Nut en noodzaak van licenties voor het onderwijs

Hoewel ik zelf het aspect van (auteurs/contract)recht niet alleen onlosmakelijk maar ook fascinerend verbonden zie met mijn werk in een onderwijsbibliotheek, weet ik heus wel dat er maar weinigen zijn die interesse hebben in de praktische kant ervan. Het vastleggen van gebruiksafspraken van zowel software als content in een licentie wordt als een saai administratief iets gezien waar je misschien nog een jurist of inkoopafdeling naar laat kijken voordat je de content of software aanschaft voor je onderwijs(instelling). Alsof je het in een supermarkt koopt en bij de kassa soms nog even het bonnetje controleert.

Desalniettemin schrok ik wel een beetje toen 2 weken geleden bij SURFmarket -de partij die voor het hoger onderwijs content/software licenties centraal onderhandelt en beschikbaar stelt- de vraag werd gesteld of de digitale nieuwsvoorziening over nieuwe licenties en daaraan gerelateerde ontwikkelingen nog moest blijven bestaan. Goed, het onderwerp zal niet iedereen tot de verbeelding spreken in het onderwijs maar ik denk dat er aan alle kanten wat meer aan betere beeldvorming gedaan moet worden.

Te beginnen met het idee dat je als onderwijsbibliotheek of onderwijsinstelling content- en softwarelicenties als een eindproduct beschouwt. Natuurlijk is het in heel veel gevallen handig dat als je een bepaalde digitale informatiebron of software nodig hebt, je dat zo ‘van de plank’ kunt halen bij een partij als SURFmarket. De voorwaarden, het precieze aanbod en de prijs zijn al vooraf vastgesteld met de leverancier en je neemt een licentie af zonder dat je er feitelijk over na hoeft te denken.

Maar juist in een onderwijsomgeving zou je wel eens moeten nadenken over wat je precies nodig hebt. Ontwikkelingen op zowel content als software gebied volgen elkaar in hoog tempo op maar worden zelfs nog overtroffen door de rappe ontwikkelingen in het onderwijs zelf. Bring Your Own Device, afstandsleren, meerdere onderwijsinstellingen die samen 1 opleiding verzorgen, nieuwe werkvormen in het curriculum enz enz. Allemaal hebben ze impact en veranderen ze hoe software gebruikt zou moeten worden in het onderwijs. En als je software anders gaat gebruiken dan waar de leverancier rekening mee hield, dan zul je ook goed moeten gaan kijken naar de licenties. Uiteindelijk zijn licenties niets meer en minder dan de set met afspraken die je maakt met die leverancier en als je andere/meer dingen wilt dan wat er standaard in staat, dan zul je toch echt nieuwe -op maat- afspraken moeten gaan maken.

Dit geldt misschien nog wel in sterkere mate voor content.

Nog steeds nemen de meeste HBO-bibliotheken standaardcontentlicenties af. Al ruim 10 jaar gaan zowel de HBO-bibliotheken als de leveranciers uit van een centrale beschikbaarheid waarbij alle studenten en medewerkers van een onderwijsinstelling toegang krijgen tot de databank of informatiebron. Ongeacht wie er daadwerkelijk behoefte aan heeft, hoeveel gebruik er van gemaakt wordt en hoe lang zo’n informatiebron eigenlijk nodig is. Met de explosieve groei in het aanbod van dit soort informatiebronnen de laatste jaren, de immer stijgende prijzen ervan en de consequent dalende budgetten van onderwijsbibliotheken is de rek volledig verdwenen bij onderwijsbibliotheken om nieuwe content onder de oude voorwaarden aan te schaffen en beschikbaar te stellen.

Dus moet je naar nieuwe voorwaarden toe. Nieuwe licentiemodellen. Maatwerk en geen standaardovereenkomst.

Of het nou om content of software gaat, je moet kijken wie precies wat nodig heeft en waarvoor. En hoe lang. Welke randvoorwaarden zijn essentieel omdat het je anders geen nut oplevert? Daar ga je mee naar de leverancier toe en je maakt afspraken om precies dat te krijgen wat je nodig hebt. Dat is toch het enige waarvoor je wilt betalen? Die afspraken leg je vast en dat is een nieuwe -maatwerk- licentie. En ja, dat vastleggen is weer dat ‘saaie’ werk maar wat er voor zit, dat is verre van saai.

Dat is nuttig en noodzakelijk om al die ontwikkelingen in het onderwijs ook mogelijk te maken.

En daar moet niet minder over gepraat worden.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (6) Write a comment

  1. maar ja, t is zo’n gedoe om zo’n ‘folder’ te maken en dan moet het wel gelezen worden. ;o)

    Reply

    • Tja, de vorm zou ook heel anders kunnen. Niet meer van deze tijd natuurlijk, zo’n nieuwsbrief. Maar dan kan er nog veel meer gedoe gedaan worden om het onderwerp zelf beter voor het voetlicht te krijgen :)

      Ik heb ook rechtstreeks (natuurlijk) een heel epistel verstuurd dat SURFmarket hun core business wellicht ook breder moet communiceren dan alleen via een e-zine dat 4x per jaar verschijnt. Blijft onverminderd dat ook het onderwijs zich meer zou mogen interesseren voor deze materie.

      Reply

  2. Helemaal correct. En nu ook Surfgroepen uit de lucht gehaald wordt kunnnen we de (overigens over het algemeen verouderde ) dossiers binnenkort ook niet meer inzien. Daar gaat Surf met zijn transparantie…

    Reply

  3. Raymond, dankjewel voor je mooie blog hierover en je eerdere epistel per e-mail. Fijn om zuke reacties te lezen. Dat geeft energie om er alles aan te blijven doen om onze ‘verre van saaie’ core business eigentijds en transparant aan te bieden :)

    Reply

  4. hoi, zojuist de poll ingevuld: houden die licentievoorlichting. En: wat mij betreft veel meer doelgroepbepaling in plaats van gehele populatie als randvoorwaarde.

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top