Tweetweekoverzicht week 24 2018: Twitter en woordenboeken, Chrome extensies, nieuwe Archiefwet, AVG excessen, Utrechtse Boekenmarkt en 15 jaar SHB

vakblog tweetweekoverzicht
Elke week maak ik een tweetweekoverzicht waarin ik alsnog stil sta bij nieuws en interessante ontwikkelingen waar ik wel over getwitterd heb maar waar ik (nog) geen blogpost aan heb gewijd.

Twitter en (online) woordenboeken

Een leuk artikel over hoe woordenboeken Merriam-Webster (en Dictionay.com) Twitter gebruiken voor de eigen marketing. Door in te spelen op de actualiteit en wijzen op verkeerd woordgebruik van bekende Amerikanen weten de beide woordenboekenbedrijven het stoffige imago flink op te vijzelen.

In Nederland moeten we het niet hebben van de Van Dale die er voornamelijk saaie degelijke tweets uitgooit. Ze zouden eens goed moeten kijken bij Onze Taal, die tenminste snapt dat Twitter een gesprek is met anderen in plaats van mini persberichtjes te versturen van max. 280 tekens. Dus hup, Van Dale, gebruik die prachtige (etymologische) woordenboeken eens om het taalgebruik op Twitter te verrijken.

Alleen nog maar officiële extensies voor Chrome

Er werd al jaren mee ‘gedreigd’ door Google en afgelopen week was het dan zo ver. De mogelijkheid om extensies te installeren buiten de ingebouwde Chrome Web Store om, is afwezig voor nieuw gepubliceerde extensies en vanaf 12 september gaat dat voor alle extensies gelden. Het is dan niet meer mogelijk om extensies rechtstreeks vanaf de websites van ontwikkelaars te installeren.

Het doel is volgens Google vooral om te voorkomen dat kwaadwillenden deze mogelijkheid gebruiken om malware in de Chrome browser te plaatsen. Het is ongetwijfeld ook bedoeld om tooltjes uit te schakelen die DRM beveiliging of georestricties omzeilen en die als rechtstreekse downloads worden aangeboden omdat ze geweigerd worden in de Chrome Web Store.

Nieuwe archiefwet op komst

Er wordt al veel langer over gepraat maar tijdens de Archiefdagen vorige week (11 en 12 juni) wist Arie Slob te melden dat er daadwerkelijk gewerkt wordt aan een nieuwe archiefwet met ook een kortere overbrengingstermijn. Een eerste wetsvoorstel moet er in het begin van 2019 zijn.

Wat voor mij een reden is om de site van KVAN goed in de gaten te blijven houden voor de volgende editie van de Archiefdagen volgend jaar. Die site is overigens vernieuwd omdat KVAN samen met BRAIN tegenwoordig een webplek deelt.

Niet zo geslaagd

Voor het eerst staan de namen van geslaagde leerlingen niet meer in de krant. De reden? De nieuwe privacywetgeving natuurlijk. De AP meldt op de vraag of dit toegestaan is, dat eigenlijk iedere leerling toestemming moet geven om met zijn of haar naam in de krant te komen (en dat de ouders dat moeten doen als de leerling nog geen 16 is). Dat is vragen naar de bekende weg want als je de wet strikt volgt dan is dat precies wat er staat.

De discussie wordt niet gevoerd over hoe wenselijk het voor de samenleving is dat scholen, (sport)verenigingen, kerken en andere organisaties die een belangrijke rol vervullen, feitelijk nu gedwongen worden om het nooit meer over de mensen te hebben die ze helpen of met wie ze samen werken. Ik snap de privacywetgeving uitstekend, vind het ook zeer belangrijk maar vind ook dat je kunt overdrijven.

Er is zo’n beetje een foto-verbod ontstaan op de scholen van mijn kinderen want die foto’s mogen niet meer in de nieuwsbrief komen en tja, waarom zou je ze dan maken? Ik las over sportverenigingen die geen wedstrijdverslagen meer maken omdat ze die niet op de eigen website mogen plaatsen. Kerken waar tijdens de dienst niet meer de namen van zieken genoemd worden waarvoor gebeden wordt (want kerkradio he?). Allemaal te rechtvaardigen onder de nieuwe privacywetgeving maar willen we dit nu echt met elkaar? Vragen we nu echt dat in elke parochie de zieken om toestemming gevraagd moet worden voordat er in de kerk voor ze gebeden mag worden? Vragen we van scholen om alle ouders eerst om toestemming te vragen voordat die drie foto’s van een klasse-uitje in een nieuwsbrief geplaatst mogen worden? Tikken we echt juffen en meesters op de vingers omdat ze een foto van een schoolreisje op Instagram zetten? Die scholen die het uberhaupt nog aandurven om een Instagram account te hebben.

