De retailer versus de bibliotheek: streaming ebooks huren of lenen?

ebooks huren
Nadat het CB vorig jaar de mogelijkheid voor retailers aankondigde om ebooks te gaan verhuren bleef het lange tijd stil. Dat vond ik niet vreemd want ook al is het dan technisch mogelijk voor een commerciële partij om via het CB ebooks te verhuren, daar moet je wel wat hobbels voor durven nemen wil dat ook daadwerkelijk rendabel kunnen zijn. Zitten mensen wel te wachten op de mogelijkheid van ebooks huren? Ook als dat betekent dat ze die alleen maar in een online reader via een browser kunnen lezen? Willen ze daarvoor wel betalen? En hoe verhouden de prijzen zich dan tot de nieuwprijs van ebooks en het aanbod van ebooks waar bibliotheken – gratis? – mee zouden kunnen komen?

Om met het aanbod van de bibliotheken te beginnen, daar lijkt maar weinig concurrentie te verwachten. Vanaf vandaag is de Lees Meer site niet meer beschikbaar en zijn de ca. 100 streaming ebooks niet meer gratis te lezen. De Bibliotheek wil met een nieuwe (streaming) ebookdienst terugkeren maar het valt nog maar te bezien hoe deze eruit gaat zien. Technisch is er bijna geen onderscheid tussen het willen uitlenen van streaming ebooks en het verhuren ervan. In allebei de gevallen gaat het om ebooks die je alleen online kunt lezen, waar je een beperkte periode toegang tot hebt en waar je direct of indirect voor betaalt (afrekent per ebook of onderdeel van een bibliotheekabonnement). Een ebookverhuurdienst met een groot en betaalbaar aanbod kon daarom wel eens de grootste bedreiging zijn voor de openbare bibliotheken als het gaat om ebooks beschikbaar te maken voor het publiek.

Nederlandse ebooks huren
Eboektehuur.nl is een nieuwe – en voor zover ik weet de eerste – site die gebruik maakt van de mogelijkheden die CB biedt om Nederlandse ebooks te verhuren. Meer dan 800 titels zijn voor korte of langere periodes te huur waarbij je iets meer betaalt naar mate je langer toegang hebt tot je gehuurde ebooks. Deze ebooks zijn na betaling toegankelijk via de online reader in je browser – ereaderbezitters hebben dus niks aan deze dienst – en na het verlopen van de huurperiode is het ebook niet meer toegankelijk.

Ook al is een aanbod van 800 titels maar een klein onderdeel van de ruim 20.000 ebooks in ons land, er zijn daarmee toch redelijk wat titels aanwezig verdeeld over de 15 categoriën/genres. En meer dan de ongeveer 100 titels die via de Lees Meer site beschikbaar waren. Maar als je de vergelijking maakt met het aanbod van Nederlandse papieren boeken in een gemiddelde openbare bibliotheek, dan valt er bijzonder weinig te ontdekken. Je moet dan net het geluk hebben dat jouw favoriete auteurs en genres te vinden zijn bij eboektehuur.nl.

Wie doet mee en wat mag je ermee?
De reden dat niet alle 20.000 ebooks te huur zijn (of onderdeel waren van de Lees Meer-campagne) heeft vooral te maken met licenties en afspraken met de uitgevers. Lang niet iedereen ziet voordelen in het verhuren van ebooks en uitgevers zijn waarschijnlijk voorzichtig hierin uit angst dat verhuur ten koste gaat van de verkoop. Bibliotheken lopen ongetwijfeld tegen datzelfde argument aan in hun streven ebooks uit te gaan lenen, ook al heeft ruim 100 jaar fysieke boeken uitlenen de boekhandels ook niet uit het straatbeeld doen verdwijnen.

