Zelf ebooks maken met Word en Calibre

Met de groeiende populariteit van ereaders en ebooks zou je misschien verwachten dat het niet al te moeilijk zou zijn om zelf ebooks te maken. Ebooks bestaan uit een aantal (x)html pagina’s met redelijk eenvoudige opmaak die samen met een CSS stylesheet een ePub bestand vormen. Je zou kunnen zeggen dat ePub bestanden mini-websites zijn en hoe lastig kan het dus zijn om er zelf eentje te maken?

Nou dat valt best wel tegen. Als je handig met HTML en CSS bent dan kun je met het gratis Sigil aan de slag maar wil je niet zelf met codes prutsen dan zit je al snel aan professionele programma’s als Adobe Indesign vast. En die zijn best moeilijk te doorgronden en verre van gratis. Gelukkig kun je – eindelijk – tegenwoordig ook redelijke resultaten bereiken door Word bestanden te gebruiken en deze te converteren naar ePub bestanden. Gemakkelijk en gratis.

De mogelijkheid om Word (2007 en hoger) documenten te importeren in een bibliotheek en te converteren naar ePub formaat is één van de interessantste nieuwe functies in Calibre de afgelopen maanden. Met oudere Word documenten kon het al wel maar Calibre had grote moeite met de verschillende opmaakmogeljkheden die bijna iedereen in een Word document gebruikt. Behalve dat ook de nieuwere Word versies nu ondersteund worden (met de DOCX extensie) kan de converteerder nu ook goed overweg met afbeeldingen, tabellen, opsommingen, voetnoten, gekleurde letters en opmaakfuncties als vet, cursief, onderstreept enz. Bij de wekelijkse updates zie je dat er nog flink gewerkt wordt om de converteerfunctie te verbeteren maar het is nu goed te doen om een Word document – met niet al te complexe opmaak – te converteren naar een ebook die je op een ereader of tablet kunt lezen. Installeer dus de meest recente versie van het programma als je Word documenten wilt gaan converteren.

Een goed begin is het halve werk
Hoe goed een converteerfunctie ook is, als je het Word document even naloopt voordat je deze importeert in Calibre gaat het allemaal een stuk prettiger. Op de site van Calibre vind je een voorbeelddocument waarmee je zelf kunt experimenteren maar waarschijnlijk wil je een eigen document gebruiken om te kijken hoe het geconverteerd wordt. Ik heb zelf een eenvoudig document gemaakt, bestaande uit een voorblad met titel en ondertitel, een door Word gegenereerde inhoudsopgave en 3 pagina’s tekst die van elkaar gescheiden zijn met een harde return (control-enter). In die tekst heb ik voetnoten opgenomen, 2 kopjes die in de inhoudsopgave moesten komen en wat tabellen en afbeeldingen.

Enkele aandachtspunten die mij opvielen:

  • Door de pagina’s te scheiden van elkaar met een harde return zorg je ervoor dat die tekst altijd op een nieuwe pagina begint. Ebooks kennen geen paginanummers omdat de pagina-indeling zich aanpast aan de grootte van het scherm maar door een harde return in het Word document te gebruiken kun je er voor zorgen dat een nieuw hoofdstuk op een nieuwe ‘pagina’ begint in het ebook;
  • Gekleurde letters werken wel maar zou ik vermijden bij een ebook omdat een ereader nou eenmaal geen kleuren toont;
  • Bij tabellen moet je er idealiter voor zorgen dat je de breedte in percentages van de breedte van het scherm weergeeft (en niet in een exact aantal pixels);
  • Afbeeldingen gaan op zich goed maar er kunnen problemen zijn als je de tekst rondom een afbeelding laat doorlopen. Ik zou afbeeldingen altijd op een eigen regel/alinea zetten;
  • Calibre is dol op metadata en die kun je na importeren daar ook invullen. Maar ook Word gebruikt metadata voor de bestanden. De door Word zelf gemaakte voorbladen vragen bijvoorbeeld om een titel en ondertitel en als je bij de eigenschappen/informatie van het document kijkt zie je dat daar ook de auteur wordt ingevuld en je tags, titel en commentaar kunt invullen. Alles wat je hier al invult wordt meegenomen door Calibre;
  • Meestal krijgen alleen zakelijke Word documenten een (automatisch gegenereerde) inhoudsopgave mee. Wil je echter je ongepubliceerde roman als Word document omzetten naar ebookformaat dan loont het om elk hoofdstuk met een harde return op een nieuwe pagina te zetten en de hoofdstuktitel als kop te markeren. Laat Word dan aan het begin van het document een inhoudsopgave aanmaken aan de hand van die koppen en na conversie zal dit netjes de inhoudsopgave van het ebook zijn. Elk ebook hoort er eigenlijk eentje te hebben.

