Tweetweekoverzicht week 25 2019: Standpunt VOB leenrechtdiscussie, Googelen naar lyrics en aankondiging Kindle Oasis 3

Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Heb ik iets gemist? Of ben je wat interessants tegen gekomen? Stuur me dan een mail of tweet en dan neem ik het op in het (volgende) tweetweekoverzicht.

Standpunt VOB t.a.v. leenrechtdiscussie

De Vereniging van Openbare Bibliotheken heeft een brief (PDF) gestuurd aan minister van Engelshoven over de leenrechtvergoedingen door openbare bibliotheken. Het overleg tussen de Stichting Leenrecht en de VOB (in de Stichting Onderhandelingen Leenvergoedingen) liep vast op de discussie over compensatie en verhoging van de leenrechtvergoedingen omdat het totaal aantal uitleningen terug loopt en er verschillend wordt gekeken naar de rol van het leesbevordingsprogramma De Bibliotheek op School hierin.

Uit de brief blijkt dat Stichting Leenrecht een generieke tariefverhoging van 10% eist – bovenop de jaarlijkse indexering – met als argumentatie dat er inkomstenderving is voor auteurs door het dalen van het aantal uitleningen.

De VOB ziet dat anders en benadrukt “dat de bibliotheken er zijn voor leesbevordering (en daarmee voor de aanschaf van boeken en afdracht van een billijke leenvergoeding) en niet voor schrijfbevordering.” Ze roept de minister op om haar visie te delen in de discussies die gaande zijn.

Googelen naar songteksten

Vorige week kwam Genius, 1 van de grootste sites die songteksten aanbiedt, naar buiten met de beschuldiging dat Google hun songteksten zou gebruiken voor de functie die Google al jaar en dag aanbiedt: bij het googelen naar ‘lyrics’ wordt bovenaan de zoekresultaten meteen de songtekst getoond.

Dat werd eerder door Google ontkend maar Genius bleek hun teksten voorzien te hebben van een (best wel ingenieus) watermerksysteem waarbij het gebruik van een iets afwijkende apostrofe als een soort morse code uniek voor die tekst wordt. Het toonde aan dat Google inderdaad veelvuldig de songteksten van Genius gebruikte.

Dat lukte geen verontschuldiging uit (stel je voor) maar wel een blogpost op Google’s eigen officiële blog met een toelichting hoe de functie werkt en waar de songteksten vandaan komen.

News reports this week suggested that one of our lyrics content providers is in a dispute with a lyrics site about where their written lyrics come from. We’ve asked our lyrics partner to investigate the issue to ensure that they’re following industry best practices in their approach.

De zoekgigant gaf aan niet zelf de teksten te verzamelen maar dat dit via een partner liep die nu de ‘schuld’ krijgt. In de laatste alinea van de blogpost geeft Google wel aan te gaan komen met een bronvermelding voor alle songteksten zodat er geen onduidelijkheid meer kan bestaan waar deze van afkomstig zijn.

Kindle Oasis 3: met blauwfilter verlichting

Amazon heeft, nogal stilletjes, een nieuwe versie van de Kindle Oasis ereader aangekondigd. Het is een update van het 2017 model die qua specificaties bijna identiek is maar nu een schermverlichting introduceert met een blauwfilter zodat het lezen in het donker wat prettiger voor de ogen is.

Dat is geen revolutionaire nieuwe functie aangezien die al jaren geleden op modellen van andere leveranciers voorkwamen (Kobo was de eerste volgens mij met de Aura ONE – en daarna met de Clara HD, de H2O Edition 2 en de Forma) maar toch mooi dat ook eindelijk Amazon overstag is gegaan. Het maakt een hele goede ereader alleen maar nog beter denk ik. Vanaf 24 juli is de Oasis 3 (met 8GB) leverbaar voor 229,99 euro.

#

victorines victorine van schaick

Kom op, stuur die publicatie in voor de Victorines 2019

Al sinds 1978 roept het bestuur van het Victorine van Schaickfonds | KNVI bibliothecarissen, informatiespecialisten, documentalisten en al die andere duizenden informatieprofessionals (in opleiding), op om mee te dingen naar één van de Victorine van Schaickprijzen.

Na ruim 40 jaar denk ik dat we de collega’s wat rechtstreekser moeten aanspreken want het is de afgelopen jaren best wel wat armoedig geweest als het gaat om de inzendingen. Goed, het is logisch dat er niet heel veel scripties meer ingezonden worden – de IDM opleidingen zijn zo goed als allemaal verdwenen – maar ons informatievak is alleen maar ruimer, groter en breder geworden en de vele duizenden collega’s die werkzaam zijn hebben ongetwijfeld veel om te kunnen delen.

Toch?

Het zijn die bijdragen aan ons vak – in de ruimste zin van het woord – die we graag willen zien. En die daarmee kans maken op één van de Victorines 2019.

Dus heb je een boeiend (intern) onderzoek(je) gedaan? Een cursus of een innovatieve presentatie ontwikkeld? Een reeks blogs, vlogs of een bijzonder Instagram account geproduceerd die een bijzonder perspectief op je vak geven? Een vernieuwend initiatief begonnen waarin jij stellig gelooft?

Of heb je dat van een ander gezien die wellicht te bescheiden is om zichzelf aan te melden?

