Wat mogen anderen met jouw content? Over auteursrecht op je eigen blog

auteursrecht
Normaliter schrijf ik over auteursrecht vanuit het perspectief van het hergebruiken van andermans content. Let op toestemming vragen, wanneer mag je wel iets overnemen en wanneer niet en kijk of je content met een Creative Commons licentie kunt vinden. Een paar weken geleden merkte ik echter dat bloggers ook niet altijd precies weten wat *anderen* met hun blogteksten en foto’s mogen doen. Voor @marysjabbens was dat aanleiding om me hierover vragen te stellen die ik uitgebreid beantwoord heb als gastblog. Zij plaatste het afgelopen week in drie delen op haar blog maar hieronder vind je het volledige antwoord in interviewvorm ook.

–//–

  • Recentelijk heb ik per toeval, ontdekt dat er op een website een citaat uit een blog van mij werd gebruikt (inclusief link naar mijn blog). Ik wil graag weten of dit op deze manier mag.

Ja dit mag dus en sterker nog, een *correct* citaat is de enige manier waarop dit mag. Op jouw blogteksten berust auteursrecht en dat betekent dat normaliter iemand toestemming zou moeten vragen aan jou om om een tekst volledig of gedeeltelijk over te nemen. In de Auteurswet zijn echter enkele excepties, uitzonderingen, op dat auteursrecht opgenomen die het onder specifieke voorwaarden mogelijk maken om zonder toestemming andermans werk (of een deel daarvan) te hergebruiken.

Eén van de meest bekende uitzonderingen is de citaatexceptie. Die maakt het mogelijk om een stukje beeld of tekst te gebruiken bij een andere tekst of verhandeling mits de naam van de maker erbij vermeld wordt. Ook moet een dergelijk citaat duidelijk ondersteunend en gerelateerd zijn aan het verhaal dat je zelf houdt en mag het citaat qua grootte niet disproportioneel zijn. Daar zijn geen absolute eenheden voor benoemd en dat maakt het ook lastig om je te beroepen op de citaatexceptie omdat in beginsel een rechthebbende dit juridisch zou kunnen aanvechten. Het voorbeeld wat bij jou speelde was echter bijna een schoolvoorbeeld van hoe je wel correct gebruik maakt van een citaat en daar was dus niets op aan te merken.

  • Mogen andere websites zonder mij daar in te kennen, een blog van mij plaatsen?

Nee, niet zonder jouw toestemming. Bij een volledig blog is er geen sprake van een citaat – dat is altijd een klein stukje – en geldt onverminderd dat er toestemming gevraagd moet worden. Je ziet op steeds meer websites en blogs een Creative Commons licentie staan (www.creativecommons.nl) en afhankelijk van de licentie die een site verstrekt (er zijn er 6) kan een andere website wel een blogpost van je overnemen en opnieuw plaatsen. Maar met het verstrekken van een Creative Commons licentie heb je daarvoor dan ook al vooraf toestemming gegeven. Mijn eigen blog is een voorbeeld daarvan waarbij ik de ruimste CC-licentie hanteer: iedereen mag doen met mijn teksten wat ze willen zolang ze maar mijn naam erbij vermelden. Diverse blogposts van mij zijn dan ook op andere sites verschenen inmiddels maar dat beschouw ik zelf als een compliment.

  • Hoeveel waarde heeft de tekst: alle rechten voorbehouden, onderaan mijn site? Of stelt dit niets voor?

Het heeft juridisch geen enkele waarde aangezien voor alle blogs en voor alle websites standaard geldt dat er auteursrecht op rust en dat je dus toestemming nodig hebt om er iets mee te doen. Een copyrightmelding © of een tekstje van alle rechten voorbehouden trapt dus feitelijk een open deur in maar kan desalniettemin wel handig zijn om expliciet duidelijk te maken dat je ook echt toestemming moet vragen. Alle rechten voorbehouden is dus wat anders overigens dan ‘Je mag absoluut niets met mijn blogs doen’ want zoals je uit het antwoord op de eerste vraag kunt afleiden zijn er dan nog steeds enkele uitzonderingen waarbij het nog steeds gebruikt kan worden door de ander. Op zijn minst kun je bijv. niet verbieden dat anderen naar jouw blog en blogposts linken.

  • Dat brengt mij op het volgende: tegenwoordig maak ik zelf alle foto’s voor mijn blogs. Kunnen die zo maar door anderen worden gebruikt, zonder bron te vermelden?

In het verlengde van je blogteksten geldt hetzelfde verhaal over auteursrecht ook voor zelfgemaakte foto’s op je blog. Hoewel je ook foto’s kunt citeren is het criterium dat het duidelijk ondersteunend en gerelateerd moeten zijn bijna niet hard te maken bij een beeldcitaat. Bijna alle foto’s zijn ter opleuking van een tekst en je moet behoorlijk je best doen om zo’n foto dan een essentiële rol mee te geven.

