Over marktwerking en welles/nietes bij ebooks

google ebooks boekenleggers
“Waar begin je nog met het ontwarren van al die emotionele (non)argumenten?”, twitterde ik vorige week toen ik een opiniestukje las van Bas Steman op de site van Trouw. Steman is een schrijver die net zijn eerste roman gepubliceerd heeft en “tot zijn ontzetting” erachter kwam dat – in zijn woorden – meer lezers zijn ebook gestolen hebben dan gekocht. Zijn begrijpelijke frustratie uit zich in het neersabelen van een in zijn ogen falende Auteurswet, gebrek aan (goede) beveiliging maar bovenal in onbegrip voor de mensen die ebooks uit illegale bronnen downloaden. Hij ervaart het als een grote bedreiging voor schrijvers en hun boeken.

Nou zou dat al genoeg aanknooppunten hebben opgeleverd voor deze blogpost maar ja, dat opiniestukje wordt echt niet gelezen door fans van Steman die zich – natuurlijk met het schaamrood op de kaken – in het vervolg wel twee keer bedenken voordat ze nog een ebook downloaden. Nee, daar gaat het publiek op los met geheel eigen (on)zinnige reacties en argumenten. Een kleine selectie:

  • Als er geen oplossing gevonden wordt moeten uitgevers maar stoppen met ebooks uitgeven;
  • Zorg nou dan ebooks een gewone prijs krijgen en op elke ereader te lezen zijn, dan kopen mensen gerust. Daarnaast is het een fout om elke gedowload boek als een niet verkocht boek te rekenen;
  • Sinds de introductie van de euro is het leven duur geworden en dus heb ik geen probleem met illegale ebooks;
  • Alles op internet is gratis en dus als de auteur kiest voor een ebook moet hij niet zo zeuren;
  • Ik snap het wel: een e-book is ronduit DUUR!;
  • De realiteit is dat een boek bijna niets meer waard is. Dat kun je jammer vinden, maar het is nu eenmaal zo.

Hier mag je uit concluderen dat elke schrijver en uitgever enerzijds en de consument anderzijds zijn eigen waarheid heeft als het gaat om ebooks. De ideale oplossing bestaat natuurlijk niet maar toch is het wel interessant om naar enkele van die argumenten te kijken aan beide kanten van dat gesteggel.

Een gedownload boek is een niet verkocht boek
De basisredenering van uitgevers en schrijvers – mooi verwoord door Steman – is dat illegaal verspreide ebooks per definitie een derving van inkomsten opleveren. Als iemand een ebook downloadt dan koopt hij of zij het niet. Voor een (zeer groot) deel zal het inderdaad zo zijn dat je geen ebook gaat kopen als je het gratis kunt downloaden. De gelegenheid schept de dief, om maar een gezegde aan te halen.

Maar het suggereert dat al die ebooks worden gedownload door mensen die (potentieel) het boek gekocht en gelezen zouden hebben. Alleen dan kun je stellen dat je schade hebt geleden als auteur of uitgever, laat staan dat ze schadelijk voor schrijver en boek zijn.

En dat lijkt me klinkklare onzin.

Als Steman zijn boek 10 jaar geleden uitgebracht zou hebben, ver voordat er ebooks waren, dan zou hij niet twee keer zoveel verkocht hebben als nu. Gemiddeld kopen mensen nou eenmaal niet elke week een boek en zijn potentiële lezerspubliek – die zijn boek misschien zouden kopen – maakt nu eenmaal keuzes. Natuurlijk zal er een percentage zijn die zijn boek gekocht zou hebben en dat nu niet doet door een illegaal ebook maar je maakt mij niet wijs dat het een hoog percentage is. Daarvoor ken ik teveel mensen met duizenden (illegale) ebooks op hun iPad of ereader. Als ze er 10 van lezen de komende jaren is het veel en je kunt je serieus afvragen hoeveel geld ze besteed zouden hebben aan boeken kopen als ze die duizenden illegale ebooks niet hadden gehad?

De waarde van een ebook
Wat (illegale) ebooks ontegenzeggelijk wel geïntroduceerd hebben is een andere ervaren waarde. Vroeger kocht je een papieren boek en lette je op de vormgeving, of het een goedkope paperback of ingebonden editie was en op de voorkant. Je kocht een fysiek product dat van jou was en dat je in je boekenkast kon zetten. Die voor de boekenliefhebbers de eeuwige afweging opleverde tussen nieuwe boeken kopen en het gebrek aan ruimte in die boekenkast.

En dat is anders geworden met ebooks.

Op een gemiddelde ereader of tablet kun je zonder problemen vele duizenden ebooks kwijt. Als lezer heb je ook niet meer de beperking van een fysieke boekwinkel die slechts een kleine selectie van het aanbod op voorraad heeft. The sky is the limit. Tientallen grote en kleine webshops hebben honderdduizenden ebooks op voorraad in alle talen die je maar wilt lezen. Om nog maar niet te spreken inderdaad van het illegale aanbod. Leuk of niet, boeken zijn in het digitale tijdperk veel meer impulsaankopen en vluchtig vermaak geworden. Iedereen met een tekstverwerker kan zijn eigen ebook tegenwoordig uitgeven en het aanbod is overweldigend. Meer dan ooit te voren.

