid 3, sub n, van richtlijn 2001/29/EG, wanneer de rechthebbende de in dat artikel bedoelde instellingen het afsluiten van licentieovereenkomsten voor het gebruik van dit werk onder redelijke voorwaarden aanbiedt?
  2. Mogen de lidstaten op grond van artikel 5, lid 3, sub n, van richtlijn 2001/29/EG de instellingen het recht toekennen, de in hun verzamelingen opgenomen werken te digitaliseren, indien dat noodzakelijk is om deze werken via terminals beschikbaar te stellen?
  3. Mogen de door de lidstaten overeenkomstig artikel 5, lid 3, sub n, van richtlijn 2001/29/EG vastgestelde rechten zo ver gaan dat gebruikers van de terminals aldus beschikbaar gestelde werken op papier kunnen printen of op een USB-stick kunnen opslaan?

De eerste vraag heeft te maken met de restrictie die al in het artikel opgenomen was. Een bibliotheek mag een (digitaal) werk niet aanbieden op deze manier als een licentievoorwaarde dit uitsluit maar geldt die restrictie ook als een uitgever een digitale versie – van een al aangeschaft boek in de collectie – onder redelijke voorwaarden te koop aanbiedt? Oftewel, moet een bibliotheek verplicht een licentie afsluiten op een digitale titel als de uitgever die mogelijkheid geeft?

Vraag 2 bouwt voort op de eerste vraag en vraagt of bibliotheken daarmee ook het recht (en de mogelijkheid) hebben om werken te digitaliseren teneinde ze via terminals beschikbaar te maken voor hun gebruikers. Vraag 3 probeert duidelijkheid te verkrijgen over wat de gebruiksrechten dan zijn aangezien een dergelijke raadpleegplek de mogelijkheid zou kunnen bieden de digitale kopie√ęn verder te verspreiden.

Ja, ja en nee

Advocaat Generaal J√§√§skinen gaf vandaag antwoorden op de gestelde prejucidi√ęle vragen. Dit is formeel een opinie van de Advocaat Generaal en is daarmee geen bindend oordeel voor het Europese Hof van Justitie maar in de praktijk wordt het advies en de opinie van de AG in bijna alle gevallen gevolgd.

Ja. De Advocaat Generaal stelt dat een bibliotheek gebruik mag maken van betreffende uitzondering om gedigitaliseerde werken aan te bieden op speciaal daartoe bestemde terminals, zelfs als een uitgever/rechthebbende de digitale versie via een licentie te koop aanbiedt. Alleen als er al een licentieovereenkomst afgesloten is mag de bibliotheek niet meer gebruik maken van deze uitzondering. Oftewel, een bibliotheek is niet verplicht een licentie af te sluiten maar kan er voor kiezen om een papieren exemplaar te digitaliseren en (alleen) via raadpleegplekken aan te bieden.

Ja. De Advocaat Generaal is de mening toegedaan dat lidstaten bibliotheken het recht mogen toekennen de in hun verzamelingen opgenomen werken te digitaliseren, indien dat noodzakelijk is om deze werken via terminals beschikbaar te stellen. Hij noemt daarbij voorbeeldsituaties waarin bibliotheken de orginele werken willen preserveren die fragiel, oud of zeldzaam zijn maar ook boeken die door veelvuldig gebruik aan slijtage onderhevig zijn. De Advocaat Generaal voegt er wel duidelijk aan toe dat de uitzondering bibliotheken niet de mogelijkheid geeft hun volledige collecties te digitaliseren en aan te gaan bieden via terminals. Het moet gaan om individuele titels en exemplaren uit de collectie en het kan niet gebruikt worden om boeken digitaal aan te gaan bieden teneinde de aanschaf van meerdere benodigde fysieke exemplaren te vermijden.

