[intranetblog] De readerregeling in het digitale tijdperk: maak gebruik van de goede content!

Vorige maand beschreef ik eerst hoe het met de papieren readers allemaal geregeld is in de readerregeling en twee weken geleden ging ik in op hoe deze regeling gebruikt wordt met digitale artikelen en boeken. In deze voorlopig laatste post over dit onderwerp laat ik de regeling helemaal los en ga ik het hebben over de opties die je hebt om Stichting PRO volledig buiten beeld te laten met readerregeling en al.

De Stichting PRO, is een voorbeeld van een collectieve beheerorganisatie die er voor zorgdraagt dat de betalingen van de in artikel 16 Auteurswet bedoelde vergoedingen, collectief geïnd worden. Artikel 16 beschrijft namelijk de onderwijsuitzondering en stelt dat het overnemen van (korte) werken of korte gedeelten van werken toegestaan is ter toelichting van het onderwijs. De readerregeling geeft hier invulling aan en werkt dit op detailniveau uit voor het hbo.

Daarmee gaat de gehele regeling dus uit van werken die onder de bescherming vallen van de Auteurswet. Maar wat als de auteur of uitgever expliciet aangegeven heeft dat je zijn werken mag hergebruiken, bijvoorbeeld via de eerder besproken Creative Commons licentie? Ook staan overeenkomsten met databankleveranciers soms toe dat de inhoud van die databanken voor onderwijsdoeleinden gebruikt mag worden. Dan kunnen dan bijvoorbeeld nog steeds auteursrechtelijk beschermde artikelen zijn maar omdat toestemming is gegeven via een licentieovereenkomst, mag je deze vrijelijk in Blackboard of je reader gebruiken zonder dat de readerregeling of Stichting PRO in beeld komt. Contractrecht (waar deze overeenkomsten onder vallen) weegt zwaarder dan de Auteurswet.

Dat betekent dus feitelijk dat je een keuze hebt als je digitaal materiaal in je Blackboard omgeving of digitale reader wilt opnemen. De weg van de ogenschijnlijk minste weerstand, waarin je (snel) artikelen en ebooks bij elkaar verzamelt en dit doorgeeft aan stichting PRO. Of de weg waarin je kijkt naar, en selecteert op, wat de auteur of uitgever je toestaat bij een specifiek artikel of ebook. Zoeken naar materiaal op Wikiwijs bijvoorbeeld, voorzien van een Creative Commons licentie of materiaal in een databank waar de rechten al voor geregeld zijn. Geen van deze typen materialen vallen onder de readerregeling.

Windesheim beschikt, via het Mediacentrum, over een groot aantal databanken met digitale informatie in de vorm van artikelen, ebooks en videomateriaal. Hoewel het niet voor alle geldt, is het voor het merendeel van deze databanken toegestaan de content te gebruiken in de digitale leeromgeving. Een mooi voorbeeld is Lexis Nexis Newsportal, een databank waarin nieuwsartikelen uit alle landelijke en regionale dagbladen zijn opgenomen, aangevuld met een groot aantal buitenlandse kranten. Ook al zijn de artikelen zelf allemaal auteursrechtelijk beschermd en zou je bij opname van de oorspronkelijke papieren versie in een reader dit moeten opgeven bij stichting PRO, het opnemen van artikelen in (digitale) coursepacks is specifiek toegestaan bij Lexis Nexis. Je hoeft dus niets op te geven bij stichting PRO als je het digitale artikel uit deze databank in je Blackboard module zet.

Eigenlijk is dat toch de weg van de minste weerstand? Je kunt veel werk besparen door even goed van te voren na te denken welk materiaal behalve inhoudelijk, ook qua mogelijkheden t.a.v. gebruik, het meest geschikt is.

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (7) Write a comment

  1. En als je in Blackboard nou gaat werken met persistent links die leiden naar de content zoals die staat in de bronomgeving? Hoef je niet uit te zoeken wat mag per databank, en ook niet melden bij PRO. Of niet?

