Is hyperlinken wel of niet een auteursrechtelijke openbaarmaking?

In geval van twijfel, altijd linken!” Dat is het advies waar ik bijna altijd mijn antwoorden mee eindig als ik vragen krijg over waar de grenzen liggen van wat je wel en niet mag gebruiken op een eigen website of in de digitale leeromgeving van de onderwijsinstelling waar ik werk. Linken naar auteursrechtelijk beschermde werken zijn namelijk zelf geen openbaarmakingen in de zin zoals het in de Auteurswet staat beschreven. Oftewel, de Auteurswet is niet van toepassing als je alleen maar een linkje aanbrengt naar een werk dat elders openbaar gemaakt is.

Soms wel, soms niet?
Zoals elke regel zijn uizonderingen kent, zo worden ook de grenzen opgezocht van waar je dus allemaal mee weg kunt komen door gebruik te maken van linken. Embedden is ook een vorm van linken en Buma Stemra heeft enkele keren geprobeerd embedded filmpjes en muziek als nieuwe openbaarmakingen te bestempelen in combinatie met het invoeren van een heffing. In de discussies hierover bleek eens te meer dat hyperlinks misschien wel onrechtmatig kunnen zijn (als er gelinkt wordt naar materiaal dat zelf wel inbreuk maakt) maar dat ze niet zelf inbreuk kunnen maken op het auteursrecht van anderen.

De grenzen van wat wel en niet mag met linken werden recent nog wat strakker gedefinieerd toen Sanoma GeenStijl voor de rechter sleepte wegens het linken naar een uitgelekte fotorapportage van Britt Dekker. Het linken naar die foto’s zou niet alleen onrechtmatig zijn volgens Sanoma, maar ook een inbreuk op het portretrecht en zelfs op het auteursrecht vormen. Tot verrassing van velen ging de rechter mee in deze claim en deed de uitspraak dat door een link te plaatsen naar die fotorapportage GeenStijl inbreuk maakte op de auteursrechten van Sanoma. De rechter stelde wel duidelijk de uitzonderlijke randvoorwaarden hierbij vast want door het zeer actief promoten en onder de aandacht brengen van (de link naar) de foto’s was er bijna geen verschil tussen het linken naar een externe plek en de eigen GeenStijl server en de rechter rekende het GS (terecht) zwaar aan dat ze een link die anders volledig onvindbaar zou zijn geweest op deze manier openbaar gemaakt hadden.

Krantenartikelen
Zowel in Nederland als in het buitenland zijn er rechtszaken geweest tussen uitgevers en websites die doorlinken naar volledige (kranten)artikelen. Belgische kranten hebben al jaren ruzie met Google News hierover, in Duitsland is er zelfs wetgeving om licentievergoedingen te kunnen innen bij tonen van kleine stukjes content in o.a. Google en in Zweden is er nu ook een rechtszaak over gevoerd. Die was door de Zweedse journalistenvakbond aangespannen tegen de nieuwsaggregatiedienst Retriever. Op de site van een krant werd er, via Retriever, gelinkt naar artikelen van bij de vakbond aangesloten journalisten waarbij betalende leden zelfs het volledige artikel konden lezen. De Zweedse rechtbank oordeelde dat er geen sprake was van een openbaarmaking maar de journalistenvakbond is in hoger beroep gegaan bij de Zweedse Hoge Raad. Deze stelt nu zelf vragen aan het Europese Hof van Justitie om (voor eens en altijd?) duidelijkheid te krijgen op de vraag of en wanneer een hyperlink een auteursrechtelijke openbaarmaking is.

  • Is sprake van mededeling aan het publiek in de zin van artikel 3, lid 1, van richtlijn 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij, wanneer iemand anders dan de houder van het auteursrecht op een bepaald werk, op zijn website een aanklikbare link plaatst naar het werk?
  • Is het voor het antwoord op de eerste vraag relevant of het werk waarnaar de link verwijst, is geplaatst op een website op het internet waartoe iedereen zonder beperkingen toegang heeft dan wel of de toegang op enige wijze is beperkt?
  • Moet bij de beantwoording van de eerste vraag onderscheid worden gemaakt tussen gevallen waarin het werk, nadat de gebruiker op de link heeft geklikt, wordt getoond op een andere website, en gevallen waarin het werk, nadat de gebruiker op de link heeft geklikt, aldus wordt getoond dat de indruk wordt gewekt dat het op dezelfde website verschijnt?
  • Kan een lidstaat een ruimere bescherming bieden aan het uitsluitende recht van auteurs door onder het begrip “mededeling aan het publiek” een groter aantal handelingen te verstaan dan die welke zijn genoemd in artikel 3, lid 1, van richtlijn 2001/29?

Vragen die best wel heel duidelijk en gericht zijn. De eerste vraag gaat over puur en alleen een hyperlink als eventuele openbaarmaking, de tweede dekt het onderscheid af tussen openbare en (deels) niet publiek toegankelijke content waar naar toe gelinkt wordt terwijl de derde over inline linken oftewel embedden gaat. De vierde vraag is feitelijk een verzoek om specifiek te benoemen welke handelingen (eventueel nog meer) gerekend worden onder het openbaar maken.

Heel interessant om daar de antwoorden op te krijgen van het Europese Hof van Justitie en dat zal niet eindigen met “in geval van twijfel, altijd linken”. Jammer dat die antwoorden niet eerder dan 2014 (!) verwacht worden.

@ foto: eks via photopin cc
Verder lezen: Hyperlinken in strijd met auteursrecht (SOLV) // EU-Hof buigt zich over inbreuk door hyperlink (Webwereld) // Mededeling aan het publiek bij aanklikbare link (IE-Forum)

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (7) Write a comment

  1. Pingback: Laat ook jouw stem horen om het Europese auteursrechtenbeleid te hervormen | Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top