Tegenargumenten voor afschaffen van de belastingvrijstelling woon-werk verkeer

Vorige week bleek bij de presentatie van het Lente akoord dat reiskostenvergoedingen voor het woon-werk verkeer niet meer onbelast kunnen worden verstrekt miv 1 januari 2013. Nu kan ik een hele hoop flauwekul verteren in het kader van ‘verantwoordelijkheid nemen in crisistijd’ maar deze schoot me echt in het verkeerde keelgat. Niet zo zeer omdat ik de noodzaak niet zie voor een strakkere begroting en bezuinigingen maar wel omdat dit een exemplarisch voorbeeld is van het nemen van een kostenbesparend besluit en dat achteraf met drogredenen verantwoorden alsof het ook allemaal onze eigen schuld is als reizende werknemers. Ineke van Gent van GroenLinks liet in de Spits van vorige week al uitspraken optekenen die mijn bloed deden koken en me direct deden voornemen nooit en te nimmer meer op GroenLinks te stemmen.

Maar laat ik niet ingaan op de uitspraken van 1 politicus, laat ik de redenen van de partij er zelf bijpakken. Onder de noemer “Waarom is het afschaffen van de belastingvrijstelling voor woon-werkverkeer terecht?” noemen zij 10 eenzijdig geformuleerde redenen waarom dit nou terecht is. Laat ik dan onder de noemer “Waarom zijn die redenen onterecht?” eens die redenen de revue laten passeren.

1. GroenLinks heeft er in het Lenteakkoord voor gezorgd dat het stads- en streekvervoer 100 miljoen extra krijgt. Bovendien blijft het spoor buiten schot bij de heel forse bezuiniging op infrastructuur.

Ah fijn. Scholieren en de ouderen van dagen kunnen vooruitzien naar extra investeringen in het stads- en streekvervoer. Wat heeft dit te maken met woon-werk verkeer? Daar waar een forens al gebruik maakt van stads- en streekvervoer is dat met een door de zaak betaald abonnement, vaak in aansluiting op een treinreis. GL ontziet het spoor qua bezuiniging en stopt extra geld in busvervoer, wat vervolgens teruggehaald wordt bij forenzen? En dan moeten we begrip hebben dat het spoor ontzien wordt? Flauwekul.

2. De maatregel heeft een gunstig effect op het milieu, omdat mensen kritischer zullen worden over hun eigen woon-werkverkeer. Het stimuleert thuiswerk en motiveert mensen dichter bij hun werk te gaan wonen.

Dit is hetzelfde GroenLinks dat aandrong op meer reizen met de trein wegens een gunstig effect op het milieu? En kritischer worden over eigen woon-werk verkeer? Dat politici ver af staan van de werkelijkheid is een veelgehoorde klacht maar dit is een heel fraai voorbeeld. Alsof mensen maar besluiten dagelijks urenlang te reizen met auto of openbaar vervoer voor de lol. Alsof ik zelf niet extreem kritisch nagedacht heb over de consequenties van forenzen. Dat ik elke dag om half 6 op sta om half 8 op mijn werk te kunnen zijn. Alsof tijd geen geld is. En stimuleren van thuiswerk? Pardon? Alsof werknemers dat kunnen bepalen voor hun werkgevers. Dichterbij hun werk te gaan wonen? Wijs me 1 forens aan die niet dichterbij het werk wil gaan wonen. Niet iedereen kan zich een woning in de randstad veroorloven of een dure andere plaats daarbuiten. Plaatsen die duur zijn juist *omdat* er werkgelegenheid is. Je zou als politieke partij juist de werkgelegenheid moeten bevorderen door woon-werk verkeer zo laagdrempelig mogelijk te maken zodat de consequentie van een nieuwe baan tenminste nog beperkt blijft tot het investeren van uren reistijd per dag. Oh wacht, dat deden jullie ook tot het verkwanseld werd in het Lente akkoord.

3. Vooral de hoge inkomens profiteren van de huidige belastingvrijstelling voor het woon-werkverkeer. Mensen met lage inkomens reizen gemiddeld veel minder ver naar hun werk.

