Over (illegaal) downloaden in Nederland

In plaats van alleen maar eindeloze speculaties en aannames via de media te verspreiden, kan iedereen nu zijn of haar eigen mening onderbouwen met een recent onderzoek over downloaden in Nederland (het vorige, Ups and Downs, stamt alweer uit 2008 en bevatte geen gegevens over ebooks) dat op initiatief en onder verantwoordelijkheid van het IViR en CentERdata is uitgevoerd.

Dit rapport doet verslag van een consumentenonderzoek naar het downloaden en streamen van muziek, films, tv-series en tv-programma’s, games en boeken. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen vier kanalen: het kopen van materiaal op fysieke dragers in een winkel of webwinkel, betaald downloaden of streamen uit legale bron, onbetaald downloaden of streamen uit legale bron en het downloaden of streamen uit illegale bron (filesharing).

Downloaden
Ruim een kwart van de bevolking (27,2%) van 16 jaar en ouder blijkt dan wel eens iets uit illegale bron gedownload te hebben. Interessant is wel dat muziek, films en series 1 op de 5 keer uit illegale bron wordt gedownload terwijl bij games en boeken dit nauwelijks 1 op de 18 keer is (6,3%).

Dit is vooral interessant omdat er voor muziek en games beide al een uitgebreid en gangbaar legaal aanbod is met meerdere aanbieders. Muziek wordt nog steeds wel frequent uit illegale bron gedownload (hoewel het minder wordt en de legale alternatieven verreweg populairder zijn) maar met games heeft het legale aanbod het illegale circuit -dat 10 jaar geleden bijna de gamesindustrie op zijn knieën bracht- zo’n beetje gedecimeerd. 27,7% maakte het voorgaande jaar gebruik van het legale aanbod versus 6,3% van het illegale aanbod.

Ebooks
De vreemde eend in de bijt is dan toch wel het ebook. Maar liefst 69% koopt (fysieke) boeken in de winkel of webwinkel tegenover een grote minderheid die ooit wel eens iets gedownload hebben uit legale of illegale bron.

De legale wegen samen zijn verreweg dominant in verhouding tot het illegale aanbod, vooral dankzij de vooralsnog sterke positie van het gedrukte boek. In het afgelopen jaar maakte 70,5% gebruik van het legale aanbod, versus 6,3% van het illegale aanbod.

In het onderzoek is doorgevraagd op het laatst aangeschafte boek of ebook, zowel in de 4 categoriën maar ook onderverdeeld naar het genre.

Hier zie je ten eerste het enorme verschil tussen aanschaf van fysieke en digitale boeken mooi terug. Driekwart van de bevolking (75,8%) kocht de laatste keer een gedrukt boek terwijl het bij een kwart dus om een ebook ging. Ook het genre is bepalend voor wat er gedownload kan worden: de kinderboeken worden bijna niet illegaal gedownload (1.7%) en dat komt ongetwijfeld omdat het aanbod als ebook ook fors lager ligt dan de andere genres. School- en studieboeken en fictie zijn juist iets oververtegenwoordigd in het illegale kanaal.

Kopen nadat je iets gedownload hebt uit illegale bron
Eén op de drie heeft ooit wel eens muziek gekocht nadat ze dit illegaal gedownload hadden. Voor ebooks ligt dit percentage iets lager: (19,4%) blijkt wel eens een papieren boek te hebben gekocht nadat ze de ebook versie uit illegale bron hadden gedownload. 6,2% is wel eens tot aanschaf van een ebook overgegaan nadat ze deze eerst uit niet-legale bron hadden gedownload. Het omgekeerde is ook gevraagd, of respondenten wel eens een boek gedownload hebben uit illegale bron, nadat ze het in gedrukt vorm gekocht hadden. Dit blijkt ook veel  voor te komen: één op de vijf (21,2%) van degenen die wel eens boeken downloaden uit illegale bron, geeft aan dat ze een gedrukt exemplaar van deze titel in hun bezit hadden.

Dat geeft aan dat voor een grote groep mensen meerwaarde bestaat om dezelfde content in meerdere formaten ter beschikking te hebben, waarschijnlijk om het ook op meerdere manieren te (kunnen) lezen. Aangezien men opnieuw zou moeten betalen voor de 2e versie van hetzelfde ebook, wordt er gebruik gemaakt van de minder legale route.

Betalingsbereidheid
De aanname dat mensen minder bereid zijn te betalen voor digitale content dan voor fysieke dragers blijkt wel correct te zijn. Ongeveer een derde tot de helft van de respondenten heeft geen betalingsbereidheid voor de laatste download uit illegale bron. De rest heeft een maximale betalingsbereidheid die gemiddeld in de buurt ligt van de typische verkoopprijs. Ook voor het lenen van e-boeken via de bibliotheek of de boekhandel bestaat belangstelling en betalingsbereidheid. Desgevraagd beoordelen respondenten de fysieke dragers nog altijd het hoogste op technische kwaliteit, beschikbaarheid van titels en prijs. Het illegale aanbod wordt op technische kwaliteit het minst gunstig beoordeeld. Respondenten zijn in meerderheid van mening dat de diverse partijen in de waardeketen nadeel ondervinden van downloaden uit illegale bron.(zie pagina 24 van het rapport)

Lenen van ebooks
Ook al is 68,4% niet bereid veel te betalen voor het kopen van ebooks, het lenen van ebooks via bibliotheek of boekhandel (huren) lijkt beter te passen bij de bedragen die men hiervoor bereid is te betalen.

Ongeveer een derde van hen heeft in beginsel belangstelling en betalingsbereidheid voor het lenen van ebooks. Daarbij lijkt een lichte voorkeur te bestaan voor de bibliotheek als kanaal, en voor een vast bedrag per jaar. Het gemiddelde van de genoemde maximale betalingsbereidheid is € 30,11 voor een ‘flat rate’ bij de bibliotheek en € 33,07 bij de boekhandel. In een model waarbij per boek wordt afgerekend is de gemiddelde betalingsbereidheid € 2,03 via de bibliotheek en € 2,48 via de boekhandel.

Vooral bovenstaande gegevens zijn best interessant in de discussies over de rol die bibliotheken (nog) kunnen spelen bij het uitlenen van ebooks maar ook over de haalbaarheid van verhuren van ebooks door uitgevers via bijv. het CB platform en streaming ebooks modellen zoals die door Yindo gehanteerd worden.

Het volledige rapport (PDF, 61 pagina’s) gaat ook nog verder in over profielen van kopers versus downloaders, ontwikkelingen in het downloaden en het effect van de Pirate Bay blokkade op het downloaden uit illegale bron. Het is gratis te downloaden. Uit legale bron.

@ foto: roberthuffstutter via photo pin cc

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (9) Write a comment

    • Kun je nagaan hoe erg het beeld in de media soms vertekend wordt. Alle focus ligt alleen op de slechte voorbeelden en het wordt bijna altijd gebruikt om te illustreren waarom goed en legaal aanbod het zo moeilijk heeft. Dat blijkt in de praktijk dus nog wel mee te vallen.

      Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top