    Reply

  2. Dat had ik eigenlijk nog willen behandelen in de blogpost. Klopt namelijk helemaal. Hyperlinks zijn altijd toegestaan en zijn nooit onderhevig aan rechten waardoor je ze altijd mag gebruiken zonder aan PRO iets te hoeven melden. Punt is wel dat je op de houdbaarheid van de links moet letten. Je noemt zelf al een persistente link; linken naar content van betaalde databanken zijn altijd wel stabiel eigenlijk.

    Reply

  3. Hoi Raymond,

    jij zegt dat als je artikelen uit databanken haalt waarin de overeenkomst staat dat je het mag gebruiken je dat niet aan St. Pro hoeft te melden, maar ….
    in de overeenkomst dd 23-09-2010 zie: http://www.hbo-raad.nl/hbo-raad/publicaties/doc_download/1257-voorwaarden-bij-de-afkoopregeling-readers-opgesteld-door-stichting-pro
    staat:
    Instellingen sluiten ook licenties af met uitgevers of andere leveranciers van auteursrechtelijk beschermd materiaal. In sommige gevallen mag de instelling dit materiaal ook opnemen in readers. Let op, dit moet expliciet worden gemeld in de licentievoorwaarden. Indien dit het geval is, is er al een redelijke vergoeding betaald aan de rechthebbenden en hoeft er niet nogmaals aan Stichting PRO een bedrag worden afgedragen voor deze overname. Om vast te kunnen stellen dat er een licentieovereenkomst is afgesloten, dient een kopie van de licentie bij de reader worden toegevoegd (het is niet nodig om de gehele licentie mee te sturen, alleen dat deel waaruit blijkt dat het materiaal in readers mag worden opgenomen)”.

    Dus nu kopieetjes maken van de contracten en uitdelen aan iedereen die meldt bij St. Pro?
    Is er trouwens een overzicht van databanken die net zoals Lexis Nexis wel toestaan om artikelen te gebruiken.

    Mijn advies blijft ‘linken’!! Ondanks de nadelen van dode links.

    groetjes,
    Judith

    Reply

  4. Dit staat inderdaad in de overeenkomst vermeld en ik had het iets moeten nuanceren. Als je digitale readers maakt, bestaande uit artikelen uit bijv. Lexis Nexis moet je volgens de overeenkomst zelfs nu nog de reader uitprinten en opsturen naar PRO, voorzien van een licentietekst waaruit blijkt dat dit je materiaal ook mag gebruiken.

    Een volledig onwerkbare constructie natuurlijk. Deze suggereert dat elke docent uberhaupt al op de hoogte is van het bestaan van dergelijke licentieteksten, laat staan de specifieke inhoud die eventueel hergebruik toestaat. Het legt de bewijslast volledig aan de kant van de docent en is voor mij ook het bewijs dat de hbo raad deze readerregeling zo’n beetje ongezien getekend heeft.

    PRO en de readerregeling is bedoeld om billijke vergoedingen conform artikel 16 AW te innen. Als materiaal, zoals dat van databanken, daar niet onder valt, dan is dus de regeling niet van toepassing. Dat in de readerregeling is opgenomen dat je feitelijk moet aantonen dat gebruikt materiaal er niet onder valt beschouw ik dus als ‘schuldig tenzij bewezen onschuldig’. Notabene 1 van de redenen waarom de universiteiten de regeling niet afgesloten hebben met PRO die dus de hbo raad niet weerhouden heeft dat wel degelijk te doen. Je ziet al dat ik het er ook niet mee eens ben ;)

    Ik ken geen overzicht van databanken die het wel toestaan hoewel ik me niet kan voorstellen dat die niet ergens bestaat. Het zou eigenlijk bij PRO moeten zitten natuurlijk maar ja.

    Linken is inderdaad het veiligste en beste advies. Ook nog het minste werk eigenlijk voor een docent dus die paar dode links (het zijn echt uitzonderingen bij databanken) wegen niet op tegen het onduidelijke en arbeidsintensieve alternatief.

    Reply

  5. Pingback: De readerregeling in het digitale tijdperk: links en licenties

  6. Pingback: Over de readerregeling en hergebruik van werken in het onderwijs | Vakblog

  7. Pingback: Over de nieuwe readerovereenkomst voor het hbo en hoe we het samen werkbaar kunnen krijgen - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top