Importeren in Calibre
Word documenten importeren in Calibre gaat op exact dezelfde manier als reguliere ebooks. Simpelweg via de knop Boeken toevoegen het Word document selecteren en in je bibliotheek importeren.

calibre word 01
In mijn geval had Calibre de titel, auteur en de datum automatisch en correct overgenomen hoewel twee velden uit het voorblad bij labels en uitgever waren beland. Deze heb ik dus handmatig verwijderd.

Wat handig is bij het scherm van de metadata van het Word document is om – als je er eentje gemaakt hebt – een omslag aan het document toe te voegen. Dit wordt dan de voorkant van je ebook straks. Heb je, zoals ik, geen aparte omslag dan kun je met de knop Omslag aanmaken een standaard Calibre omslag genereren met de titel van het document en de auteur erop.

Converteren naar ebook
Heb je het Word document voorzien van de (goede) metadata en een omslag? Dan kun je met de knop Boeken converteren (of rechtsklikken op de titel in je bibliotheek en kiezen voor Boeken converteren -> Individueel converteren) het document omzetten naar ePub formaat.

calibre word 02
Klik in het vervolgscherm gewoon op OK – je kunt alle standaardinstellingen gewoon laten staan – en Calibre gaat aan de slag met de conversie.

calibre word 03
Als Calibre klaar is zie je onder de omslag van het document bij formaten behalve DOCX nu ook EPUB staan. Je kunt nu het Word document verwijderen als je wilt (of gewoon laten staan natuurlijk) en het ePub bestand op je ereader zetten. Zo simpel is het!

Nog een beetje bijschaven?
Heb je je eigen ebook gemaakt en zitten er toch wat foutjes in dan moet je eigenlijk teruggaan naar het oorspronkelijke Word document en daar je aanpassingen in doen (en opnieuw importeren en converteren). Een aantal zaken kun je echter wel rechtstreeks in Calibre aanpassen met de functie Boeken bijschaven. Deze zit echter goed verstopt en is standaard niet zichtbaar. Ga naar Voorkeuren en Werkbalk, en kies dan voor de Hoofdwerkbalk om nieuwe knoppen toe te kunnen voegen. Voeg de knop voor Boeken bijschaven en ook die van Bewerk inhoudsopgave toe door ze van de linkerkolom naar de rechterkolom te klikken.

Je krijgt nu in het beginscherm de twee nieuwe knoppen te zien. Met Boeken bijschaven krijg je een aantal opties om kleine correcties aan een ebook automatisch uit te voeren.

calibre word 04
De meeste van de genoemde taken worden al automatisch door Calibre gedaan tijdens de conversie (zoals het embedden van alle fonts die in het Word document gebruikt zijn) maar twee ervan zijn het vermelden waard. Interpunctie verbeteren zoekt naar (verkeerde) verbindingsstreepjes, aanhalingstekens enz en corrigeert dat waar mogelijk. Metadata als inlegvel toevoegen maakt automatisch een titelblad aan (die na de omslag komt) met daarop alle metadatagegevens zoals titel, auteur, datum, serie .. wat er ook maar voor handen is.