Een enorm veel voorkomende misvatting is dat je teksten maar vooral foto’s van een ander die op het internet te vinden zijn mag gebruiken zolang je er maar een bron bij vermeldt. Dat is dus niet correct want er moet altijd toestemming gevraagd worden en dat is wel wat anders dan alleen maar een bron erbij vermelden. Stel je voor dat ik jouw tv ‘leen’ uit je huis terwijl je weg bent. Dat is niet goed te praten doordat ik er een stickertje bij mij thuis op plak dat die TV van jou was. Die naamsvermelding is weliswaar een vereiste bij een citaat maar dus niet de rechtvaardiging om maar klakkeloos tekst- en beeldmateriaal over te nemen van een ander zonder dat je daar toestemming voor gevraagd hebt. Jatten heet dat gewoon.

  • Heb jij tips voor het veilig gebruik van fotomateriaal op een blog?

Allereerst moet je beseffen dat er geen 100% veilig gebruik bestaat. Als iets online wordt gezet dan kan het – vaak zonder problemen – zonder je toestemming overgenomen worden. Je hoeft alleen maar naar Pinterest te kijken om te zien dat het zelfs bijna een sport is geworden. Tip nummer 1 is dus: zet geen eigen foto’s op je blog waarvan je perse niet wil dat iemand anders die ook gaat gebruiken op zijn of haar eigen site of Pinterest. De beste manier om misbruik te voorkomen is het niet online zetten ervan.

Tip 2 is om eigen foto’s te voorzien van een watermerk(je). Veel culinaire en beautyblogs doen dat tegenwoordig en dat maakt het simpelweg minder aantrekkelijk om jouw zelfgemaakte foto’s over te nemen. Let wel, een beetje handige Photoshopper poetst binnen luttele seconden dat watermerk ook weer weg maar voor jouw foto zijn er tien anderen die geen watermerk hebben en daarmee kun je dus wel wat doen om overname zonder toestemming onaantrekkelijk te maken. Er zijn veel websites te vinden die je met veel gratis en commerciële programma’s uitleggen hoe je een watermerk kunt toevoegen.

Tip 3 is verantwoord omgaan met andermans fotomateriaal. Vraag gewoon zelf ook toestemming aan andere bloggers voordat je hun foto’s overneemt, maak gebruik van zogenaamde stockfotosites waar je voor een klein bedrag mooie foto’s kunt kopen die je op je blog mag gebruiken of ga op zoek naar foto’s met een Creative Commons licentie die daarmee ook al ingebouwde toestemming hebben. Je vindt dit soort foto’s o.a. als je bij de geavanceerde zoekopties bij Flickr kijkt. Ik heb dit laatst nog beschreven

  • Wat zijn de rechten van een blogger, als die er al zijn?

Een blogger heeft dezelfde rechten als welke schrijver dan ook. Je hebt het auteursrecht op alle teksten die jij zelf schrijft en foto’s die je zelf gemaakt hebt. Het lastige is dat je niet, zoals een journalist bijvoorbeeld, een beroepsvereniging of een instelling zoals een krant achter je hebt staan die je kan helpen bij het handhaven van je rechten. Want het hebben van rechten is 1 ding, ze handhaven naar anderen toe is toch echt vers 2.

  • Heb jij tips als het gaat om eigendomsrechten van blogs?

Dat de inhoud van een blog – mits je die ook echt zelf geproduceerd hebt natuurlijk – jouw intellectueel eigendom is staat niet ter discussie. Wat belangrijk is om te onthouden (en om te beseffen) wat de reden is waarom je gaat bloggen. Als je blogt omdat je mooie artikelen wilt schrijven waarover je wel controle wilt uitoefenen, door te bepalen wie het mag hergebruiken of niet bijvoorbeeld, dan moet je je misschien wel afvragen of een blog het beste platform voor je is. Ook al zijn de blogs jouw eigendom, het handhaven ervan is zeer lastig in de praktijk en wordt zelfs vaak ervaren als haaks staan op het idee van bloggen.