Deel het dan met de wereld en stuur je inzending of nominatie uiterlijk 18 september naar victorine@knvi.nl. Wie weet mag je dan 1 van de drie Victorines 2019 in ontvangst nemen op het KNVI congres op 14 november in de Openbare Bibliotheek Amsterdam:

  1. De beste publicatie: € 2500,- en de Victorine van Schaick Penning
  2. Het meest innovatieve initiatief op ons vakgebied: € 2000,-
  3. Speciaal voor studenten: de Victorine voor de beste scriptie: € 1500,-.

De jury bestaat uit het bestuur van het fonds en ik denk dat ik namens dat bestuur kan zeggen heel benieuwd te zijn naar alle inzendingen. Laat dus van je horen!

#

Juridische kwesties: De nieuwe EU-auteursrechtrichtlijn doorgelicht

In april 2019 stemde de Europese Raad in met de nieuwe auteursrechtrichtlijn. Hiermee worden de controversiële regels rondom uploadfilters en rechten voor nieuwsuitgevers formeel Europese wetgeving, maar de nieuwe EU-auteursrechtrichtlijn bevat nog veel meer nieuwe regels en uitzonderingen.

Waarom een nieuwe EU-auteursrechtrichtlijn?

In de overwegingen van de nieuwe EU-auteursrechtrichtlijn inzake auteursrechten en naburige rechten in de digitale eengemaakte markt (volledige tekst van de richtlijn) wordt duidelijk benoemd dat digitale technologieën nieuwe soorten gebruik mogelijk maken op het gebied van onderzoek, innovatie, opleiding en behoud van cultureel erfgoed waar in eerdere richtlijnen onvoldoende in is voorzien. In de richtlijn staan daarom, naast de bescherming van online perspublicaties en het gebruik van beschermde content door aanbieders van een onlinedienst voor het delen van content, ook een drietal uitzonderingen centraal: voor tekst- en datamining (artikelen 3 en 4), voor onderwijsdoeleinden (artikel 5) en voor behoud van het cultureel erfgoed (artikel 6).

Tekst- en datamining

Bij tekst- en datamining (TDM) haal je informatie uit machineleesbaar materiaal: je extraheert data uit (grote) gegevensverzamelingen en combineert dat om patronen te ontdekken. Er is echter al jaren een grote rechtsonzekerheid over de mate waarin tekst- en datamining van content verricht kan worden. De richtlijn introduceert daarom de verplichting voor lidstaten om een compleet nieuwe uitzondering op te nemen ‘voor reproducties en opvragingen door onderzoeksorganisaties en instellingen voor cultureel erfgoed om met het oog op wetenschappelijk onderzoek tekst- en datamining te verrichten op werken of andere materialen waartoe zij rechtmatige toegang hebben’.

Hierbij worden, in de overwegingen, de definities van ‘wetenschappelijk onderzoek’, ‘onderzoeksorganisaties’ en ‘instellingen voor cultureel erfgoed’ alvast ruim geïnterpreteerd. Ook wordt er een duidelijk voorbehoud gemaakt dat de uitzondering alleen van toepassing mag zijn op content waartoe men ‘rechtmatig toegang’ heeft via bijvoorbeeld licenties of omdat het om open data gaat.

Onderwijsexceptie

In de oude EU-auteursrechtrichtlijn, en daarmee in de Auteurswet, was er al een uitzondering voor het gebruik van beschermde werken voor onderwijsdoeleinden. De nieuwe richtlijn gaat nu specifiek uit van het gebruik van werken en andere materialen in digitale en grensoverschrijdende onderwijsactiviteiten. In artikel 5 worden de ‘beveiligde elektronische leeromgeving’ maar eindelijk ook online en afstandsstuderen genoemd als toepassingen waarvoor de uitzondering geldt. Net als bij TDM maakt de richtlijn een voorbehoud dat lidstaten een andere invulling kunnen geven aan deze uitzondering als er passende licenties zijn voor gebruik van werken in het onderwijs.

Behoud van cultureel erfgoed

Artikel 6 introduceert een verplichting voor lidstaten om een uitzondering in hun eigen wetgeving op te nemen ‘teneinde instellingen voor cultureel erfgoed toe te laten kopieën te maken van werken of andere materialen die permanent deel uitmaken van hun collecties, in welke vorm of welk medium ook, met als doel het behoud van dergelijke werken of andere materialen en voor zover dit noodzakelijk is voor dergelijk behoud’.

Deze uitzondering krijgt heel veel aandacht in de EU-auteursrechtrichtlijn. In meer dan twintig overwegingen wordt toelichting gegeven op de intentie en de beoogde invulling van de uitzondering. Hierbij ligt de focus vooral op het voorkomen van conflicten met de commerciële exploitatie van werken; daarnaast wordt collectieve licentieverlening neergezet als route om de toestemming voor digitaliseringstrajecten te realiseren. Beide onderwerpen worden vervolgens in de richtlijn zelf uitgewerkt in respectievelijk artikel 8 en artikel 12 met additionele voorwaarden.

En nu?

Hoewel de EU-auteursrechtrichtlijn duidelijke doelstellingen geeft waar de lidstaten aan moeten gaan voldoen, is het aan die lidstaten zelf om deze uit te werken in nationale wetgeving. Hierbij kunnen ze rekening houden met de specifieke situatie in hun eigen land. Landen hebben daar maximaal twee jaar de tijd voor en dus zullen de verantwoordelijke ministeries (van Economische zaken en Justitie) met bijvoorbeeld experts en de branche- en vakorganisaties ruggespraak gaan houden over de wetteksten, die uiterlijk april 2021 in de herziene Auteurswet gaan komen.

Deze Juridische kwesties is ook gepubliceerd in IP 5 (2019).

#

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top