Ebooks in het digitale onderwijs: met e-studieboeken gaat het ook niet vlot

Hoewel ik niet positief gestemd ben over de rol die bibliotheken kunnen vervullen als het gaat om aanbieden van ebooks aan hun gebruikers (of je nou openbare bibliotheek bent of hogeschoolbibliotheek), er is tenminste op gebied van fictie nog een redelijk aanbod in titels die als ebook beschikbaar zijn. Bij oudere titels ligt het lastig -kijk naar het boek van Hermans–  maar recentere titels zijn zowel Engels- als Nederlandstalig vaker wel dan niet als ebook te kopen.

E-studieboeken
Voor studieboeken (en schoolboeken) die in het onderwijs gebruikt worden ligt dat allemaal nog een stukje lastiger heb ik het idee. Of het nou gebruikte lesmethoden zijn op scholen of de voorgeschreven/verplichte titels die op de literatuurlijsten staan van de vele honderden HBO en universitaire opleidingen, het valt behoorlijk tegen als je kijkt welk percentage digitaal beschikbaar is. Zou het 10% zijn? Vast niet meer denk ik en dat terwijl studieboeken bijna per definitie recent en actueel (moeten) zijn.

En met digitaal beschikbaar zijn ben je er ook lang nog niet als docent, student of opleiding. De beschikbaarheid van ebooks is dan weliswaar geen 100% maar de meeste onderwijsinstellingen streven ernaar dat het gegeven onderwijs wel voor de volle honderd procent in een digitale leeromgeving gegeven kan worden. E-learning, waarbij studenten het onderwijs op afstand in de digitale leeromgeving van een instelling volgen, is bepaald geen nieuwe ontwikkeling. Toch zie je dat studenten die hun onderwijsmateriaal digitaal ter beschikking hebben, hun opdrachten lezen en inleveren in een digitale leeromgeving en ook samenwerken in digitale omgevingen nog steeds papieren boeken erbij moeten pakken als verplicht studiemateriaal.

Niet (alleen) de onderwijsbibliotheken maar de opleidingen en instellingen zelf voelen de druk van digitalisering dan ook heel erg goed. Bij onderwijs in digitale leeromgevingen, bij digitaal gegeven onderwijs, horen ook digitaal beschikbare studieboeken. Maar deze zijn er nog nauwelijks en als ze er al zijn (die 10% bijvoorbeeld), dan zijn ze vaak niet goed geschikt voor docenten om lessen uit voor te bereiden maar ook niet geschikt voor studenten om aantekeningen in te maken, stukjes uit te citeren/kopiëren of te printen.

Uitgevers hebben allemaal hun eigen (verkoop)platform met alleen hun eigen titels, hoge tot zeer hoge prijzen en vaak serieuze restricties middels DRM die elk voordeel van een digitale versie van een studieboek meteen weer teniet doen. Je zou bijna denken dat uitgevers vergeten zijn dat je moet kunnen studeren aan de hand van studieboeken. Hoe populairder een studieboek is, hoe kleiner de kans is overigens dat je daar een ebook versie van kunt aanschaffen. Uitgevers brengen hun eigen cash cows echt niet zelf naar de slager.

Vraag en eis dat wat je nodig hebt
Ik ken meerdere docenten die zich gelukkig niet neerleggen bij deze praktijken. Die zelf op zoek gaan naar geschikte digitale studieboeken om te kunnen gebruiken en voorschrijven in hun eigen onderwijs. En die dus alleen nog maar selecteren binnen het aanbod dat er al wel is. Als het papieren studieboek dat je altijd gebruikte niet digitaal beschikbaar is, overstappen naar een ander studieboek dat wel beschikbaar is in de vorm die je voor jouw digitale onderwijs nodig hebt. De klant zou toch koning moeten zijn?

En heel moeilijk is het niet om stil te staan bij wat je van een e-studieboek nodig hebt als docent of student want het is bijna precies hetzelfde als met papieren studieboeken. Docenten hebben (toegang tot) een docenten/presentexemplaar nodig om lessen uit voor te bereiden. Studenten moeten het zowel in de les als daarbuiten kunnen gebruiken, moeten aantekeningen kunnen maken in een e-studieboek en relevante passages kunnen overnemen in opdrachten. Toch moet je heel hard zoeken naar aanbod dat aan deze eisen voldoet.

Goed voorbeeld doet volgen?
Het is niet alleen maar treurnis met e-studieboeken want er zijn ook uitgevers die wel goed letten op wat er daadwerkelijk gevraagd wordt. Eerder dit jaar blogde ik al over BoomDoc die studieboeken aanbiedt aan het onderwijs op een wijze die voldoet aan alle bovengenoemde wensen en eisen. Titels zijn te embedden in een digitale leeromgeving voor snel nalezen, docentexemplaren zijn aan te vragen en studenten kunnen, als ze niet voldoende hebben aan de digitale versie in de leeromgeving, zelf een digitaal of papieren exemplaar kopen. Zonder DRM restricties.

Een prima voorbeeld maar helaas is ook BoomDoc beperkt tot het aanbod van slechts 1 uitgever (ook al heb je meerdere uitgeverij Boom divisies). Idealiter zou je een overkoepelend platform willen als onderwijs waar alle relevante titels van alle relevante uitgevers digitaal beschikbaar zijn. Waar je als docent toegang hebt om te selecteren welke titel(s) je wilt gaan gebruiken voor je onderwijs en waar je als student per gevolgd vak of per onderwijsperiode alleen fulltext toegang hebt tot die studieboeken die je dan nodig hebt. Alleen betalen voor de studieboeken die je gebruikt terwijl je toegang hebt tot een platform die het mogelijk maakt om aantekeningen te maken bij/in een boek, dat digitale boek op meerdere plekken te raadplegen en natuurlijk stukjes uit te citeren.

Een platform waar uitgevers hun beste content willen aanbieden. Moeten aanbieden want anders wordt het niet gebruikt en dus niet verkocht. Een platform waar docenten en studenten hun e-studieboeken kunnen kopen/huren en gebruiken. Moeten gebruiken omdat het de vereiste functionaliteiten heeft voor gebruik in het digitale onderwijs.

Hoe moeilijk kan dit nou zijn? :)

@ foto: adesigna via photopin cc

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (18) Write a comment

  1. Pingback: Over e-studieboeken, Bookshelf en hoe aanbod nog steeds niet aan de vraag voldoet - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top