Informatievaardigheden 2.0?

Zo’n 10 jaar geleden kreeg ik te maken met het fenomeen informatievaardigheden. De opkomst van studielandschappen en probleemgestuurd onderwijs betekenden dat de bibliotheek en het informatie zoeken, verwerven en verwerken een definitieve plek kreeg in het onderwijs. De hogeschoolbibliotheek kon eindelijk tonen wat de meerwaarde was van haar aanwezigheid.

In die tien jaar heb ik (Heel Veel) instructies gegeven aan groepen studenten. Over databanken want niemand stond te wachten om citatie-indexen of inhoudsopgaven van tijdschriften te doorzoeken. Je noemt maar een databank of digitale bron of ik heb er wel een instructie over gegeven. Toen bleek dat stiekem nog steeds niemand zat te wachten op informatievaardigheden, gingen mijn toenmalige collega’s op een andere tour en was het ‘train de trainer’. Jawel, de docenten kregen de instructies van ons, we hadden afspraken en COMMITTMENT met de opleidingsdirecteuren maar ook daar werd al snel duidelijk dat afspraken met de opleidingen niet betekenden dat je docenten bereid vond met informatievaardigheden aan de gang te gaan.

De leerlijn kwam toen opzetten. Samen met enkele onderwijskundigen bedacht de hogeschoolbibliotheek een meer didactisch verantwoorde aanpak tot informatievaardigheden. Immers, niemand die het belang van deze vaardigheden niet in zag? Op papier werkte dit briljant maar docenten wilden eigenlijk alleen maar van de bibliotheek weten hoe ze in bepaalde databanken moesten zoeken en och, als je kunt Googlen, dan was dat voldoende basis om met die databanken aan de slag te gaan. Die databanken waren dan wel idioot complexer dan nodig volgens docenten en studenten (waarom hebben jullie niet 1 zo’n vakje waar je alles in kunt typen?) maar gelukkig konden we (sommigen) aantonen dat je niet alles met Google kon.

Via Edwin en de feed van Google Operating Systems werd ik verwezen naar een presentatie die onlangs gehouden is door Daniel M. Russell van Google. Hij heeft vooral gekeken naar het gedrag van zoekenden en wat hun bedoeling is achter een bepaalde zoekactie in de presentatie ‘Searching for the Mind of the Searcher‘. Beginnend met vragen als ‘How DO people think about what a search engine does’ en ‘What DOES one need to know to use search effectively’ inventariseert hij een aantal modellen van denkwijzen en komt hij tot de conclusie dat je vier verschillende soorten kennis en vaardigheden nodig hebt om te kunnen zoeken:

* The Pure Engine Technique: know the search engine – how it works, its limitations, the advanced options
* Search strategies – know when you need to use a more general
or a more specific query, look at the search results critically and
refine your query accordingly
* Domain Knowledge – you should
know the terminology of a domain (it’s hard to get information about a
computer problem if you don’t know the right terms)
*
Information Mapping – categorize data, know if a site is authoritative,
find the perfect query by combining the right keywords (a reverse dictionary might help)

Hij stelt dat zoekmachines blijven evolueren door nieuwe content die ontsloten wordt, nieuwe technieken en volslagen nieuwe mogelijkheden. Zoekmachines zullen ook moeten (blijven) aansluiten echter bij de verwachtingen van zoekenden en eventueel veranderende denkwijzen en gedrag bij het zoeken. Russell legt de bal bij de digitale bibliotheekcommunity neer om de gebruikers te onderwijzen in modellen van onderzoek, content en organisatie en persoonlijk lijkt me dit een mooie basis om met de volgende generatie informatievaardigheden aan de slag te gaan. Ik denk dat informatievaardigheden 2.0 kan arriveren en dat het eindelijk kan losbreken van de traditionele instructies die versie 1.0 zolang geplaagd heeft.

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (2) Write a comment

  1. Ik sluit me daar helemaal bij aan, een mooie uitwerking van de post op Google OS!

    Misschien is dat wel het meest frustrerende van het overbrengen van informatievaardigen: de geringe belangstelling ervoor.
    Velen geloven het wel. Of ze zijn overtuigd van hun eigen kunnen op zoekgebied (ze weten immers vaak niet welke informatie ze missen). Het zal lastig blijven vrees ik.

    Reply

  2. Ik blijf overtuigd dat informatievaardigheden essentieel zijn binnen het onderwijs. Ik ben er echter ook van overtuigd dat, wellicht met enkele uitzonderingen, een didactische aanpak helaas niet werkt. Inbedding in het onderwijs klinkt goed maar na 10 jaar moet je toch wel kunnen concluderen dat te weinig mensen er echt op zitten te wachten.

    Wat ik wel als kans zie is om de ‘oude’ instructies volwassen te laten worden en in te steken op het ‘nieuwe’ zoeken in digitale bronnen en daarin te faciliteren. Hoe zoekmachines/interfaces van databanken echt werken is nauwelijks een aandachtspunt geweest de laatste jaren, laat staan dat we fors ingestoken hebben op zoekgedrag en verwachtingen.

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top