Nee. Tot slot beperkt de Advocaat Generaal wel de gebruiksrechten van een gedigitaliseerd werk dat via een terminal wordt aangeboden. Ook al mag de bibliotheek een uitzondering maken op het auteursrecht van de maker door beperkt een digitaal exemplaar te openbaren, dat recht heeft de gebruiker van dat digitale exemplaar niet. De gebruiker mag geen eigen kopie maken door dat exemplaar op een USB stick te zetten en ook niet door dit exemplaar uit te printen. De Advocaat Generaal voegt er wel aan toe dat in zijn opinie het uitprinten van een eigen fysiek exemplaar onder de (analoge) thuiskopie-exceptie valt die in dezelfde richtlijn beschreven staat en dat het daarmee dus wel mogelijk zou kunnen zijn voor bibliotheekgebruikers.

En wat betekent dit nu?

Dit zou je samen kunnen vatten zoals dat ook door de meeste Nederlandse media werd gemeld vanochtend: bibliotheken zouden zonder toestemming van de auteur of uitgever boeken mogen digitaliseren zolang ze er maar voor zorgen dat gebruikers die digitale versies niet in handen krijgen.

Die samenvatting doet mijns inziens echter geen recht aan de impact op de verhoudingen tussen bibliotheken en uitgevers van ebooks als het Europese Hof van Justitie dit advies overneemt. Er is geen bibliotheek in Europa te vinden die zich niet in meer of mindere mate bezig houdt met (het aanbieden van) ebooks. Wetenschappelijke uitgevers bieden al vele jaren grote Рen dure Рpakketten ebooks aan die bij gebrek aan alternatieven afgenomen worden door onderwijs- en onderzoeksbibliotheken om op die manier ebooks aan te kunnen bieden aan hun gebruikers. Hierbij hebben de uitgevers de kaarten in handen en bepalen ze eenzijdig de voorwaarden, die maar zelden overeenkomen met de wensen die de bibliotheken hebben. En bij openbare bibliotheken ligt het niet veel anders. Daar dienen bibliotheken ook te onderhandelen over de prijs en voorwaarden van ebooks en hebben ze grote moeite om de populaire titels (bestsellers) digitaal beschikbaar te maken voor hun leden.

Die verhoudingen komen anders te liggen als de interpretatie van de Advocaat Generaal overgenomen wordt door het HvJEU en daarmee alle Europese lidstaten. Bibliotheken kunnen er dan voor kiezen om titels uit hun collecties zelf te digitaliseren en via raadpleegplekken in elk geval toegankelijk te maken voor hun gebruikers, zolang ze maar maatregelen nemen om het kopi√ęren van die zelf gemaakte ebooks te voorkomen. Dat zal vanzelfsprekend niet de ideale manier zijn voor bibliotheken om ebooks aan te bieden maar geeft wel een alternatief voor al die situaties waarin een uitgever erg hoge bedragen vraagt, ongunstige voorwaarden stelt of gevraagde titels alleen als pakket in combinatie met vele andere niet gewenste titels wil verkopen. En alleen al het feit dat bibliotheken een alternatief hebben gaat dan zorgen voor nieuwe gesprekken, onderhandelingen en overeenkomsten. Nieuwe maar vooral betere overeenkomsten voor bibliotheken hoop ik.

Ook voor hogeschoolbibliotheken kan het zeer interessante consequenties hebben. Het onderwijs werkt met een afgebakende hoeveelheid voorgeschreven studieboeken voor studenten. In veel gevallen is ook (minstens) √©√©n fysiek exemplaar van al die voorgeschreven titels in de bibliotheekcollectie opgenomen en zijn het ook deze titels die studenten graag (gratis) digitaal willen kunnen raadplegen. Niet geheel verrassend wordt in Nederland maar een relatief klein percentage van deze titels¬†digitaal aangeboden door de uitgevers. Het aanbod dat er wel is wordt alleen maar rechtstreeks verkocht aan studenten en is niet beschikbaar voor bibliotheken. Je zou je echter nu kunnen voorstellen dat hogeschoolbibliotheken zelf hun fysieke exemplaren gaan digitaliseren en via raadpleegplekken of cataloguspc’s beschikbaar gaan maken. Studenten kunnen dan ook nog in staat gesteld worden (enkele hoofdstukken uit) het boek voor eigen gebruik uit te printen, bijvoorbeeld ten behoeve van een tentamenvoorbereiding. Dit past ook goed bij hoe de fysieke exemplaren, die meestal beperkt of zelfs helemaal niet uitleenbaar zijn, nu al gebruikt worden door de studenten.

