[#infokermis] U gebruikt een internetbron: mag dat?

Afbeelding die het internet weergeeftWaarom komen we eigenlijk zo weinig internetbronnen tegen in bronnenlijsten? Mag het niet van docenten? Zijn die bronnen lastig te vinden (hoe vind je ze eigenlijk)? Of is de kwaliteit simpelweg onvoldoende? En voor wie dan? Hoe anders kun je eigenlijk de kwaliteit van een internetbron bepalen? Kortom: wat is het probleem?

Dat zijn de vragen die Christian van der Ven heeft en die op zowel Twitter als op zijn blog tot veel reacties leidden. Reden voor hem om een blogkermis te starten over het thema ‘U gebruikt een internetbron: mag dat?

Een blogkermis (of blog carnival) is een verzameling postings rond een thema met als doel een aantal bloggers bij elkaar te brengen. Iemand start een onderwerp, en daarop wordt door verschillende bloggers binnen een bepaalde tijd geantwoord in de vorm van een posting. Meestal met link naar die originele oproep, en na verloop van tijd worden de postings verzameld in een overzicht. (internetbron: nlbiblioblogs). Deze blogpost is mijn bijdrage aan de blogkermis.

Op Twitter belandde ik al in een kleine discussie over de nogal beperkte vraag van het thema. Natuurlijk ‘mag’ je een internetbron gebruiken in bronnenlijsten, het zal toch maar zelden voorkomen dat er een expliciet verbod is om internetbronnen te gebruiken maar toch komen deze nauwelijks voor in de praktijk kennelijk. Het zal vooral te maken hebben met het imago en verwachting dat een internetbron, en dan bedoel ik hier eigenlijk specifiek blogposts, als inferieur beschouwd worden t.o.v. gepubliceerde artikelen. Blogposts zijn op (zeer) persoonlijke titel geschreven, bevatten meer mening dan feiten en ook al zal de auteur zeker zijn uiterste best doen om er een verhaal van te maken, je kunt niet stellen dat er een vorm van redactie overheen is gegaan. Artikelen hebben formeler taalgebruik en op zijn minst de schijn van meer autoriteit aangezien een tijdschrift inspanningen heeft geleverd om het goed te keuren voor plaatsing. Gooi daar ook nog wat praktische aspecten bij, zoals het dynamische karakter van een blogpost (kan achteraf veranderd worden of zelfs volledig verdwijnen van internet) en de relatieve onbekendheid om een internetbron ook netjes te beschrijven en citeren, en ik snap wel waarom oude gewoontes lastig slijten.

Natuurlijk zijn dat vormkwesties en zegt het niets over de inhoud. Dat blogposts veel actueler (kunnen) zijn en juist door hun dynamische karakter veel inzicht en inspiratie kunnen geven staat wat mij betreft niet ter discussie. Sprekend vanuit de HBO omgeving, waar ik in zit, merk ik wel dat er bij docenten bij verschillende vakgebieden er ook nogal verschillend tegenaan gekeken wordt. Vorig jaar hebben we vanuit het Mediacentrum, in het kader van een breed project, een rondje langs alle Schools (opleidingen) gedaan en in tientallen interviews gesproken met net zo veel docenten en medewerkers. Interviews waarin ook de rol van informatievaardigheden aan bod kwam en waarin grote verschillen te zien waren. Bij de economische en medische opleidingen wil de docent vaker (ik generaliseer een beetje want er waren zeker wel nuances) dat bij opdrachten of toegepast onderzoek uitgebreide en gedegen verantwoording plaatsvindt. Ik heb het nergens beschreven gezien of uitgesproken gehoord maar wat docenten hier onder rekenen zijn tijdschriftartikelen en boeken. ‘Vluchtige’ informatie zoals blogposts of discussies in social media vallen zeker niet onder de definitie van gedegen, zonder dat deze definitie aan studenten meegegeven wordt.

