[intranetblog] TV programma’s in het onderwijs met Uitzending – RTL – SBS Gemist

Waarom ‘moeilijk’ doen met auteursrecht en Academia als je ook gewoon naar Uitzending Gemist kan? (of naar de soortgelijke sites van RTL en SBS?). Daar staat zo’n beetje alles klaar wat je gisteravond gezien hebt op TV en met een eenvoudig linkje ben je klaar.

Voor een deel klopt dat ook zeker. Meestal staan binnen enkele uren na uitzending de afleveringen online en, aangezien de omroepen dat zelf doen, hoef je ook geen gedachten te wijden aan auteursrechten en of je het wel voor je onderwijs mag gebruiken. Immers, het staat open en openbaar voor iedereen om naar te kijken. Al die uitzonderingsregels in de Auteurswet zijn niet eens van toepassing als je alleen linkt naar materiaal dat elders staat opgeslagen en vrijelijk beschikbaar is.

Caveat emptor
Natuurlijk zou het geen blogpost waard zijn als het zo simpel bleef. Het onderscheid tussen bijv. Uitzending Gemist en Academia zou wel heel vreemd zijn anders, zeker als je bedenkt dat het NIBG met de publieke omroepen verantwoordelijk is voor beide bronnen. Ze hebben echter totaal verschillende doelen en hoewel dat geen probleem hoeft te zijn in de praktijk, is het wel goed om je er bewust van te zijn.

Allereerst is Uitzending Gemist bedoeld om, de naam zegt het al, iets terug te kunnen kijken wat redelijk recent is uitgezonden. Als je ook kijkt naar de meestbekeken gemiste uitzendingen, dan staan daar bijna altijd de journaals en actualiteitenprogramma’s van de laatste twee dagen bovenaan in die lijst. Die recente uitzending van Knevel & Van den Brink scoort ook goed maar die 5 van vorige week moet je al behoorlijk gaan zoeken. Actualiteit staat centraal bij Uitzending Gemist en dat is niet anders bij RTL en SBS Gemist.

Dat betekent dat het ook niet duidelijk is hoe lang iets beschikbaar blijft bij deze websites. In Academia worden de uitzendingen (inclusief de journaals en Knevel & Van den Brink overigens) echt bewaard en zijn ‘permanent’ beschikbaar. Bij Uitzending Gemist kan dit best een lange periode zijn maar kan een bepaalde aflevering ook zonder enig pardoes spoorloos verdwenen zijn na enkele weken of maanden. Nogal lastig om het dan als onderwijsmateriaal te gebruiken, nietwaar?

Downloaden dan maar?
Als het als streaming video niet zeker is hoe lang het beschikbaar is, of je wilt het in Blackboard veilig stellen, dan is de optie om het te downloaden. Lekker makkelijk, want je zet het dan zo in Blackboard, op USB stick of op een dvd’tje. Er zijn plugins voor browsers als Firefox en Chrome beschikbaar om dit makkelijk te doen en zelfstandige programma’s die dit mogelijk maken, ook al is streaming video nou net bedoeld om dit te voorkomen.

Voorkomen inderdaad. Je voelt dan wel aan dat je op dat moment navigeert van een ‘we mogen het gewoon gebruiken’ situatie naar een, op zijn minst’ heel grijs gebied. Het downloaden van een TV uitzending, daar kun je het nog over hebben. Zeker van Uitzending Gemist want als onderwijsinstelling hebben we nog steeds de Academia licentie en in de praktijk zul je echt niet tegen de download politie aanlopen. Grijs en inktzwart wordt het echter als je het opnieuw, als gedownload bestand, gaat aanbieden aan collega’s of studenten. In het auteursrecht heet dat een nieuwe openbaarmaking en het is zo’n beetje de crux van het intellectuele eigendomsrecht. Los daarvan is het ook onnodig als het gaat om materiaal van de publieke omroepen want dat zit, met wat meer vertraging trouwens, uiteindelijk ook in Academia en dan hoef je een hoop moeite al niet meer te nemen.

Veilig stellen en een (gedownload) videobestand op de interne videoserver van Windesheim zetten dan zodat je niet afhankelijk bent van Uitzending Gemist, RTL of SBS Gemist? Dat is zo’n lekker grijs gebied. Ook al is dat een nieuwe openbaarmaking en mag je technisch niet een streaming video downloaden, in de praktijk is het oncontroleerbaar en niet eens perse verboden, mits je toestemming hebt van de auteursrechthebbenden (al dan niet via een Academia licentie) of daartoe aantoonbaar inspanning hebt geleverd om ze te vinden. Daar kun je nogal wat kanten mee op.

Los van wat mag en niet mag kun je het beter benaderen vanuit hoeveel tijd en energie je er in wilt steken. Wil je TV materiaal van de publieke omroepen gebruiken? Gebruik Academia want dan hoef je je geen zorgen te maken hoe lang het beschikbaar en bruikbaar is. Heb je iets van RTL of SBS? Dat zit niet in Academia en dus zul je de respectievelijke Gemist sites moeten gebruiken. Hoeveel energie je er dan verder in steekt, dat is eigen keuze en je komt er effectief mee weg in het onderwijs qua gebruik.

Volgende keer het (voorlopig) laatste deel in het drieluik Video in het onderwijs met de grootste video vergaarbak op deze planeet, YouTube.

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top