Utrecht krijgt jaarlijkse boekenmarkt

Kijk, goed nieuws voor alle liefhebbers van boekenmarkten! De eerste editie van de Utrechtse Boekenmarkt gaat plaatsvinden op 16 september.

15 jaar SHB

Is het al weer 15 jaar geleden? Het Samenwerkingsverband Hogeschool Bibliotheken (SHB) werd in 2003 opgericht door 8 hogescholen en dat betekent dat dit jaar het derde lustrum gevierd kon worden. Dat was afgelopen donderdag (hogeschool nummer 34 sloot zich daags ervoor aan) en dat werd gevierd met een aantal boeiende sprekers, een nieuw logo, een vernieuwde website en een heus SHB lied dat door D-licious Vocals vertolkt werd.

#

dbieb leeuwarden header

Boekenplog: dbieb Leeuwarden

In oktober 2017 reisde ik af naar Leeuwarden en bezocht ik daar Boekhandel Van der Velde en Kinderboekwinkel de Toverlantaarn. Ik wilde ook nog langs de openbare bibliotheek gaan maar die bleek in een tijdelijke locatie te zitten omdat de bibliotheek begin 2018 naar een nieuwe plek zou gaan verhuizen. En niet zo maar een plek want de Blokhuispoort deed tot december 2007 dienst als huis van bewaring. De gevangenis, bajes, bak, cachot, cel, gevang, lik, nor, penitentiaire inrichting, petoet of rijkshotel.

Niet iets wat je met een bibliotheek associeert natuurlijk maar het is niet de enige bibliotheek die in een bijzondere locatie gehuisvest is. Als je een bibliotheek in een kerk kunt vestigen, waarom dan niet in een gevangenis? In maart 2018 werd de bibliotheek onder een nieuwe naam officieel geopend op de nieuwe locatie en vorige week ging ik alsnog een kijkje nemen in dbieb Leeuwarden.

dbieb Leeuwarden

Stoppen voor de streep is niet meer nodig maar je voelt wel dat je niet van harte welkom wordt geheten :-) Door de smalle en lage poort kom je vervolgens op het plein waar meerdere bedrijven en instellingen gevestigd zijn.

dbieb Leeuwarden

Ik kom natuurlijk voor de bibliotheek. Oh sorry, dbieb bedoel ik.

dbieb Leeuwarden

Nog steeds met hoge muren, tralies voor de ramen en prikkeldraad. Ik denk dat deze bibliotheek het laagste diefstalcijfer van Nederland heeft.

dbieb Leeuwarden

Gelijk achter de ingang word je echter van harte welkom geheten. Behalve een overzichtelijke weergave van wat er op de verschillende verdiepingen te vinden is, zie je ook wat er vandaag te doen is.

dbieb Leeuwarden

Een bibliotheek is open en toegankelijk maar in goede bajestraditie moet je eerst door een sluis voordat je echt binnen bent. Gelukkig is er niemand die je fouilleert.

dbieb begane grond

(er staat een hele mooie plattegrond op de website van dbieb en die gebruik ik tussendoor)

dbieb Leeuwarden

Bij binnenkomst loop je meteen langs een hoekje met de nieuwe aanwinsten. Artemis van Andy Weir kan ik van harte aanraden.

dbieb Leeuwarden
dbieb Leeuwarden

Er is een bescheiden informatiebalie, kast met klaarstaande reserveringen, uitleenbalie en natuurlijk de kasten met net teruggebrachte boeken waar je fijn gemakkelijk doorheen kunt snuffelen.

dbieb Leeuwarden

Rechts van de ingang vind je Café de Bak die dat deel van de gevangenis tot horecagelegenheid heeft omgebouwd.

dbieb Leeuwarden

Dus ga ik eerst naar links naar een celblok waar nu de non-fictie voor volwassenen staat. En alles straalt nog echt wel gevangenis uit!