Profiteren van de belastingvrijstelling? Je kiezers vallen nu alleen maar in de categorieën lage inkomens en profiteurs? Die mensen die gemiddeld veel minder ver naar hun werk reizen (cijfers graag overigens) zullen niet die kenniswerkers zijn waar bedrijven en organisaties naar op zoek zijn. Waar we met die kenniseconomie, die de politiek normaliter zo belangrijk vindt, er veel meer van willen hebben. Waar werkgevers hun vacatures op richten en het hen ook mogelijk willen maken om een baan bij hun te kunnen accepteren. Ook als dat in een andere regio of plaats is en waar die kenniswerker nog de afweging kan maken of hij de lange reistijd in het kader van familiebelangen acceptabel vindt omdat er nog iets als een onbelaste reiskostenvergoeding bestaat. Dat zijn nu profiteurs in 1 keer? Dit levert alleen maar kenniswerkers op die zich niet kunnen veroorloven om een baan te zoeken buiten hun woonplaats. Dat zal GL een zorg zijn want dat is geen onderdeel van hun politieke agenda.

4. Slechts de helft van de werknemers ontvangt een reiskostenvergoeding. Zij betalen dus mee aan de voorzieningen voor die andere, dikwijls veel beter verdiende, helft.

Slechts de helft? Maar liefst de helft van de werknemers bedoel je? En hoe moet ik dit zien? Mensen zonder reiskostenvergoeding verdienen dikwijls beter? Betekent dat niet dat je dus de minder goed verdienende nu dubbel straft door ook nog hun reiskostenvergoeding te gaan belasten? De (zeer) goed betaalde werknemers zullen inderdaad weinig last hebben van deze maatregel.

5. De huidige regeling is vooral in het voordeel van automobilisten. Ruim driekwart van het geboden belastingvoordeel slaat neer bij automobilisten, de rest bij ov-reizigers en fietsers.

Nu ben ik zelf een ov-reiziger maar weet ik zeker dat ik het minstens net zo hard in de portemonnee ga merken als mijn autorijdende collega’s. Overigens zijn alle vergoedingen voor automobilisten in het kader van woon-werk verkeer al jarenlang uitgekleed. Kilometervergoedingen zijn gedecimeerd en autoreclames vermelden niet voor niets al jaren de bijtelling die hun heilige koe je oplevert bij je belastingaangifte. Dit is allemaal gedaan in het kader van promotie van OV en fietsen en met name het OV wordt nu dus aangepakt. Moeten we met deze redenering nu onze schouders ophalen en constateren dat we nu, na de automobilisten, aan de beurt zijn om te bloeden?

6. Waarom zouden mensen nu ineens de trein mijden en de auto gaan pakken? De belastingvrijstelling voor autorijden wordt immers óók afgeschaft.

De auto heb je privé al tot je beschikking en hoewel het een duur grapje blijft, blijven de kosten dan beperkt tot brandstof- en parkeergelden. OV reizigers hebben geen privé abonnement op treinreizen waar ze nu dan ook maar mee naar hun werk gaan rijden. Het lijkt me klaar als een klontje dat bij het afschaffen van de belastingvrijstelling woon-werkverkeer de eerste overweging van werknemers zal zijn om dan maar de auto te gaan nemen. De terugkeer van carpoolen lijkt me meer voor de hand liggen dan een cultuuromslag bij bedrijven om thuiswerken te gaan faciliteren bijvoorbeeld.

7. NS beklaagt zich over de inkomenseffecten. Maar wat hadden ze gezegd als de bezuiniging was gezocht op sporen en stations? Bovendien maakt NS een jaarwinst van 200 miljoen. Daar zit ook ruimte om hun reizigers tegemoet te komen.

Leuk dat GL de NS naar hun hok verwijst maar ze hebben wel degelijk een punt. Daar gaat de NS echt wel klappen van krijgen en ook dat kost uiteindelijk de samenleving geld. Het argument dat de NS hun jaarwinst maar moet inzetten om hun reizigers tegemoet te komen is natuurlijk grenzeloos naïef. De NS is een bedrijf -ook dat was een keuze van de overheid- en bedrijven moeten nu eenmaal winst maken. Als je als overheid hun inkomsten wilt, dan maak je de privatisering ongedaan en ga je ze niet ‘aanpakken’ door hun klanten, de reizende werknemers, te pesten.

8. Werkgevers houden de ruimte fietsen te stimuleren, namelijk via de werkkostenregeling.

Joepie. Elke ochtend om 2 uur de deur uit om naar mijn werk te fietsen. ‘s avonds rond 10 uur weer thuis en de resterende 4 uurtjes voor slaap en gezin. Top argument, GroenLinks. Het brood afpakken maar een kruimeltje teruggooien en zeggen dat je daar blij mee moet zijn.

