Auteursrecht op je blog

Afgelopen week had ik een discussie met iemand naar aanleiding van de verkiezingen. Niet over de uitslag maar over het gegeven dat ik niet op de Piratenpartij had gestemd. “Voor iemand die het zo vaak over online privacy en auteursrecht heeft is dat toch de logische keuze?”, was de vraag die concreet aan mij gesteld werd.

Ik antwoordde daarop dat het nou precies dat ‘logische’ was dat me juist heel ver hield van ooit te stemmen op de Piratenpartij. Niet alleen zijn er meerdere partijen die deze thema’s belangrijk vinden maar er zijn zelfs enkele partijen die er beter op scoren dan de Piratenpartij. Niet dat ik overigens op die partijen heb gestemd want in het leven zijn dingen nooit zo zwart wit als het logo van de Piratenpartij (of groen rood als die van Groen Links). Het is alleen maar logisch als je niet verder kijkt dan je neus lang is. De Piratenpartij verkondigt, mijns inziens, nou net de mening van de meeste mensen als het over auteursrecht gaat. Auteursrecht is verouderd. Intellectueel eigendom is een overgewaardeerd begrip en voor niet commercieel gebruik moet alles vrij te gebruiken zijn.

Nou is er voldoende ruimte voor verbetering van hoe auteursrecht in het digitale tijdperk functioneert. Een overgang van verbodsrechten naar vergoedingsrechten zou bijvoorbeeld helemaal geen gek idee zijn. Maar de meeste mensen beschouwen alles wat op internet toegankelijk is als vrij te gebruiken content en vinden het vervolgens vreemd en irritant als je als maker van die content ook nog bezwaren durft te maken voor dit jatwerk. Dat vinden ze logisch. Welke regels, welke wetten je ook zou aanpassen, dit verandert alleen maar als je mensen leert dat een tekst, een foto of een gemaakte video net zo goed een eigen iets is als dat ze een meubel, een beeld of een schilderij zouden maken. Als ik een zelf geschilderd schilderij aan mijn voordeur zou hangen jat je dat toch ook niet? En nee, niet alleen omdat ik totaal niet kan schilderen en jij dat niet eens wilt jatten.

Blogs en bloggers
Blogs lijken ook een speciale positie in te nemen in deze discussie. Steeds vaker kom ik de mening (en praktijk!) tegen dat artikelen op blogs vrijelijk gekopieerd mogen worden. Bloggers zijn hobbyisten op internet en als ze onverhoopt iets boeiends schrijven, dan mogen ze blij zijn dat het door iedereen overgenomen en gejat wordt. En vooral niet zeuren over dat je auteursrecht hebt op jouw artikel, dat is alleen voor echte journalisten en schrijvers.

Dus niet.

Bloggers zijn de eigenaren van hun blogposts. Ook dat is weer niet zo zwart wit want dat gaat er wel van uit dat blogposts ook zelfgeschreven zijn en niet gekopieerd van een ander natuurlijk. Ze hebben dus het auteursrecht op de content op hun blog behalve daar waar het duidelijk is dat het niet hun content is. Zoals een foto van een ander die ze -met naamsvermelding- zelf opnieuw gebruikt hebben.

En zoals met alles wat je wilt hergebruiken geldt dat je toestemming nodig hebt als je (delen van) artikelen van bloggers wilt overnemen.

Wat dan wel?
Je mag citeren uit artikelen. Enkele regels ter illustratie of verduidelijking van je eigen tekst. Geen hele alinea’s. Wel met naamsvermelding en/of link terug naar het artikel waaruit je geciteerd hebt.

Je kunt kijken of er al toestemming vooraf gegeven is. Steeds vaker zie je een Creative Commons logo staan op blogs, al dan niet vergezeld van een linkje naar de betreffende Creative Commons licentie. Op Vakblog zie je die in de rechterkolom staan en het geeft vooraf al toestemming om alle teksten van mijn blog opnieuw te gebruiken zolang het maar voor niet-commerciële doeleinden is, er een naamsvermelding bij staat en die nieuwe tekst zelf ook weer hergebruikt mag worden. Dat bespaart je het hoeven vragen want ik heb daar -net als alle bloggers die een CC licentie hebben geplaatst op hun blog- van te voren al over nagedacht.

