Over hergebruik van nieuwsberichten en content van anderen

Over het kunnen hergebruiken van boeken of artikelen in het onderwijs heb ik al het een en ander geblogd het afgelopen jaar. Hierbij is het uitgangspunt telkens geweest dat content (her)gebruikt wordt in Blackboard of een reader maar dat zijn anno 2011 natuurlijk niet de enige plekken waar je informatie en (andermans) content presenteert aan je doelgroep. Er zijn tientallen websites, weblogs (zoals deze) maar ook wiki’s en sociale netwerken waar vanuit de invalshoek van onderwijs content gedeeld wordt.

Nu geldt voor alle websites het adagium ‘content is king‘ wil je enig succes hebben en lezers bereiken. Dat houdt in dat je content actueel, visueel aantrekkelijk, goed leesbaar moet zijn en bovenal, zeer frequent ververst moet worden. Elke blogger, of webmaster, kan je vertellen hoe moeilijk het is om met grote regelmaat nieuwe stukjes te schrijven en het is dan ook zeer gebruikelijk om content van anderen te recyclen en te hergebruiken op een eigen site.

Die content van anderen is natuurlijk ook auteursrechtelijk beschermd en hoewel vele mensen (die mijn voorgaande blogposts niet gelezen hebben natuurlijk) denken dat alles wat op weblogs en nieuwssites staat gratis te jatt.. hergebruiken is, gelden ook hiervoor de reguliere spelregels van intellectuele eigendom. Rechten zijn voorbehouden en, zoals in de Auteurswet verwoordt, zijn daar een aantal excepties op. Uitzonderingen die mogelijkheden geven om wel degelijk content van anderen te mogen hergebruiken.

Eentje daarvan is de zgn. persexceptie en die komt uit artikel 15 van de Auteurswet. Kort gezegd komt dit artikel er op neer dat het overnemen van nieuwsberichten, gemengde berichten of artikelen over actuele onderwerpen toegestaan is als dat gebeurt door een medium dat een zelfde functie vervult. Oftewel, een website mag nieuwsberichten van een andere website overnemen zolang er maar aan bronvermelding wordt gedaan en het auteursrecht niet uitdrukkelijk is voorbehouden. Lid 2 van het artikel zwakt die laatste voorwaarde ook meteen weer af en stelt dat auteursrecht niet uitdrukkelijk kan worden voorbehouden als het om nieuwsberichten of gemengde berichten gaat.

Deze persexceptie bestaat al vele decennia maar is de laatste 10 jaar stevig onder druk komen te staan. Het is de media een doorn in het oog dat anderen nieuwsberichten klakkeloos mogen overnemen en begin van deze maand concludeerde het Hof in Leeuwarden dat die uitzondering in strijd is met de Europese Auteursrechtenrichtlijn en is effectief de persexceptie nutteloos geworden: als het auteursrecht voorbehouden wordt, mag je het niet meer zo maar overnemen. Aangezien je geen nieuwssite zult vinden waar deze passage niet staat, is het over en uit.

Wil dat zeggen dat je niets meer kunt overnemen van anderen? Nee, er zijn nog andere uitzonderingen in de Auteurswet die het mogelijk maken andermans content her te gebruiken maar het is wel omslachtiger en beperkter geworden.

Het volledig overnemen van artikelen op je eigen site of weblog kan dus niet meer met dank aan het effectief verdwijnen van de persexceptie. Dat betekent dat je alleen maar nog mag citeren: een titel en een heel kort stukje overnemen (zoals de eerste of eerste twee regels), daar kom je nog wel mee weg. Vanzelfsprekend met bronvermelding en idealiter een link naar de site waar het artikel te vinden is.

Parafraseren is nog beter: schrijf je eigen toelichting of versie van het artikel, eventueel bij het citaat dat je van het oorspronkelijke artikel doet. Ja het is meer werk maar je loopt geen juridisch risico en het is gelijk ook je eigen content geworden.

Een andere route is het vinden van nieuwssites en weblogs die hun auteursrechten niet allemaal voorbehouden. Steeds meer sites maken gebruik van Creative Commons (of soortgelijke) licentiemodellen waarbij overname onder bepaalde voorwaarden wel is toegestaan. Wikipedia is daar een voorbeeld van maar ook bijzonder veel weblogs maken daar gebruik van. Ook hier blijft het zaak om aan een goede bronvermelding te blijven doen want dat is 1 aspect dat alle licentiemodellen met elkaar gemeen hebben.

@foto / @foto2 via Flickr

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top