Uitgevers en auteurs die wel meedoen stellen daar hun eigen eisen vervolgens aan en dat zie je bij eboektehuur.nl goed terug in de vorm van de huurperiodes. Die zijn namelijk niet gestandaardiseerd. Zo zijn de ebooks van Arnon Grunberg alleen te huur voor 1 dag of 5 dagen, terwijl een ebook van Patricia Blok alleen maar langere tijd gehuurd kan worden (2 weken, 3 weken, 1 maand of 3 maanden). In totaal zijn er maar liefst 9 verschillende huurperiodes waar op gezocht kan worden tussen 1 dag en 1 jaar maar lijkt het – zeker voor de klant – totaal willekeurig welke huurperioden mogelijk zijn voor een gegeven ebook. Niet alleen moet je dus al genoegen nemen met een relatief klein aanbod van ebooks, daarbinnen moet je ook nog geluk hebben dat een ebook lang genoeg uitgeleend wordt om het daadwerkelijk uit te kunnen lezen.

Voor een zacht prijsje?
De beste – de enige? – reden om een ebook niet te kopen maar te huren is dat het laatste goedkoper moet zijn. Flink goedkoper zelfs zou ik zeggen want voor de nieuwprijs van een ebook krijg je een downloadbare ePub die je online maar ook zonder internet op je computer, tablet én ereader kunt lezen. En waar je je eigen leestempo kunt bepalen.

De online lezers zijn inderdaad goedkoper uit, afhankelijk van de huurperiode. Zoals gezegd zijn er grote verschillen in huurperiodes maar qua prijs zit er wel een rode draad in. Eén dag kost meestal €0,99 en dat loopt op naar mate de huurperiode langer is. Mits die huurperiode dan wel beschikbaar is natuurlijk.

Kijk je weer naar een ebook van Grunberg (De Asielzoeker), dan kost die €9,99 bij Bol als ebook. Eén dag huren kost €0,99 en voor 5 dagen huren betaal je €2,99. Als je een beetje vlot doorleest scheelt dat resp. 90% en 70% maar wil je langer de tijd nemen dan heeft zijn uitgever bedacht dat je dan eigenlijk toch gewoon dat ebook mag kopen.

99 Ontspanningsgeheimen van Patricia Blok kost eveneens €9,99 bij Bol. Huren begint pas vanaf 2 weken en daar betaal je €2,99 voor. Drie weken kost je €3,99, een maand €4,99 en wil je elke dag 1 geheim tot je nemen dan kun het ebook drie maanden huren voor €5,99. Of iemand een besparing van 70%, 60%, 50% of 40% voldoende reden vindt om niet het boek te kopen valt nog te bezien.

Sommige boeken, zoals de 175 Lifehacking tips die ik toevallig vorig jaar uitgeprobeerd heb, hebben slechts 1 huurperiode. In het geval van de lifehacking tips is dat een maand en daar betaal je €7,95 voor ipv de €16,99 die het ebook bij de uitgever kost. Dat is bijna 50% van de nieuwprijs.

Is er een toekomst voor ebooks huren? 
Ik vrees dat er door uitgevers duidelijk gestuurd wordt op streaming ebooks als het enige alternatief voor ebooks kopen. Ik blijf van mening dat je daarmee alleen maar het uitgebreide illegale aanbod aanmoedigt en zelfs sociaal acceptabel maakt maar goed, zowel retailers als bibliotheken zullen het er waarschijnlijk mee moeten doen. Zowel de experimenten van de bibliotheken met o.a. Lees Meer en nu ook de eerste retailsite met het beschikbaar maken resp. verhuren van streaming ebooks maken duidelijk dat wederom de uitgevers aan zet zijn.

Zolang er geen uitgebreid (liefst volledig!) aanbod is van Nederlandse ebooks zijn volgens mij alle initiatieven voor het verhuren van ebooks gedoemd te mislukken. Een bijna bizarre verscheidenheid van huurperiodes, en het feit dat je voor een beetje redelijke huurtermijn van een maand rond de 50% van de nieuwprijs moet betalen, zijn dan alleen maar nog meer redenen waarom ik er zelf weinig heil in zie. De periodes moeten gestandaardiseerd zijn met prijzen die veel lager dan 50% van de koopwaarde zijn wil het verhuren van ebooks ooit meer dan een niche-verschijnsel worden. Om van het titelaanbod nog niet eens te spreken.

