[intranetblog] De readerregeling in het digitale tijdperk: Stichting PRO en Blackboard

Dat het voor gebruik van (hoofdstukken uit) boeken en artikelen in papieren readers allemaal wel goed geregeld is, meldde ik al in een vorige blogpost. Nou zijn readers/syllabi op papier hard op weg om de dodo achterna te gaan en moet je tegenwoordig toch wel redelijk je best doen om er nog eentje in het wild te vinden. Een reader op papier dan, niet een dodo natuurlijk.

Alles digitaal
Al heel veel jaren worden, met name tijdschriftartikelen, digitaal aangeboden door de uitgevers. Via de websites van de tijdschriften of, nog veel makkelijker, in grote databanken waar duizenden ejournals in opgenomen zijn. Ook binnen Windesheim beschikken we via het Mediacentrum over vele duizenden digitale tijdschriften en het is dan ook wel logisch dat deze artikelen gebruikt worden.

Ook de reader zelf is gedigitaliseerd. Enerzijds wordt een reader als digitaal bestand aangeboden (PDF) en kan een student kiezen om het digitaal te lezen of zelf uit te printen, anderzijds verdwijnt het hele fenomeen reader en wordt relevant achtergrondmateriaal in Blackboard modules geplaatst. Digitaal natuurlijk.

Vooral bij dat laatste, het gebruik van digitaal materiaal in een digitale leeromgeving, ontstaat er natuurlijk een probleem met de klassieke readerregeling. Je kunt een Blackboard module niet als een reader beschouwen, laat staan dat je een kopie van de ‘reader’ kunt opsturen naar stichting PRO om aan te tonen welk gebruik je precies gemaakt hebt. Jarenlang is er een groot grijs gebied geweest terwijl langzaam de oude reader verdween en het gebruik van materiaal in Blackboard toenam. Jarenlang zat PRO te bedenken en te verkennen hoe zij om moest gaan met deze ontwikkelingen.

En nu?
Een innovatieve nieuwe regeling, die recht doet aan de fundamenteel andere wereld van digitalisering, nee, die kwam er niet. PRO heeft er voor gekozen om de bestaande regeling feitelijk wat op te rekken vanuit het (wel terechte overigens) idee dat er geen wettelijk onderscheid is tussen papier en digitaal als het gaat om gebruiksvoorwaarden. Beide vallen namelijk binnen de onderwijsexceptie in de auteurswet, zoals trouwe lezers van dit blog natuurlijk al lang weten.

Voor de digitale readers hanteert stichting PRO de definitie van 1 digitaal bestand waarin twee of meer artikelen zijn opgenomen. Ze noemen zelf als voorbeeld één PDF bestand met daarin verschillende gescande artikelen. Deze moeten trouwens doodleuk in papieren vorm opgestuurd worden naar PRO ter controle, het kan niet digitaal opgestuurd worden.

Digitaal materiaal in Blackboard is echter een heel ander verhaal. De toelichting van PRO blijft er hogelijk vaag in hoe dit precies geregeld moet worden en dit heeft van alles te maken dat men ook hier wil uitgaan van de ouderwetse kenmerken van een ‘reader’, zoals bijvoorbeeld een oplage. Dat definieert men als het aantal studenten dat toegang heeft tot het digitale materiaal (en daarmee dus het max. aantal studenten dat toegang heeft tot een course) maar dat dit een enorme kunstgreep is vol haken en ogen moge duidelijk zijn: allereerst al het gelijktrekken van een Blackboard module met een reader en daarnaast het gegeven dat een module natuurlijk over meerdere jaren aan meerdere en verschillende groepen studenten gegeven wordt. In tegenstelling tot een papieren reader is een module verre van statisch.

Het rommelt
Stichting PRO wil, ter controle op de regeling, het liefst ook toegang krijgen tot de digitale leeromgevingen van alle hoger onderwijsinstellingen. Dit leidde vorig jaar al tot een reeks gesprekken tussen stichting PRO, Blackboard en vooral de universiteiten die dit totaal niet zagen zitten en ook de voorgestelde aanpak van PRO rondom het regelen van rechten op digitaal materiaal niet adequaat vonden. Ook speelde het een belangrijke rol dat de instellingen via licenties op de databanken vaak al toestemming hadden digitale artikelen te gebruiken in hun onderwijs zonder daarvoor nog een keer te moeten betalen bij PRO. Dit heeft uiteindelijk zelfs er toe geleid dat de universiteiten de readerregeling met PRO opgezegd hebben.

Oplage, aantal pagina’s (terwijl digitale teksten lang niet altijd gebruik maken van pagina’s), de definitie van reader maar specifiek het gegeven dat digitaal materiaal lang niet altijd onder de readerregeling hoeft te vallen, zijn allemaal redenen waarom de discussie over die readerregeling ook nog wel even zal voortduren.

Dat je dus dan ook redelijk eenvoudig kunt sturen om onder deze regeling uit te komen, door gebruik te maken van materiaal waar de rechten al voor geregeld zijn, is het onderwerp van de volgende blogpost.

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (2) Write a comment

  1. Pingback: Tweets that mention [intranetblog] De readerregeling in het digitale tijdperk: Stichting PRO en Blackboard -- Topsy.com

  2. Pingback: Over auteursrecht bij weblectures en MOOCs - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top