[intranetblog] YouTube in het onderwijs

De afgelopen weken heb ik het over vooral televisie uitzendingen gehad, zowel via Academia als de diverse Uitzending Gemist sites. Een aparte categorie, en daarmee een aparte blogpost, is echter de grootste vergaarbak van video’s op het internet: YouTube.

Het is vreemd om te beseffen dat YouTube nog maar bestaat sinds februari 2005. Het is ontwikkeld om een platform te bieden aan al die zelfgemaakte video’s die door miljoenen mensen geproduceerd worden en het doorslaande succes ervan is iets waarover je nu eigenlijk niet eens meer nadenkt. Video’s waren en zijn beperkt in de lengte op YouTube: tegenwoordig maximaal 15 minuten om zowel de benodigde opslagruimte binnen de perken te houden alsmede een drempel op te werpen om auteursrechtelijk beschermd materiaal eenvoudig te kunnen uploaden.

YouTube heeft in de ruim vijf jaar dat ze bestaan al flink wat technologische en functionele vernieuwingen ondergaan. Op gebied van videokwaliteit en formaten zijn er sprongen gemaakt en je kunt er tegenwoordig veel high definition videomateriaal vinden met de opkomst van HD videocamera’s. Sinds enkele jaren kent YouTube het gebruik van kanalen waarin gebruikers hun video’s kunnen aanbieden als een soort tv kanaal en waar andere gebruikers zich op kunnen abonneren. Deze zijn veelal op thema ingericht waardoor je relatief eenvoudig interessant videomateriaal geclusterd weer kunt vinden.

Vanuit auteursrechtelijk standpunt zijn de ontwikkelingen minstens zo interessant geweest. In 2005 hanteerde YouTube het uitgangspunt dat uploaders zelf de rechthebbenden waren van de video’s aangezien het immers ging om zelfgemaakte video’s. Al vlot na de lancering stond YouTube al vol met (opgenomen) tv afleveringen, tekenfilms, videoclips en werd er door de eindgebruikers totaal geen aandacht besteed aan auteursrecht. Zeker toen eind 2006 YouTube werd gekocht door Google zagen de grote TV en voetbalorganisaties hun kans schoon om rechtszaken te beginnen tegen YouTube wegens massale schendingen op hun auteursrechten.

Ingaan op de diverse rechtszaken zou minstens nog 10 blogposts kunnen vullen maar laat ik het samenvatten als dat zo’n beetje elke interessante uitspraak op gebied van auteursrechten en video afkomstig zijn van YouTube rechtszaken. YouTube heeft zijn upload procedures aangescherpt waarbij eindgebruikers moeten aangeven geen TV afleveringen, muziekvideo’s of concerten te uploaden. Ze verifieren periodiek (en automatisch) of er toch dit soort materiaal er tussen zit en ze reageren redelijk vlot op klachten van auteursrechthebbenden als de onvermijdelijke tv afleveringen, videoclips enz online verschijnen. Deze worden zonder pardoes verwijderd.

Hoe kan ik YouTube gebruiken?
YouTube bevat werkelijk een schat aan interessant beeldmateriaal. Ja, er zijn nog steeds voldoende tv afleveringen te vinden, klassieke documentaires (opgeknipt in 15 minuten stukken) en het is de hobby van vele gebruikers om hun favoriete films en tv series toch volledig op YouTube te krijgen. Door het kat-en-muis spelletje tussen YouTube en de rechthebbenden is het echter totaal niet interessant voor het onderwijs om dit materiaal te gebruiken. Het is namelijk niet eens zeker of het over een uur nog aanwezig is, laat staan dat je studenten er naar kunt verwijzen.

YouTube is echter (ook) het platform voor honderdduizenden uren aan educatief videomateriaal. Of het gaat om opgenomen lessen, zelf gemaakte instructievideo’s, tips en trucs hoe je dingen op een computer kunt doen, toespraken, promotievideo’s .. het staat er allemaal en het is veel meer een kwestie van schiften in het aanbod dan dat je niks zou kunnen vinden. Een goed startpunt is YouTube Edu, een kanaal van YouTube zelf waarin alle video’s die ook maar iets met onderwijs te maken hebben bijeen gebracht zijn.

Gebruiken en verwijzen
Qua auteursrecht is het voor een gebruiker eigenlijk niet zo spannend. Immers, degene die het materiaal op YouTube zet is verantwoordelijk voor de openbaarmaking, oftwel dat je de video ook mag bekijken en dat je er naar toe kunt linken. Dat linken wordt bij YouTube (voornamelijk) gedaan door een zgn. embed-code te geven. Dit is een stukje Javascript welke je kunt plaatsen in een weblog, webpagina of leeromgeving en die vervolgens de video toont in een eigen venstertje op die pagina zelf. De video blijft daarmee dus op de YouTube server staan en je downloadt (en kopieert) deze dus niet. Linken naar bestanden en video op internet mag altijd!

Garantie van beschikbaarheid
Ook al is het prettig dat je niks met auteursrechten van doen hebt, je blijft wel afhankelijk van YouTube en een werkende internetverbinding om de video’s te kunnen gebruiken en er naar te kunnen verwijzen. Dat is de reden dat er tientallen tools en websites bestaan die de mogelijkheid geven om YouTube video’s te downloaden voor offline gebruik. Dit geeft niet alleen de zekerheid dat je het kunt gebruiken, ook al haalt YouTube ooit de video weg, je hebt ook geen internetverbinding meer nodig om een filmpje te tonen.

Op het moment echter dat je de YouTube video wilt downloaden kom je wel in auteursrechtelijk grijs gebied. De gedownloade versie bied je namelijk zelf weer aan (je studenten) en dat mag niet zonder toestemming. In de praktijk is het natuurlijk zo dat dit totaal niet te controleren valt in een besloten (leer)omgeving en dat ook hier de onderwijsuitzonderingen in je voordeel uit te leggen zijn. Of je er aan wilt beginnen met de technische lastigheden van videoformaten en het gebruik van losse videobestanden in Blackboard en Powerpoint, dat laat ik dan een ieder zelf over.

Gewoon blijven streamen
YouTube is een streaming videodienst en bij gebruik van educatieve video’s loop je maar weinig kans dat video’s niet meer beschikbaar zijn. Een internetverbinding is tegenwoordig standaard en het is eenvoudig in weblogs, leeromgevingen en PowerPoint om YouTube video’s (als links!) rechtstreeks op te nemen. Er is eigenlijk geen reden meer om het niet te doen!

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comment (1) Write a comment

  1. Pingback: Tweets that mention [intranetblog] YouTube in het onderwijs -- Topsy.com

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top