Normen en waarde

Normen zijn eigenlijk bijzonder interessant. Niet zo zeer omdat ik er mee werk (dat is niet het geval), niet zo zeer omdat er boeiende dingen in staan (dat zal best maar ik heb nog nooit een norm van voor naar achteren gelezen) maar wel het verschijnsel zelf.  Het zijn eindproducten van een proces van normalisatie waarin belanghebbende partijen op vrijwillige basis afspraken maken hoe bepaalde goederen het beste geproduceerd kunnen worden of diensten het beste geleverd kunnen worden. Het is een prachtig voorbeeld van zelfregulering in onze maatschappij waar geen overheid aan te pas komt.

In Nederland ligt het eigenaarschap van dit normalisatieproces bij het NEN. Die instelling begeleidt het normalisatieproces en beheert/verkoopt de opgeleverde normen aan het werkveld of welke geinteresseerde dan maar ook. Auteursrechtelijk gezien ligt het eigenaarschap van de Nederlandse normen dan ook bij het NEN. Tot zover niks aan de hand.

Interessanter worden normen, waarin afspraken op basis van consensus en zelfregulering staan, als er naar verwezen wordt in wet- en regelgeving. Daar waar de teksten van wet- en regelgeving gratis en vrijelijk beschikbaar zijn, geldt dat niet voor de normen waar in wetgeving toch redelijk vrijelijk naar verwezen wordt (in totaal 3400 normen bron (PDF)). Sinds 2006 is Bouwadviesbureau Knooble bezig geweest met een rechtszaak teneinde die normen, die in (bouw)wet- en regelgeving worden aangehaald, gratis beschikbaar te laten worden. Een rechtszaak die in oktober 2010 in het nadeel van Knooble werd besloten vanuit het argument dat in normen geen dwingende wettelijke eisen worden gesteld (daar zijn wetten voor) en dat in wetten niet dwingend wordt verwezen naar normen. Arnoud Engelfriet vatte het mooi samen:

Belangrijke overweging daarbij lijkt te zijn geweest dat de betreffende normen alleen “reken-, meet of regelmethoden standaardiseren” en niet zelf eisen stellen. Zeg maar: het woordenboek stelt vast wat woorden betekenen, maar omdat er woorden in wetten staan hoeft het woordenboek ook niet gratis te zijn. Dat houdt dus nog de deur voor een kiertje open: als er daadwerkelijk een eis in zo’n norm zou staan die de burger iets verbiedt of verplicht, dan is er misschien nog een betoog mogelijk dat er dán wel een vrije publicatie van de norm beschikbaar moet zijn.

Die deur is nu ook daadwerkelijk open gegaan. In het project ‘Kenbaarheid van Normen en Normalisatie’ zijn de problemen die zich voordoen bij normalisatie in kaart gebracht en zijn aanbevelingen gedaan hoe deze problemen kunnen worden aangepakt. Eén van die aanbevelingen is dat de overheid, naar analogie van reguliere wetgeving, “verwezen normen” kosteloos ter beschikking dient te stellen. Vorige week reageerde het kabinet op de aanbevelingen (zie volledige reactie hier als PDF).

Internationale normen, waar naar verwezen wordt,  kunnen niet door de Nederlandse overheid eenzijdig gratis beschikbaar gesteld worden aangezien het auteursrecht ligt bij de normalisatie-instelling die voor een specifieke norm verantwoordelijk is.  Met betrekking tot nationale normen vindt het kabinet het passend een onderscheid te maken naar gelang de rol die een norm in de wetgeving speelt. Samengevat gaat het kabinet een traject beginnen waarin onnodig geachte dwingende verwijzingen uit wet- en regelgeving gehaald worden, welke voor 1 januari 2014 afgerond moet zijn. Dan blijven er nog een aantal wel nodige verwijzingen over.

Als er dwingend naar een norm wordt verwezen, is er geen vrije keuze meer de norm al dan niet toe te passen. De norm moet worden ingezien om aan de wet te kunnen voldoen. Daarom zal het kabinet er bij inhoudelijk nieuwe regelgeving die op of na 1 januari 2012 in werking treedt voor zorgen dat indien hierin dwingend naar nationale normen wordt verwezen, deze normen vanaf inwerkingtreding van die regelgeving kosteloos beschikbaar zijn. [..] NEN heeft aangegeven, onder voorwaarden voor compensatie van gederfde inkomsten door de overheid, open te staan voor de kosteloze beschikbaarstelling van nationale normen waarvan NEN auteursrechthebbend is. Onderhandelingen met NEN zullen hierover worden gestart zodra inventarisatie heeft uitgewezen welke verwijzingen dwingend zijn en zullen blijven. [..] Het kabinet zet zich er ook in Brussel voor in dat de Europese regelgeving geen dwingende verwijzingen bevat, dan wel dat de Europese normen waar deze regelgeving dwingend naar verwijst kosteloos beschikbaar komen.

Een mooie oplossing lijkt me.

 

@afbeelding The Icon Archive

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comment (1) Write a comment

  1. Pingback: In naam der wet: vrij beschikbare NEN-normen - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top