Auteursrechten in de digitale leeromgeving

Ik houd me al een tijd bezig met dit onderwerp maar gisterochtend mocht ik het managementteam van onze dienst Informatievoorziening en Administraties bijpraten over de kwesties die spelen rondom auteursrechten in de digitale leeromgeving. Specifiek gaat dat om de problemen met het controleren en handhaven van de Readerovereenkomst die de HBO-raad met Stichting PRO heeft gesloten.

Die overeenkomst voldeed prima toen we in onze hbo instelling (alleen) gebruik maakten van papieren readers. Docenten moesten de readers aanvragen, invullen welke artikelen of delen uit boeken men wilde gebruiken voor de reader en hierdoor was het snel inzichtelijk of en hoeveel er afgedragen moest worden aan Stichting PRO. In een tijdperk waarin docenten hun Blackboardmodules (dat is de digitale leeromgeving waarmee we werken) zelf beheren en vullen met teksten uit tijdschriften, online journals, databanken van het Mediacentrum of ‘gewoon van het internet’ is er feitelijk geen controle meer mogelijk op wat er door docenten gebruikt wordt als onderwijsmateriaal.

Natuurlijk moet het zo zijn dat hiervoor een billijke vergoeding betaald wordt. De huidige Readerovereenkomst echter schakelt een Blackboard module gelijk aan een reader, het aantal studenten dat toegang heeft wordt als oplage bestempeld en Stichting PRO controleert -steekproefsgewijs- in alle modules of er overnames worden gebruikt die niet zijn gemeld. Vanuit het perspectief van een collectieve beheerorganisatie als Stichting PRO is dat enigzins logisch, voor een onderwijsinstelling is dit echter volledig onwerkbaar. Docenten zijn zich niet of nauwelijks bewust van deze materie, wensen zich daar (terecht) ook niet in te verdiepen maar zijn wel als enigen eindverantwoordelijk voor de inhoud van een module. Bewustzijn wordt wel zoveel mogelijk gecreëerd door initiatieven als de Auteursrechten Informatiepunten maar het blijft dweilen met de kraan open.

In gesprekken met Stichting PRO werd vorig jaar duidelijk dat er relatief weinig belang wordt gehecht aan het zoeken naar een werkwijze, een andere invulling van de bestaande overeenkomst, die aan twee kanten meer resultaat oplevert. Ook het onderwijs is gebaat bij een beter besef van verantwoord omgaan met auteursrechtelijk beschermd materiaal. Hoe kunnen we als kennisinstituten niet stelling nemen om verantwoord met de kennisproducten van anderen om te gaan? Daar mag en kan een Stichting PRO ook een rol in spelen en zo kan het mes aan twee kanten snijden. Helaas lijkt de Stichting PRO meer heil te zien in het afdwingen van de gemaakte afspraken in de overeenkomst die nog tot 2015 van kracht is.

Het dwingt ons als hbo instelling om te blijven dweilen met de kraan open waarbij niet de wens om verantwoord om te gaan met auteursrechtelijk beschermde werken leidend is maar de angst voor controles en boetes. Met dat soort risico’s gaan instellingen eenduidig om: sturen op preventie. Dus zo min mogelijk gebruik maken van andermans content en linken naar externe content zijn daar gevolgen van. In een wat uitgebreidere nota heb ik die risico’s in kaart gebracht en vooral gepoogd met oplossingen en adviezen te komen voor specifiek onze situatie. Het gaat me te ver om die te delen via mijn blog maar ik heb een kleine presentatie gemaakt waarmee ik in 15 minuten wat achtergronden heb pogen te geven. Voor mezelf een goede oefening om een best complex onderwerp zo eenvoudig pogen te vertellen.

Afbeelding © Kentoh / Stockfresh

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (4) Write a comment

  1. Pingback: Hoe dan wel om te gaan met auteursrechten in de digitale leeromgeving | Vakblog – werken met informatie

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top