Je kunt contact opnemen met de blogger en informeren of je zijn of haar artikel opnieuw mag gebruiken. Bloggers zijn net gewone mensen en vinden het leuk om gewaardeerd te worden. Als je even laat weten dat je een blogpost interessant vindt zul je vaker wel dan niet toestemming krijgen om het opnieuw te gebruiken, zeker als je een linkje terug plaatst naar het blog waar je het vandaan hebt. Het is gewoon fatsoen, het is je koppie gebruiken in koppie-right zeg maar.

Logisch
Het is maar wat je als logisch beschouwt. Als je als een piraat alles wilt jatten voor eigen gewin en het verschil tussen mijn en dijn niet wilt kennen, dan heb je daar tegenwoordig dus ook politiek draagvlak voor. Zelf vind ik het logisch om respect te hebben voor mensen die iets maken, die iets creëren. Of het nou een gedicht, een boek, een schilderij, een iPhone 5 of een blogpost is. Ik vind het ook logisch om op internet te willen delen met anderen en vraag me af wat je op internet doet als je alleen maar alles voor jezelf wilt houden.

Maar het mooie op internet, het mooie van bloggers is dat er zoveel mensen te vinden zijn die graag willen delen. Die het fantastisch vinden als je ze wilt lezen, als je hun content wilt hergebruiken, als je ze waardeert. Die meteen toestemming geven en trots zijn op wat ze bij kunnen dragen.

Laat dus weten dat ze gewaardeerd worden, vraag toestemming en geef ze de eer die ze toekomt met een naamsvermelding.

Logisch toch?

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (24) Write a comment

  1. Helemaal eens. Mooi blog .
    Een vraagje: “bloggers zijn de eigenaren van hun blogpostje”. Hoe zit dat voor ons bloggers uit HBO-wereld bloggend over ons werk? Werkgeversauteursrecht enzo :(

    Reply

    • Die staat ook nog op mijn (nieuwe) lijstje onderwerpen omdat ik dat aspect ook nog poogde te verwerken in deze blogpost en het me wat te lang werd :)

      Het is een vraag die meerdere HO edubloggers hadden na het seminar HBO en Open Acces in 2009 toen het auteursrecht voor de instelling qua kennisproducten van hun werknemers wat duidelijker geschetst werd.

      Op het blog van Gerard Bierens hebben we nog flink zitten bomen hierover en via Gerard heeft ook Arnoud Engelfriet er een blogpost aan gewaagd. Dat kan ik zeker niet beter :)

      Zijn conclusie was: Door alle rechten bij de instelling te leggen, blijft het inderdaad allemaal zeer hanteerbaar voor die instelling. Maar een zo algemene regel doet geen recht aan de situatie van vandaag waarin werknemers en studenten steeds meer werken zelf publiceren naast hun dienstverband. Het is eenvoudigweg niet meer redelijk om als instelling of werkgever alles toe te eigenen (met hooguit “er kunnen aanvullende afspraken worden gemaakt” want de bureaucratie is daar niet op ingesteld en de onderhandelingspositie van de werknemer te zwak). Een regeling zoals deze HBO-CAO verdient een expliciete uitzondering voor bloggen en andere duidelijk eigen activiteiten.

      Maar ja, die uitzondering is er nog steeds niet en tot daar eens een geschil over ontstaat tussen edublogger en onderwijsinstelling, zal het wel wat vaag blijven. Feit is dat met CAO in de hand de instelling zeker wel een claim zou kunnen doen op de blogcontent van een edublogger. Maar ook dat er meer nodig is om dat uit te voeren dan alleen maar te wapperen met je arbeidsovereenkomst.

      Reply

  2. Het is te kortzichtig om te zeggen dat de Piratenpartij het ‘slechter’ doet omdat ze in zo’n wijzertje iets minder groene vakjes hebben. Het gaat niet alleen om hoeveel groene vakjes ze hebben, maar vooral om welke redenen ze hanteren. Bij de Piratenpartij wéten ze waardoor alle problemen zijn ontstaan en hoe die op te lossen zijn, bij Groenlinks is daar veel minder kennis van in huis.

    Om als voorbeeld te nemen: “Maak burger weer baas over gegevens”
    De Piratenpartij heeft daar geen compleet oordeel over, doordat het onmogelijk is om op een simpele manier alle gegevens inzichtelijk te maken die over jou op het internet staan. Groenlinks zegt: “Burgers en consumenten krijgen inzicht in het gebruik van hun persoonsgegevens. Bedrijven mogen die gegevens in beginsel alleen na toestemming en tijdelijk gebruiken.”, maar zwijgt over hóe dat zou moeten gebeuren. De Piratenpartij wéét dat het technisch gezien onmogelijk is: een deel realisme is nog veel belangrijker dan alleen een standpunt dat in één of andere wijzer groen is.

