Soms moet je ook nee zeggen

Disclaimer: ook al gebruik ik natuurlijk mijn ervaringen vanuit zowel mijn rol bij Windesheim als mijn rol als lid van de SHB werkgroep licenties in onderstaande blogpost, ik wil benadrukken dat het hier om mijn persoonlijke mening gaat. Om het maar even duidelijk vooraf te hebben zeg maar.

Recentelijk werd ik er weer aan herinnerd dat je ook tijdens een (licentie)onderhandeling ‘nee’ kunt of moet zeggen. Dat kan natuurlijk een ‘nee’ zijn tegen prijsvoorstellen maar waar het eigenlijk veel vaker spannend wordt zijn de randvoorwaarden.

Als hogeschoolbibliotheek wil je vanzelfsprekend niet meer betalen dan dat je over hebt voor bepaalde content maar ook al is er wel beperkte onderhandelruimte, je bent toch relatief snel klaar met praten over de prijs. Take it or leave it aan beide kanten van de onderhandelingstafel.

De randvoorwaarden zijn interessanter: of het nu gaat om de mogelijkheid om content ook buiten de instelling te kunnen gebruiken (thuistoegang), het verkrijgen van gebruiksstatistieken (managementinformatie) of de mogelijkheid om digitale content vrijelijk te gebruiken in de elektronische leeromgevingen van de onderwijsinstellingen, hier ontstaat nog wel eens ruis op de lijn.

Een goed voorbeeld is het NEN. Zoals ze zelf op de site aangeven zijn ze ‘de betrouwbare partner in het opstellen van nationale, Europese en internationale normen‘ Het NEN is echter in Nederland ook de (monopolistische) partij die NEN normen op papier, en tegenwoordig digitaal, verkoopt in de markt. Ingenieursbureau’s, architectenbureau’s, organisaties die zich bezighouden met bouw of kwaliteitszorg maar ook het hoger onderwijs dat opleidt voor al die vakgebieden waar normen gebruikt worden. Dat maakt echter dat het NEN een beetje een tweekoppige draak is: ze hebben een commerciele insteek want normen worden niet gratis beschikbaar gesteld maar er zit ook een ideële kant aan het verhaal want ze vinden, en hebben belang bij, dat er in het hoger onderwijs goed en veel gebruik gemaakt wordt van normen. In de beroepspraktijk van veel vakgebieden zijn normen best belangrijk en als je al bekend bent met normen tijdens de opleiding, dan snijdt het mes aan twee kanten natuurlijk.

En toch is al jarenlang lastig om fatsoenlijke afspraken te maken tussen bibliotheken en NEN rondom die randvoorwaarden. Twintig jaar geleden stonden er voorwaarden bij de koopovereenkomsten van papieren normen dat er geen kopieerapparaten mochten staan in de bibliotheken waar papieren normen aanwezig waren. Dure normen zouden namelijk zo maar gekopieerd kunnen worden en zeker voor die kostbare normen (die volgens mij per gram papier duurder waren dan de toenmalige goudprijs) zou dat onacceptabel zijn. Derving van inkomsten voor het NEN? Ja, of toch niet want het NEN heeft geen winstoogmerk. Deed dat afbreuk aan de ideële doelstelling? Bepaald niet want als je wilt dat het gebruikt wordt in het onderwijs, zul je het toch niet alleen in de bibliotheek moeten hebben staan.

Anno 2011 is er niet veel veranderd aan dat hinken op twee gedachten. Normen zijn nu digitaal beschikbaar via het NEN en dat wordt enerzijds positief gebracht als laagdrempelige en eenvoudige toegang tot normen maar anderzijds dus niet zo positief gebracht als te laagdrempelig omdat kopieren en verveelvoudigen van digitale normen ook eenvoudiger is geworden. Tot de dag van vandaag blijken die randvoorwaarden lastiger te bespreken dan de kosten van die normen zelf.

Soms moet je ook nee zeggen, moet het NEN gedacht hebben na de recentste gesprekken tussen hogeschoolbibliotheken en NEN over het breed toegankelijk maken van alle (digitale) normen voor het hoger onderwijs. Zij gingen akkoord qua prijs maar niet qua randvoorwaarden. Wat het NEN precies wil is onduidelijk. Willen ze (strengere) DRM? Een HBO politie die als een soortement BREIN ongewenste verspreiding van digitale normen tegengaat? Wie zal het zeggen.

Soms moet je ook nee zeggen, denk ik nu ook zelf. Nee tegen alle beperkende randvoorwaarden die een leverancier stelt aan het kunnen gebruiken van digitale content in het onderwijs. Waar doen we dit anders voor?

@foto

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top