Foto’s en de Readerovereenkomst HBO

Ik krijg regelmatig vragen van collega’s binnen de onderwijsinstelling waar ik werk over het gebruik van foto’s. Dit gaat vooral over het gebruik van foto’s op websites of (persoonlijke) blogs en hoewel zo’n vraag steevast begint met ‘Het is een ingewikkelde kwestie …’ is dat niet het geval. Als je foto’s (her)publiceert op een site of blog dan valt dat gewoon onder het auteursrecht en heb je toestemming van de rechthebbende nodig. Je kunt het jezelf makkelijker maken door gebruik te maken van -gratis of betaalde- stockfotosites met een licentie waarbij hergebruik toegestaan is. De foto’s op mijn blog zijn daar goede voorbeelden van. Je kunt ook gebruik maken van Flickr en dan foto’s selecteren die onder een Creative Commons licentie te gebruiken zijn of natuurlijk zelf je eigen foto’s maken en die gebruiken.

Vandaag kreeg ik weer zo’n vraag binnen en dat ging over het persoonlijke blog van 1 van onze medewerkers. Die had foto’s gebruikt van een fotosite middels hotlinken en niet alleen is dat niet heel netjes, het is ook enorm eenvoudig te traceren door de rechthebbende fotograaf. Een pittige factuur volgde dan ook prompt en de medewerker kwam informeren of dit niet gewoon onder linken viel. Helaas niet dus en nee, het viel ook niet onder een onderwijsgebruik want dat geldt nu eenmaal niet voor persoonlijke blogs.

Dat bracht me wel gelijk bij een vervolgvraag, namelijk of auteursrechtelijk beschermde foto’s onder de Readerovereenkomst (PDF) vallen die de hbo instellingen met Stichting PRO afgesloten hebben. Een vraag waar ik niet gelijk antwoord op had want hoewel daar in de overeenkomst wel iets over is opgenomen gaat het in de praktijk, omdat de regeling nog steeds van het fenomeen readers uitgaat, om foto’s die bijvoorbeeld bij of in artikelen zijn opgenomen. Die tellen dan ook voor 200 woorden per stuk mee en dat verrekent Stichting PRO zelf met Pictoright, die in Nederland de belangen van o.a. fotografen vertegenwoordigt.

Echter kwam ik in de toelichting de volgende passage tegen:

Ook voor foto’s en tekeningen geldt krachtens artikel 16 lid 2 Auteurswet dat deze als kort werk voor hetzelfde doel en onder dezelfde voorwaarden geheel mogen worden overgenomen. Op grond van artikel 16 lid 3 Auteurswet geldt daarbij dat voor het overnemen in een reader van dezelfde maker (fotograaf, tekenaar of beeldend kunstenaar) niet meer mag worden overgenomen dan enkele van zijn werken. Om vast te stellen of een overname een kort gedeelte is, worden de foto’s en tekeningen tevens meegenomen in de berekening van het aantal woorden. De foto of tekening wordt geacht de omvang te hebben van 200 woorden, respectievelijk een halve pagina. Net zoals bij grafieken geldt dat, in geval uitsluitend foto’s of tekeningen uit een uitgave worden overgenomen, iedere overgenomen foto of tekening wordt berekend als 200 woorden, respectievelijk een halve pagina.

Dit zou je eenvoudig kunnen interpreteren als toestemming om in je digitale leeromgeving auteursrechtelijk beschermde foto’s te gebruiken en deze op te geven als korte overname  maar dat is mijns inziens toch een stuk weerbarstiger in de praktijk. Tenzij je elke foto individueel opgeeft voorziet de meldingsprocedure niet in een bundeling van die foto’s die als een ‘reader’ kwalificeert. Als er al foto’s gebruikt worden in het onderwijs en de leeromgevingen, dan zullen die vooral in Powerpoint presentaties verwerkt zijn en ook die worden (god zij dank) niet als een reader beschouwt. Moet je eens voorstellen dat je behalve overnames uit boeken en tijdschriften ook nog elke Powerpoint presentatie die gebruik maakt van foto’s en afbeeldingen zou moeten aanmelden bij Stichting PRO.

Nee, dan houd ik mijn eigen interpretatie aan als werkwijze. Natuurlijk, als je artikelen of delen uit boeken overneemt waar foto’s in staan, dan moet je ze meetellen voor de overnamemelding. Maar als je foto’s wilt gebruiken, in onderwijsmateriaal, presentaties of los in je ELO module, ga er dan van uit dat die foto’s onder de auteurswet vallen en dat je gewoon toestemming nodig hebt om ze te gebruiken. Of maak dus gebruik van stockfotosites, foto’s onder een Creative Commons licentie of zelfgemaakte foto’s. Dan zit je sowieso goed.

@ foto via RGBstock

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (8) Write a comment

  1. Voor een persoonlijke blog volstaat inderdaad een (gratis) foto van RGB, maar voor websites is de kwaliteit een tikkeltje ondermaats. Dan betaal ik toch liever die paar euro’s aan Istock. De vraag is: mag ik zo’n betaalde foto behalve voor de website dan ook gebruiken op bijvoorbeeld Facebook? Auteursrecht blijft complex.

    Reply

    • Ik ben het helemaal met je eens dat de foto’s van gratis stockfotosites vaak niet erg geschikt zijn voor websites. Daarom gebruik ik daar ook betaalde foto’s voor: je hebt sneller betere foto’s te pakken en je krijgt veelal wel waar voor je geld.

      Of je een betaalde foto dan ook voor Facebook mag gebruiken hangt van de licentie af die, in jouw geval bij iStock, gehanteerd wordt. Bij iStock is de standaardlicentie hier te vinden http://www.istockphoto.com/license.php en lijkt het geen probleem om een betaalde foto naast je website, ook op Facebook te gebruiken. Er zitten dan wel weer andere restricties aan vast.

      Reply

  2. Pingback: Foto’s en de Readerovereenkomst HBO | Vakblog – werken met informatie | Mediawijsheid in het HBO | Scoop.it

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top