Nog een keer ebooks en hogeschoolbibliotheken

Bijna 2 weken geleden las ik een interessant artikel van Bobbi Newman op haar blog Librarian by Day. Daarin beschrijft ze alle lastige, onwerkbare en niet aan de klant uit te leggen aspecten die komen kijken bij het aanbieden van ebooks door bibliotheken. Met de titel ‘Should Libraries Get Out of the eBook Business?‘ stelt ze in elk geval de vraag die ook bij mij leeft. Haar conclusie is dat een werkbare en haalbare constructie voor het aanbieden van ebooks door bibliotheken nog niet in zicht is. “I do not think we should stop looking for a solution or stop advocating on behalf of our patrons, but I do think perhaps we should stop throwing good money at a bad solution

Onderdeel van die slechte oplossing is het proces om ebooks daadwerkelijk te kunnen lenen. Het is het enige “positieve” aspect dat DRM heeft want het stelt leveranciers van ebookbibliotheekdiensten in staat om na een bepaalde periode de gedownloade boeken ontoegankelijk te maken. Bobbi schrijft dat de constructie met Amazon voor Amerikaanse bibliotheken een verbetering opleverde doordat geleende boeken wireless geleverd werden naar pc of ereaders toe maar hier in Nederland zitten we toch echt vast aan de Adobe DRM in combinatie met Adobe Digital Editions.

Als een hogeschoolbibliotheek zitten we vast aan leveranciers die grote aantallen voornamelijk Engelstalige boeken aanbieden op hun eigen platformen. MyiLibrary, ebrary, Netlibrary, Ebook Library, allemaal hebben ze al het woord bibliotheek in hun naam gestopt om feitelijk de rol over te nemen die bibliotheken hadden met hun fysieke collecties. Welke je ook neemt of wilt aanbieden als hogeschoolbibliotheek, je besteedt effectief je hele dienstverlening op ebookgebied uit aan 1 leverancier (meer dan 1 is onbetaalbaar) en je wordt meteen beperkt tot wat die ene leverancier-met-bibliotheek-in-de-naam in het assortiment heeft zitten. Alle inspanningen om als hogeschoolbibliotheek zorg te dragen dat in het onderwijs gebruikt materiaal laagdrempelig (digitaal) beschikbaar komt kun je vanaf nu laten zitten want je bent gedwongen je docenten en studenten te laten verdrinken in een zee van Engelstalige ebooks.

Ebooks die je, in tegenstelling tot alle andere digitale informatiebronnen, juist niet binnen de eigen instelling makkelijk kunt gebruiken. Jarenlang hebben we gestreefd om onze digitale informatiebronnen ook buiten de muren van de instelling beschikbaar te kunnen stellen aan onze studenten en docenten. Thuistoegang is een minimale vereiste geworden op het moment dat we als hogeschoolbibliotheek een nieuwe databank aan willen bieden. Met al die ebookplatforms krijg je de omgekeerde wereld. Het downloaden van ebooks kan alleen met behulp van Adobe Digital Editions in combinatie met een eigen Adobe ID. Dat je verplicht bent zo’n Adobe ID aan te maken is minder vanzelfsprekend dan ebookleveranciers je willen geloven maar ook als bibliotheek mag je je gerust achter de oren krabben hoe je dit aan je studenten wilt en moet uitleggen.

Op een pc van een student of docent thuis is dat al bewerkelijk genoeg, zeker als je niet zo enorm handig bent met pc’s en software, maar op de netwerken van hogescholen is dat effectief onmogelijk. Applicaties worden centraal gedistribueerd en dat betekent dat alle pc’s en accounts van studenten en medewerkers voorzien moeten worden van Adobe Digital Editions. Dat gaat niet zo gemakkelijk gebeuren. Ja, je kunt de software (bij ons tenminste) ook handmatig downloaden en installeren maar je bent in beide gevallen genoodzaakt een eigen Adobe ID te gebruiken op een pc waar een uur later iemand anders zit. Met een andere Adobe ID. Of nog erger, jij denkt een boek te gaan downloaden maar het is de Adobe ID van je voorganger op die pc waarmee het ebook geleend wordt. Ik kan zo 10 scenario’s bedenken waarbij onze studenten en medewerkers tegen problemen aanlopen en dan moet je je toch echt afvragen waar je mee bezig bent. Voor papieren boeken lenen moet je altijd naar de bibliotheek komen maar voor het lenen van ebooks moet je vooral niet in de bibliotheek zelf zijn. Doe dat alsjeblieft thuis zodat er geen problemen ontstaan met die DRM die ervoor zorgt dat je na 2 weken de ebooks weer inlevert, sorry ik bedoel dat ze ontoegankelijk gemaakt worden.

Als gebruiker kan ik best enthousiast zijn over die ebookplatformen. Als gebruiker kan ik zelfs nog – met gepaste tegenzin – leven met Adobe DRM om het lenen van ebooks mogelijk te maken. Als informatiespecialist van een hogeschoolbibliotheek kan ik echter niets met die platforms. Ze beschouwen zichzelf letterlijk als de ebookbibliotheek waarin hun gebruiksvoorwaarden en selectie van aanbod leidend zijn. Hun platform, hun aanbod, hun voorwaarden. Als hogeschoolbibliotheek lever je geen ebookdienst meer naar je eindgebruikers als je van hun platformen gebruik wilt/moet maken, nee, je zegt tegen je studenten en docenten dat ze naar een andere bibliotheek moeten gaan voor ebooks. Een bibliotheek die niet het aanbod heeft wat ze zoeken, vervelende regeltjes hanteert en niet gemakkelijk genoeg is in het gebruik. Maar hun oude vertrouwde hogeschoolbibliotheek betaalt de rekening wel. Zowel financieel als qua imago.

Het is zoals Bobbi zegt. Laten we stoppen met goed geld stoppen in slechte oplossingen.

@foto Sony PRS-600 en hand van mezelf

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comment (1) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top