Over Creative Commons en het belang van (correct) delen

1. Een ieder heeft het recht om vrijelijk deel te nemen aan het culturele leven
van de gemeenschap, om te genieten van kunst en om deel te hebben aan
wetenschappelijke vooruitgang en de vruchten daarvan.

2. Een ieder heeft het recht op de bescherming van de geestelijke en
materiële belangen, voortspruitende uit een wetenschappelijk, letterkundig
of artistiek werk, dat hij heeft voortgebracht.
Artikel 27 van de Universele verklaring van de rechten van de mens (pdf)

–//–

Mooier dan wat in artikel 27 van de universele verklaring van de rechten van de mens staat kun je eigenlijk de filosofie achter Creative Commons niet uitleggen. Iedereen heeft recht op de werken die uit kunst, cultuur en wetenschap voortkomen. En iedereen heeft recht op bescherming van zijn of haar intellectuele eigendom, zijnde die werken die gecreëeerd worden.

Die beide rechten staan niet alleen in de theorie maar ook in de praktijk best wel op gespannen voet met elkaar. Want als elke maker van een werk zijn of haar rechten gebruikt om barrières op te werpen voor anderen om daar vrijelijk gebruik van te maken dan komt er maar weinig terecht van dit artikel. En aangezien de universele verklaring van de rechten van de mens geen feitelijke wet is – en het intellectuele eigendomsrecht wel – kun je daar alles van vinden maar kan dat hergebruik van andermans werken niet verplicht of afgedwongen worden.

Creative Commons beoogt dan ook niet dat er wat moet veranderen aan het auteursrecht maar dat de makers van werken flexibel omgaan met die rechten die ze hebben. In plaats van alle rechten voorbehouden – ook al doet de rechthebbende er verder zelf ook niets mee – naar een stelsel van toestemming geven voor specifiek hergebruik en daarmee delen met anderen. Waarbij ze wel hun rechten behouden en altijd een naamsvermelding plaatsvindt als hun materialen hergebruikt worden.

En het gaat goed met Creative Commons. De zes licenties die het mogelijk maken dat rechthebbenden vooraf toestemming geven voor bepaalde vormen van hergebruik worden op veel websites en contentplatformen (zoals Flickr, Wikipedia en YouTube) gebruikt. Er is 500TB aan Flickr foto’s te vinden met een Creative Commons licentie eraan en je zou 40 jaar nodig hebben om alle 4 miljoen YouTube filmpjes met CC licentie te kijken. En hoe lang zou het je kosten om de 715 Engelstalige Wikipedia artikelen te lezen die dagelijks worden toegevoegd onder een CC-BY-SA licentie? Minder lang vermoed ik dan om de 59.000 wetenschappelijke artikelen met CC-licentie te lezen die in de Public Library of Science staan.

Ook al is er enorm veel materiaal te vinden dat je middels een Creative Commons licentie mag gebruiken, toch moet er nog veel gebeuren. Dat vindt Creative Commons zelf ook en dat is de reden dat ze vooruitblikken naar de toekomst van Creative Commons. In het rapport The Future of Creative Commons (pdf) staan ze stil bij de gebieden waar al fraaie resultaten behaald zijn maar ligt de focus op vijf strategische prioriteiten. Alle vijf hebben ze te maken met meer bewustwording, beter inzichtelijk maken wat de voordelen zijn, toekomstbestendig maken van Creative Commons en het meetbaar & beter zichtbaar maken van daadwerkelijk hergebruik. Niets stimuleert het vrijgeven en delen van je werken beter dan het echte resultaat ervan inzichtelijk te krijgen natuurlijk.

Dat zijn interessante plannen en ik ben benieuwd hoe die een invulling gaan krijgen. Maar hoe hard Creative Commons zijn best ook doet om rechthebbenden te stimuleren hun werken te delen met anderen, er is ook nog veel missiewerk te verrichten bij de mensen die daadwerkelijk gebruik maken van werken met een Creative Commons licentie. Als die al weten wat ze met een werk met een CC-licentie kunnen doen betekent het niet dat ze het correct gebruiken. Te vaak wordt een werk met CC-licentie beschouwd als ‘je mag het zonder gezeur over auteursrechten jatten en gebruiken zoals je wilt’ terwijl er aan alle CC-licenties nog steeds voorwaarden verbonden zijn.

Het meest voorkomende probleem daarbij is dat er geen naamsvermelding bij overgenomen werken wordt gezet. Terwijl dit dus de eerste vereiste is van alle CC-licenties. Gelukkig circuleert er een handige infographic die je langs de stappen leidt om 1 van de zes CC-licenties te kiezen en daarbij uitlegt hoe je aan een goede naamsvermelding kunt doen. En zelf ook verspreid mag worden dankzij de CC-BY-SA licentie die eraan hangt.

infographic attribution creative commons

@ infographic How To Attribute Creative Commons Photos by Foter CC-BY-SA (getipt via Rafelranden)

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (7) Write a comment

  1. Pingback: Wat kun jij met Creative Commons licenties doen? | Vakblog

  2. Pingback: State of the (Creative) Commons 2014 - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top