Een flexibele regeling in het auteursrecht voor user-generated content

Het was even geduld hebben maar vandaag leverde de Commissie Auteursrecht toch (een deel van) de resultaten op van het onderzoek dat ze gedaan hebben nav de vraag van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie om te onderzoeken ‘of, en zo ja in hoeverre, binnen het kader van het communautaire acquis thans reeds mogelijkheden bestaan voor het op nationaal niveau inrichten van een flexibel systeem van beperkingen op het auteursrecht’ . Communautaire acquis (ik kende de term ook niet) is overigens een begrip dat alle verzamelde wetgeving, richtlijnen en jurisprudentie van het Europese recht omhelst. Dit verzoek deed de staatssecretaris een kleine anderhalf jaar geleden tegen de achtergrond van de Speerpuntenbrief Auteursrecht 20©20 van 11 april 2011 en de Digitale Agenda voor het ICT-beleid van 17 mei 2011 waarin het kabinet te kennen gaf een discussie te willen starten over het opnemen van een fair use-uitzondering in de Auteursrechtrichtlijn.

In diezelfde Digitale Agenda voor het ICT-beleid heeft het kabinet ook aangekondigd een onderzoek te laten doen naar de gevolgen voor commerciële exploitatie van auteursrechtelijk beschermde werken van het ontbreken van een fair use-uitzondering in de Auteursrechtrichtlijn. In dat onderzoek moet duidelijk worden welke diensten (zoekmachines en bestandsdiensten in de cloud) qua innovatie en commerciële exploitatie hinder ondervinden van de huidige gelimiteerde beperkingen in de Auteursrechtrichtlijn. Dat onderzoek is echter nog niet afgerond en dus waagt de Commissie Auteursrecht zich nog niet aan uitspraken of een advies over fair use-uitzonderingen. “De mogelijkheden om een flexibele open norm in de huidige Auteurswet te introduceren voor nieuwe, innovatieve diensten of andere vormen van gebruik van auteursrechtelijk beschermde werken waarvoor de bestaande beperkingen mogelijk te weinig flexibiliteit bieden, zoals het gebruik van werken in ‘digitale klaslokalen’, filmdocumentaires, etc., zal in een later stadium (i.e. wanneer het genoemde onderzoek is afgerond) desgevraagd onderzocht en besproken worden.”, om de Commissie te citeren.

Een flexibele regeling voor user-generated content in de Nederlandse Auteurswet
Waar de Commissie Auteursrecht wel naar gekeken heeft -en daar verscheen dus vandaag deel 1 van een advies over- is welke mogelijkheden de bestaande Auteurswet biedt om flexibeler om te kunnen gaan met user-generated content. Het moet dan gaan om een bewerking van bestaande werken voor niet-professionele doeleinden en er moet een creatieve bewerkingsslag hebben plaatsgevonden. Dat wil zeggen, er moet door de gebruiker iets substantieels aan een bestaand werk worden toegevoegd. Op internet vind je het veelvuldig natuurlijk en het remixen van content zou eigenlijk niet belemmerd moeten worden door auteursrechtelijke barricades, tenminste daar waar het om niet-professioneel gebruik gaat.

Vrije bewerking en de parodie-exceptie
In het advies (PDF) wordt weliswaar de mogelijkheid van een bredere fair use-bepaling nog verkend maar voorziet men dat deze wellicht niet toegestaan is in de Auteursrechtrichtlijn. Daarom kijkt de Commissie vooral naar de bestaande beperkingen vanuit het idee dat deze wellicht eenvoudiger uit te breiden zouden zijn. Zowel artikel 13 Aw, die gedeeltelijk definieert wat onder de verveelvoudiging van een werk wordt verstaan, als artikel 18b Aw, beter bekend als de parodie-exceptie en waar het auteursrecht beperkt wordt om een karikatuur of parodie te mogen maken zouden echter onvoldoende ruimte bieden om recht te doen aan de verschillende soorten van user-generated content.

De citaat-exceptie
In wat ongetwijfeld 1 van de bekendere beperkingen op het auteursrecht is, de citaat-exceptie, ziet de Commissie Auteursrecht meer heil. De Commissie adviseert om in artikel 15a Aw een apart lid toe te voegen dat bepaalt dat ook het citeren van werken binnen het kader van user-generated content geoorloofd is zolang maar voldaan wordt aan de randvoorwaarden die het artikel al stelt in het eerste lid (dat het werk waaruit geciteerd wordt rechtmatig openbaar gemaakt is, aantal en omvang van geciteerde delen redelijk is tov het doel, artikel 25 over de persoonlijkheidsrechten in acht wordt genomen en dat zoveel mogelijk de bron wordt vermeld)

En nu?
Hoewel het mijns inziens prettig was geweest dat er al vast een schot voor de boeg was gegeven voor een bredere fair use-bepaling door de Commissie Auteursrecht, is het wel verhelderend dat, waar het gaat om de mogelijkheden voor creatief hergebruik van beschermde werken om zelf (niet commercieel) nieuwe werken te maken, er een duidelijk en kansrijk advies ligt. Wat het nieuwe kabinet met dit advies gaat doen en of het dus inderdaad op termijn mogelijk wordt om zonder vereiste toestemming je eigen producties te maken mbv muziek en beeldmateriaal uit andermans werken, dat valt nog te bezien. In het regeerakkoord is echter letterlijk in de paragraaf over veiligheid en justitie opgenomen dat “Het auteursrecht wordt zo gemoderniseerd dat recht wordt gedaan aan de bescherming van creatieve prestaties zonder dat de gebruiksmogelijkheden voor consumenten in het gedrang komen.”

Daar valt een nieuwe uitgebreidere citaat-exceptie volgens mij prachtig onder.

@ foto: wamsler / 123RF Stockfoto

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (9) Write a comment

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top