9. Uiteindelijk is de huidige regeling oneerlijk. Mensen die dichter bij hun werk gaan wonen zijn een dief van hun eigen portemonnee, terwijl hun keus in veel opzichten juist toegejuicht zou moeten worden.

Wauw, het Calimero argument. Want zij wonen ver en ik woon dichtbij en dat is niet eerlijk. Maar een Calimero argument dat ook zelf oneerlijk gebruikt wordt. GL juicht die keuze om dichter bij hun werk te gaan wonen niet toe (die mensen krijgen er niks bij) maar roept foei als je de keuze maakt (moet maken) om dat niet te doen. In het scenario van het Lente akkoord ben je hoe dan ook een dief van je eigen portemonnee behalve dat de politiek die dief is die met je portemonnee aan de haal is gegaan. De keuze om dichterbij werk te wonen is mijns inziens de luxe keuze, je moet het je werkelijk maar kunnen veroorloven. Op afstand wonen van je werk betekent (lange) reistijden, impact op je gezin, impact op de werkafspraken met je werkgever en is wat je accepteert omdat je de keuze om dichterbij te wonen niet kunt veroorloven. Om wat voor reden dan ook.

10. De Nederlandse regeling is goudgerand. Geen enkel ander Europees land kent een door de overheid gesubsidieerde reiskostenregeling.

Mijn vader zei altijd ‘als iedereen in de sloot springt, dan hoef jij er nog niet achteraan’. Dat geldt ook andersom, als niemand in de sloot springt dan kan ik best nog wel een duikje willen nemen. Nederland heeft geen enkel probleem om met softdrugsbeleid en netneutraliteit een uitzondering te zijn maar reiskostenregelingen, daar is waar GL de lijn trekt? Plus, wat hebben die andere Europese landen dan wel als ze geen gesubsidieerde reiskostenregeling hebben? Vermoedelijk ook geen beleid om openbaar vervoer te stimuleren, wat GL toch altijd beleed in het verleden, en een reiskostenregeling die deel uitmaakt van reguliere arbeidsvoorwaarden. Als reden aanvoeren dat we het ‘hier zo goed hebben vergeleken met andere landen’ en dat het daarom wel minder kan .. dat is toch werkelijk geen inhoudelijk argument?

Nou, veel tegenargumenten kan ik dus uiteindelijk ook niet geven want duidelijke argumenten voor het afschaffen van de belastingvrijstelling lees ik ook niet. Ik lees dit als een makkelijke maatregel waar snel veel geld mee bespaard kan worden en waar achteraf een slap verhaaltje bij bedacht wordt wat meer op gevoelens en principes ingaat dan dat het een inhoudelijke keuze verantwoordt. Ik kan alleen maar hopen dat deze maatregel zo onpopulair blijkt dat het niet doorgaat want dat zal de enige reden ook kunnen zijn. Tenzij het kiezers kost is de helft van werkend Nederland straks de klos en betalen we voor het falen van de politiek.

Laat dat maar een thema worden van de komende verkiezingen.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (9) Write a comment

  1. Er is één argument voor de afschaffing: mensen gaan hierdoor dichterbij wonen, wat zorgt voor minder verkeer, wat zorgt voor minder files/drukte in de treinen. En ik dacht dat iedereen altijd klaagde over files en drukte in de treinen, dus dat is mooi meegenomen.

    Reply

    • Ik betwijfel of mensen dichterbij gaan wonen. En wel om een aantal redenen:

      Gezinnen met kinderen hebben vaak opvang nodig (de overheid wil immers graag dat beide ouders werken). Als je dan in de buurt van je familie woont dan kan die dit (deels) voor z’n rekening nemen. Maar die familie gaat echt niet meeverhuizen naar de grote steden. Dan moet je naar de kinderopvang maar die wordt ook al steeds slechter betaalbaar (en dus moet er helaas vaker een beroep op familie gedaan worden). Dus moet je verhuizen naar een (vaak) duurdere woning en heb je extra kosten ivm kinderopvang.