    Reply

    • Tja, ik zei ook niet dat de PP het ‘slechter’ deed, alleen dat andere partijen beter scoorden in die kieswijzer. Wat daar allemaal precies achter zit, daar kijken mensen bijna nooit naar en dat is wat ik bedoelde met verder kijken dan je neus lang is met dit soort dingen. Als je de verkiezingsprogramma’s leest dan word je al iets wijzer maar ook dat is moeite die veel mensen niet nemen helaas.

      De essentie van politiek is nou net om een hele hoop te roepen zonder dat duidelijk wordt gesteld *hoe* dat zou moeten gebeuren en daar maken alle politieke partijen zich schuldig aan mijns inziens.

      Overigens, die uitspraak van de Piratenpartij dat onderwijsinstellingen hun colleges allemaal (gratis) online zouden moeten zetten “omdat hogescholen en universiteiten met publiek geld worden betaald” getuigde dan ook weer niet van heel veel realisme en duidelijk maken hoe dat zou moeten gebeuren. Alsof dat geen investeringen van miljoenen met publiek geld zou vereisen.

      Reply

      • De Piratenpartij is dus wél de enige partij die niet zomaar een heleboel roept zonder te weten waarover ze praten.

        Daar zijn geen miljoenen voor nodig, nee. Bij mijn faculteit staat alles online, netjes per vak gesorteerd, zonder dat er met een wachtwoord ingelogd moet worden. Mijn faculteit heeft misschien net een paar miljoen en die paar miljoen gaan daar niet allemaal aan op.

        Reply

        • Ik ga zeker niet beweren dat de Piratenpartij niet weet waarover ze praten maar als iemand die het hele programma voor de 2e kamerverkiezingen gelezen heeft kan ik toch zeker wel mijn oordeel vellen over alle genoemde kernpunten en de overige thema’s, zeker waar het nummertje 11 over onderwijs betreft.

          Dat jouw faculteit dat allemaal netjes heeft georganiseerd geloof ik onmiddellijk. Er zijn veel universiteiten en steeds meer hogescholen waar faculteiteiten en opleidingen zijn die dat geregeld hebben. Dat hebben ze geregeld om onderwijskundige doelstellingen. Het is een aanvulling en verbeteringsslag van het gegeven onderwijs en geen open access teruggeven van kennisproducten aan de maatschappij. Jouw faculteit heeft er geen miljoenen voor betaald maar zeker vele tienduizenden euro’s, zo niet honderdduizenden euro’s geinvesteerd hierin.

          Met vele faculteiten op een universiteit, 13 universiteiten in Nederland en ca. 30 hbo instellingen in Nederland die ook weer uit meerdere (tot tientallen) opleidingen per instelling bestaan praat je wel degelijk over miljoenen om dat in het gehele hoger onderwijs te realiseren. En dat terwijl de enige reden om dat echt te doen een onderwijskundige moet zijn. Registratie van colleges zijn bijna altijd hoorcolleges. Komt goed uit want universiteiten hebben dat als voornaamste vorm van onderwijs geven. In het hbo ligt dat radicaal anders en zijn zowel de redenen als invulling heel divers om soms bewust dit niet te willen regelen. Het voegt niets toe aan het gegeven onderwijs van die specifieke opleiding.

          En dan kun je als Piratenpartij wel een korte statement in je programma opnemen -overigens nog summierder dan in het NU.nl bericht- maar als je dan verplicht wil stellen dat alle instellingen hun onderwijs gaan registreren op video en vrijelijk beschikbaar stellen, dan snap je misschien wel iets over auteursrecht en heb je principes over besteding van overheidsgelden, maar dan snap je geen toeter van het onderwijs. Laat staan dat je nog laat aantekenen in datzelfde bericht dat als je in de Tweede Kamer komt je een motie wilt indienen om instellingen te dwingen het te doen. Zonder te kijken naar de benodigde investeringen, de consequenties die *dat* dan heeft op de onderwijskwaliteit of zelfs het realiteitsgehalte van zo’n motie.

          Overigens heb ik zelf niets over dat mijns inziens belachelijke punt bericht omdat mijn collega op ICTOblog me voor was. Met een zeer interessante reeks comments van o.a. een vertegenwoordiger van de Piratenpartij zelf. Het heeft mij in de verste verte niet overtuigd dat de Piratenpartij snapt waar ze het over hebben.

          Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top