Mijns inziens betekent de keuze om te gaan bloggen ook impliciet dat je bereid bent om je ervaringen, teksten en andere content te delen met anderen. Het is je online aanwezigheid, je visitekaartje, je online identiteit zelfs en zeker aangezien je nauwelijks kunt voorkomen dat anderen jouw content hergebruiken zou ik zelf een andere visie hanteren. Eentje waarbij je voor je blog nadenkt of je wel toestemming wilt geven voor bepaalde vormen van hergebruik (middels een Creative Commons licentie) en waar je trots bent als anderen jouw foto’s en teksten kennelijk de moeite waard vinden om ze te willen hergebruiken. Vervang bijvoorbeeld een regeltje over alle rechten voorbehouden naar dat je alles mag hergebruiken maar dat je een mailtje vooraf prettig vindt zodat je ook weet waar het gebruikt gaat worden. En heb je blogs en foto’s die je echt absoluut niet zou willen delen? Dan moet je die misschien niet op je blog zetten maar een andere plek vinden. Er is helemaal niets mis met eigendomsrechten en controle willen hebben over de resultaten van jouw harde werken maar een blog is daar nu eenmaal niet de beste plek voor.

  • En nu ik toch bezig ben: waar moet een blogger op letten als het gaat om diens site?

Vanuit intellectueel eigendomsrecht bekeken heb ik de meeste punten al gehad. Ja, je hebt het auteursrecht op je eigen gemaakte content maar je moet dus ook voorzichtig zijn als je andersmans content integreert op je eigen blog. Foto’s van anderen maar ook als je dus stukken citeert van een ander, laat staan als je een volledige blog van iemand zou willen overnemen. Besef ook dat de rechten van je vormgeving van je blog ook volledig of deels bij een ander liggen. De maker van een theme heeft de rechten op die vormgeving en eventueel op gebruikte logo’s e.d. Uiteindelijk kun je auteursrecht wel een complex of vervelend onderwerp vinden maar juist omdat je blogt en dit publiceert heb je er wel automatisch mee te maken. Het loont zich dan ook om je er een beetje in te verdiepen zodat je niet in dezelfde problemen als bijv. Kluun belandt of al die andere bloggers die problemen met rechthebbenden hebben gehad.

@ foto: Viewminder via photopin cc

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (11) Write a comment

  1. Pingback: Naamsvermelding bij gekopieerde tekst met CopyLink voor WordPress - Vakblog

  2. Erg duidelijke uitleg,
    Nooit verwacht dat je via het internet eigenlijk best wel veel kan en mag doen. Toch blijf ik maar al te graag mijn eigen website houden.

    Reply

  3. mag ik ook een vraag stellen? Eigenlijk 2.
    vraag 1.
    Ik schrijf blogs voor de website van de kerkgemeenschap waar ik deel van uitmaak;
    nu heeft het plaatselijke steekblaadje ongevraagd een groot deel van een artikel van mij letterlijk overgenomen, met een enkele afwijking erin, en nu beweert de redacteur desgevraagd, dat hij dat gerust kon doen, omdat we eenzelfde doel dienen.
    ik ben het daar niet mee eens, en heb diverse creatieve oplossingen aangeboden, maar hij wil niets herzien, rectificeren of zelfs maar een klein regeltje in het bewuste blaadje plaatsen,.
    Volgens mij ben ik gewoon bestolen.
    Klopt dat?
    vraag 2
    een lid van de kerkenraad beweert, dat content op een kerkelijk blog, eigendom is van de kerk.
    klopt dat?
    graag hoor ik van u,
    met vriendelijke groet,
    Riet Ritman

    Reply

    • Dag Riet,

      M.b.t. vraag 1: Daar loop je dus tegen het probleem aan van je artikelen/content op internet plaatsen want het is bijzonder lastig om daar tegen op te treden. Laat ik even duidelijk zijn: ja, jij bent de enige rechthebbende op dat artikel en die redacteur van dat blaadje maakt inbreuk op jouw auteursrechten. Punt uit, geen discussie mogelijk.

      Het is dus alleen heel moeilijk om er wat aan te doen. Je kunt hem voor de kantonrechter slepen of m.b.v. een jurist dwingen tot rectificatie/naamsvermelding maar je hebt geen financieel verlies geleden en dan wordt een schadevergoeding of wat dan ook afdwingen wel heel lastig. In de praktijk werkt het beter mijns inziens om op het blog zelf een bericht te plaatsen dat een eerder artikel zonder toestemming door dat blaadje is overgenomen en gestolen. Niet heel erg de andere wang toekeren vrees ik maar vermoedelijk wel een stuk effectiever.

      M.b.t. vraag 2: Nee dat klopt niet. Of om het in correcte termen te formuleren: grote onzin en lariekoek. De wet maakt geen uitzondering voor religieuze doeleinden en tenzij je een arbeidsovereenkomst met de kerkenraad hebt of een andere overeenkomst getekend hebt waarin je je auteursrechten expliciet overdraagt, ben jij de rechthebbende (en dus eigenaar) van de teksten die je op dat blog plaatst. Auteursrecht is geen kwestie van ‘wie betaalt die bepaalt’ noch van uitzonderingsposities voor hogere machten en hun vertegenwoordigers hier op deze wereld.

      Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top