Kluun gaat de auteursrechtenstrijd aan met fotografen

Toen eerder deze week de site van Kluun wederom op zwart ging (nou ja, alleen de voorkant want zijn columns staan er nog steeds) heb ik het bewust even laten zitten. De vorige keer deed Kluun dat omdat hij boos was. Meerdere keren kreeg hij een pittige rekening voor het verkeerd gebruik van foto’s en afbeeldingen en in plaats van gebruik te maken van stockfoto’s, eigen foto’s of foto’s met een Creative Commons licentie besloot hij dat het beter was zijn eigen content te verwijderen. Dat leek me toen meer een gevalletje handige marketing en niet zo zeer een zinnige discussie rondom auteursrechten en hergebruik van (andermans) foto’s. Wat me er niet van weerhield kritisch te zijn op het feit dat Kluun als maker zelf ook wel wat beter mocht nadenken over auteursrechten.

Maar kennelijk heeft hij er ook verder over nagedacht. En dus verscheen er een oproep op zijn site waarin Kluun op zoek is naar bloggers die ook te maken hebben gehad met buitensporige claims van fotografen of advocaten. Met blafbrieven waarin honderden of duizenden euro’s geëist wordt voor het verkeerd gebruik van foto’s op je blog. En daar heeft Kluun schoon genoeg van.

kluun oproep
Bloggers en auteursrecht op foto’s
Nu is dat zeker geen onbekend fenomeen. Bloggers hebben al jaren te maken met de Getty Images van deze wereld waarbij rechthebbenden, al dan niet georganiseerd via een extern bureau, dreigbrieven sturen vergezeld van facturen. Niks geen waarschuwing, geen onderhandelingen, geen goed gesprek. Foto’s verwijderen en betalen, dat is het motto. Heb je daar geen zin in of meen je in je recht te staan? Dan wordt er gedreigd met een kort geding waarbij je meteen met duizenden euro’s advocaatkosten zit om jezelf te verdedigen. Gewoon chantage dus.

Maar zo zwart-wit is het niet
Het vervelende van dit soort praktijken is dat het over rechten gaat alsof het een objectief iets is. Terwijl alle betrokken partijen in de praktijk vooral hun eigen standpunt als de enige waarheid hanteren en daar met wat meer gezond boerenverstand naar zouden moeten kijken. Bloggers moeten beter weten dan andermans foto’s over te nemen zonder toestemming terwijl fotografen en rechthebbenden wat flexibeler met het hanteren van die rechten zouden moeten zijn. Honderden euro’s in rekening brengen voor gebruik van een kleine foto op een bijna niet gelezen blog is natuurlijk ook gewoon belachelijk. Hoe zeer je ook in je recht staat als fotograaf.

Kluun vertegenwoordigt in deze auteursrechtenstrijd de kant van de bloggers maar juist omdat hij zelf ook een rechthebbende is – op zijn boeken en teksten – zou hij beter moeten weten. Over de alternatieven die hij heeft met gekochte foto’s of foto’s met een CC-licentie. Over correct hergebruik van andermans werken. Maar misschien bovenal zou hij op zijn minst moeten erkennen dat hij het anders had moeten aanpakken en zeker niet de hele gemeenschap van bloggers gaan afspeuren naar anderen die het ook niet goed hebben aangepakt. Want hoe vervelend, oneerlijk en onterecht die torenhoge claims ook zijn, door bloggers te vragen naar waar ze de foto vandaan hebben gehaald (Google Afbeeldingen? Of een andere plek op het internet?) bevestig je alleen maar het gegeven dat je als blogger dus verkeerd zat.

Het gaat Kluun om het citaatrecht
Gisteren onderbrak Kluun zijn zelf opgelegde afwezigheid in de (sociale) media met een kort optreden bij Radio 1. Hier lichtte hij toe wat de feitelijke achtergrond was van zijn strijd – een factuur van bijna 1000 euro voor het twee keer verkeerd gebruiken van een foto bij een jaren oude column – en stelde dat het geen verkeerd gebruik was omdat je foto’s bij een blog als beeldcitaat mag gebruiken onder het citaatrecht. Dat werd tegengesproken door Lars Boering van de FotografenFederatie die stelde dat citaatrecht alleen maar geldt voor (nieuws)foto’s bij nieuwsberichten. Een lang verhaal kort en de geplande discussie over gebruik van foto’s tussen beide partijen aan de telefoon verzandde in een discussie over het citaatrecht. Die door beiden verkeerd werd gehanteerd. Beeldcitaten zijn niet alleen voorbehouden aan nieuwsberichten maar het is ook zeker niet zo dat je zo maar elke afbeelding bij een blogpost kunt zetten onder het mom van een beeldcitaat.

En nu?
Hoewel ik het zou toejuichen als er echt opgetreden zou kunnen worden tegen exorbitante claims van fotografen en hun advocaten blijft het correct gebruiken van foto’s en afbeeldingen de verantwoordelijkheid van de bloggers zelf. Een discussie over de auteursrechtelijke kanten van deze kwestie heeft weinig zin want in een wereld waar gebruikers vinden dat ze alles vrij zouden moeten mogen gebruiken en waar fotografen vinden dat ze moeten verdienen aan hun rechten wordt die auteursrechtenstrijd alleen maar met botte wapens gevochten. Het lijkt heel wat maar het snijdt geen hout zeg maar. Het citaatrecht biedt bloggers zeker ruimte om foto’s bij hun berichten te plaatsen maar de criteria hiervoor zijn niet absoluut en om zinloze discussies te voorkomen adviseer ik bloggers om hier niet op te vertrouwen.

Uiteindelijk hebben bloggers – en andere sites – die andermans foto’s gebruiken ook de mogelijkheid (en het recht) om alleen foto’s van die fotografen te gebruiken die zelf ook met redelijke en flexibele licenties/tarieven komen. Als fotografen met hun foto’s aan bloggers willen verdienen dan ligt de uitdaging bij henzelf om met een aantrekkelijk aanbod te komen. Het versturen van blafbrieven en facturen is dan de beste manier om jezelf uit de markt te prijzen.

Kluun zou het eens over die boeg moeten gooien denk ik. I.p.v. een zwarte site een zwarte lijst met fotografen en advocaten. Maar ook de hand in eigen boezem steken en een zwarte lijst met verkeerde blogpraktijken aanleggen. Of een witte lijst met juist de goede voorbeelden van fotografen en bloggers.

Maar of je daar veel aandacht mee krijgt?

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (11) Write a comment

    Leave a Reply

    Required fields are marked *.


    This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

    • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
      Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
    Top