Als de bibliotheken zich hier op kunnen focussen – en de uitgevers weten te overtuigen dat uitgeleende ebooks niet  perse gemiste inkomsten zijn zoals dat voor papieren boeken ook nooit het geval was – dan is er nog een kans dat ebooks uitlenen meer zoden aan de dijk gaat zetten dan ebooks verhuren.

Maar heel optimistisch ben ik niet.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (27) Write a comment

    • Die zag ik gisteren inderdaad (toevallig) voorbijkomen maar dat leek me niet het alternatief voor de Lees Meer site. Wel een leuk idee om een vakantieapp met enkele boeken erin voor bibliotheekleden te maken overig maar hopelijk niet de enige invulling van een ebookdienst.

      Ik ga hem zeker uitproberen en waarschijnlijk komt die hier ook nog wel voorbij :) Benieuwd of het zowel iOS als Android app wordt en hoeveel titels daar dan in komen. En met voorspelbaar mild gemopper dat die tienduizenden leden met hun ereaders op het strand er weer weinig aan hebben :P

      Reply

      • Mee eens Raymond: de meeste bibliotheekleden willen ebooks op hun ereader en geen gestreamde ebooks. Ik hoor dagelijks in de praktijk.Dus het illegale downloaden en uitwisselen neemt gestaag toe.

        Reply

        • Bij studenten is dat ook de praktijk en gebeurt dat uitwisselen met informaticaboeken (als gedownloade PDF’s) al vele jaren. Ik ben er ook van overtuigd dat een set van ‘alle NL ebooks op een dvd’tje’ inmiddels al duizenden keren uitgewisseld is.

          Iedere keer als iemand een ereader koopt en er achter komt dat er behalve alles kopen bij Bol geen alternatief bestaat om ebooks te lezen, ben je een klant kwijt als bibliotheek. En zodra ze er via via achter komen dat ze gratis aan tienduizenden ebooks kunnen komen kijken ze niet meer op of om. Waarom zou je dan nog streaming ebooks willen?

          Reply

    • Ja en nee want ook die had ik gelezen. Er staat in dat bericht duidelijk dat CB de repository en beveiliging gaat doen terwijl Ciber *de mobiele applicatie* gaat maken. Het persbericht eindigt ook met de niet mis te verstane uitspraak over een app. Oftewel, ook deze dienstverlening wordt een variant van een streaming ebookdienst die dan wel met een app (god, laat dat wel zowel iOS, Android als Windows Phone zijn) te gebruiken zal zijn. Dat er in dat persbericht weer over ereaders gesproken wordt lijkt me weer niet terecht.

      Positieve kant is natuurlijk wel dat er een nieuw platform in de planning staat en dat men voornemens is met 2000 titels te beginnen. Maar neem me niet kwalijk dat ik met plannen van BNL iets kritischer ben en eerst afwacht wat het daadwerkelijk gaat worden voordat ik begin te juichen ;)

      Reply

  1. Ja waarom eigenlijk niet de ePortal uitbreiden ???
    En dan zo, dat alle eBooks altijd uitleenbaar zijn. Je weet wel met een teller op ieder eBook die registreert welk boek, door welk bibliotheeklid geleend wordt.
    Aan de inlogcode kan je dan zien op welke bibliotheek de kosten voor de rechten verhaald kunnen worden.
    Ik snap die uitgevers niet, ik zou denken KASSA….. Ook de Bibliotheek snap ik niet….. Is er niemand die goed onderhandelen kan?
    En weet je over die cd’s met 2000 eBooks daar hoef je je geen zorgen over te maken. Uiteindelijk wil men / je toch de nieuwste boeken lezen om bij te blijven….
    Weet je dat Charles den Tex zijn eigen eBooks verkoopt? zie http://www.charlesdentex.com/ Dat zullen er steeds meer worden…