Behalve deze taken heeft Calibre ook een uitgebreide editor voor de inhoudsopgave van een ebook die je kunt gebruiken als je geen automatisch gegenereerde inhoudsopgave in je Word document gebruikt hebt of deze alsnog wil aanpassen zonder terug te gaan naar het Word document zelf.

Met de knop Bewerk inhoudsopgave open je die editor.

calibre word 05
Je krijgt links de al aanwezige inhoudsopgave te zien. Het zijn feitelijk hyperlinks die linken naar een specifieke plek in het ebook. Je kunt een nieuw item toevoegen aan de inhoudsopgave en deze laten verwijzen naar de plek in het ebook waar dat hoofdstuk of die alinea begint. Heb je wel koppen gebruikt in het Word document maar geen inhoudsopgave gegenereerd, dan kun je dit alsnog doen in Calibre nu. Calibre is daar flexibeler in dan Word want niet alleen kan het een inhoudsopgave maken aan de hand van de koppen maar ook aan de hand van links die voorkomen in het document. Als je dus een handmatige inhoudsopgave in het Word document gebruikt hebt met behulp van linkjes, dan kun je die omzetten naar een inhoudsopgave voor het ebook.

calibre word 06
Als je klikt op al aanwezige items in de inhoudsopgave dan kun je die ook aanpassen. Bijvoorbeeld door het te verwijderen of het te laten verwijzen naar een compleet andere plek in het document. Ook kun je de volgorde van de (nieuwe) items aanpassen en afvlakken. Dat laatste doe je als je bijvoorbeeld hoofdstukken, paragrafen en evt. subparagrafen hebt. Word laat die paragrafen en subparagrafen inspringen maar als je dit niet handig vindt voor de inhoudsopgave van het ebook kun je met afvlakken alles op 1 hoofdniveau zetten. Ik zou dan persoonlijk de items voor de paragrafen en subparagrafen verwijderen uit de inhoudsopgave (of zelfs niet opnemen in het Word document) maar je hebt de keuze om het in Calibre aan te passen.

Een Word document omzetten naar een ebook met behulp van Calibre werkt uitstekend en levert, soms met wat kleine aanpassingen links en rechts, een goed uitziend ePub bestand op. Het is mijns inziens geen alternatief voor een professioneel gemaakt ebook dat bijvoorbeeld met Indesign is vormgegeven maar als je een Word document als basis gebruikt dat niet al te veel (complexe) opmaak bevat dan is de bovenstaande werkwijze een heel goedkope en effectieve manier om snel ebooks te produceren. Vooral als je ook aandacht besteed aan een goede inhoudsopgave en je investeert in het (laten) maken van een professioneel ogende omslag.

#

Raymond Snijders

Sinds 1995 houdt Raymond zich bezig met de combinatie van ICT, bibliotheken en onderwijs vanuit het perspectief van (vooral) de bibliotheek en informatievoorziening. Thans is hij werkzaam bij de Hogeschool Windesheim als senior informatiebemiddelaar en houdt hij zich bezig met de digitale bibliotheek, contentlicenties, ebooks en auteursrecht. Over deze onderwerpen en de impact die ze (kunnen) hebben op het onderwijs en bibliotheken blogt hij sinds 2006 op zijn Vakblog. In 2013 won hij de Victorine van Schaickprijs voor zijn blog.

Comments (25) Write a comment

  1. Pingback: Ebooks bewerken met de nieuwe ebook-editor van Calibre | Vakblog

  2. hallo
    bij het downloaden van calibre alhier (via de bovenstaande tekst waar diverse links staan!!) heb ik een stevig virus mee binnengehaald. Ik weet niet of je daarvan weet maar ik zou het niemand aanraden. Kies liever een beveiligde download van calibre.

    Reply

  3. Als ik mijn Worddocument importeer in Calibre zie ik bij metadata bewerken rechtsboven dat het document geladen is maar het Word-symbool staat er niet bij waarna ik niet kan converteren. Hoe los ik dit op?