dbieb Leeuwarden

Veel van de cellen (nou ja, in elk geval de celdeuren) zijn behouden en je krijgt toch de neiging om te kijken wie of wat er achter die deur zit.

dbieb Leeuwarden

Aan één kant van dat blok staat (een deel van) de collectie spannende boeken opgesteld….

dbieb Leeuwarden

… terwijl je door een smalle gang aan de andere kant de jeugdafdeling hebt.

dbieb Leeuwarden
dbieb Leeuwarden

De ruimte waar de spannende boeken staan lijkt nieuw te zijn. Veel glas (wat gevangenen niet zou tegenhouden gok ik) en dus ook meer licht in dit deel van het gebouw.

dbieb Leeuwarden

Via een gangetje kom je aan de overzijde dus …

dbieb Leeuwarden

… bij de jeugdafdeling. Ook in dit deel is er veel (nieuw) glas en is er volop ruimte en licht.

dbieb Leeuwarden

Naast het gangetje zijn er nog meer ruimtes tussen de beide kanten gemaakt door cellen te verwijderen. Met hier een collectie stripboeken en een zitruimte met bankjes en zitzakken.

dbieb Leeuwarden
dbieb Leeuwarden

Aan de buitenrand kijk je zelfs ‘gewoon’ de binnenstad in en zijn er werkplekken gemaakt waar het volgens mij prettig toeven is.

dbieb Leeuwarden

De collectie prentenboeken voelt extra beveiligd aan.

dbieb Leeuwarden

En als je via een smalle deur terug wilt lopen naar het middenstuk zie je ook nog wat restanten van eerdere bezoekers van deze ruimte.

dbieb Leeuwarden

Ook hier zie je weer hoe handig de kasten geplaatst zijn. Je moet goed kijken om de celdeuren nog te kunnen zien.

dbieb Leeuwarden

Verhipt, alweer een spannend hoekje met spannende boekjes

dbieb Leeuwarden

Dan nu terug naar de ‘centrale’ gang in het midden.

dbieb Leeuwarden
dbieb Leeuwarden

In dit deel van het gebouw is het oude trappenhuis bewaard gebleven. Lekker naar boven lopen op de stalen trap!

dbieb Leeuwarden

Uitstekende bewegwijzering in ieder geval maar ik pak er weer even de plattegrond bij hoor. Deze verdieping is namelijk een stuk groter en uitgebreider dan je zou verwachten op basis van de begane grond.

dbieb eerste verdieping

(ik kwam linksbovenaan de trap op)

dbieb Leeuwarden

De lounge. Een aangename plek om je straf uit te zitten, nietwaar?

dbieb Leeuwarden
dbieb Leeuwarden

Het woord studiecellen krijgt een nieuwe dimensie. De lik, de nor, de juut en de wout zijn plekken waar je in een … bijzondere … omgeving kunt studeren. Ze worden ook verhuurd voor vergaderingen of cursussen zie ik op de website.

dbieb Leeuwarden

Iets verderop is het Digi-Taalhuis waar taallessen maar ook vragen over computers of internet gesteld kunnen worden.

dbieb Leeuwarden

In het middenstuk kom je weer bij het prachtige rode trappenhuis dat ook gebruikt wordt om boeken op te etaleren.

dbieb Leeuwarden
dbieb Leeuwarden

Natuurlijk staat de collectie ook links en rechts van het trappenhuis opgesteld. Met nog wat extra werkplekken erbij.

dbieb Leeuwarden

In een tijd van Netflix kun je bij de bibliotheek gelukkig nog steeds dvd’s lenen.

dbieb Leeuwarden
dbieb Leeuwarden

Naast de strips staat ‘de cel’. Een gevangeniscel die in min of meer oorspronkelijke staat bewaard is. Met een bureautje, wc en kledingkast(je). Het smalle deurgat zorgt er voor dat ik weliswaar even binnen kijk maar ook weer heel snel naar buiten wil. Brrrr.

dbieb Leeuwarden
dbieb Leeuwarden

In een hoek kun je een klein trappetje omhoog naar ‘de kapel’ (de oude gevangeniskapel die nu als ruimte voor lezingen gebruikt wordt?) maar ik loop de andere kant op naar wat er als nog een lange gang uitziet. Vooraan staat de non-fictie voor volwassenen.

