Content voor mobiele apparaten en de impact op hogeschoolbibliotheken

Inleiding
De laatste jaren is er een brede introductie geweest op de markt van zgn. mobile devices. Na de smartphones ca. 3 jaar geleden kwamen er compacte apparaten zoals de iPod en netbooks beschikbaar. De komende 15 maanden krijgen we een stortvloed aan tablets, als volgers van de succesvolle lancering van de iPad door Apple.
Het grote succes van zowel smartphones, de iPod en de iPad (alsmede de tientallen aangekondigde tablets voor eind 2010 en 2011) betekent ook dat er voldoende draagvlak is voor mobiele apparaten als distributieplatform en we zien uitgevers ook in hoge mate zich richten op dit platform als het om hun digitale content gaat. Content die een laagdrempelig gebruik mogelijk maakt en die gekoppeld is aan nieuwe distributiemodellen. Content die, ondanks de eerdere ontwikkelingen mbt ereaders en ebooks, nu pas ontwikkeld wordt doordat tablets bijna geen van de beperkte functionaliteiten kennen als waar ereaders zich door kenmerken.

Content
Een kleine greep uit de content ontwikkelingen van de afgelopen weken:
–    Onderwijsmateriaal in Amerika wordt in hoog tempo digitaal aangeboden en (o.a.) geoptimaliseerd voor mobiel gebruik;
–    Tekstboeken (studieboeken) in Amerika worden door enkele uitgevers nu expliciet aangeboden via de AppStore van Apple voor gebruik op iPhone en iPad. De verwachting is dat overige educatieve uitgevers in Amerika deze ontwikkeling zullen volgen;
–    Nederlandse kranten (Volkskrant en NRC) hebben de ereaders deels losgelaten als distributieplatform en richten zich via eigen applicaties op alle mobiele platforms. Wegens het succes van de iPad hebben beide een uitgebreide, papiervervangende, iPad applicatie waarin kranten gekocht en gelezen kunnen worden;
–    Tijdschriftuitgevers in Amerika maar ook in Nederland maken de vertaalslag naar digitale versies die zowel via het web maar ook als papiervervangend formaat op tablets verspreid en verkocht gaan worden;
–    Het Centraal Boekhuis in Nederland heeft begin oktober een deal met  Apple gesloten voor het leveren van Nederlandse ebooks van Nederlandse uitgevers voor verkoop via iBooks, de ebook applicatie voor iPad.

Hoewel er al diverse pilots geweest zijn, en nog van start gaan, met mobile devices in het onderwijs focussen die zich op specifieke toepassing in het onderwijs door docenten en/of studenten. Bij deze pilots wordt de invalshoek van beschikbare content niet of nauwelijks meegenomen en daar liggen dus zowel potentiele vragen en kansen voor hogeschoolbibliotheken.

Open systeem vs gesloten systeem
In de wijze waarop uitgevers content aanbieden voor mobile devices kun je onderscheid maken in twee systemen. Een open systeem (via bijv. Google’s Android) waarin de content meestal in bepaalde standaardformaten wordt aangeboden en waarbij (tussen)leveranciers en gebruikers zelf de vrijheid hebben in keuze van het (type) apparaat, applicatie of platform waarop men deze content wil aanbieden of raadplegen. Daar tegenover is er een gesloten systeem waarin de eigenaar van het platform strenge randvoorwaarden en eisen stelt aan zowel de content, applicaties als het type apparaat waarop de content aangeboden, en dus geraadpleegd, mag worden.

Een open systeem brengt onzekerheden en risico’s met zich mee voor uitgevers en contentproducenten. De grote keuze aan de kant van eindgebruikers betekent ook dat er veel factoren zijn die ingewikkelder worden omdat leveranciers niet altijd kunnen inschatten hoe hun content gebruikt gaat worden.  Er zijn ook weinig of geen kwaliteitscriteria in een open systeem en dit maakt het voor leveranciers lastiger hun content  door gebruikers te laten onderscheiden van alternatieven.  Het gesloten systeem van Apple lijkt daarom ook duidelijk nu de voorkeur te krijgen van contentleveranciers. Er is een strakke kwaliteitscontrole voordat content en –applicaties aangeboden mag worden via de Apple AppStore, er zijn minder afhankelijkheden omdat het type apparaat ook beperkt is tot de Apple producten en er is een bewezen markt nu zowel de iPod’s als de iPad massaal verkocht worden in zowel  Amerika als Europa.

Risico’s en gevolgen voor hogeschoolbibliotheken
Het aanbieden van content voor dit type apparaten mag beschouwd worden als de tegenhanger van de ebooks (romans) op ereaders. Het zijn vooral de educatieve uitgevers met studieboeken en onderwijsmateriaal, samen met de uitgevers van tijdschriften en kranten die de ontwikkeling rondom tablets en mobile devices omarmen als nieuwe markt.  In de collecties van hogeschoolbibliotheken gaat het , nu in papieren vorm, om bijna precies de content van deze uitgevers als we het over verdergaande digitalisering van de hogeschoolbibliotheekcollectie hebben.

Vooral het geprefereerde gesloten systeem heeft voor hogeschoolbibliotheken potentieel grote gevolgen. ‘Bronnenkennis’ en selectie hierin wordt beperkt door de eigen toegang tot dit gesloten systeem en wijkt in ieder geval fors af van de traditionele werkwijzen in informatiedienstverlening en collectievorming. Ook het kunnen aanbieden van deze content kan waarschijnlijk niet verlopen via de traditionele middelen als de eigen catalogus of website.
Het beoordelen van (nieuwe) content op deze systemen alsmede  het inventariseren en bijhouden van de ontwikkelingen mbt content die op zowel het open als gesloten systeem plaatsvinden, is ook alleen mogelijk door deel te nemen, en gebruik te maken, van de apparaten en applicaties in kwestie.

Voor hogeschoolbibliotheken de uitdaging om deze content, en de wijze van distributie, op te nemen in haar eigen dienstverlening.

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top