Vooruitblik op de HBO-bibliotheek

Ondanks het feit dat ik nu al ruim 16 jaar werkzaam ben in een HBO-bibliotheek, heb ik eigenlijk maar weinig geschreven over het verschijnsel van bibliotheken in hogescholen. Dat komt enerzijds omdat ik de inhoudelijke thema’s veel interessanter vind dan de omgeving waarin ze zich afspelen en anderzijds omdat ik een hogeschoolbibliotheek maar een lastig te vatten verschijnsel vind. Hoe langer ik er werkte en hoe meer verschillende hogeschoolbibliotheken ik zag, hoe meer verschillen ik signaleerde ipv overeenkomsten. Het zou een hele reeks blogposts vereisen om dit verschijnsel pogen te beschrijven.

Gelukkig hoef ik dat niet zelf (meer) te doen want collega Jo Han Khouw nadert zijn pensioengerechtigde leeftijd en neemt over enkele maanden afscheid van Windesheim en dus ook van de hogeschoolbibliotheekwereld waar hij decennia lang in werkzaam is geweest. Hij is nu op zijn eigen blog bezig met die reeks blogposts, terugblikkend op 30 jaar HBO-bibliotheek.

Hoewel ik zelf dus nipt de helft van die tijd meegemaakt heb, heb ik zeker wel ideeën over waar we vandaan zijn gekomen als hogeschoolbibliotheek en waar we (niet) naar toegaan de komende jaren. Die heb ik ook, met enorm veel input van Jo Han, uitgewerkt en vastgelegd in een Koersbepaling, een beleidsdocument dat de basis moet gaan vormen voor de nieuwe koers van de hogeschoolbibliotheek van Windesheim.

Natuurlijk is het een intern stuk, vooral gericht op de organisatie van Windesheim als onderwijsinstelling maar aangezien alle hogeschoolbibliotheken primair gedienstig (moeten) zijn aan de hogescholen waartoe ze behoren, zijn er zeker overeenkomsten te vinden met keuzes en ontwikkelingen waar iedere hogeschoolbibliotheek vroeger of laat mee te maken gaat krijgen. Ik kijk dan ook liever even kort vooruit naar wat deze kunnen zijn.

  • De rol van studieomgeving voor een hogeschoolbibliotheek om individueel en/of samen met anderen te leren komt steeds meer onder druk te staan. Juist deze faciliteiten worden binnen hogescholen vaak decentraal geregeld en met duurder wordende vierkante meters en ontwikkelingen als afstandsleren en online samenwerken wordt dit in elk geval een discussiepunt;
  • Digitale informatietechnologie vormt de basis van ons vak maar de focus op gedrukt materiaal is nog steeds groot. Het is een open deur om te stellen dat er meer aan digitale informatievoorziening zal worden gedaan maar ik ben er ook van overtuigd dat het kunnen kiezen voor gedrukt materiaal steeds lastiger te verantwoorden gaat worden. Minder aanschaf van papieren boeken en tijdschriften en toenemende sanering van verouderd/niet meer gebruikt materiaal betekent krimpende collecties. Tel dat op bij de ontwikkeling hierboven en ineens staat de fysieke locatie van de hogeschoolbibliotheek ter discussie;
  • De klant is niet meer de student. Jarenlang is de dienstverlening van een hogeschoolbibliotheek te vergelijken geweest met die van een openbare bibliotheek: beheer van een collectie en bibliotheekruimte met de focus op de leners als de klant. Nu verwacht de onderwijsinsteling van de bibliotheken hetzelfde als wat ze van een ICT-, financiële of facilitaire dienst verwachten, namelijk dat ze hun diensten leveren aan de onderwijsorganisatie.  Daar zijn in de uitvoering meerdere keuzes in te maken maar de klant is koning en die klant is het onderwijs zelf;
  • De HBO-bibliotheek als bedrijfsbibliotheek die de (informatievoorziening binnen het)  onderwijsproces ondersteunt is volgens mij de logische koers van hogeschoolbibliotheken. Nieuwe vaardigheden en nieuwe dienstverlening, die op dit moment nog onderbelicht zijn, zijn nodig om de hogeschoolbibliotheek op de kaart te houden. In een tijd van efficiency en kostenbesparingen is het nu al zeer lastig om te rechtvaardigen waarvoor de traditionele hogeschoolbibliotheek bekostigd moet worden en de komende jaren zal telkens weer de vraag terugkomen welke toegevoegde waarde een hogeschoolbibliotheek heeft voor een hogeschool. Daar moeten we met betere antwoorden op komen dan dat we nu doen.

Een afdeling zal zich over 10 tot 15 jaar nog steeds bezighouden met het ondersteunen en faciliteren van informatievoorziening en informatiebronnen binnen het onderwijs en de eigen instelling. Dat zullen informatie adviseurs zijn die zich bezig houden met het matchen van aanbod met wat er in het curriculum nodig is, die dat ook organiseren met expertise op gebied van licenties, auteursrecht en ICT voor de toegangsaspecten, die de kennisdeling tussen personen en opleidingen organiseren binnen de instelling met expertise op kennismanagement en die de eigen geproduceerde informatiebronnen en informatievoorziening ontsluiten en beschikbaar maken. Van het vullen van repositories met scripties, onderzoekspublicaties en onderwijsmateriaal tot het leveren van managementinformatie uit onderwijsystemen.

Ik betwijfel echter of dat nog een hogeschoolbibliotheek genoemd gaat worden ….

@ Bepaalde afbeeldingen en/of foto’s op deze pagina zijn het auteursrechtelijk eigendom van 123RF Limited, zijn leveranciers, of zijn gelicenceerde Partners en worden met toestemming onder licentie gebruikt. Deze afbeeldingen of foto’s mogen niet worden gekopieerd of gedownload zonder toestemming van 123RF Limited.

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (3) Write a comment

  1. Dank je voor dit inkijkje in de keuken bij Windesheim. Aangezien bibliotheken midden in een overgangssituatie zitten (van papier naar digitaal) is het goed om te focussen op de kernwaarden en op de rol die passend is binnenhet onderwijs.

    Reply

  2. Pingback: Terugblik op de HBO-bibliotheek (10): toekomstperspectief « Doc 1.5

  3. Pingback: Stapeltje links in je digitale postbakje | Vakblog – werken met informatie

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top