      Als in een gezin beide partners werken, bij wiens werk ga je dan in de buurt wonen? In de veel gevallen zijn beide inkomens hard nodig (al was het maar om vermogen op te bouwen voor je oude dag, want het pensioenstelsel wordt ook steeds verder afgebroken).

      Hierbij komt dan nog dat huizenmarkt al een poosje helemaal vast zit. En als je financieel alleen nog maar in de buurt van de grote steden kunt wonen (want daar is werk) gaat de huizenmarkt alleen nog maar verder op slot.

      Mijn persoonlijke verwachting is dat dit niet tot gevolg zal hebben dat mensen dichter bij hun werk gaan wonen. Er zijn teveel redenen waarom dat vaak niet mogelijk is. En dus is dit dan gewoon een pure lastenverzwaring met als gevolg dat mensen moeten gaan bezuinigen. En we weten allemaal dat dit een slecht ding is in een tijd dat het toch al moeilijk gaat met de economie.

      Oja, ik wordt zelf niet geraakt door de afschaffing van de onbelaste reiskostenvergoeding, die had ik toch al niet en ik heb een lease auto. Ook voor een groot deel van de lease rijders wordt (financieel) het een stuk slechter: er is straks praktisch geen mogelijkheid meer om een auto nog alleen zakelijk te rijden omdat woon/werk verkeer als prive verkeer gezien wordt. Gelukkig heb ik daar ook geen last van omdat ik de de lease auto al prive gebruik. Ondanks dat vind ik dit een slechte ontwikkeling.

      Terwijl ik dit schrijf bedenk ik nog een besparing: aangezien iedereen dicht bij z’n werk gaat wonen kunnen we op het OV (en dan voornamelijk de treinen) nog verder bezuinigen. Als we alleen nog maar korte afstands OV nodig hebben dan kunnen er vast wel wat intercity lijnen aangepakt worden (opheffen of minder treinen laten rijden)…

      Reply

      • Als je niet dichterbij je werk wilt wonen, moet je blijkbaar dichterbij je huis werk gaan zoeken. Mensen zoeken nu werk door heel Nederland en accepteren met heel leuk werk dan maar dat ze uren per dag bezig zijn met reizen. Dát zorgt voor files en dus voor stress, plus je hebt minder tijd over in een dag om aan andere dingen te besteden. Die twee dingen samen wegen niet op tegen het ‘heel leuke werk’, maar dat is iets wat mensen nog niet beseffen.

        Op het OV mag bezuinigd worden zodra er gezien wordt dat het niet meer winstgevend is. Natuurlijk is dat nog lang niet zo, want dan moet eerst de helft van de reizigers dichtbij hun werk/studieplek gaan wonen (of dichterbij gaan werken/studeren). En dat duurt nog een tijdje.

        Reply

        • Nou, je doet voorkomen alsof mensen een beetje rondshoppen in Nederland en denken ‘Jee, wat een leuk werk, laat ik daarom maar elke dag 3 of 4 uur reistijd op de koop toe nemen’. Mensen beseffen donders goed dat je stevig betaalt voor het hebben van een baan buiten je woonplaats door files, lang reizen met het ov en andere ongemakken.

          Het hebben van een baan is verdorie geen automatisme. Ik mag blij zijn dat ik ‘slechts’ op anderhalf uur reizen een baan gevonden heb. Ik kon niet verhuizen omdat mijn partner ook op een uur reizen van haar werk zat maar dan aan de andere kant van het land. Ik had er voor kunnen kiezen om die reistijd te beperken door met de auto te gaan (scheelt de helft van de tijd) maar doe dat met de trein omdat mijn werkgever dit aanmoedigt.

          Het is noodzaak waarom je er voor kiest te gaan forenzen, geen ‘leukigheid’ of de ‘happy few’ waar GroenLinks mee kwam aankakken. Mensen gaan niet verhuizen dichterbij hun werk omdat ze dat niet *kunnen* om een breed scala aan redenen. Bezuiniging op het OV alvast incalculeren is gewoon onzinnig. Niet alleen omdat je dat verschil te weinig gaat merken maar vooral omdat bezuiniging op het OV je als burger niks oplevert.

          De staat heeft geen zeggenschap (noch lusten noch lasten) meer over de OV bedrijven. Je ruineert hoogstens een stukje economie door die bedrijven hun klandizie af te nemen en er komen echt geen financien dan ten goede aan de overheid. Integendeel, dat kost alleen maar.

          Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top