Bij de technische opleidingen zie je echter een heel ander beeld. Informatievaardigheden, laat staan onderzoeksvaardigheden, staan daar niet zo zeer in het teken van gedegen bronnenverantwoordingen en literatuuronderzoek maar hebben een concreet antwoord op een vraagstelling als gewenst eindresultaat. Niets literatuuronderzoek in databanken met tijdschriftartikelen of snuffelen door boeken, er ligt een praktisch probleem op tafel en dat moet opgelost worden. Docenten verwijzen naar, en studenten maken gebruik van internet, fora en social media om dat antwoord te vinden. Zodra dat antwoord gevonden is gaat men verder en zowel docenten als studenten besteden maar weinig aandacht aan een bronnenlijst. Daar waar ze voorkomen bevatten ze juist bijzonder vaak internetbronnen.

Uiteindelijk lijkt het me niet zo zeer de moeite waard om de discussie aan te gaan over ervaren kwaliteitsverschillen tussen de traditionele bronnen en internetbronnen maar zit het, zoals het ook hoort in het onderwijs mijns inziens, meer aan de kant van opvoeding. Leer docenten wat de meerwaarde is om te sturen op het gebruik van internetbronnen en waar ze daarbij op zouden kunnen letten. Leer zowel docenten als studenten hoe ze informatie in het algemeen moeten beoordelen op relevantie en kwaliteit, ongeacht of het een tijdschriftartikel uit een impact factor tijdschrift is of een blogpost van een auteur-met-een-mening. Rond het af met een uitleg over hoe je het beste kunt refereren aan de verschillende soorten bronnen en het kan dan toch niet anders dan dat je meer internetbronnen tegen gaat komen in bronnenlijsten. Waar dan ook over nagedacht is.

@foto stock.xchng

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (4) Write a comment

  1. Verwarrende discussie, want internet is niet de bron, maar het medium cq. kanaal.

    De bron is dus het blogbericht, de website, of ruimer gezegd de url.

    Als de bron peer-reviewed is, vind ik het verantwoord zonder voorbehoud ernaar te refereren. Dat zou de toets moeten zijn: peer-reviewed.Simpel gezegd: anderen hebben voor publicatie ernaar gekeken en de kwaliteit beoordeeld.

    Reply

  2. Het discussiepunt zelf heeft me ook iets te veel invalshoeken maar ik ga met je mee in dat de bron grofweg de url is. Met peer-reviewed (wat natuurlijk effectief de standaard is voor kwaliteit) ben je inderdaad snel klaar met deze discussie maar je sluit natuurlijk wel per definitie 99% van internetbronnen uit daarmee. Url’s kunnen een inhoudelijke meerwaarde en nut hebben die volledig los staat van het peer-review proces. Blogposts van experts, wetenschappers of anderen kunnen minstens zo waardevol zijn maar tellen niet mee in je definitie.

    Voor wetenschappelijk onderzoek ga ik wederom (enigszins) hierin met je mee maar bronnenlijsten zijn niet gelimiteerd tbv wetenschappelijk onderzoek. In het hbo, maar ook in het wo, vinden er voldoende andere onderzoeken en projecten plaats waar ik het uitsluiten van niet peer-reviewed bronnen simpelweg kortzichtig zou vinden. Blijft mijn eigen conclusie in de blogpost wel bij van kracht dat je dan nog steeds zorgvuldig naar de kwaliteit en waarde van de gevonden informatie moet kijken.

    Reply

  3. Mijn reactie was inderdaad kort door de bocht vanuit een wetenschappelijke bril.

    Peer-reviewed zal niet altijd haalbaar blijken. Maar niet peer reviewed bronnen negeren is inderdaad kortzichtig.

    Dus wees kritisch. Probeer wat je hebt gevonden te toetsen: is er bijvoorbeeld ondersteuning te vinden (met behulp van een andere bron) voor wat beweerd wordt? Als meer bronnen hetzelfde zeggen geeft dat een aanwijzing over de betrouwbaarheid van de informatie.

    Reply

  4. Leuk bijdrage, Raymond! Vooral het feit dat je vorig jaar nog zo’n rondje hebt gedaan langs verschillende opleidingen geeft een mooie toegevoegde waarde aan je verhaal. En inderdaad zitten er nogal wat verschillende invalshoeken aan deze discussie… maar via Twitter constateerden we al dat dit het ook wel weer erg leuk maakt. Alle blogposts verrassen me wat dat betreft enorm, in positieve zin welteverstaan!

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top