Een maand lang internetconsultatie Bibliotheekwet

Het openbare bibliotheekwerk heeft een rijke en lange geschiedenis in Nederland die meer dan 100 jaar teruggaat. Al bijna net zo lang is de overheid betrokken bij subsidiëring en bekostiging van die openbare bibliotheken. Via Rijkssubsidievoorwaarden vond dit plaats tot 1975 waarna een Bibliotheekwet hiervoor in de plaats kwam. Deze deed dienst tot 1987 en had als doel om om allerlei aspecten rondom functies en de bekostiging centraal (en evenwichtig) te regelen. Een Bibliotheekwet voor de openbare bibliotheken, veel duidelijker kon je het niet krijgen natuurlijk.

Van Bibliotheekwet naar Welzijnswet
Centraal regelen van voorzieningen door het Rijk was echter geen populair onderwerp meer in de tweede helft van de jaren 80 en in het kader van decentralisering van beleidskeuzes kwam het openbare bibliotheekwerk in de Welzijnswet 1987 onder de verantwoordelijkheid van de lagere overheden te liggen. Provincies kregen een steunfunctie voor de openbare bibliotheken en de gemeenten het uitvoerende werk. Met een stevige vinger in de pap als het om de subsidies voor die bibliotheken ging.

… en naar de Wet op het specifiek cultuurbeleid
Het openbare bibliotheekwerk verhuisde in 1993 wederom naar een nieuwe wet. In de Wet op het specifiek cultuurbeleid – en specifiek in artikelen 11a en 11b van die wet – vind je een redelijk summiere opsomming van functies en eisen aan het bibliotheekwerk. Daar gaat het over de contributiebepaling, het leenverkeer en het lokale en provinciale (bibliotheek)netwerk. Deze wet is nog steeds geldig maar de laatste 20 jaar worden gekenmerkt door discussies (en aangepaste afspraken) over de verdeling van de verantwoordelijkheden tussen de lagere overheden. Plus natuurlijk alle maatschappelijke en digitale ontwikkelingen die de wetsartikelen in kwestie behoorlijk verouderd doen overkomen en geen recht meer doen aan wat er nodig is voor een vernieuwd bibliotheekstelsel in Nederland.

Reden voor staatssecretaris Zijlstra (OCW) om in 2011 een kamerbrief actualisering bibliotheekwetgeving naar de Tweede Kamer te sturen over een nieuw wettelijk kader voor de openbare bibliotheken waarin ook de herstructurering van het openbare bibliotheekwerk centraal zou moeten komen te staan. Maar waarbij vooral de totstandkoming (plus bekostiging!) van één landelijke digitale bibliotheek naar voren moest komen. Om als bibliotheeklid ebooks te kunnen lenen. Een nieuwe Bibliotheekwet die rekening houdt met de digitale ontwikkelingen en die het bibliotheekstelsel (en netwerk) echt de 21ste eeuw in kan loodsen.

De Bibliotheekwet 2.0
Na jaren praten en discussiëren ligt er nu eindelijk een eerste versie van die nieuwe Bibliotheekwet. Vanaf vandaag tot 19 mei wordt het publiek om reacties en input gevraagd in een internetconsultatie. De wetsartikelen van de Bibliotheekwet (PDF) zijn misschien niet het spannendste leesvoer maar de 27 pagina’s tellende Memorie van Toelichting (PDF) schetst de achtergronden van de wetsartikelen en is zeker het lezen waard.

De hoofdlijnen van dit wetsvoorstel kunnen als volgt worden samengevat:
– De maatschappelijke functies van de openbare bibliotheek worden gedefinieerd. Kortweg worden deze aangeduid met ‘lezen, leren en informeren’.
– Er komt een landelijke digitale bibliotheek waarvan iedereen lid kan worden.
– Alle bibliotheekorganisaties – lokaal, provinciaal en landelijk – werken zodanig samen dat alle inwoners van Nederland toegang hebben tot zo veel mogelijk informatie en cultuur. Waar en in welke vorm dan ook: fysiek, digitaal, via PC, tablet of mobiel.
– De Koninklijke Bibliotheek, die steeds meer documenten ook digitaal beschikbaar stelt, gaat een centrale rol spelen in het bibliotheeknetwerk.
(bron)

Zelfs minister Bussemaker (OCW) trok haar ereader uit de kast, ging voor een green screen staan met een bibliotheekinterieur erop geprojecteerd en roept nu iedereen op kennis te nemen – en te reageren – op het wetsvoorstel van de nieuwe Bibliotheekwet die per 1 januari 2015 in moet gaan. Ze heeft er zelfs een kleur van gekregen!

Het heeft allemaal ruim 20 jaar moeten duren maar het begint er nu dan toch echt op te lijken dat met een 2.0 versie van de Bibliotheekwet eindelijk die digitale bibliotheek in zicht gaat komen.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (6) Write a comment

  1. Pingback: Bibliotheekwet: van concept naar wetsvoorstel | Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top