    Reply

  4. @Frans Het icoontje rechtsboven bij het scherm van de metadata bewerken wordt automatisch getoond als het een (correct) DOCX document is.

    Logo Word document bij geimporteerd document in Calibre

    Als dat niet zichtbaar is, en je ook niet de optie hebt om het document te converteren, dan is het meest waarschijnlijke scenario dat het dus geen (correct) DOCX document is.

    Open het oorspronkelijke Word document eerst in Microsoft Word en sla het bijv. opnieuw op onder een andere naam. Importeer het dan nog eens in Calibre (verwijder het eerdere document voordat je dat doet) en kijk of het nu wel goed gaat. Zo niet, heb je dat probleem dan ook bij andere Word documenten? En het voorbeeld document van Calibre zelf http://calibre-ebook.com/downloads/demos/demo.docx ?

    Reply

  5. Dankjewel Raymond. Leuk overigens dat je na het produceren van zo’n artikel ook nog eens de moeite neemt om dit soort vragen te beantwoorden. Dank daarvoor. Ik ga je idee uitproberen. Wat is trouwens een niet correct DOCX document?

    Reply

    • @Frans Een niet correct DOCX document is een document met een .docx extensie die door Calibre niet herkend wordt als zijnde een converteerbaar Word document. Denk ik :)

      Geen idee wat de precieze criteria van Calibre zijn maar ik kan me voorstellen dat .docx documenten die gemaakt worden door andere applicaties dan Word niet compatibel zijn. Of wellicht .docx documenten die een complexe structuur vol tabellen, plaatjes, voetnoten en andere zaken hebben die niet (goed) te converteren zijn naar EPUB?

      Vandaar de vraag om het ook even met andere Word documenten te testen; bij voorkeur met zowel eenvoudige als complexe documenten zodat je hopelijk kunt afleiden wat de oorzaak is.

      Reply

  6. Ik vrees dat het door de complexe structuur komt. Een gewoon document converteert Calibre wel, al is de vormgeving merkwaardig. De omslag is o.k. maar daarna centreert Calibre alles. En paginabreed. (..)
    Ik heb 3 manuscripten in Word-opmaak. Print-klaar met de pagina’s in de gewenste opmaak. Deze zijn in boekvorm uitgegeven.
    Daarvan heb ik er 2 bovendien ook nog ‘s geconverteerd naar pdf. Omdat de drukker het zo aangeleverd wilde hebben.
    Maar ik blijf experimenteren. Misschien moet ik een onderzoeken of converteren van pdf naar e-boek wel werkt.

    Reply

  7. Deze week een update gehad van Calibre. Tot nog toe nooit problemen gehad met het converteren van Worddocumenten. Maar Word heeft geen extensie .docx meer, maar .doc. Deze extensie wordt door calibre niet geconverteerd. Wat kan ik doen?
    Bedankt voor je antwoord.

    H.D. Machielse

    Reply

    • Ik kan je eerlijk gezegd niet vertellen of Word documenten met een .doc extensie (van Word 97-2003) eerder wel geconverteerd konden worden naar EPUB maar dat is in elk geval nu niet het geval. Je kunt .doc Word documenten weliswaar toevoegen aan je bibliotheek maar alleen de .docx bestanden zijn te converteren.

      Ik weet niet wat je precies bedoelt met ‘Word heeft geen extensie .docx meer’ want op dat punt werkt alles nog steeds met Calibre 3.2. Ik kan gewoon .docx bestanden aan mijn bibliotheek toevoegen en converteren naar EPUB. Mocht je nog .doc bestanden hebben dan kun je ze eenvoudig openen in een ‘recente’ versie van Word (2007, 2010, 2013 of 2016) en opnieuw opslaan. Word zal ze dan automatisch in het .docx formaat opslaan.

      Reply

Leave a Reply

Required fields are marked *.


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

  • © 2006- 2018 Vakblog – werken met informatie
    Aangedreven door WordPress en duizenden liters koffie // Theme: Tatami van Elmastudio
Top