    Reply

    • Precies, ePortal uitbreiden, Adobe DRM afschaffen en watermerk DRM invoeren. Dan kan ook iedere klant met een ereader meedoen. Dat gaat niet gebeuren helaas want juist dan gilt elke uitgever dat dan niemand meer ebooks gaat kopen en daar hebben ze een punt natuurlijk. Welke systematiek je ook overweegt, er moet een manier zijn om de toegang na een bepaalde uitleenperiode te blokkeren. Adobe DRM is (gelukkig) op zijn retour maar dan houd je streaming ebooks ongeveer als enige optie over vrees ik.

      Die ceedeetjes met ebooks blijven echter ook wel in omloop en hoewel je gelijk hebt met de constatering dat deze relatief snel verouderen en niet de nieuwste boeken bevatten, gaat het er om dat er een uitwisseling van ebooks op gang wordt gezet met die cd’s en usb sticks. Nieuwere illegale boeken worden daarna gewoon via mail verder gedeeld met vrienden en kennissen. Tenminste, zo zie ik dat om me heen gebeuren.

      De impact van steeds meer auteurs die (goedkoop) hun eigen ebooks gaan verkopen zonder beveiliging zal denk ik wel heel positief zijn. Afgelopen jaren heb ik regelmatig bekeken welke ebooks snel/uberhaupt opduiken op internet en nog steeds is het zo dat het dan vooral om de bestsellers gaat. Ander materiaal is vaak ook wel te vinden maar aanzienlijk lastiger. Zelfs piraten hebben meestal wel enige principes waardoor makkelijk en goedkoop verkrijgbare ebooks minder vaak illegaal verspreid worden. Uiteindelijk is het beste recept tegen illegale ebooks een laagdrempelig, breed en vooral betaalbaar alternatief te bieden. Zolang ik juweeltjes van (Engelse) SF ebooks kan kopen voor 4 a 5 euro prakkizeer ik er niet eens over om te gaan zoeken naar een illegaal exemplaar.

      Reply

      • Weet je, in deze hele discussie over eBooks denk ik altijd …..Wat zouden de monniken gedacht hebben over de uitvinding van de boekdrukkunst ?

        Reply

  2. Pingback: Campagne (e)Lees Niet Meer? | Rafelranden

  3. Helaas is de werkelijkheid idd dat het niet erg moeilijk is om ook de allernieuwste ebooks te hacken.
    Het laatste woord zal nog niet gezegd zijn. Waren de uitgevers in Nederland maar net zo soepel als in de VS en Engeland. Ik las dat ze daar niet bang zijn voor ebooks. Het blijkt dat de verkoop van papieren boeken niet lijdt onder de verkoop van (goedkope) ebooks. Mensen die ebooks lezen, lezen/kopen ook nog veel papieren

    Reply

    • Ik denk dat dat nog wel eens tegen kon vallen maar goed, dat is omdat ik alleen maar mezelf als voorbeeld kan nemen. Ik ben, sinds ik ebooks lees, weer meer gaan lezen en ook kopen. Ik koop nu elke maand een ebook terwijl ik voorheen echt niet elke maand een papieren boek kocht.

      Uitgevers kunnen bang zijn of niet maar vroeger of laat – en het duurt me eigenlijk al te lang – gaan mensen overstappen op ebooks om romans te lezen en zal de vraag naar papieren boeken sowieso gaan afnemen. De papieren boeken industrie doet met acties als de Boekenweek zijn best om dat proces te vertragen terwijl piraten hun best doen om dat met illegale ebooks weer te versnellen, geholpen door goedkoper wordende ereaders en bredere aanwezigheid van tablets.

      De uitslag staat wel vast maar de weg er naar toe is behoorlijk hobbelig. Met als grootste benadeelden de early adopters van ebooks en ook de bibliotheken vermoed ik.