En als het aanbod veel groter dan de vraag is dan neemt de concurrentie toe en daalt de waarde van het product. Het is de basis van marktwerking.

Tja en dan kom je toch bij die prijs. Niet voor niets wordt het zo vaak genoemd bij de reacties op het stukje van Steman. Het boek in kwestie van Steman kost in papieren vorm €16,95. Wat ik zelf niet heel goedkoop vind voor een boek van minder dan 200 pagina’s maar goed, misschien ben ik verwend door al die SF en fantasy die ik lees. €11,99 voor de ebookversie zou ik er dus zelf ook niet voor neergelegd hebben. Het is ruim 70% van de prijs van het fysieke exemplaar.

Maar, antwoordde een uitgever mij op Twitter, hou er wel rekening mee dat er 21% BTW gerekend moet worden op ebooks in plaats van de 6% op papieren ebooks. Dat houdt de prijs hoger.

Op mijn vraag waarom de prijs hoger moet blijven terwijl de Wet op de vaste boekenprijs niet van toepassing is op ebooks kreeg ik echter geen antwoord. Terwijl het wel de reden is dat bij de introductie van Google Play Books in Nederland de prijzen van diverse (goedverkopende) ebooks ineens een stuk lager bleken te zijn dan bij Bol. Iets dat ongetwijfeld invloed heeft op de verkoopcijfers want kennelijk snapt Google wel dat als je klanten roepen dat iets te duur is, je minder inkomsten gaat hebben als je niks aan de prijs doet.

Objectief gezien is er geen objectiviteit
En natuurlijk heb ik ook mijn eigen mening, mijn eigen waarheid. Ik kocht vroeger misschien 10 nieuwe boeken elk jaar, rommel- en boekenmarkten niet meegerekend. Nu zijn dat er nog 1 of 2 die ik op papier koop. Omdat ik sommige boeken de moeite waard vind om nog op papier te willen hebben. Maar voor de rest koop en lees ik ebooks.

En ik heb heus wel illegale ebooks op mijn ereader staan. Via via gekregen van iemand of gevonden op internet. Vooral oude SF boeken die ik al in papieren vorm in de kast heb staan. En kinderboeken die ik vroeger las. Maar het overgrote deel van wat ik lees koop ik. Niet uit principe maar omdat het voor een prijs aangeboden wordt waarbij ik niet eens de moeite wil doen om te gaan zoeken naar een illegale versie. De ebooks van Jack Vance die voor zo’n 6 dollar per stuk te koop zijn op zijn site of deze maand voor 4 euro te vinden zijn. Alle ebooks van Hugh Howey die zelf ooit via een self-publishing platform bekend werd. Afgelopen zomer heb ik alle ebooks van Steve Hamilton gelezen voor ca. 6 euro per stuk. Het aanbod van interessante Engelstalige ebooks is zo groot inmiddels dat ik het me prima kan veroorloven om te selecteren op prijs. Ebook te duur? Dan koop en lees ik wel een goedkoper alternatief. Ook dat is marktwerking.

Er zijn dus schrijvers en uitgevers die wel lijken te snappen wat – voor mij tenminste – werkt. Betaalbare ebooks die je niet moet vergelijken met (de prijs van) papieren boeken. Schrijvers en uitgevers die weten dat mensen die ebooks ook kunnen downloaden van torrentsites maar beseffen dat illegale lezers niet hun doelgroep zijn. Die weten dat gelezen exemplaren kunnen leiden naar verkochte exemplaar. Voor mij werkt die aanpak want ik heb nog nooit zoveel boeken gelezen als dit jaar. En gekocht.

Nederlandse uitgevers en schrijvers zouden het oude denken los moeten laten en ook eens over zo’n aanpak moeten nadenken. Ook al zouden ze misschien liever nog meer tijd in beveiliging en kat-uit-de-boom-kijken willen investeren. Daar pak je immers vooral je wel betalende klanten mee aan die daardoor waarschijnlijk nog eerder genegen zijn om ebooks te gaan downloaden.

En ja, je klanten naar het ongewenste aanbod van illegale ebooks sturen is ook een vorm van marktwerking. Dan klopt er namelijk iets niet met het product dat je wilt verkopen.

@foto: joshua m. neff via photopin cc

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (10) Write a comment

  1. Er zijn uitgeverijen die er voor kiezen om een e-book voor weinig te verkopen. Crime compagnie is er daar een van. Alle e-books voor 4,99. Ongeacht of ze net uitkomen, of het een debutant is. Het kan dus wel.

    Reply

  2. Pingback: Over de evolutie van ereaders, ebooks kopen en waarom het maar niet opschiet in Nederland - Vakblog

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top