Over auteursrecht op (Spotify) afspeellijsten

spotify afspeellijstenWat krijgen we nu? Dat dacht ik vanochtend toen ik las dat het Britse muzieklabel Ministry of Sound Spotify heeft aangeklaagd wegens inbreuk op haar auteursrechten.  Heeft Spotify dan illegaal de muziek van dat label beschikbaar gemaakt aan de luisteraars? Nee, het bleek om de afspeellijsten te gaan die Spotify gebruikers maken en delen met anderen.

Ministry of Sound brengt vooral compilatiealbums van dance-, house- en trance-artiesten uit die bij andere muzieklabels hun muziek uitbrengen. Dat is een miljoenenbusiness want daar verdient Ministry of Sound goed aan. Ze moeten echter al jaren met lede ogen aanzien dat het met de opkomst van streaming muziekdiensten voor eindgebruikers wel heel eenvoudig is geworden om hun eigen compilaties te maken van muziek in de vorm van playlists, afspeellijsten. Met Spotify kunnen gebruikers zich eenvoudig abonneren op elkaars afspeellijsten en er zijn vele sites die zich specialiseren in het delen van dergelijke afspeellijsten.

En daarmee is het zeer eenvoudig om tientallen afspeellijsten te vinden die exact dezelfde compilaties van nummers bevatten als de albums van Ministry of Sound. Meestal zelfs onder de naam van het muzieklabel. Dat werkt heel gemakkelijk omdat Spotify de rechten heeft om de muziek die in de afspeellijsten opgenomen is (en dus ook op de albums van Ministry of Sound staan) te kunnen streamen naar gebruikers. Spotify heeft kennelijk ook nooit gereageerd op verzoeken om dergelijke afspeellijsten – die identiek zijn aan de compilatiealbums van het muzieklabel – te verwijderen.

In een onverwachte zet stapt Ministry of Sound nu naar de (Britse) rechter om Spotify te dwingen die afspeellijsten wel te verwijderen. Ze beroepen zich daarbij op het auteursrecht omdat er – naar eigen zeggen – veel onderzoek, inspanningen en licentieonderhandelingen gepaard gaan met het maken van dergelijke compilaties en deze een waarde vertegenwoordigen die niet zo maar gestolen mag worden. Of zoals de baas van het muzieklabel stelt: “What we do is a lot more than putting playlists together: a lot of research goes into creating our compilation albums, and the intellectual property involved in that. It’s not appropriate for someone to just cut and paste them“.

De vraag die bij de rechter komt te liggen is dan ook of de selectie en volgorde van de nummers op compilatiealbums auteursrechtelijk beschermd (kunnen) zijn. En daarmee of afspeellijsten een inbreuk kunnen zijn hierop.

Zelfs als theoretische discussie is het een beetje bizar. Het intellectuele eigendomsrecht is bedoeld om creatieve prestaties te belonen en te beschermen maar dat gaat altijd uit van een gecreëerd werk. De muzieknummers zijn werken, de songteksten zijn werken, de ontworpen hoezen zijn werken maar puur de selectie en de volgorde van nummers op een album? Het valt volgens mij zelfs niet onder de (notabene binnenkort afgeschafte) geschriftenbescherming en dat is ook nog eens een Nederlands iets.

Ongetwijfeld wordt er een beroep gedaan op het databankenrecht dat in geheel Europa verwerkt is in auteursrechtwetgeving. In Nederland is dat de Databankenwet geworden en die definieert een databank als “een verzameling van werken, gegevens of andere zelfstandige elementen die systematisch of methodisch geordend zijn.” Nu wil ik nog zo ver gaan om het compilatiealbum zelf daarmee als een databank te beschouwen maar ik heb moeite om de selectie en volgorde van de nummers daar onder te scharen.

Het zal aan (de advocaten van) Ministry of Sound zijn om aan te tonen dat het selecteren en op volgorde zetten van de nummers op compilatiealbums niet alleen een creatieve prestatie is maar ook nog een werk op zichzelf is dat auteursrechtelijke bescherming geniet, al dan niet onder het databankenrecht. Het artikel van The Guardian vermeldt dat de Britse Hoge Raad in 2010 wel besloot dat de wedstrijdschema’s van de Engelse en Schotse voetbalcompetities onder het databankenrecht vielen. Dat kun je echter nog als werken beschouwen maar zelfs dat vonnis hield twee jaar later in hoger beroep geen stand.

Mocht die zaak toch anders lopen dan ik verwacht dan kunnen de consequenties potentieel enorm zijn. In beginsel zou elke afspeellijst bijvoorbeeld zelf ook een auteursrechtelijk beschermd werk kunnen worden. Er hoeft weinig verschil te zijn tussen de inspanningen van een muzieklabel of de inspanningen van een individu om nummers te selecteren en te ordenen in een afspeellijst. Hoe je uberhaupt dan inbreuken hierop zou moeten constateren ontgaat me ook helemaal en het kon wel eens de dood voor het fenomeen afspeellijsten gaan betekenen.

Nee, het lijkt mij meer dat ook in dit geval het auteursrecht weer misbruikt wordt om een lastig te handhaven businessmodel te beschermen. Natuurlijk heeft het muzieklabel last van het feit dat er een (gratis) alternatief is voor hun eigen product, natuurlijk zit er veel tijd en moeite in het samenstellen van die compilatiealbums maar het wordt me weer te gemakkelijk onder het auteursrecht geschaard. Ik denk ook dat de negatieve PR – of ze nu winnen of verliezen – voor Ministry of Sound meer schade gaat opleveren dan de afspeellijsten van Spotify ooit een derving van inkomsten zouden opleveren.

Maar we zullen het zien.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (8) Write a comment

  1. Hoewel mijn eerste reactie “Wat een onzinaanklacht van Ministry of Sound”, ben ik bang dat ze misschien wel een manier kunnen vinden om het steek te laten houden in de rechtszaal. Een compilatie-CD is immers vergelijkbaar met een anthologie of collectie, en daar berust toch ook auteursrecht op, niet alleen op de losse werken, maar ook op de manier waarop het is samen gebracht door de redacteur. Jonathan Strahan is een bekend SFF anthologist, die niet alleen originele anthologieën samenstelt maar ook elk jaar een ‘Best of…’ maakt, en hoewel ik het hem niet gevraagd heb, lijkt me dat de samenstelling in beide gevallen zijn auteursrecht is. Zouden ze die conclusie niet ook hard kunnen maken voor compilatie-CDs?

    In hoeverre dat dan weer door te voeren is op playlisten van Spotify zal me benieuwen, want dat is weer een stap verder. En aangezien die lijsten gemaakt worden door gebruikers en niet Spotify, vraag ik me af of ze verantwoordelijk zullen worden gehouden.

    Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2019 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top