      Reply

  4. Ik zie een hele verandering aan de horizon: huren is/wordt gangbaar en verkoop c.q. bezit raakt uit de gratie.
    Nu de beschikbaarheid en penetratie van snel internet (>20Mbit) in NL zeer hoog is, zie je bv Adobe het verhuurmodel invoeren, zit Netflix op het vinkentouw, in HTML5 een DRM faciliteit wordt voorgesteld.

    Kortom alles wordt gericht op verhuur/licenceren. 2ehands doorverkopen wordt lastig of zelf onmogelijk (zie http://www.uniqueradio.nl/index.php/2013/04/rechtbank-v-s-verbiedt-doorverkopen-mp3/).
    Verhuur is commericeel aantrekkelijk: geen warehouses, fysieke distributie, meermaals verhuren.

    Kortom wat vinden we er van?

    Reply

    • Het is al jaren aan de gang zelfs. Het draait om toegang tot content en niet (meer) in het bezit hebben ervan. In de zakelijke wereld (en informatievoorziening) is het al doodnormaal om met licenties te werken en voor consumenten zie je het ook overal, ook al heeft het niet perse dat stempel.

      De twee beste voorbeelden zijn de apps bij Apple of Google die je koopt. Die zijn exclusief gekoppeld aan je account en los van het doorverkopen van je hele account (wat niet mag conform de voorwaarden) kun je apps niet doorlenen, doorverkopen of zelfs maar weggeven. Hetzelfde geldt voor games als je gebruik maakt van Steam. Daar zijn nog enkele zeer beperkte mogelijkheden om een game cadeau te doen maar doorverkopen is er zeker niet bij. De volle kasten met games, cd’s, dvd’s en boeken zullen uiteindelijk vervangen worden door Steam, Netflix, Spotify en andere accounts waarbij je toegang koopt zonder ooit bezit op te bouwen.

      Reply

  5. De discussie over #ebooks etc , het is net of ik monniken hoor praten over de uitvinding van de Boekdrukkunst…
    De monniken zullen ook gedacht hebben ‘alles kan gekopieerd worden waar gaan we aan beginnen’……Houdt tegen, houdt tegen !!…….En zie waar het ons gebracht heeft…..
    Waar zijn de visionairs van onze tijd ?
    Nu lachen we om perkament en zien het als curiosa. Later lachen zij om het papieren boek en de cd’s ha, ha, wat enorme schijf ha,ha, wat een verspilling !

    Reply

  6. Streaming… nee dank je. Ik heb niet altijd en overal internet bij me. De trein is bijvoorbeeld een mooie plek om te lezen, maar het internet is/was daar niet altijd betrouwbaar.
    Een papieren versie kan je lenen zonder extra kosten. Dat zit in je abonnementsgeld inbegrepen. Een papieren versie kan je ook kopieren, kost wel wat meer moeite, maar het kan. Daar is ook geen beveiliging tegen. Zou wel kunnen hoor, probeer maar eens geld te kopiëren. Maar waarom is dat dan niet gebeurt bij boeken?
    E-boeken lenen tegen hetzelfde tarief als papieren boeken: Dan zou ik weer een abonnement op de bibliotheek nemen. Lekker vanuit je luie stoel boeken lenen en lezen. Op je e-reader zetten voor je op vakantie gaat. Voorwaarde is dan wel dat alleen de bibliotheek mijn gegevens heeft, en niet adobe. (sorry, ik hou gewoon niet van die grote ongrijpbare organisaties die maar overal profieldata verzamelen.)
    Ik geloof zelf in een drm vrij e-book, zonder identificatieplicht (want dat is adobe id toch eigenlijk), en een lage prijs. Dan zou ik zat boeken kopen. Hanteer bijvoorbeeld te prijs voor een goede cappucino, of een speciaalbiertje. Lekker op het terras lezen mét een drankje erbij.

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top