Maar dat je dit als bibliotheek zou kunnen doen zonder per titel te moeten onderhandelen met uitgevers, zonder toestemming daarvoor te moeten verkrijgen en zonder je budget te moeten uitputten … dat mag je gerust bijzonder nieuws noemen denk ik. Bijzonder genoeg om de definitieve uitspraak van het Europese Hof van Justitie in de gaten te houden in elk geval.

Verder lezen: Conclusie AG: Bibliotheken mogen boeken via elektronische leesplaatsen aanbieden (via IE-forum.nl) / Opinie van de Advocaat Generaal en de prejucidi√ęle vragen (via InfoCuria) / Persbericht in PDF formaat (via Curia) / Bibliotheek mag boek digitaliseren (via Parool.nl)

 

@foto: Muffet via photopin cc
#

Over econtent, wat de hbo bibliotheek er mee moet en waarom het onderwijs belangrijker is dan de contentleverancier

Vanochtend had ik het genoegen om aanwezig te mogen zijn bij de studiedag van de Fontys mediatheken over econtent in het onderwijs. Ik was gevraagd of ik iets wilde vertellen over het aanbod van digitale content maar ik zag niet zo veel heil in het inventariseren wat tientallen contentleveranciers allemaal in hun assortiment hebben zitten, laat staan dat ik nog het halve internet zou moeten gaan samenvatten met alle Open Access en andere (min of meer) vrij toegankelijke content. Ik ging daarom vooral in op wat een hbo bibliotheek er – mijns inziens – mee zou moeten doen.

Hoe bruikbaar is het huidige aanbod van econtent voor jouw doelgroep, het onderwijs? En kijk je wel goed naar alle digitale content die er nog helemaal niet is zoals Nederlandstalige artikelen en studieboeken? Voor diegenen die mijn blog lezen kwam er waarschijnlijk niet veel verrassends naar voren toe want ik blogde vorig jaar al uitgebreid over de rol van het onderwijs – die moet beter moet aangeven wat ze nodig hebben – en de rol van onderwijsbibliotheken om dat te vertalen naar een duidelijk verhaal naar uitgevers toe. Dat betekent dat wij andere prioriteiten moeten stellen, het onderwijs ook echt actief moeten benaderen en moeten insteken op accreditatie- en kwaliteitsprocessen die zich in het onderwijs afspelen. Nederlandstalige digitale studieboeken blijven hier een goed voorbeeld van: ze worden puur als aanbod in de markt gezet terwijl je toch echt geen pilot moet doen met een technisch platform maar pilots moet gaan doen met het onderwijs dat over wil stappen van papieren naar digitale studieboeken. Dat gaat niet vanzelf, dat moet je doen met de belangen van het onderwijs in het achterhoofd, niet die van een uitgever.

Mijn Powerpoint presentatie doet denk ik geen recht aan het verhaal dat ik vertelde – zoals ik ook al meteen zei vanochtend was die meer bedoeld als geheugensteun voor mezelf – maar ik vond het erg leuk om eens over een ander stokpaardje dan auteursrecht te kunnen praten. Hoewel ik het niet kon laten om ook het belang daarvan nog even flink aan te stippen :)

Meer lezen? Danielle blogde ook over het ochtendprogramma van de studiedag op haar eigen blog.

#

Pagina 1 of 5123...Laatste ¬Ľ
  • ¬© 2006- 2015 Vakblog ‚Äď werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top