dbieb Leeuwarden

En heb je twee smalle gangen (links en rechts) die zo te zien verder gaan naar de werkplaats, de non-fictie voor de jeugd en de kraak. Ik kies de linkergang en loop dan straks via de rechter terug.

dbieb Leeuwarden

Smal is het woord wel.

dbieb Leeuwarden

In de volgende ruimte zijn het stiltewerkplekken en heb ik de non-fictie voor de jeugd gevonden.

dbieb Leeuwarden

Weer iets verderop zit ‘de kraak’, wat dus een computerlokaal is dat waarschijnlijk voor lessen en cursussen gebruikt wordt. En dankzij de tralies ook één van de veiligste computerlokalen denk ik. “De bibliotheekmedewerkers laten u pas gaan als u het ook echt snapt” ;)

dbieb Leeuwarden
dbieb Leeuwarden

Na het passeren van ‘de kraak’ blijkt er nog een gang te zijn en die eindigt in ‘de werkplaats’. Die is op dit tijdstip helemaal verlaten en het voelt alsof ik ver afgedwaald ben dankzij al die gangetjes. Maar ‘de werkplaats’ is toch echt onderdeel van dbieb.

dbieb Leeuwarden
dbieb Leeuwarden

Ik loop terug – nu via de andere smalle gang’ en dan blijkt het deel tussen de beide gangen aan deze kant te bestaan uit computerwerkplekken. Excuses voor het niet-optimale perspectief maar er zaten mensen achter de pc’s en die wilde ik uit beeld houden.

dbieb Leeuwarden

Eenmaal terug bij het trappenhuis tussen ‘de cel’ en ‘de kapel’ ben ik wel benieuwd geworden naar de tweede verdieping!

dbieb Leeuwarden

dbieb tweede verdieping
De tweede verdieping is een heel stuk kleiner dan de eerste. Of laat ik het positiever stellen: deze verdieping is een stuk overzichtelijker. Voor de goede orde, het trappenhuis waar ik omhoog kwam staat rechts op de plattegrond.

dbieb Leeuwarden
dbieb Leeuwarden

Het grote trappenhuis is letterlijk het centrale punt op deze verdieping en is omringd door verschillende collecties met romans. Grote letter romans, literaire romans en buitenlandse romans.

dbieb Leeuwarden

Aan de andere kant van deze verdieping zie je nog een ‘echt’ celblok. Daar zijn nog losse cellen terwijl andere cellen omgebouwd zijn naar kleine zaaltjes (de petoet en het galgemaal) en studiewerkplekken.

dbieb Leeuwarden

Op de derde verdieping zou er nog een dakterras moeten zijn maar de deur blijkt op slot te zitten. Nou ja, dan niet.

dbieb Leeuwarden
dbieb Leeuwarden

Daarmee heb ik volgens mij alles wel gezien en loop ik via het grote trappenhuis terug naar de begane grond.

dbieb Leeuwarden

Daar tref ik nog iets aan dat ik in eerste instantie over het hoofd gezien had. De Zadenbibliotheek Fryslân die sinds vorige maand de deuren lades geopend heeft.

dbieb Leeuwarden

“Tot snel” staat er op de deur naar buiten. Wat bij mij dan toch de vraag oproept of de bibliotheek behalve bezoekcijfers ook over recidive cijfers beschikt. Als het bezoeken van dbieb een strafbaar feit zou zijn, dan denk ik dat ze over aardig wat veelplegers beschikken want hier wil je wel naar terugkomen.

Meer weten over dbieb Leeuwarden met al zijn gangetjes en hoekjes? In de eerste aflevering van Bieb-a-palooza (talkshow voor bibliotheekprofessionals) sprak directeur Hans van der Veen over de nieuwe locatie en de transformatie van gevangenis naar bibliotheek. Kijk hier het 5 minuten durende item terug.

De bovenstaande foto’s heb ik gemaakt op 7 juni 2018. De volledige set is te bekijken op Flickr
#

Juridische kwesties: De onmogelijke auteursrechtspagaat

Archiefinstellingen hebben, na een verloren rechtszaak van een uitgever tegen Erfgoed Leiden over auteursrecht, massaal honderdduizenden foto’s van hun websites verwijderd. Volgens rechthebbenden en auteursrechtenorganisatie Pictoright moeten archieven dit ‘dan maar beter regelen’, maar in de huidige auteursrechtwetgeving is dat onmogelijk.

Erfgoed Leiden is niet de eerste archiefinstelling waartegen een rechtszaak is aangespannen. In 2015 verloor het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) een zaak over het openbaar maken van 221 foto’s van een fotograaf die achteraf zijn recht kwam halen. In datzelfde jaar stonden ook Pictoright – namens de rechthebbenden – en het Stadsarchief Rotterdam tegenover elkaar bij de rechter en werd het Stadsarchief veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding voor 30 inbreuken.

Leiden in last

Erfgoed Leiden beschikt, net zoals bijna alle archieven, over een beeldbank waarin duizenden beelden – tekeningen en foto’s – uit verschillende collecties opgenomen zijn. Deze zijn via een website te bekijken en te downloaden vanuit de maatschappelijke en wetenschappelijke doelstellingen om digitaal erfgoed publiek beschikbaar te maken.

In deze beeldbank bevonden zich 25 gedigitaliseerde prentbriefkaarten met daarop historische foto’s uit voornamelijk de jaren dertig en veertig. En daar ging het vervolgens mis. Eind 2016 meldde zich een uitgever die claimde over de auteursrechten te beschikken van de foto’s; hij wilde praten over een vergoeding voor het gebruik van die foto’s. Erfgoed Leiden betwistte dat de opname in de beeldbank inbreuk maakte op de rechten en deze zaak kwam uiteindelijk voor de rechter.

Geen probleem

Het gaat te ver om hier alle details te beschrijven, maar het belangrijkste aspect van deze zaak is dat de 25 prentbriefkaarten destijds in omloop zijn gebracht zonder dat daar de naam van de betreffende fotograaf op vermeld is. De Auteurswet stelt dat in zo’n geval de instelling die het werk openbaar maakt de rechthebbende is (artikel 8 Aw) en dat het auteursrecht 70 jaar na die openbaarmaking verloopt (artikel 38 Aw).

Oftewel, Erfgoed Leiden had geen reden om aan te nemen dat ze überhaupt iets moesten gaan regelen met eventuele rechthebbenden. Het auteursrecht was, op één prentbriefkaart uit 1953 na, immers verlopen.

Uitgever Voet uit Rotterdam toverde echter een konijn uit zijn hoge hoed. Hij bleek in 1982 een overeenkomst met de fotograaf gesloten te hebben, waarin het auteursrecht van de 25 foto’s overgedragen is aan de uitgever. Inclusief alle negatieven.

Toch niet goed geregeld

Met die overeenkomst – en negatieven – in de hand kon de uitgever aantonen dat de foto’s dus niet van een anonieme maker zijn, maar van de hand waren van de fotograaf. De maker was weliswaar overleden in 2000, maar de auteursrechtelijke bescherming loopt door tot 1 januari 2071.

De Rechtbank Den Haag behandelt de zaak zoals die dat behoort te doen: aan de hand van de juridische feiten. En die zijn simpel. Uitgever Voet beschikt over de rechten en Erfgoed Leiden had een regeling moeten treffen met deze uitgever om de foto’s te mogen gebruiken. Ook al konden ze niet weten dat de foto’s nog auteursrechtelijk beschermd waren, laat staan bij wie ze de rechten moesten afkopen. Het archief wordt uiteindelijk veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding voor de 25 foto’s (en de aanzienlijke proceskosten).

En nu?

De advocaat van de uitgever heeft inmiddels ook alle andere archieven benaderd voor een vergoeding voor andere foto’s. Als reactie daarop hebben de archieven honderdduizenden foto’s verwijderd. Ondertussen staat Pictoright in verwarring aan de zijlijn toe te kijken: aangezien de rechter niet eens gerefereerd heeft aan zijn collectieve afkoopregeling voor digitalisering van foto’s, is het maar de vraag of archiefinstellingen hier in de praktijk iets aan hebben.

Erfgoed Leiden heeft aangekondigd in hoger beroep te gaan, ondersteund door brancheorganisatie KVAN/BRAIN. In de hoop een juridische oplossing te vinden waarmee archieven en erfgoedinstellingen hun digitaal erfgoed online kunnen zetten zonder in die onmogelijke auteursrechtspagaat te belanden.

Deze Juridische kwesties is ook gepubliceerd in IP 5 (2018).

#

Pagina 1 of 702123...153045...Laatste »
  • © 2006- 2018 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top